କ୍ଷୀରେଣ ତର୍ପଣଂ କୃତ୍ଵା ମନସ୍ ତାପୈର୍ ନ ଯୁଜ୍ଯତେ ଦଧ୍ନା ତୁ ତର୍ପଣଂ କୃତ୍ଵା କାର୍ଯସିଦ୍ଧିଂ ଲଭେନ୍ ନରଃ
ଦୁଧ ଦ୍ୱାରା ତର୍ପଣ କଲେ ମନରେ କଷ୍ଟ ଆସେନାହିଁ। ଦହି ଦ୍ୱାରା ତର୍ପଣ କଲେ କାମ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ହୁଏ।
ସ୍ନାନାର୍ଥମ୍ ଆହରେଦ୍ ଯସ୍ ତୁ ଜଲଂ ଭାନୋଃ ସମାହିତଃ ତୀର୍ଥେଷୁ ଶୁଚିତାପନ୍ନଃ ସ ଯାତି ପରମାଂ ଗତିମ୍
ଯେଉଁଠି ମନୋଯୋଗରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ସ୍ନାନ ପାଇଁ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥରେ ଜଳ ନେଇଥାଏ, ସେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
ଛତ୍ତ୍ରଂ ଧ୍ଵଜଂ ଵିତାନଂ ଵା ପତାକାଂ ଚାମରାଣି ଚ ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ଭାନଵେ ଦତ୍ତ୍ଵା ଗତିମ୍ ଇଷ୍ଟାମ୍ ଅଵାପ୍ନୁଯାତ୍
ଛତା, ପତାକା, ଚାଉଳି, ଧ୍ୱଜ ବା ଚାମର ଭକ୍ତିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଇଲେ, ଇଚ୍ଛିତ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ।
ଯଦ୍ ଯଦ୍ ଦ୍ରଵ୍ଯଂ ନରୋ ଭକ୍ତ୍ଯା ଆଦିତ୍ଯାଯ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି ତତ୍ ତସ୍ଯ ଶତସାହସ୍ରମ୍ ଉତ୍ପାଦଯତି ଭାସ୍କରଃ
ମନୁଷ୍ୟ ଯେଉଁ ସମଗ୍ରୀ ଭକ୍ତିରେ ଆଦିତ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଇଥାଏ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ସେଥିରେ ଶହ ହଜାର ଗୁଣା ଫଳ ଦେଇଥାନ୍ତି।
ମାନସଂ ଵାଚିକଂ ଵାପି କାଯଜଂ ଯଚ୍ ଚ ଦୁଷ୍କୃତମ୍ ସର୍ଵଂ ସୂର୍ଯପ୍ରସାଦେନ ତଦ୍ ଅଶେଷଂ ଵ୍ଯପୋହତି
ମନ, କଥା କିମ୍ବା କାୟା ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁ ଦୁଷ୍କର୍ମ ହୋଇଥାଏ, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର କୃପାରେ ସେ ସମସ୍ତ ଦୂର ହୁଏ।
ଏକାହେନାପି ଯଦ୍ ଭାନୋଃ ପୂଜାଯାଃ ପ୍ରାପ୍ଯତେ ଫଲମ୍ ଯଥୋକ୍ତଦକ୍ଷିଣୈର୍ ଵିପ୍ରୈର୍ ନ ତତ୍ କ୍ରତୁଶତୈର୍ ଅପି
ଏକ ଦିନ ମାତ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପୂଜା କଲେ ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ, ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଦକ୍ଷିଣା ସହିତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଇଲେ ମଧ୍ୟ, ଶତ କୃତ୍ୟ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ସେଉଁଠି ଫଳ ମିଳେନାହିଁ।
ଅହୋ ଦେଵସ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଶ୍ରୁତମ୍ ଏଵଂ ଜଗତ୍ପତେ ଭାସ୍କରସ୍ଯ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଵଦତସ୍ ତେଷୁ ଦୁର୍ଲଭମ୍
ହେ ଜଗନ୍ନାଥ, ଏପରି ଦେବତାଙ୍କର ମହିମା ଆମେ ଶୁଣିଲୁ। ହେ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣ କହିଥିବା ଏହି କଥା ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ।
ଭୂଯଃ ପ୍ରବ୍ରୂହି ଦେଵେଶ ଯତ୍ ପୃଚ୍ଛାମୋ ଜଗତ୍ପତେ ଶ୍ରୋତୁମ୍ ଇଚ୍ଛାମହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ପରଂ କୌତୂହଲଂ ହି ନଃ
ହେ ଦେବେଶ, ଆମେ ପଚାରୁଥିବା କଥା ପୁଣି କହନ୍ତୁ, ହେ ଜଗତ୍ପତି। ହେ ବ୍ରହ୍ମା, ଆମର ଅତି ଉତ୍ସୁକତା ଅଛି, ଆମେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ।
ଗୃହସ୍ଥୋ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଚ ଵାନପ୍ରସ୍ଥୋ ଽଥ ଭିକ୍ଷୁକଃ ଯ ଇଚ୍ଛେନ୍ ମୋକ୍ଷମ୍ ଆସ୍ଥାତୁଂ ଦେଵତାଂ କାଂ ଯଜେତ ସଃ
ଯେଉଁଠି ଗୃହସ୍ଥ, ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ, ବନବାସୀ କିମ୍ବା ଭିକ୍ଷୁ ଯେଉଁମାନେ ମୋକ୍ଷ ପାଇବାକୁ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ କୌଣସି ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
କୁତୋ ହ୍ଯ୍ ଅସ୍ଯାକ୍ଷଯଃ ସ୍ଵର୍ଗଃ କୁତୋ ନିଃଶ୍ରେଯସଂ ପରମ୍ ସ୍ଵର୍ଗତଶ୍ ଚୈଵ କିଂ କୁର୍ଯାଦ୍ ଯେନ ନ ଚ୍ଯଵତେ ପୁନଃ
ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ସ୍ୱର୍ଗ କେମିତି ହେବ? ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମଙ୍ଗଳ କେମିତି ମିଳିବ? ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ପୁନି ତାହାଠାରୁ କେମିତି ତଳିବା ନାହିଁ?
ଦେଵାନାଂ ଚାତ୍ର କୋ ଦେଵଃ ପିତୄଣାଂ ଚୈଵ କଃ ପିତା ଯସ୍ମାତ୍ ପରତରଂ ନାସ୍ତି ତନ୍ ମେ ବ୍ରୂହି ସୁରେଶ୍ଵର
ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କିଏ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦେବତା? ପିତୃମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କିଏ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପିତା? ଯାହାଠାରୁ ବଡ଼ କିଛି ନାହିଁ, ସେଥିରେ ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ ହେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ନାୟକ।
କୁତଃ ସୃଷ୍ଟମ୍ ଇଦଂ ଵିଶ୍ଵଂ ସର୍ଵଂ ସ୍ଥାଵରଜଙ୍ଗମମ୍ ପ୍ରଲଯେ ଚ କମ୍ ଅଭ୍ଯେତି ତଦ୍ ଭଵାନ୍ ଵକ୍ତୁମ୍ ଅର୍ହତି
ଏହି ସମସ୍ତ ଚରାଚର ବିଶ୍ୱ କେଉଁଠାରୁ ସୃଷ୍ଟି ହେଲା? ପ୍ରଳୟ ସମୟରେ ସମସ୍ତେ କାହାପାଖକୁ ଯାଆନ୍ତି? ଏହା କହିବାକୁ ଆପଣ ଯୋଗ୍ୟ।
ଉଦ୍ଯନ୍ନ୍ ଏଵୈଷ କୁରୁତେ ଜଗଦ୍ ଵିତିମିରଂ କରୈଃ ନାତଃ ପରତରୋ ଦେଵଃ କଶ୍ଚିଦ୍ ଅନ୍ଯୋ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ଯେତେବେଳେ ସେ ଉଦୟ ହୁଅନ୍ତି, ତାଙ୍କର କିରଣରେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଅନ୍ଧକାର ଦୂରିଯାଏ; ତାଙ୍କଠାରୁ ଉପରେ ଆଉ କୌଣସି ଦେବତା ନାହିଁ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ।
ଅନାଦିନିଧନୋ ହ୍ଯ୍ ଏଷ ପୁରୁଷଃ ଶାଶ୍ଵତୋ ଽଵ୍ଯଯଃ ତାପଯତ୍ଯ୍ ଏଷ ତ୍ରୀଂଲ୍ ଲୋକାନ୍ ଭଵନ୍ ରଶ୍ମିଭିର୍ ଉଲ୍ବଣଃ
ସେ ଆଦି ନାହିଁ, ଶେଷ ନାହିଁ, ସଦା ଥିବା, ଅକ୍ଷୟ; ତାଙ୍କର ତୀବ୍ର କିରଣରେ ସେ ତିନି ଲୋକକୁ ତାପିତ କରନ୍ତି।
ସର୍ଵଦେଵମଯୋ ହ୍ଯ୍ ଏଷ ତପତାଂ ତପନୋ ଵରଃ ସର୍ଵସ୍ଯ ଜଗତୋ ନାଥଃ ସର୍ଵସାକ୍ଷୀ ଜଗତ୍ପତିଃ
ସେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ମିଶ୍ରଣ, ତାପିତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ; ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ନାଥ, ସମସ୍ତଙ୍କର ସାକ୍ଷୀ, ଜଗତର ପ୍ରଭୁ।
ସଂକ୍ଷିପତ୍ଯ୍ ଏଷ ଭୂତାନି ତଥା ଵିସୃଜତେ ପୁନଃ ଏଷ ଭାତି ତପତ୍ଯ୍ ଏଷ ଵର୍ଷତ୍ଯ୍ ଏଷ ଗଭସ୍ତିଭିଃ
ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀକୁ ସଂକୁଚିତ କରନ୍ତି, ପୁଣି ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି; ସେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ତାପିତ, ତାଙ୍କର କିରଣରେ ବର୍ଷା କରନ୍ତି।
ଏଷ ଧାତା ଵିଧାତା ଚ ଭୂତାଦିର୍ ଭୂତଭାଵନଃ ନ ହ୍ଯ୍ ଏଷ କ୍ଷଯମ୍ ଆଯାତି ନିତ୍ଯମ୍ ଅକ୍ଷଯମଣ୍ଡଲଃ
ସେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଓ ବ୍ୟବସ୍ଥାପକ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଆରମ୍ଭ ଓ ପାଳକ; ସେ କେବେ ନଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ, ତାଙ୍କର ମଣ୍ଡଳ ସଦା ଅକ୍ଷୟ।
ପିତୄଣାଂ ଚ ପିତା ହ୍ଯ୍ ଏଷ ଦେଵତାନାଂ ହି ଦେଵତା ଧ୍ରୁଵଂ ସ୍ଥାନଂ ସ୍ମୃତଂ ହ୍ଯ୍ ଏତଦ୍ ଯସ୍ମାନ୍ ନ ଚ୍ଯଵତେ ପୁନଃ
ସେ ପିତୃମାନଙ୍କର ପିତା, ଦେବତାମାନଙ୍କର ଦେବତା; ଏହି ଅଟୁଟ ସ୍ଥାନ, ଯାଠାରୁ ପୁଣି ଫେରିବା ନାହିଁ।
ସର୍ଗକାଲେ ଜଗତ୍ କୃତ୍ସ୍ନମ୍ ଆଦିତ୍ଯାତ୍ ସଂପ୍ରସୂଯତେ ପ୍ରଲଯେ ଚ ତମ୍ ଅଭ୍ଯେତି ଭାସ୍କରଂ ଦୀପ୍ତତେଜସମ୍
ସୃଷ୍ଟି ସମୟରେ ସମସ୍ତ ଜଗତ ସୂର୍ଯ୍ୟଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ପ୍ରଳୟ ସମୟରେ ସେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଭାସ୍କରଙ୍କୁ ପୁଣି ଯାଏ।
ଯୋଗିନଶ୍ ଚାପ୍ଯ୍ ଅସଂଖ୍ଯାତାସ୍ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଗୃହକଲେଵରମ୍ ଵାଯୁର୍ ଭୂତ୍ଵା ଵିଶନ୍ତ୍ଯ୍ ଅସ୍ମିଂସ୍ ତେଜୋରାଶୌ ଦିଵାକରେ
ଅସଂଖ୍ୟ ଯୋଗୀମାନେ ତାଙ୍କର ଦେହ ଛାଡ଼ି, ବାୟୁ ସଦୃଶ ହୋଇ, ଏହି ତେଜରାଶି ସୂର୍ଯ୍ୟମାନ୍ଦଳରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି।
ଅସ୍ଯ ରଶ୍ମିସହସ୍ରାଣି ଶାଖା ଇଵ ଵିହଂଗମାଃ ଵସନ୍ତ୍ଯ୍ ଆଶ୍ରିତ୍ଯ ମୁନଯଃ ସଂସିଦ୍ଧା ଦୈଵତୈଃ ସହ
ତାଙ୍କର ହଜାର ହଜାର କିରଣ, ଶାଖା ଓ ପକ୍ଷୀ ପରି, ଯେଉଁଠି ସିଦ୍ଧ ଋଷିମାନେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହ ବାସ କରନ୍ତି।
ଗୃହସ୍ଥା ଜନକାଦ୍ଯାଶ୍ ଚ ରାଜାନୋ ଯୋଗଧର୍ମିଣଃ ଵାଲଖିଲ୍ଯାଦଯଶ୍ ଚୈଵ ଋଷଯୋ ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନଃ
ଗୃହସ୍ଥ ଜନକ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ଯୋଗ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରୁଥିବା ରାଜାମାନେ, ବାଲଖିଲ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମବାଦୀ ଋଷିମାନେ—
ଵାନପ୍ରସ୍ଥାଶ୍ ଚ ଯେ ଚାନ୍ଯେ ଵ୍ଯାସାଦ୍ଯା ଭିକ୍ଷଵସ୍ ତଥା ଯୋଗମ୍ ଆସ୍ଥାଯ ସର୍ଵେ ତେ ପ୍ରଵିଷ୍ଟାଃ ସୂର୍ଯମଣ୍ଡଲମ୍
ବନବାସୀ, ଅନ୍ୟମାନେ, ବ୍ୟାସ ଓ ଭିକ୍ଷୁମାନେ—ସମସ୍ତେ ଯୋଗ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟମଣ୍ଡଳକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି।
ଶୁକୋ ଵ୍ଯାସସୁତଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଯୋଗଧର୍ମମ୍ ଅଵାପ୍ଯ ସଃ ଆଦିତ୍ଯକିରଣାନ୍ ଗତ୍ଵା ହ୍ଯ୍ ଅପୁନର୍ଭାଵମ୍ ଆସ୍ଥିତଃ
ବ୍ୟାସଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶୁକଦେବ, ଯୋଗ ମାର୍ଗ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣକୁ ପହଞ୍ଚି, ଆଉ ଜନ୍ମ ନ ନେବାରେ ଅବସ୍ଥିତ ହେଲେ।
ଶବ୍ଦମାତ୍ରଶ୍ରୁତିମୁଖା ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁଶିଵାଦଯଃ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷୋ ଽଯଂ ପରୋ ଦେଵଃ ସୂର୍ଯସ୍ ତିମିରନାଶନଃ
ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଶିବ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ କେବଳ ଶବ୍ଦ ଓ ଶ୍ରୁତି ଦ୍ୱାରା ଜଣାଯାନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଏହି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦେବତା ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଅନ୍ଧକାର ନାଶକ, ସ୍ପଷ୍ଟ ଦୃଶ୍ୟମାନ।
ତସ୍ମାଦ୍ ଅନ୍ଯତ୍ର ଭକ୍ତିର୍ ହି ନ କାର୍ଯା ଶୁଭମ୍ ଇଚ୍ଛତା ଯସ୍ମାଦ୍ ଦୃଷ୍ଟେର୍ ଅଗମ୍ଯାସ୍ ତେ ଦେଵା ଵିଷ୍ଣୁପୁରୋଗମାଃ
ଏହିକାରଣରୁ, ଯେଉଁମାନେ ଶୁଭ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଅନ୍ୟ କାହାରେ ଭକ୍ତି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; କାରଣ, ବିଷ୍ଣୁ ଆଦି ଦେବତାମାନେ ଦୃଷ୍ଟିଗୋଚର ନୁହଁନ୍ତି।
ଅତୋ ଭଵଦ୍ଭିଃ ସତତମ୍ ଅଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯୋ ଭଗଵାନ୍ ରଵିଃ ସ ହି ମାତା ପିତା ଚୈଵ କୃତ୍ସ୍ନସ୍ଯ ଜଗତୋ ଗୁରୁଃ
ଏହିଯୋଗୁଁ, ତୁମେ ସଦା ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କୁ ଭକ୍ତିଭାବରେ ପୂଜା କର। ସେ ହେଉଛନ୍ତି ସମସ୍ତ ଜଗତର ମାଆ, ବାପା ଓ ଗୁରୁ।
ଅନାଦ୍ଯୋ ଲୋକନାଥୋ ଽସୌ ରଶ୍ମିମାଲୀ ଜଗତ୍ପତିଃ ମିତ୍ରତ୍ଵେ ଚ ସ୍ଥିତୋ ଯସ୍ମାତ୍ ତପସ୍ ତେପେ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ସେ ଆଦିହୀନ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ନାଥ, ରଶ୍ମିମାଳି ଓ ସମସ୍ତ ଜଗତର ପ୍ରଭୁ। ସେ ମିତ୍ର ଭାବେ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ଏହିପରି ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ।
ଅନାଦିନିଧନୋ ବ୍ରହ୍ମା ନିତ୍ଯଶ୍ ଚାକ୍ଷଯ ଏଵ ଚ ସୃଷ୍ଟ୍ଵା ସସାଗରାନ୍ ଦ୍ଵୀପାନ୍ ଭୁଵନାନି ଚତୁର୍ଦଶ
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ ନାହିଁ, ସେ ଚିରନ୍ତନ ଓ ଅବିନାଶୀ। ସେ ସମୁଦ୍ରସହିତ ଦ୍ୱୀପଗୁଡ଼ିକୁ ଓ ଚଉଦ ଭୁବନକୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଛନ୍ତି।
ଲୋକାନାଂ ସ ହିତାର୍ଥାଯ ସ୍ଥିତଶ୍ ଚନ୍ଦ୍ରସରିତ୍ତଟେ ସୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରଜାପତୀନ୍ ସର୍ଵାନ୍ ସୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚ ଵିଵିଧାଃ ପ୍ରଜାଃ
ଲୋକମାନଙ୍କର ଭଲ ପାଇଁ, ସେ ଚନ୍ଦ୍ରନଦୀର କୂଳରେ ବସିଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାପତି ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଛନ୍ତି।