ଆଦିତ୍ଯଂ ପୂଜଯେଦ୍ ଯସ୍ ତୁ ଚକ୍ଷୁଷା ନ ସ ହୀଯତେ ଦୀପଦାତା ନରୋ ନିତ୍ଯଂ ଜ୍ଞାନଦୀପେନ ଦୀପ୍ଯତେ
ଯିଏ ନିଜ ଦୃଷ୍ଟିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ସେ କେବେ କମିଯାଏ ନାହିଁ। ଯିଏ ସଦା ଦୀପ ଦାନ କରେ, ସେ ଜ୍ଞାନର ଦୀପରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୁଏ।
ତିଲାଃ ପଵିତ୍ରଂ ତୈଲଂ ଵା ତିଲଗୋଦାନମ୍ ଉତ୍ତମମ୍ ଅଗ୍ନିକାର୍ଯେ ଚ ଦୀପେ ଚ ମହାପାତକନାଶନମ୍
ତିଳ, ପବିତ୍ର ତେଲ କିମ୍ବା ଉତ୍ତମ ତିଳ-ଗାଈର ଦାନ—ଏହିମାନେ ଅଗ୍ନିକାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଦୀପରେ ଦିଆଯାଇଲେ ମହାପାପ ନାଶ କରେ।
ଦୀପଂ ଦଦାତି ଯୋ ନିତ୍ଯଂ ଦେଵତାଯତନେଷୁ ଚ ଚତୁଷ୍ପଥେଷୁ ରଥ୍ଯାସୁ ରୂପଵାନ୍ ସୁଭଗୋ ଭଵେତ୍
ଯିଏ ସଦା ଦେଉଳ, ଚଉମୁଖୀ ରାସ୍ତା ଓ ଗଲିରେ ଦୀପ ଦାନ କରେ, ସେ ସୁନ୍ଦର ଓ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ହୁଏ।
ହଵିର୍ଭିଃ ପ୍ରଥମଃ କଲ୍ପୋ ଦ୍ଵିତୀଯଶ୍ ଚୌଷଧୀରସୈଃ ଵସାମେଦୋସ୍ଥିନିର୍ଯାସୈର୍ ନ ତୁ ଦେଯଃ କଥଂଚନ
ପ୍ରଥମ ଦୀପ ହବି ଦ୍ୱାରା, ଦ୍ୱିତୀୟ ଔଷଧ ରସ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ। କିନ୍ତୁ ଚର୍ବି, ମାଂସ, ଅସ୍ଥିର ରସରେ କେବେ ଦୀପ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଭଵେଦ୍ ଊର୍ଧ୍ଵଗତିର୍ ଦୀପୋ ନ କଦାଚିଦ୍ ଅଧୋଗତିଃ ଦାତା ଦୀପ୍ଯତି ଚାପ୍ଯ୍ ଏଵଂ ନ ତିର୍ଯଗ୍ଗତିମ୍ ଆପ୍ନୁଯାତ୍
ଦୀପ ସଦା ଉପରକୁ ଯାଏ, କେବେ ତଳକୁ ଯାଏ ନାହିଁ। ଦୀପ ଦାତା ଦୀପ୍ତିମାନ ହୁଏ ଏବଂ କେବେ ତଳ ଯୋନିରେ ଯାଏ ନାହିଁ।
ଜ୍ଵଲମାନଂ ସଦା ଦୀପଂ ନ ହରେନ୍ ନାପି ନାଶଯେତ୍ ଦୀପହର୍ତା ନରୋ ବନ୍ଧଂ ନାଶଂ କ୍ରୋଧଂ ତମୋ ଵ୍ରଜେତ୍
ଯେଉଁ ଦୀପ ସଦା ଜଳି ରହିଛି, ତାହାକୁ କେବେ ଚୋରି କିମ୍ବା ନଷ୍ଟ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଦୀପ ଚୋର କଷ୍ଟ, ନାଶ, କ୍ରୋଧ ଓ ଅନ୍ଧକାରରେ ପଡ଼େ।
ଦୀପଦାତା ସ୍ଵର୍ଗଲୋକେ ଦୀପମାଲେଵ ରାଜତେ ଯଃ ସମାଲଭତେ ନିତ୍ଯଂ କୁଙ୍କୁମାଗୁରୁଚନ୍ଦନୈଃ
ଦୀପ ଦାତା ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦୀପ ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ। ଯିଏ ସଦା କୁଙ୍କୁମ, ଅଗୁରୁ ଓ ଚନ୍ଦନରେ ଦୀପ ମାଳିଶ କରେ—
ସଂପଦ୍ଯତେ ନରଃ ପ୍ରେତ୍ଯ ଧନେନ ଯଶସା ଶ୍ରିଯା ରକ୍ତଚନ୍ଦନସଂମିଶ୍ରୈ ରକ୍ତପୁଷ୍ପୈଃ ଶୁଚିର୍ ନରଃ
—ସେ ମଣିଷ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଧନ, ଯଶ ଓ ଶ୍ରୀ ଲାଭ କରେ। ଯିଏ ରକ୍ତଚନ୍ଦନ ଓ ରକ୍ତପୁଷ୍ପରେ ଶୁଦ୍ଧ ରହେ, ସେ ମଧ୍ୟ ଶୁଭ ଫଳ ପାଏ।
ଉଦଯେ ଽର୍ଘ୍ଯଂ ସଦା ଦତ୍ତ୍ଵା ସିଦ୍ଧିଂ ସଂଵତ୍ସରାଲ୍ ଲଭେତ୍ ଉଦଯାତ୍ ପରିଵର୍ତେତ ଯାଵଦ୍ ଅସ୍ତମନେ ସ୍ଥିତଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟରେ ସଦା ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇଲେ, ଏକ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ସିଦ୍ଧି ମିଳେ। ଉଦୟରୁ ଅସ୍ତମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଉପବାସ ଚାଲିଥାଏ।
ଜପନ୍ନ୍ ଅଭିମୁଖଃ କିଂଚିନ୍ ମନ୍ତ୍ରଂ ସ୍ତୋତ୍ରମ୍ ଅଥାପି ଵା ଆଦିତ୍ଯଵ୍ରତମ୍ ଏତତ୍ ତୁ ମହାପାତକନାଶନମ୍
ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖ ହୋଇ କିଛି ମନ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ସ୍ତୋତ୍ର ପଢ଼ିଲେ, ଏହି ଆଦିତ୍ୟ ବ୍ରତ ମହାପାପ ନାଶ କରେ।
ଅର୍ଘ୍ଯେଣ ସହିତଂ ଚୈଵ ସର୍ଵେ ସାଙ୍ଗଂ ପ୍ରଦାପଯେତ୍ ଉଦଯେ ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ଯୁକ୍ତଃ ସର୍ଵପାପୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ
ଉଦୟବେଳେ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ଏହି ଅର୍ଘ୍ୟ ସମସ୍ତ ଉପକରଣ ସହିତ ଦେଇଲେ, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।
ସୁଵର୍ଣଧେନୁଅନଡ୍ଵାହଵସୁଧାଵସ୍ତ୍ରସଂଯୁତମ୍ ଅର୍ଘ୍ଯପ୍ରଦାତା ଲଭତେ ସପ୍ତଜନ୍ମାନୁଗଂ ଫଲମ୍
ସୁନା, ଗାଈ, ବଳଦ, ଜମି ଓ ବସ୍ତ୍ର ସହିତ ଯେଉଁଠି ଅର୍ଘ୍ୟ ଦିଏ, ସେ ସାତ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଫଳ ଉପଭୋଗ କରେ।
ଅଗ୍ନୌ ତୋଯେ ଽନ୍ତରିକ୍ଷେ ଚ ଶୁଚୌ ଭୂମ୍ଯାଂ ତଥୈଵ ଚ ପ୍ରତିମାଯାଂ ତଥା ପିଣ୍ଡ୍ଯାଂ ଦେଯମ୍ ଅର୍ଘ୍ଯଂ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ
ଅଗ୍ନି, ପାଣି, ଆକାଶ, ପବିତ୍ର ଭୂମି, ପ୍ରତିମା କିମ୍ବା ପିଣ୍ଡ ଉପରେ ଅର୍ଘ୍ୟ ସାବଧାନରେ ଦେବା ଉଚିତ।
ନାପସଵ୍ଯଂ ନ ସଵ୍ଯଂ ଚ ଦଦ୍ଯାଦ୍ ଅଭିମୁଖଃ ସଦା ସଘୃତଂ ଗୁଗ୍ଗୁଲଂ ଵାପି ରଵେର୍ ଭକ୍ତିସମନ୍ଵିତଃ
ସମ୍ମୁଖରେ ବସି, ବାମ କିମ୍ବା ଡାହାଣ ଦିଗକୁ ନୁହେଁ, ଘୃତ କିମ୍ବା ଗୁଗୁଳୁ ସହିତ ଭକ୍ତିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ।
ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ସର୍ଵପାପେଭ୍ଯୋ ମୁଚ୍ଯତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ ଶ୍ରୀଵାସଂ ଚତୁରସ୍ରଂ ଚ ଦେଵଦାରୁଂ ତଥୈଵ ଚ
ସେଇ କ୍ଷଣରେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଚତୁରସ୍ର ବା ଦେବଦାରୁ କାଠର ପାତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ।
କର୍ପୂରାଗରୁଧୂପାନି ଦତ୍ତ୍ଵା ଵୈ ସ୍ଵର୍ଗଗାମିନଃ ଅଯନେ ତୂତ୍ତରେ ସୂର୍ଯମ୍ ଅଥଵା ଦକ୍ଷିଣାଯନେ
କର୍ପୂର ଓ ଅଗରୁଧୂପ ଦେଇଲେ, ଉତ୍ତରାୟଣ ବା ଦକ୍ଷିଣାୟଣ ଯେଉଁଠି ହେଉ, ସ୍ୱର୍ଗର ପଥ ମିଳେ।
ପୂଜଯିତ୍ଵା ଵିଶେଷେଣ ସର୍ଵପାପୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ ଵିଷୁଵେଷୂପରାଗେଷୁ ଷଡଶୀତିମୁଖେଷୁ ଚ
ବିଶେଷ ଭାବେ ପୂଜା କରିଲେ, ବିଷୁବ, ଚନ୍ଦ୍ରଗ୍ରହଣ ଓ ଅଠଷଠି ମୁଖରେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।
ପୂଜଯିତ୍ଵା ଵିଶେଷେଣ ସର୍ଵପାପୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ ଏଵଂ ଵେଲାସୁ ସର୍ଵାସୁ ସର୍ଵକାଲଂ ଚ ମାନଵଃ
ବିଶେଷ ଭାବେ ପୂଜା କରିଲେ, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ଏପରି ସମସ୍ତ ସମୟରେ ଏହିପରି କରିବା ଉଚିତ।
ଭକ୍ତ୍ଯା ପୂଜଯତେ ଯୋ ଽର୍କଂ ସୋ ଽର୍କଲୋକେ ମହୀଯତେ କୃସରୈଃ ପାଯସୈଃ ପୂପୈଃ ଫଲମୂଲଘୃତୌଦନୈଃ
ଯେଉଁମାନେ ଭକ୍ତିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟଲୋକରେ ସମ୍ମାନ ପାଆନ୍ତି। ଚାଉଳ, ଖିର, ପିଠା, ଫଳ, କନ୍ଦମୂଳ, ଘଉଁ ଓ ପକାଖାଦ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ବଲିଂ କୃତ୍ଵା ତୁ ସୂର୍ଯାଯ ସର୍ଵାନ୍ କାମାନ୍ ଅଵାପ୍ନୁଯାତ୍ ଘୃତେନ ତର୍ପଣଂ କୃତ୍ଵା ସର୍ଵସିଦ୍ଧୋ ଭଵେନ୍ ନରଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ବଳି ଦେଇଲେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ। ଘୃତ ଦ୍ୱାରା ତର୍ପଣ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ସମସ୍ତ କାମ୍ୟ ସିଦ୍ଧି ପାଏ।
କ୍ଷୀରେଣ ତର୍ପଣଂ କୃତ୍ଵା ମନସ୍ ତାପୈର୍ ନ ଯୁଜ୍ଯତେ ଦଧ୍ନା ତୁ ତର୍ପଣଂ କୃତ୍ଵା କାର୍ଯସିଦ୍ଧିଂ ଲଭେନ୍ ନରଃ
ଦୁଧ ଦ୍ୱାରା ତର୍ପଣ କଲେ ମନରେ କଷ୍ଟ ଆସେନାହିଁ। ଦହି ଦ୍ୱାରା ତର୍ପଣ କଲେ କାମ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ହୁଏ।
ସ୍ନାନାର୍ଥମ୍ ଆହରେଦ୍ ଯସ୍ ତୁ ଜଲଂ ଭାନୋଃ ସମାହିତଃ ତୀର୍ଥେଷୁ ଶୁଚିତାପନ୍ନଃ ସ ଯାତି ପରମାଂ ଗତିମ୍
ଯେଉଁଠି ମନୋଯୋଗରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ସ୍ନାନ ପାଇଁ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥରେ ଜଳ ନେଇଥାଏ, ସେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
ଛତ୍ତ୍ରଂ ଧ୍ଵଜଂ ଵିତାନଂ ଵା ପତାକାଂ ଚାମରାଣି ଚ ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ଭାନଵେ ଦତ୍ତ୍ଵା ଗତିମ୍ ଇଷ୍ଟାମ୍ ଅଵାପ୍ନୁଯାତ୍
ଛତା, ପତାକା, ଚାଉଳି, ଧ୍ୱଜ ବା ଚାମର ଭକ୍ତିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଇଲେ, ଇଚ୍ଛିତ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ।
ଯଦ୍ ଯଦ୍ ଦ୍ରଵ୍ଯଂ ନରୋ ଭକ୍ତ୍ଯା ଆଦିତ୍ଯାଯ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି ତତ୍ ତସ୍ଯ ଶତସାହସ୍ରମ୍ ଉତ୍ପାଦଯତି ଭାସ୍କରଃ
ମନୁଷ୍ୟ ଯେଉଁ ସମଗ୍ରୀ ଭକ୍ତିରେ ଆଦିତ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଇଥାଏ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ସେଥିରେ ଶହ ହଜାର ଗୁଣା ଫଳ ଦେଇଥାନ୍ତି।
ମାନସଂ ଵାଚିକଂ ଵାପି କାଯଜଂ ଯଚ୍ ଚ ଦୁଷ୍କୃତମ୍ ସର୍ଵଂ ସୂର୍ଯପ୍ରସାଦେନ ତଦ୍ ଅଶେଷଂ ଵ୍ଯପୋହତି
ମନ, କଥା କିମ୍ବା କାୟା ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁ ଦୁଷ୍କର୍ମ ହୋଇଥାଏ, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର କୃପାରେ ସେ ସମସ୍ତ ଦୂର ହୁଏ।
ଏକାହେନାପି ଯଦ୍ ଭାନୋଃ ପୂଜାଯାଃ ପ୍ରାପ୍ଯତେ ଫଲମ୍ ଯଥୋକ୍ତଦକ୍ଷିଣୈର୍ ଵିପ୍ରୈର୍ ନ ତତ୍ କ୍ରତୁଶତୈର୍ ଅପି
ଏକ ଦିନ ମାତ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପୂଜା କଲେ ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ, ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଦକ୍ଷିଣା ସହିତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଇଲେ ମଧ୍ୟ, ଶତ କୃତ୍ୟ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ସେଉଁଠି ଫଳ ମିଳେନାହିଁ।
ଅହୋ ଦେଵସ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଶ୍ରୁତମ୍ ଏଵଂ ଜଗତ୍ପତେ ଭାସ୍କରସ୍ଯ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଵଦତସ୍ ତେଷୁ ଦୁର୍ଲଭମ୍
ହେ ଜଗନ୍ନାଥ, ଏପରି ଦେବତାଙ୍କର ମହିମା ଆମେ ଶୁଣିଲୁ। ହେ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣ କହିଥିବା ଏହି କଥା ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ।
ଭୂଯଃ ପ୍ରବ୍ରୂହି ଦେଵେଶ ଯତ୍ ପୃଚ୍ଛାମୋ ଜଗତ୍ପତେ ଶ୍ରୋତୁମ୍ ଇଚ୍ଛାମହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ପରଂ କୌତୂହଲଂ ହି ନଃ
ହେ ଦେବେଶ, ଆମେ ପଚାରୁଥିବା କଥା ପୁଣି କହନ୍ତୁ, ହେ ଜଗତ୍ପତି। ହେ ବ୍ରହ୍ମା, ଆମର ଅତି ଉତ୍ସୁକତା ଅଛି, ଆମେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ।
ଗୃହସ୍ଥୋ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଚ ଵାନପ୍ରସ୍ଥୋ ଽଥ ଭିକ୍ଷୁକଃ ଯ ଇଚ୍ଛେନ୍ ମୋକ୍ଷମ୍ ଆସ୍ଥାତୁଂ ଦେଵତାଂ କାଂ ଯଜେତ ସଃ
ଯେଉଁଠି ଗୃହସ୍ଥ, ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ, ବନବାସୀ କିମ୍ବା ଭିକ୍ଷୁ ଯେଉଁମାନେ ମୋକ୍ଷ ପାଇବାକୁ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ କୌଣସି ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
କୁତୋ ହ୍ଯ୍ ଅସ୍ଯାକ୍ଷଯଃ ସ୍ଵର୍ଗଃ କୁତୋ ନିଃଶ୍ରେଯସଂ ପରମ୍ ସ୍ଵର୍ଗତଶ୍ ଚୈଵ କିଂ କୁର୍ଯାଦ୍ ଯେନ ନ ଚ୍ଯଵତେ ପୁନଃ
ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ସ୍ୱର୍ଗ କେମିତି ହେବ? ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମଙ୍ଗଳ କେମିତି ମିଳିବ? ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ପୁନି ତାହାଠାରୁ କେମିତି ତଳିବା ନାହିଁ?