କଥଂ ଚ କ୍ରିଯତେ ଭକ୍ତିଃ କଥଂ ଦେଵଃ ପ୍ରସୀଦତି ଏତତ୍ ସର୍ଵଂ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶ୍ରୋତୁମ୍ ଇଚ୍ଛାମହେ ଵଯମ୍
ଭକ୍ତି କିପରି କରାଯାଏ? ଦେବତା କିପରି ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି? ଏହି ସବୁ କଥା, ହେ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆମେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ।
ଅର୍ଘ୍ଯଂ ପୂଜାଦିକଂ ସର୍ଵଂ ଭାସ୍କରସ୍ଯ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ ଭକ୍ତିଂ ଶ୍ରଦ୍ଧାଂ ସମାଧିଂ ଚ କଥ୍ଯମାନଂ ନିବୋଧତ
ଭାସ୍କରଙ୍କ ପାଇଁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ସମସ୍ତ ପୂଜାପଦ୍ଧତି, ଭକ୍ତି, ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଧ୍ୟାନ କିପରି କରାଯାଏ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଏବେ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ମନସା ଭାଵନା ଭକ୍ତିର୍ ଇଷ୍ଟା ଶ୍ରଦ୍ଧା ଚ କୀର୍ତ୍ଯତେ ଧ୍ଯାନଂ ସମାଧିର୍ ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତଂ ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ ସୁସମାହିତାଃ
ମନରେ ଭାବନା ହେଉଛି ଭକ୍ତି, ଶ୍ରଦ୍ଧା ମଧ୍ୟ ପ୍ରଶଂସିତ; ଧ୍ୟାନକୁ ସମାଧି ବୋଲାଯାଏ—ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମନୋଯୋଗରେ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ତତ୍କଥାଂ ଶ୍ରାଵଯେଦ୍ ଯସ୍ ତୁ ତଦ୍ଭକ୍ତାନ୍ ପୂଜଯୀତ ଵା ଅଗ୍ନିଶୁଶ୍ରୂଷକଶ୍ ଚୈଵ ସ ଵୈ ଭକ୍ତଃ ସନାତନଃ
ଯିଏ ଏହି କଥା ଅନ୍ୟମାନେ ଶୁଣିବାକୁ ଦେଇଥାଏ, କିମ୍ବା ଏହି ଭକ୍ତମାନେ ପୂଜା କରେ, କିମ୍ବା ଅଗ୍ନିର ସେବା କରେ, ସେ ନିଜେ ଚିରନ୍ତନ ଭକ୍ତ।
ତଚ୍ଚିତ୍ତସ୍ ତନ୍ମନାଶ୍ ଚୈଵ ଦେଵପୂଜାରତଃ ସଦା ତତ୍କର୍ମକୃଦ୍ ଭଵେଦ୍ ଯସ୍ ତୁ ସ ଵୈ ଭକ୍ତଃ ସନାତନଃ
ଯେଉଁଜଣଙ୍କର ମନ ଓ ହୃଦୟ ସେଇଠି ଲଗି ରହିଛି, ସେ ସଦା ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜାରେ ଲାଗିଥାନ୍ତି ଓ ସେଇ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ସେଠି ଏମିତି ଲୋକ ସଦାର ଭକ୍ତ ହେବେ।
ଦେଵାର୍ଥେ କ୍ରିଯମାଣାନି ଯଃ କର୍ମାଣ୍ଯ୍ ଅନୁମନ୍ଯତେ କୀର୍ତନାଦ୍ ଵା ପରୋ ଵିପ୍ରାଃ ସ ଵୈ ଭକ୍ତତରୋ ନରଃ
ଯିଏ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ କରାଯାଉଥିବା କାର୍ଯ୍ୟକୁ ସମ୍ମତି ଦିଏ କିମ୍ବା ତାଙ୍କର ଗୁଣଗାନରେ ଅଗ୍ରଣୀ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ସେ ଲୋକ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଭକ୍ତ।
ନାଭ୍ଯସୂଯେତ ତଦ୍ଭକ୍ତାନ୍ ନ ନିନ୍ଦ୍ଯାଚ୍ ଚାନ୍ଯଦେଵତାମ୍ ଆଦିତ୍ଯଵ୍ରତଚାରୀ ଚ ସ ଵୈ ଭକ୍ତତରୋ ନରଃ
ତାଙ୍କ ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ଇର୍ଷ୍ୟା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଯିଏ ଆଦିତ୍ୟଙ୍କ ବ୍ରତ ପାଳନ କରେ, ସେ ଲୋକ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଭକ୍ତ।
ଗଚ୍ଛଂସ୍ ତିଷ୍ଠନ୍ ସ୍ଵପଞ୍ ଜିଘ୍ରନ୍ନ୍ ଉନ୍ମିଷନ୍ ନିମିଷନ୍ନ୍ ଅପି ଯଃ ସ୍ମରେଦ୍ ଭାସ୍କରଂ ନିତ୍ଯଂ ସ ଵୈ ଭକ୍ତତରୋ ନରଃ
ଯିଏ ଚାଲିବା, ଦଢ଼ିବା, ଶୋଇବା, ଘ୍ରାଣ କରିବା, ଆଖି ଖୋଲିବା କିମ୍ବା ବନ୍ଦ କରିବା ସମୟରେ ସଦା ଭାସ୍କରଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରେ, ସେ ଲୋକ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଭକ୍ତ।
ଏଵଂଵିଧା ତ୍ଵ୍ ଇଯଂ ଭକ୍ତିଃ ସଦା କାର୍ଯା ଵିଜାନତା ଭକ୍ତ୍ଯା ସମାଧିନା ଚୈଵ ସ୍ତଵେନ ମନସା ତଥା
ଏପରି ଭକ୍ତି ଯେଉଁଠି ଜ୍ଞାନ ଅଛି, ସେଠି ସଦା କରିବା ଉଚିତ୍; ଭକ୍ତି, ଏକାଗ୍ରତା ଓ ମନରେ ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା ଏହି ଭାବରେ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ୍।
କ୍ରିଯତେ ନିଯମୋ ଯସ୍ ତୁ ଦାନଂ ଵିପ୍ରାଯ ଦୀଯତେ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣନ୍ତି ତଂ ଦେଵା ମନୁଷ୍ଯାଃ ପିତରସ୍ ତଥା
ଯିଏ ନିୟମ ରଖେ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ ଦିଏ, ସେଠି ଦେବତା, ମଣିଷ ଓ ପିତୃମାନେ ସେଉଁଠି ସ୍ୱୀକାର କରନ୍ତି।
ପତ୍ତ୍ରଂ ପୁଷ୍ପଂ ଫଲଂ ତୋଯଂ ଯଦ୍ ଭକ୍ତ୍ଯା ସମୁପାହୃତମ୍ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣନ୍ତି ତଦ୍ ଦେଵା ନାସ୍ତିକାନ୍ ଵର୍ଜଯନ୍ତି ଚ
ଭକ୍ତି ସହିତ ଦିଆଯାଇଥିବା ପତ୍ର, ପୁଷ୍ପ, ଫଳ କିମ୍ବା ପାଣିକୁ ଦେବତାମାନେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି; ଅନାସ୍ତିକମାନେ ତାଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି।
ଭାଵଶୁଦ୍ଧିଃ ପ୍ରଯୋକ୍ତଵ୍ଯା ନିଯମାଚାରସଂଯୁତା ଭାଵଶୁଦ୍ଧ୍ଯା କ୍ରିଯତେ ଯତ୍ ତତ୍ ସର୍ଵଂ ସଫଲଂ ଭଵେତ୍
ଭାବର ପବିତ୍ରତା ସହିତ ନିୟମ ଓ ଉଚିତ ଆଚରଣ ରଖିବା ଉଚିତ୍; ଯାହା କିଛି ଭାବର ପବିତ୍ରତା ସହିତ କରାଯାଏ, ସେ ସବୁ କାମ ସଫଳ ହୁଏ।
ସ୍ତୁତିଜପ୍ଯୋପହାରେଣ ପୂଜଯାପି ଵିଵସ୍ଵତଃ ଉପଵାସେନ ଭକ୍ତ୍ଯା ଵୈ ସର୍ଵପାପୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ
ସ୍ତୁତି, ଜପ, ଉପହାର କିମ୍ବା ବିବସ୍ବାନଙ୍କ ପୂଜା, ଏବଂ ଭକ୍ତି ସହିତ ଉପବାସ କଲେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।
ପ୍ରଣିଧାଯ ଶିରୋ ଭୂମ୍ଯାଂ ନମସ୍କାରଂ କରୋତି ଯଃ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ସର୍ଵପାପେଭ୍ଯୋ ମୁଚ୍ଯତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ଯିଏ ମାଥା ଭୂମିରେ ଲଗାଇ ନମସ୍କାର କରେ, ସେ ତୁରନ୍ତ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଭକ୍ତିଯୁକ୍ତୋ ନରୋ ଯୋ ଽସୌ ରଵେଃ କୁର୍ଯାତ୍ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣାମ୍ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣୀକୃତା ତେନ ସପ୍ତଦ୍ଵୀପା ଵସୁଂଧରା
ଯିଏ ଭକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କରେ, ସେ ସପ୍ତଦ୍ୱୀପ ସହିତ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀକୁ ପରିକ୍ରମା କରିଥାଏ।
ସୂର୍ଯଂ ମନସି ଯଃ କୃତ୍ଵା କୁର୍ଯାଦ୍ ଵ୍ଯୋମପ୍ରଦକ୍ଷିଣାମ୍ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣୀକୃତାସ୍ ତେନ ସର୍ଵେ ଦେଵା ଭଵନ୍ତି ହି
ଯିଏ ମନରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଧାରଣ କରି ଆକାଶକୁ ପରିକ୍ରମା କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କରିଥାଏ।
ଏକାହାରୋ ନରୋ ଭୂତ୍ଵା ଷଷ୍ଠ୍ଯାଂ ଯୋ ଽର୍ଚଯତେ ରଵିମ୍ ନିଯମଵ୍ରତଚାରୀ ଚ ଭଵେଦ୍ ଭକ୍ତିସମନ୍ଵିତଃ
ଯିଏ ଏକଥର ଖାଇ ଷଷ୍ଠୀ ତିଥିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ନିୟମ ଓ ବ୍ରତ ରଖି ଭକ୍ତିରେ ଲଗିଥାଏ।
ସପ୍ତମ୍ଯାଂ ଵା ମହାଭାଗାଃ ସୋ ଽଶ୍ଵମେଧଫଲଂ ଲଭେତ୍ ଅହୋରାତ୍ରୋପଵାସେନ ପୂଜଯେଦ୍ ଯସ୍ ତୁ ଭାସ୍କରମ୍
କିମ୍ବା ସପ୍ତମୀ ତିଥିରେ, ହେ ମହାଭାଗ, ଦିନ ଓ ରାତି ଉପବାସ କରି ଯିଏ ଭାସ୍କରଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ସେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ।
ସପ୍ତମ୍ଯାମ୍ ଅଥଵା ଷଷ୍ଠ୍ଯାଂ ସ ଯାତି ପରମାଂ ଗତିମ୍ କୃଷ୍ଣପକ୍ଷସ୍ଯ ସପ୍ତମ୍ଯାଂ ସୋପଵାସୋ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ
ସପ୍ତମୀ କିମ୍ବା ଷଷ୍ଠୀ ତିଥିରେ ଯିଏ ଉଚ୍ଚତମ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ; କୃଷ୍ଣପକ୍ଷର ସପ୍ତମୀ ଦିନ ଉପବାସ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ ସହିତ।
ସର୍ଵରତ୍ନୋପହାରେଣ ପୂଜଯେଦ୍ ଯସ୍ ତୁ ଭାସ୍କରମ୍ ପଦ୍ମପ୍ରଭେଣ ଯାନେନ ସୂର୍ଯଲୋକଂ ସ ଗଚ୍ଛତି
ଯିଏ ସମସ୍ତ ମଣିର ଉପହାର ଦେଇ ଭାସ୍କରଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ ଓ ପଦ୍ମପ୍ରଭା ଯାନରେ ଯାତ୍ରା କରେ, ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷସ୍ଯ ସପ୍ତମ୍ଯାମ୍ ଉପଵାସପରୋ ନରଃ ସର୍ଵଶୁକ୍ଲୋପହାରେଣ ପୂଜଯେଦ୍ ଯସ୍ ତୁ ଭାସ୍କରମ୍
ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ସପ୍ତମୀ ଦିନ ଯିଏ ଉପବାସରେ ଲାଗି ଭାସ୍କରଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ଉପହାର ଦେଇ ପୂଜା କରେ।
ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତଃ ସୂର୍ଯଲୋକଂ ସ ଗଚ୍ଛତି ଅର୍କସଂପୁଟସଂଯୁକ୍ତମ୍ ଉଦକଂ ପ୍ରସୃତଂ ପିବେତ୍
ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ; ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଂପୂଟିତ ପାତ୍ରରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ପାଣି ପିବିବା ଉଚିତ୍।
କ୍ରମଵୃଦ୍ଧ୍ଯା ଚତୁର୍ଵିଂଶମ୍ ଏକୈକଂ କ୍ଷପଯେତ୍ ପୁନଃ ଦ୍ଵାଭ୍ଯାଂ ସଂଵତ୍ସରାଭ୍ଯାଂ ତୁ ସମାପ୍ତନିଯମୋ ଭଵେତ୍
କ୍ରମକ୍ରମେ ଗଣନା ବଢ଼ାଇ ଚବିଶଟି ଦିନ ପରେ ପୁନି ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦିନକୁ ବିଲୋପ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହିପରି ଦୁଇ ବର୍ଷ ଅନୁଷ୍ଠାନ କଲେ, ନିୟମ ସମାପ୍ତ ହୁଏ।
ସର୍ଵକାମପ୍ରଦା ହ୍ଯ୍ ଏଷା ପ୍ରଶସ୍ତା ହ୍ଯ୍ ଅର୍କସପ୍ତମୀ ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷସ୍ଯ ସପ୍ତମ୍ଯାଂ ଯଦାଦିତ୍ଯଦିନଂ ଭଵେତ୍
ଏହି ଅର୍କସପ୍ତମୀ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ ବୋଲି ପ୍ରଶଂସିତ। ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ସପ୍ତମୀ ତିଥିରେ, ଯେଉଁ ଦିନ ସୂର୍ଯ୍ୟବାର ପଡ଼େ, ସେହି ଦିନ ବିଶେଷ ଶୁଭ ମନାଯାଏ।
ସପ୍ତମୀ ଵିଜଯା ନାମ ତତ୍ର ଦତ୍ତଂ ମହତ୍ ଫଲମ୍ ସ୍ନାନଂ ଦାନଂ ତପୋ ହୋମ ଉପଵାସସ୍ ତଥୈଵ ଚ
ସପ୍ତମୀକୁ ବିଜୟା ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସେହି ଦିନ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନ, ସ୍ନାନ, ଉପବାସ, ତପସ୍ୟା ଓ ହୋମ ମହାନ ଫଳ ଦେଇଥାଏ।
ସର୍ଵଂ ଵିଜଯସପ୍ତମ୍ଯାଂ ମହାପାତକନାଶନମ୍ ଯେ ଚାଦିତ୍ଯଦିନେ ପ୍ରାପ୍ତେ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ କୁର୍ଵନ୍ତି ମାନଵାଃ
ବିଜୟା ସପ୍ତମୀରେ କରାଯାଇଥିବା ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ମହାପାପ ନାଶ କରେ। ଯେମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟବାରରେ ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି—
ଯଜନ୍ତି ଚ ମହାଶ୍ଵେତଂ ତେ ଲଭନ୍ତେ ଯଥେପ୍ସିତମ୍ ଯେଷାଂ ଧର୍ମ୍ଯାଃ କ୍ରିଯାଃ ସର୍ଵାଃ ସଦୈଵୋଦ୍ଦିଶ୍ଯ ଭାସ୍କରମ୍
—ଏବଂ ମହାଶ୍ୱେତଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାମତ ଫଳ ପାଆନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ଧାର୍ମିକ କାର୍ଯ୍ୟ ସଦା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ହୁଏ।
ନ କୁଲେ ଜାଯତେ ତେଷାଂ ଦରିଦ୍ରୋ ଵ୍ଯାଧିତୋ ଽପି ଵା ଶ୍ଵେତଯା ରକ୍ତଯା ଵାପି ପୀତମୃତ୍ତିକଯାପି ଵା
ସେମାନଙ୍କ ପରିବାରରେ କେବେ ଦରିଦ୍ର କିମ୍ବା ରୋଗୀ ଜନ୍ମ ନେଇନାହାନ୍ତି, ସେଠାରେ ଦାନ ଶ୍ୱେତ, ରକ୍ତ କିମ୍ବା ପୀତ ମାଟି ଦ୍ୱାରା ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ।
ଉପଲେପନକର୍ତା ତୁ ଚିନ୍ତିତଂ ଲଭତେ ଫଲମ୍ ଚିତ୍ରଭାନୁଂ ଵିଚିତ୍ରୈସ୍ ତୁ କୁସୁମୈଶ୍ ଚ ସୁଗନ୍ଧିଭିଃ
ଯିଏ ମାଳିଶ କରେ, ସେ ନିଜ ମନରେ ଭାବିଥିବା ଫଳ ପାଏ। ଚିତ୍ରଭାନୁଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ସୁଗନ୍ଧିତ ଫୁଲରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ପୂଜଯେତ୍ ସୋପଵାସୋ ଯଃ ସ କାମାନ୍ ଈପ୍ସିତାଂଲ୍ ଲଭେତ୍ ଘୃତେନ ଦୀପଂ ପ୍ରଜ୍ଵାଲ୍ଯ ତିଲତୈଲେନ ଵା ପୁନଃ
ଯିଏ ଉପବାସ ରହି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ସେ ଚାହିଁଥିବା ସମସ୍ତ କାମନା ପାଏ। ଘିଅ କିମ୍ବା ତିଳ ତେଲରେ ଦୀପ ଜଳାଇ ପୁନି ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।