ଉପଗୀଯମାନୋ ଗନ୍ଧର୍ଵୈଃ ସୂର୍ଯଲୋକଂ ସ ଗଚ୍ଛତି ଭୁକ୍ତ୍ଵା ତତ୍ର ଵରାନ୍ ଭୋଗାନ୍ ଯାଵଦ୍ ଆଭୂତସଂପ୍ଲଵମ୍
ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଯେଉଁଠି ଗୀତ ଗାଉଛନ୍ତି, ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟଲୋକକୁ ଯାଇ, ସେଠାରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଭୋଗ ଭୋଗ କରେ, ସୃଷ୍ଟିର ସମାପ୍ତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ।
ପୁଣ୍ଯକ୍ଷଯାଦ୍ ଇହାଯାତଃ ପ୍ରଵରେ ଯୋଗିନାଂ କୁଲେ ଚତୁର୍ଵେଦୋ ଭଵେଦ୍ ଵିପ୍ରଃ ସ୍ଵଧର୍ମନିରତଃ ଶୁଚିଃ
ପୁଣ୍ୟ ଶେଷ ହେଲେ, ସେ ଏଠାରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଯୋଗୀଙ୍କ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମ ନେଇ, ଚାରି ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ, ନିଜ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଓ ଶୁଦ୍ଧ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହୁଏ।
ଯୋଗଂ ଵିଵସ୍ଵତଃ ପ୍ରାପ୍ଯ ତତୋ ମୋକ୍ଷମ୍ ଅଵାପ୍ନୁଯାତ୍ ଚୈତ୍ରେ ମାସି ସିତେ ପକ୍ଷେ ଯାତ୍ରାଂ ଦମନଭଞ୍ଜିକାମ୍
ବିବସ୍ବାନଙ୍କ ଯୋଗ ପାଇ, ପରେ ମୋକ୍ଷ ଲାଭ କରେ; ଚୈତ୍ର ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷରେ ଦମନଭଞ୍ଜିକା ଯାତ୍ରା ହୁଏ।
ଯଃ କରୋତି ନରସ୍ ତତ୍ର ପୂର୍ଵୋକ୍ତଂ ସ ଫଲଂ ଲଭେତ୍ ଶଯନୋତ୍ଥାପନେ ଭାନୋଃ ସଂକ୍ରାନ୍ତ୍ଯାଂ ଵିଷୁଵାଯନେ
ଯିଏ ସେଠାରେ ପୂର୍ବରୁ କହିଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ସେ ଏହି ଫଳ ପାଏ, ସେଠାରେ ଭାନୁଦୟ, ସଂକ୍ରାନ୍ତି କିମ୍ବା ବିଷୁବ ଦିନରେ।
ଵାରେ ରଵେସ୍ ତିଥୌ ଚୈଵ ପର୍ଵକାଲେ ଽଥଵା ଦ୍ଵିଜାଃ ଯେ ତତ୍ର ଯାତ୍ରାଂ କୁର୍ଵନ୍ତି ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ସଂଯତେନ୍ଦ୍ରିଯାଃ
ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ରବିବାର, ତିଥି କିମ୍ବା ପର୍ବବେଳେ, ଯେଉଁମାନେ ଏଠାରେ ଯାତ୍ରା କରନ୍ତି, ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ସହିତ—
ଵିମାନେନାର୍କଵର୍ଣେନ ସୂର୍ଯଲୋକଂ ଵ୍ରଜନ୍ତି ତେ ଆସ୍ତେ ତତ୍ର ମହାଦେଵସ୍ ତୀରେ ନଦନଦୀପତେଃ
ସେମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରଥରେ ଚଢ଼ି ସୂର୍ଯ୍ୟଲୋକକୁ ଯାନ୍ତି, ଏବଂ ସେଠାରେ ମହାନଦୀପତିଙ୍କ ତୀରରେ ବସିଥାନ୍ତି।
ରାମେଶ୍ଵର ଇତି ଖ୍ଯାତଃ ସର୍ଵକାମଫଲପ୍ରଦଃ ଯେ ତଂ ପଶ୍ଯନ୍ତି କାମାରିଂ ସ୍ନାତ୍ଵା ସମ୍ଯଙ୍ ମହୋଦଧୌ
ଯିଏ ମହାସାଗରରେ ଭଲଭାବେ ସ୍ନାନ କରି, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଥିବା ରାମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି, ସେମାନେ କାମର ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି।
ଗନ୍ଧୈଃ ପୁଷ୍ପୈସ୍ ତଥା ଧୂପୈର୍ ଦୀପୈର୍ ନୈଵେଦ୍ଯକୈର୍ ଵରୈଃ ପ୍ରଣିପାତୈସ୍ ତଥା ସ୍ତୋତ୍ରୈର୍ ଗୀତୈର୍ ଵାଦ୍ଯୈର୍ ମନୋହରୈଃ
ଗନ୍ଧ, ଫୁଲ, ଧୂପ, ଦୀପ, ଉତ୍ତମ ଭୋଜନ, ପ୍ରଣାମ, ସ୍ତୁତି, ଗୀତ ଓ ମନୋହର ବାଦ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ପୂଜା କରନ୍ତି।
ରାଜସୂଯଫଲଂ ସମ୍ଯଗ୍ ଵାଜିମେଧଫଲଂ ତଥା ପ୍ରାପ୍ନୁଵନ୍ତି ମହାତ୍ମାନଃ ସଂସିଦ୍ଧିଂ ପରମାଂ ତଥା
ଏହିପରି ମହାତ୍ମାମାନେ ରାଜସୂୟ ଓ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି, ଏବଂ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସିଦ୍ଧି ମଧ୍ୟ ଲାଭ କରନ୍ତି।
କାମଗେନ ଵିମାନେନ କିଙ୍କିଣୀଜାଲମାଲିନା ଉପଗୀଯମାନା ଗନ୍ଧର୍ଵୈଃ ଶିଵଲୋକଂ ଵ୍ରଜନ୍ତି ତେ
ଇଚ୍ଛାରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବା, ଘଣ୍ଟିର ଝାଲରେ ସୁଶୋଭିତ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ, ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଶିବଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ଆହୂତସଂପ୍ଲଵଂ ଯାଵଦ୍ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଭୋଗାନ୍ ମନୋରମାନ୍ ପୁଣ୍ଯକ୍ଷଯାଦ୍ ଇହାଗତ୍ଯ ଚାତୁର୍ଵେଦା ଭଵନ୍ତି ତେ
ସେଠାରେ, ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ପ୍ରଳୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମନୋରମ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରି, ପୁଣ୍ୟ ଶେଷ ହେଲେ, ପୃଥିବୀକୁ ଫେରି ଆସି, ଚାରି ବେଦର ଅଧିକାରୀ ହୁଅନ୍ତି।
ଶାଂକରଂ ଯୋଗମ୍ ଆସ୍ଥାଯ ତତୋ ମୋକ୍ଷଂ ଵ୍ରଜନ୍ତି ତେ ଯସ୍ ତତ୍ର ସଵିତୁଃ କ୍ଷେତ୍ରେ ପ୍ରାଣାଂସ୍ ତ୍ଯଜତି ମାନଵଃ
ଯିଏ ସେଠାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରରେ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରେ, ସେ ଶଙ୍କରଙ୍କ ଯୋଗକୁ ଅନୁସରି ମୁକ୍ତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
ସ ସୂର୍ଯଲୋକମ୍ ଆସ୍ଥାଯ ଦେଵଵନ୍ ମୋଦତେ ଦିଵି ପୁନର୍ ମାନୁଷତାଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ରାଜା ଭଵତି ଧାର୍ମିକଃ
ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚି, ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦେବତାମାନେ ପରି ଆନନ୍ଦ କରେ; ପୁଣି ମାନବ ଜନ୍ମ ନେଇ, ଧର୍ମିକ ରାଜା ହୁଅନ୍ତି।
ଯୋଗଂ ରଵେଃ ସମାସାଦ୍ଯ ତତୋ ମୋକ୍ଷମ୍ ଅଵାପ୍ନୁଯାତ୍ ଏଵଂ ମଯା ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ ପ୍ରୋକ୍ତଂ କ୍ଷେତ୍ରଂ ସୁଦୁର୍ଲଭମ୍
ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଯୋଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରାଯାଏ। ଏହିପରି ଦୁର୍ଲଭ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ମୁଁ ବର୍ଣ୍ଣନା କଲି, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ।
କୋଣାର୍କସ୍ଯୋଦଧେସ୍ ତୀରେ ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିଫଲପ୍ରଦଃ
କୋଣାର୍କର ସାଗରତଟରେ ଏହି କ୍ଷେତ୍ର ଭୋଗ ଓ ମୁକ୍ତି ଦୁହିଁ ଦେଇଥାଏ।
ଶ୍ରୁତୋ ଽସ୍ମାଭିଃ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭଵତା ଯଦ୍ ଉଦାହୃତମ୍ ଭାସ୍କରସ୍ଯ ପରଂ କ୍ଷେତ୍ରଂ ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିଫଲପ୍ରଦମ୍
ହେ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ଠାରୁ ଶୁଣିଲୁ, ଭାସ୍କରଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ କ୍ଷେତ୍ର ଯାହା ଭୋଗ ଓ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ।
ନ ତୃପ୍ତିମ୍ ଅଧିଗଚ୍ଛାମଃ ଶୃଣ୍ଵନ୍ତଃ ସୁଖଦାଂ କଥାମ୍ ତଵ ଵକ୍ତ୍ରୋଦ୍ଭଵାଂ ପୁଣ୍ଯାମ୍ ଆଦିତ୍ଯସ୍ଯାଘନାଶିନୀମ୍
ଆପଣଙ୍କ ମୁଖରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ସୁଖଦାୟକ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ପାପ ନାଶକ ପବିତ୍ର କଥା ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ ଆମେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ତୃପ୍ତି ପାଉନାହିଁ।
ଅତଃ ପରଂ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରୂହି ନୋ ଵଦତାଂ ଵର ଦେଵପୂଜାଫଲଂ ଯଚ୍ ଚ ଯଚ୍ ଚ ଦାନଫଲଂ ପ୍ରଭୋ
ତେଣୁ, ହେ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆମକୁ କହନ୍ତୁ, ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜାର ଫଳ କଣ ଏବଂ ଦାନର ଫଳ କଣ, ହେ ପ୍ରଭୁ।
ପ୍ରଣିପାତେ ନମସ୍କାରେ ତଥା ଚୈଵ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣେ ଦୀପଧୂପପ୍ରଦାନେ ଚ ସଂମାର୍ଜନଵିଧୌ ଚ ଯତ୍
ପ୍ରଣାମ, ନମସ୍କାର, ପରିକ୍ରମା, ଦୀପ ଓ ଧୂପ ଦାନ, ମନ୍ଦିର ପରିଷ୍କାର କାମରେ କେତେ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ?
ଉପଵାସେ ଚ ଯତ୍ ପୁଣ୍ଯଂ ଯତ୍ ପୁଣ୍ଯଂ ନକ୍ତଭୋଜନେ ଅର୍ଘଶ୍ ଚ କୀଦୃଶଃ ପ୍ରୋକ୍ତଃ କୁତ୍ର ଵା ସଂପ୍ରଦୀଯତେ
ଉପବାସ କିମ୍ବା ରାତିରେ ଖାଇବାରେ କେତେ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ? ଅର୍ଘ୍ୟ କେମିତି ଦିଆଯାଏ ଏବଂ କେଉଁଠି ଦିଆଯାଏ?
କଥଂ ଚ କ୍ରିଯତେ ଭକ୍ତିଃ କଥଂ ଦେଵଃ ପ୍ରସୀଦତି ଏତତ୍ ସର୍ଵଂ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶ୍ରୋତୁମ୍ ଇଚ୍ଛାମହେ ଵଯମ୍
ଭକ୍ତି କିପରି କରାଯାଏ? ଦେବତା କିପରି ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି? ଏହି ସବୁ କଥା, ହେ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆମେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ।
ଅର୍ଘ୍ଯଂ ପୂଜାଦିକଂ ସର୍ଵଂ ଭାସ୍କରସ୍ଯ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ ଭକ୍ତିଂ ଶ୍ରଦ୍ଧାଂ ସମାଧିଂ ଚ କଥ୍ଯମାନଂ ନିବୋଧତ
ଭାସ୍କରଙ୍କ ପାଇଁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ସମସ୍ତ ପୂଜାପଦ୍ଧତି, ଭକ୍ତି, ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଧ୍ୟାନ କିପରି କରାଯାଏ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଏବେ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ମନସା ଭାଵନା ଭକ୍ତିର୍ ଇଷ୍ଟା ଶ୍ରଦ୍ଧା ଚ କୀର୍ତ୍ଯତେ ଧ୍ଯାନଂ ସମାଧିର୍ ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତଂ ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ ସୁସମାହିତାଃ
ମନରେ ଭାବନା ହେଉଛି ଭକ୍ତି, ଶ୍ରଦ୍ଧା ମଧ୍ୟ ପ୍ରଶଂସିତ; ଧ୍ୟାନକୁ ସମାଧି ବୋଲାଯାଏ—ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମନୋଯୋଗରେ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ତତ୍କଥାଂ ଶ୍ରାଵଯେଦ୍ ଯସ୍ ତୁ ତଦ୍ଭକ୍ତାନ୍ ପୂଜଯୀତ ଵା ଅଗ୍ନିଶୁଶ୍ରୂଷକଶ୍ ଚୈଵ ସ ଵୈ ଭକ୍ତଃ ସନାତନଃ
ଯିଏ ଏହି କଥା ଅନ୍ୟମାନେ ଶୁଣିବାକୁ ଦେଇଥାଏ, କିମ୍ବା ଏହି ଭକ୍ତମାନେ ପୂଜା କରେ, କିମ୍ବା ଅଗ୍ନିର ସେବା କରେ, ସେ ନିଜେ ଚିରନ୍ତନ ଭକ୍ତ।
ତଚ୍ଚିତ୍ତସ୍ ତନ୍ମନାଶ୍ ଚୈଵ ଦେଵପୂଜାରତଃ ସଦା ତତ୍କର୍ମକୃଦ୍ ଭଵେଦ୍ ଯସ୍ ତୁ ସ ଵୈ ଭକ୍ତଃ ସନାତନଃ
ଯେଉଁଜଣଙ୍କର ମନ ଓ ହୃଦୟ ସେଇଠି ଲଗି ରହିଛି, ସେ ସଦା ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜାରେ ଲାଗିଥାନ୍ତି ଓ ସେଇ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ସେଠି ଏମିତି ଲୋକ ସଦାର ଭକ୍ତ ହେବେ।
ଦେଵାର୍ଥେ କ୍ରିଯମାଣାନି ଯଃ କର୍ମାଣ୍ଯ୍ ଅନୁମନ୍ଯତେ କୀର୍ତନାଦ୍ ଵା ପରୋ ଵିପ୍ରାଃ ସ ଵୈ ଭକ୍ତତରୋ ନରଃ
ଯିଏ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ କରାଯାଉଥିବା କାର୍ଯ୍ୟକୁ ସମ୍ମତି ଦିଏ କିମ୍ବା ତାଙ୍କର ଗୁଣଗାନରେ ଅଗ୍ରଣୀ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ସେ ଲୋକ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଭକ୍ତ।
ନାଭ୍ଯସୂଯେତ ତଦ୍ଭକ୍ତାନ୍ ନ ନିନ୍ଦ୍ଯାଚ୍ ଚାନ୍ଯଦେଵତାମ୍ ଆଦିତ୍ଯଵ୍ରତଚାରୀ ଚ ସ ଵୈ ଭକ୍ତତରୋ ନରଃ
ତାଙ୍କ ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ଇର୍ଷ୍ୟା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଯିଏ ଆଦିତ୍ୟଙ୍କ ବ୍ରତ ପାଳନ କରେ, ସେ ଲୋକ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଭକ୍ତ।
ଗଚ୍ଛଂସ୍ ତିଷ୍ଠନ୍ ସ୍ଵପଞ୍ ଜିଘ୍ରନ୍ନ୍ ଉନ୍ମିଷନ୍ ନିମିଷନ୍ନ୍ ଅପି ଯଃ ସ୍ମରେଦ୍ ଭାସ୍କରଂ ନିତ୍ଯଂ ସ ଵୈ ଭକ୍ତତରୋ ନରଃ
ଯିଏ ଚାଲିବା, ଦଢ଼ିବା, ଶୋଇବା, ଘ୍ରାଣ କରିବା, ଆଖି ଖୋଲିବା କିମ୍ବା ବନ୍ଦ କରିବା ସମୟରେ ସଦା ଭାସ୍କରଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରେ, ସେ ଲୋକ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଭକ୍ତ।
ଏଵଂଵିଧା ତ୍ଵ୍ ଇଯଂ ଭକ୍ତିଃ ସଦା କାର୍ଯା ଵିଜାନତା ଭକ୍ତ୍ଯା ସମାଧିନା ଚୈଵ ସ୍ତଵେନ ମନସା ତଥା
ଏପରି ଭକ୍ତି ଯେଉଁଠି ଜ୍ଞାନ ଅଛି, ସେଠି ସଦା କରିବା ଉଚିତ୍; ଭକ୍ତି, ଏକାଗ୍ରତା ଓ ମନରେ ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା ଏହି ଭାବରେ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ୍।
କ୍ରିଯତେ ନିଯମୋ ଯସ୍ ତୁ ଦାନଂ ଵିପ୍ରାଯ ଦୀଯତେ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣନ୍ତି ତଂ ଦେଵା ମନୁଷ୍ଯାଃ ପିତରସ୍ ତଥା
ଯିଏ ନିୟମ ରଖେ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ ଦିଏ, ସେଠି ଦେବତା, ମଣିଷ ଓ ପିତୃମାନେ ସେଉଁଠି ସ୍ୱୀକାର କରନ୍ତି।