ଲଵଣସ୍ଯୋଦଧେସ୍ ତୀରେ ପଵିତ୍ରେ ସୁମନୋହରେ ସର୍ଵତ୍ର ଵାଲୁକାକୀର୍ଣେ ଦେଶେ ସର୍ଵଗୁଣାନ୍ଵିତେ
ଲୁଣ ଦରିଆ କୂଳରେ, ପବିତ୍ର ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ସ୍ଥାନରେ, ସମସ୍ତଠାରେ ବାଲି ଛିଟାଯାଇଥିବା, ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଭରପୂର ଏକ ଦେଶ ଅଛି।
ଚମ୍ପକାଶୋକବକୁଲୈଃ କରଵୀରୈଃ ସପାଟଲୈଃ ପୁଂନାଗୈଃ କର୍ଣିକାରୈଶ୍ ଚ ବକୁଲୈର୍ ନାଗକେସରୈଃ
ସେଠି ଚମ୍ପକ, ଅଶୋକ, ବକୁଳ, କରବୀର, ପାଟଳ, ପୁମ୍ନାଗ, କର୍ଣ୍ଣିକାର, ବକୁଳ ଓ ନାଗକେଶର ଗଛ ରହିଛି।
ତଗରୈର୍ ଧଵବାଣୈଶ୍ ଚ ଅତିମୁକ୍ତୈଃ ସକୁବ୍ଜକୈଃ ମାଲତୀକୁନ୍ଦପୁଷ୍ପୈଶ୍ ଚ ତଥାନ୍ଯୈର୍ ମଲ୍ଲିକାଦିଭିଃ
ଟଗର, ଧବ, ବାଣ, ଅତିମୁକ୍ତ, କୁବ୍ଜକ, ମାଳତୀ, କୁନ୍ଦ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମଲ୍ଲିକା ଫୁଲ ଥିବା ଗଛ ରହିଛି।
କେତକୀଵନଖଣ୍ଡୈଶ୍ ଚ ସର୍ଵର୍ତୁକୁସୁମୋଜ୍ଜ୍ଵଲୈଃ କଦମ୍ବୈର୍ ଲକୁଚୈଃ ଶାଲୈଃ ପନସୈର୍ ଦେଵଦାରୁଭିଃ
କେତକୀ ଜଙ୍ଗଲ, ସମସ୍ତ ଋତୁର ଫୁଲରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, କଦମ୍ବ, ଲକୁଚ, ଶାଳ, ପନସ ଓ ଦେବଦାରୁ ଗଛ ରହିଛି।
ସରଲୈର୍ ମୁଚୁକୁନ୍ଦୈଶ୍ ଚ ଚନ୍ଦନୈଶ୍ ଚ ସିତେତରୈଃ ଅଶ୍ଵତ୍ଥୈଃ ସପ୍ତପର୍ଣୈଶ୍ ଚ ଆମ୍ରୈର୍ ଆମ୍ରାତକୈସ୍ ତଥା
ସରଳ, ମୁଚୁକୁନ୍ଦ, ଚନ୍ଦନ (ଧଳା ଓ ଅନ୍ୟ), ଅଶ୍ୱଥ, ସପ୍ତପର୍ଣ୍ଣ, ଆମ୍ବ ଓ ବନଆମ୍ବ ଗଛ ରହିଛି।
ତାଲୈଃ ପୂଗଫଲୈଶ୍ ଚୈଵ ନାରିକେରୈଃ କପିତ୍ଥକୈଃ ଅନ୍ଯୈଶ୍ ଚ ଵିଵିଧୈର୍ ଵୃକ୍ଷୈଃ ସର୍ଵତଃ ସମଲଂକୃତମ୍
ତାଳ, ପୁଗଫଳ, ନାରିକେଳ, କପିଥ, ଓ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଗଛ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଶୋଭିତ।
କ୍ଷେତ୍ରଂ ତତ୍ର ରଵେଃ ପୁଣ୍ଯମ୍ ଆସ୍ତେ ଜଗତି ଵିଶ୍ରୁତମ୍ ସମନ୍ତାଦ୍ ଯୋଜନଂ ସାଗ୍ରଂ ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିଫଲପ୍ରଦମ୍
ସେଠି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ର ଅଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଏକ ଯୋଜନା ଏବଂ ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ଫାଲି ଅଞ୍ଚଳ ଆବୃତ, ଯାହା ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ।
ଆସ୍ତେ ତତ୍ର ସ୍ଵଯଂ ଦେଵଃ ସହସ୍ରାଂଶୁର୍ ଦିଵାକରଃ କୋଣାଦିତ୍ଯ ଇତି ଖ୍ଯାତୋ ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିଫଲପ୍ରଦଃ
ସେଠି ସ୍ବୟଂ ଦେବତା, ହଜାର କିରଣର ସୂର୍ଯ୍ୟ, କୋଣାଦିତ୍ୟ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥିବା, ବସିଛନ୍ତି।
ମାଘେ ମାସି ସିତେ ପକ୍ଷେ ସପ୍ତମ୍ଯାଂ ସଂଯତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ କୃତୋପଵାସୋ ଯତ୍ରେତ୍ଯ ସ୍ନାତ୍ଵା ତୁ ମକରାଲଯେ
ମାଘ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ସପ୍ତମୀ ତିଥିରେ, ଯିଏ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ଉପବାସ ରହି, ସେଠି ମକର ଆଳୟରେ ସ୍ନାନ କରେ।
କୃତଶୌଚୋ ଵିଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ସ୍ମରନ୍ ଦେଵଂ ଦିଵାକରମ୍ ସାଗରେ ଵିଧିଵତ୍ ସ୍ନାତ୍ଵା ଶର୍ଵର୍ଯନ୍ତେ ସମାହିତଃ
ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ମନ ପବିତ୍ର କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ନିୟମ ଅନୁସାରେ ସାଗରରେ ରାତି ଶେଷରେ ସ୍ନାନ କରିଥାଏ।
ଦେଵାନ୍ ଋଷୀନ୍ ମନୁଷ୍ଯାଂଶ୍ ଚ ପିତୄନ୍ ସଂତର୍ପ୍ଯ ଚ ଦ୍ଵିଜାଃ ଉତ୍ତୀର୍ଯ ଵାସସୀ ଧୌତେ ପରିଧାଯ ସୁନିର୍ମଲେ
ଦେବତା, ଋଷି, ମଣିଷ ଓ ପିତୃମାନେ ଖୁସି ହେବା ପରେ, ହେ ଦ୍ୱିଜ, ନିଜ ପୁରୁଣା ବସ୍ତ୍ର ଖୋଲି, ଭଲଭାବେ ଧୋଇ, ସଫା ଓ ନିର୍ମଳ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିବା ଉଚିତ।
ଆଚମ୍ଯ ପ୍ରଯତୋ ଭୂତ୍ଵା ତୀରେ ତସ୍ଯ ମହୋଦଧେଃ ଉପଵିଶ୍ଯୋଦଯେ କାଲେ ପ୍ରାଙ୍ମୁଖଃ ସଵିତୁସ୍ ତଦା
ପାଣି ଚୁଆଇ, ମନକୁ ପବିତ୍ର କରି, ସେ ବଡ଼ ସମୁଦ୍ରର କୂଳରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ସମୟରେ, ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ବସିବା ଉଚିତ।
ଵିଲିଖ୍ଯ ପଦ୍ମଂ ମେଧାଵୀ ରକ୍ତଚନ୍ଦନଵାରିଣା ଅଷ୍ଟପତ୍ତ୍ରଂ କେସରାଢ୍ଯଂ ଵର୍ତୁଲଂ ଚୋର୍ଧ୍ଵକର୍ଣିକମ୍
ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ଲାଲ ଚନ୍ଦନ ଜଳରେ ଏକ ଅଷ୍ଟଦଳ ପଦ୍ମ ଚିତ୍ରିବା ଉଚିତ, ଯାହା ଦଳ ଓ କେଶରରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଗୋଳାକାର ଓ ଉପରକୁ ଉଠିଥିବା କର୍ଣ୍ଣିକା ସହିତ।
ତିଲତଣ୍ଡୁଲତୋଯଂ ଚ ରକ୍ତଚନ୍ଦନସଂଯୁତମ୍ ରକ୍ତପୁଷ୍ପଂ ସଦର୍ଭଂ ଚ ପ୍ରକ୍ଷିପେତ୍ ତାମ୍ରଭାଜନେ
ତିଳ, ଚାଉଳ ଓ ପାଣି, ଲାଲ ଚନ୍ଦନ ମିଶାଇ, ଲାଲ ଫୁଲ ଓ ଦର୍ଭା ସହିତ, ତାମ୍ବାର ପାତ୍ରରେ ରଖିବା ଉଚିତ।
ତାମ୍ରାଭାଵେ ଽର୍କପତ୍ତ୍ରସ୍ଯ ପୁଟେ କୃତ୍ଵା ତିଲାଦିକମ୍ ପିଧାଯ ତନ୍ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ ପାତ୍ରଂ ପାତ୍ରେଣ ଵିନ୍ଯସେତ୍
ଯଦି ତାମ୍ବା ନାହିଁ, ତେବେ ତିଳ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଅର୍କ ପତ୍ରରେ ରଖି, ଉପରେ ଢାକି, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏକ ପାତ୍ରକୁ ଅନ୍ୟ ପାତ୍ର ଭିତରେ ରଖିବା ଉଚିତ।
କରନ୍ଯାସାଙ୍ଗଵିନ୍ଯାସଂ କୃତ୍ଵାଙ୍ଗୈର୍ ହୃଦଯାଦିଭିଃ ଆତ୍ମାନଂ ଭାସ୍କରଂ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ସମ୍ଯକ୍ ଶ୍ରଦ୍ଧାସମନ୍ଵିତଃ
ହାତ ଓ ଅଙ୍ଗର ନିୟମିତ କ୍ରିୟା କରି, ହୃଦୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଅଙ୍ଗ ସହିତ, ନିଜକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭାବି, ଭଲଭାବରେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।
ମଧ୍ଯେ ଚାଗ୍ନିଦଲେ ଧୀମାନ୍ ନୈରୃତେ ଶ୍ଵସନେ ଦଲେ କାମାରିଗୋଚରେ ଚୈଵ ପୁନର୍ ମଧ୍ଯେ ଚ ପୂଜଯେତ୍
ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ନିର ଦଳରେ, ନୈୃତ୍ୟରେ ବାୟୁର ଦଳରେ, କାମର ଶତ୍ରୁ ଥିବା ସ୍ଥାନରେ ଓ ପୁଣି ମଧ୍ୟରେ, ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ପ୍ରଭୂତଂ ଵିମଲଂ ସାରମ୍ ଆରାଧ୍ଯଂ ପରମଂ ସୁଖମ୍ ସଂପୂଜ୍ଯ ପଦ୍ମମ୍ ଆଵାହ୍ଯ ଗଗନାତ୍ ତତ୍ର ଭାସ୍କରମ୍
ପ୍ରଚୁର, ପବିତ୍ର, ମୂଳ ଓ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ଉପାସ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ପଦ୍ମକୁ ଭଲଭାବରେ ସମ୍ମାନ କରି, ତାହାରେ ଆକାଶରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଉଚିତ।
କର୍ଣିକୋପରି ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ ତତୋ ମୁଦ୍ରାଂ ପ୍ରଦର୍ଶଯେତ୍ କୃତ୍ଵା ସ୍ନାନାଦିକଂ ସର୍ଵଂ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ତଂ ସୁସମାହିତଃ
କର୍ଣ୍ଣିକା ଉପରେ ରଖି, ପରେ ହାତର ମୁଦ୍ରା ଦେଖାଇ, ସ୍ନାନ ଓ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ କ୍ରିୟା ସମାପ୍ତ କରି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକାଗ୍ରତା ସହିତ ତାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।
ସିତପଦ୍ମୋପରି ରଵିଂ ତେଜୋବିମ୍ବେ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତମ୍ ପିଙ୍ଗାକ୍ଷଂ ଦ୍ଵିଭୁଜଂ ରକ୍ତଂ ପଦ୍ମପତ୍ତ୍ରାରୁଣାମ୍ବରମ୍
ଧଳା ପଦ୍ମ ଉପରେ, ତେଜସ୍ୱୀ ଚକ୍ର ଭାବେ ରହିଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟ, ପିଙ୍ଗଳ ଚକ୍ଷୁ, ଦୁଇଟି ହାତ, ଲାଲ ରଙ୍ଗର, ପଦ୍ମଦଳ ରଙ୍ଗର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା ଭାବେ ଅବସ୍ଥିତ।
ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସଂଯୁକ୍ତଂ ସର୍ଵାଭରଣଭୂଷିତମ୍ ସୁରୂପଂ ଵରଦଂ ଶାନ୍ତଂ ପ୍ରଭାମଣ୍ଡଲମଣ୍ଡିତମ୍
ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଚିହ୍ନରେ ଯୁକ୍ତ, ସମସ୍ତ ଆଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ, ଅତି ସୁନ୍ଦର ଆକୃତି, ଦାନ କରିବାରେ ସମର୍ଥ, ଶାନ୍ତ ଓ ପ୍ରଭାମଣ୍ଡଳରେ ଘେରାଇଥିବା।
ଉଦ୍ଯନ୍ତଂ ଭାସ୍କରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସାନ୍ଦ୍ରସିନ୍ଦୂରସଂନିଭମ୍ ତତସ୍ ତତ୍ ପାତ୍ରମ୍ ଆଦାଯ ଜାନୁଭ୍ଯାଂ ଧରଣୀଂ ଗତଃ
ଘନ ସିନ୍ଦୂର ରଙ୍ଗର ଉଦୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଦେଖି, ସେ ପାତ୍ରକୁ ନେଇ, ଜାଣୁ ଟିକେଇ ଭୂମିରେ ଯିବା ଉଚିତ।
କୃତ୍ଵା ଶିରସି ତତ୍ ପାତ୍ରମ୍ ଏକଚିତ୍ତସ୍ ତୁ ଵାଗ୍ଯତଃ ତ୍ର୍ଯକ୍ଷରେଣ ତୁ ମନ୍ତ୍ରେଣ ସୂର୍ଯାଯାର୍ଘ୍ଯଂ ନିଵେଦଯେତ୍
ସେ ପାତ୍ରକୁ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ରଖି, ଏକାଗ୍ର ମନ ଓ ମନ୍ତ୍ରଣା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ସହିତ, ତିନି ଅକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ।
ଅଦୀକ୍ଷିତସ୍ ତୁ ତସ୍ଯୈଵ ନାମ୍ନୈଵାର୍ଘଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ଭାଵଯୁକ୍ତେନ ଭକ୍ତିଗ୍ରାହ୍ଯୋ ରଵିର୍ ଯତଃ
ଯେଉଁମାନେ ଦୀକ୍ଷିତ ନୁହଁନ୍ତି, ସେମାନେ କେବଳ ତାଙ୍କର ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇପାରନ୍ତି; ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଭକ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ମନ ସହିତ, କାରଣ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭକ୍ତିକୁ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି।
ଅଗ୍ନିନିରୃତିଵାଯ୍ଵୀଶମଧ୍ଯପୂର୍ଵାଦିଦିକ୍ଷୁ ଚ ହୃଚ୍ ଛିରଶ୍ ଚ ଶିଖାଵର୍ମନେତ୍ରାଣ୍ଯ୍ ଅସ୍ତ୍ରଂ ଚ ପୂଜଯେତ୍
ଅଗ୍ନି, ନୈୃତ୍ୟ, ବାୟୁ, ଈଶ, ପୂର୍ବ ଓ ଅନ୍ୟ ଦିଗରେ, ହୃଦୟ, ମୁଣ୍ଡ, ଶିଖା, କବଚ, ନୟନ ଓ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ।
ଦତ୍ତ୍ଵାର୍ଘ୍ଯଂ ଗନ୍ଧଧୂପଂ ଚ ଦୀପଂ ନୈଵେଦ୍ଯମ୍ ଏଵ ଚ ଜପ୍ତ୍ଵା ସ୍ତୁତ୍ଵା ନମସ୍ କୃତ୍ଵା ମୁଦ୍ରାଂ ବଦ୍ଧ୍ଵା ଵିସର୍ଜଯେତ୍
ଅର୍ଘ୍ୟ, ଗନ୍ଧ, ଧୂପ, ଦୀପ, ନୈବେଦ୍ୟ ଦେଇ, ଜପ, ସ୍ତୁତି, ନମସ୍କାର କରି, ହାତର ମୁଦ୍ରା ବନ୍ଧି, ଦେବତାଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେବା ଉଚିତ।
ଯେ ଵାର୍ଘ୍ଯଂ ସଂପ୍ରଯଚ୍ଛନ୍ତି ସୂର୍ଯାଯ ନିଯତେନ୍ଦ୍ରିଯାଃ ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ କ୍ଷତ୍ରିଯା ଵୈଶ୍ଯାଃ ସ୍ତ୍ରିଯଃ ଶୂଦ୍ରାଶ୍ ଚ ସଂଯତାଃ
ଯେଉଁମାନେ ନିୟମିତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସହିତ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେନ୍ତି—ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ, ଜନାନୀମାନେ ଓ ସଂଯମିତ ଶୂଦ୍ରମାନେ—
ଭକ୍ତିଭାଵେନ ସତତଂ ଵିଶୁଦ୍ଧେନାନ୍ତରାତ୍ମନା ତେ ଭୁକ୍ତ୍ଵାଭିମତାନ୍ କାମାନ୍ ପ୍ରାପ୍ନୁଵନ୍ତି ପରାଂ ଗତିମ୍
ସେମାନେ ନିରନ୍ତର ଭକ୍ତି ଓ ଶୁଦ୍ଧ ଅନ୍ତଃକରଣ ସହିତ, ନିଜ ଇଚ୍ଛିତ ସମସ୍ତ ସୁଖ ଭୋଗ କରି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଦୀପକଂ ଦେଵଂ ଭାସ୍କରଂ ଗଗନେଚରମ୍ ଯେ ସଂଶ୍ରଯନ୍ତି ମନୁଜାସ୍ ତେ ସ୍ଯୁଃ ସୁଖସ୍ଯ ଭାଜନମ୍
ଯେମାନେ ତିନି ଲୋକର ପ୍ରକାଶକ ଦେବତା, ଆକାଶରେ ଚଳିଥିବା ଭାସ୍କରଙ୍କ ଶରଣ ନେଇଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ସଂସାରରେ ସୁଖର ଅଂଶୀ ହୁଅନ୍ତି।
ଯାଵନ୍ ନ ଦୀଯତେ ଚାର୍ଘ୍ଯଂ ଭାସ୍କରାଯ ଯଥୋଦିତମ୍ ତାଵନ୍ ନ ପୂଜଯେଦ୍ ଵିଷ୍ଣୁଂ ଶଂକରଂ ଵା ସୁରେଶ୍ଵରମ୍
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭାସ୍କରଙ୍କୁ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦିଆଯାଏ ନାହିଁ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଷ୍ଣୁ କିମ୍ବା ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।