ତତ୍ରାସ୍ତେ ଭାରତେ ଵର୍ଷେ ଦକ୍ଷିଣୋଦଧିସଂସ୍ଥିତଃ ଓଣ୍ଡ୍ରଦେଶ ଇତି ଖ୍ଯାତଃ ସ୍ଵର୍ଗମୋକ୍ଷପ୍ରଦାଯକଃ
ଭାରତ ଭୂମିରେ, ଦକ୍ଷିଣ ସମୁଦ୍ର ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଥିବା ଏହି ଦେଶ 'ଓଡ଼ିଆ' ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଯାହା ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ।
ସମୁଦ୍ରାଦ୍ ଉତ୍ତରଂ ତାଵଦ୍ ଯାଵଦ୍ ଵିରଜମଣ୍ଡଲମ୍ ଦେଶୋ ଽସୌ ପୁଣ୍ଯଶୀଲାନାଂ ଗୁଣୈଃ ସର୍ଵୈର୍ ଅଲଂକୃତଃ
ସମୁଦ୍ରରୁ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ବିରଜା ମଣ୍ଡଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଦେଶ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଲୋକମାନେ ରହୁଥିବା, ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ।
ତତ୍ର ଦେଶପ୍ରସୂତା ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ ସଂଯତେନ୍ଦ୍ରିଯାଃ ତପଃସ୍ଵାଧ୍ଯାଯନିରତା ଵନ୍ଦ୍ଯାଃ ପୂଜ୍ଯାଶ୍ ଚ ତେ ସଦା
ସେଠାରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରଖିଥିବା, ତପସ୍ୟା ଓ ଅଧ୍ୟୟନରେ ଲଗ୍ନ ଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସଦା ସମ୍ମାନ ଓ ପୂଜା ପାଇବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।
ଶ୍ରାଦ୍ଧେ ଦାନେ ଵିଵାହେ ଚ ଯଜ୍ଞେ ଵାଚାର୍ଯକର୍ମଣି ପ୍ରଶସ୍ତାଃ ସର୍ଵକାର୍ଯେଷୁ ତତ୍ରଦେଶୋଦ୍ଭଵା ଦ୍ଵିଜାଃ
ପିତୃତର୍ପଣ, ଦାନ, ବିବାହ, ଯଜ୍ଞ ଓ ଶିକ୍ଷାଦି କାର୍ଯ୍ୟରେ ସେଠାରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଦ୍ୱିଜମାନେ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରଶଂସିତ।
ଷଟ୍କର୍ମନିରତାସ୍ ତତ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣା ଵେଦପାରଗାଃ ଇତିହାସଵିଦଶ୍ ଚୈଵ ପୁରାଣାର୍ଥଵିଶାରଦାଃ
ସେଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଛଅ ପ୍ରକାର କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲଗ୍ନ, ବେଦରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଇତିହାସ ଜ୍ଞାନୀ ଓ ପୁରାଣର ଅର୍ଥରେ ପ୍ରବୀଣ।
ସର୍ଵଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥକୁଶଲା ଯଜ୍ଵାନୋ ଵୀତମତ୍ସରାଃ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରରତାଃ କେଚିତ୍ କେଚିତ୍ ସ୍ମାର୍ତାଗ୍ନିତତ୍ପରାଃ
ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥରେ ଦକ୍ଷ, ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା, ଇର୍ଷ୍ୟାରହିତ; କିଛି ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରରେ ଲଗ୍ନ, କିଛି ପାରମ୍ପରିକ ଅଗ୍ନିକାର୍ଯ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠାବାନ।
ପୁତ୍ରଦାରଧନୈର୍ ଯୁକ୍ତା ଦାତାରଃ ସତ୍ଯଵାଦିନଃ ନିଵସନ୍ତ୍ଯ୍ ଉତ୍କଲେ ପୁଣ୍ଯେ ଯଜ୍ଞୋତ୍ସଵଵିଭୂଷିତେ
ପୁଅ, ଜନାନୀ ଓ ଧନରେ ସମ୍ପନ୍ନ, ଦାନଶୀଳ ଓ ସତ୍ୟବାଦୀ, ସେମାନେ ପବିତ୍ର ଉତ୍କଳ ଭୂମିରେ, ଯେଉଁଠାରେ ଯଜ୍ଞ ଓ ଉତ୍ସବରେ ଶୋଭିତ, ବାସ କରନ୍ତି।
ଇତରେ ଽପି ତ୍ରଯୋ ଵର୍ଣାଃ କ୍ଷତ୍ରିଯାଦ୍ଯାଃ ସୁସଂଯତାଃ ସ୍ଵକର୍ମନିରତାଃ ଶାନ୍ତାସ୍ ତତ୍ର ତିଷ୍ଠନ୍ତି ଧାର୍ମିକାଃ
ଅନ୍ୟ ତିନି ଶ୍ରେଣୀ—କ୍ଷତ୍ରିୟ ଆଦି—ମଧ୍ୟ ସଂଯମୀ, ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲଗ୍ନ, ଶାନ୍ତ ଓ ଧର୍ମିକ ଭାବରେ ସେଠି ବାସ କରନ୍ତି।
କୋଣାଦିତ୍ଯ ଇତି ଖ୍ଯାତସ୍ ତସ୍ମିନ୍ ଦେଶେ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ ଯଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭାସ୍କରଂ ମର୍ତ୍ଯଃ ସର୍ଵପାପୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ
ସେ ଦେଶରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କୋଣାଦିତ୍ୟ ଅଛନ୍ତି; ଏହି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ମାନବ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ।
ଶ୍ରୋତୁମ୍ ଇଚ୍ଛାମ ତଦ୍ ବ୍ରୂହି କ୍ଷେତ୍ରଂ ସୂର୍ଯସ୍ଯ ସାଂପ୍ରତମ୍ ତସ୍ମିନ୍ ଦେଶେ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯତ୍ରାସ୍ତେ ସ ଦିଵାକରଃ
ଆମେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ, ଏହି ଦେଶରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର କ୍ଷେତ୍ର କେଉଁଠି ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ଦିବାକର ବସିଛନ୍ତି, ଏହା କୃପାକରି କହ।
ଲଵଣସ୍ଯୋଦଧେସ୍ ତୀରେ ପଵିତ୍ରେ ସୁମନୋହରେ ସର୍ଵତ୍ର ଵାଲୁକାକୀର୍ଣେ ଦେଶେ ସର୍ଵଗୁଣାନ୍ଵିତେ
ଲୁଣ ଦରିଆ କୂଳରେ, ପବିତ୍ର ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ସ୍ଥାନରେ, ସମସ୍ତଠାରେ ବାଲି ଛିଟାଯାଇଥିବା, ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଭରପୂର ଏକ ଦେଶ ଅଛି।
ଚମ୍ପକାଶୋକବକୁଲୈଃ କରଵୀରୈଃ ସପାଟଲୈଃ ପୁଂନାଗୈଃ କର୍ଣିକାରୈଶ୍ ଚ ବକୁଲୈର୍ ନାଗକେସରୈଃ
ସେଠି ଚମ୍ପକ, ଅଶୋକ, ବକୁଳ, କରବୀର, ପାଟଳ, ପୁମ୍ନାଗ, କର୍ଣ୍ଣିକାର, ବକୁଳ ଓ ନାଗକେଶର ଗଛ ରହିଛି।
ତଗରୈର୍ ଧଵବାଣୈଶ୍ ଚ ଅତିମୁକ୍ତୈଃ ସକୁବ୍ଜକୈଃ ମାଲତୀକୁନ୍ଦପୁଷ୍ପୈଶ୍ ଚ ତଥାନ୍ଯୈର୍ ମଲ୍ଲିକାଦିଭିଃ
ଟଗର, ଧବ, ବାଣ, ଅତିମୁକ୍ତ, କୁବ୍ଜକ, ମାଳତୀ, କୁନ୍ଦ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମଲ୍ଲିକା ଫୁଲ ଥିବା ଗଛ ରହିଛି।
କେତକୀଵନଖଣ୍ଡୈଶ୍ ଚ ସର୍ଵର୍ତୁକୁସୁମୋଜ୍ଜ୍ଵଲୈଃ କଦମ୍ବୈର୍ ଲକୁଚୈଃ ଶାଲୈଃ ପନସୈର୍ ଦେଵଦାରୁଭିଃ
କେତକୀ ଜଙ୍ଗଲ, ସମସ୍ତ ଋତୁର ଫୁଲରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, କଦମ୍ବ, ଲକୁଚ, ଶାଳ, ପନସ ଓ ଦେବଦାରୁ ଗଛ ରହିଛି।
ସରଲୈର୍ ମୁଚୁକୁନ୍ଦୈଶ୍ ଚ ଚନ୍ଦନୈଶ୍ ଚ ସିତେତରୈଃ ଅଶ୍ଵତ୍ଥୈଃ ସପ୍ତପର୍ଣୈଶ୍ ଚ ଆମ୍ରୈର୍ ଆମ୍ରାତକୈସ୍ ତଥା
ସରଳ, ମୁଚୁକୁନ୍ଦ, ଚନ୍ଦନ (ଧଳା ଓ ଅନ୍ୟ), ଅଶ୍ୱଥ, ସପ୍ତପର୍ଣ୍ଣ, ଆମ୍ବ ଓ ବନଆମ୍ବ ଗଛ ରହିଛି।
ତାଲୈଃ ପୂଗଫଲୈଶ୍ ଚୈଵ ନାରିକେରୈଃ କପିତ୍ଥକୈଃ ଅନ୍ଯୈଶ୍ ଚ ଵିଵିଧୈର୍ ଵୃକ୍ଷୈଃ ସର୍ଵତଃ ସମଲଂକୃତମ୍
ତାଳ, ପୁଗଫଳ, ନାରିକେଳ, କପିଥ, ଓ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଗଛ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଶୋଭିତ।
କ୍ଷେତ୍ରଂ ତତ୍ର ରଵେଃ ପୁଣ୍ଯମ୍ ଆସ୍ତେ ଜଗତି ଵିଶ୍ରୁତମ୍ ସମନ୍ତାଦ୍ ଯୋଜନଂ ସାଗ୍ରଂ ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିଫଲପ୍ରଦମ୍
ସେଠି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ର ଅଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଏକ ଯୋଜନା ଏବଂ ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ଫାଲି ଅଞ୍ଚଳ ଆବୃତ, ଯାହା ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ।
ଆସ୍ତେ ତତ୍ର ସ୍ଵଯଂ ଦେଵଃ ସହସ୍ରାଂଶୁର୍ ଦିଵାକରଃ କୋଣାଦିତ୍ଯ ଇତି ଖ୍ଯାତୋ ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିଫଲପ୍ରଦଃ
ସେଠି ସ୍ବୟଂ ଦେବତା, ହଜାର କିରଣର ସୂର୍ଯ୍ୟ, କୋଣାଦିତ୍ୟ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥିବା, ବସିଛନ୍ତି।
ମାଘେ ମାସି ସିତେ ପକ୍ଷେ ସପ୍ତମ୍ଯାଂ ସଂଯତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ କୃତୋପଵାସୋ ଯତ୍ରେତ୍ଯ ସ୍ନାତ୍ଵା ତୁ ମକରାଲଯେ
ମାଘ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ସପ୍ତମୀ ତିଥିରେ, ଯିଏ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ଉପବାସ ରହି, ସେଠି ମକର ଆଳୟରେ ସ୍ନାନ କରେ।
କୃତଶୌଚୋ ଵିଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ସ୍ମରନ୍ ଦେଵଂ ଦିଵାକରମ୍ ସାଗରେ ଵିଧିଵତ୍ ସ୍ନାତ୍ଵା ଶର୍ଵର୍ଯନ୍ତେ ସମାହିତଃ
ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ମନ ପବିତ୍ର କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ନିୟମ ଅନୁସାରେ ସାଗରରେ ରାତି ଶେଷରେ ସ୍ନାନ କରିଥାଏ।
ଦେଵାନ୍ ଋଷୀନ୍ ମନୁଷ୍ଯାଂଶ୍ ଚ ପିତୄନ୍ ସଂତର୍ପ୍ଯ ଚ ଦ୍ଵିଜାଃ ଉତ୍ତୀର୍ଯ ଵାସସୀ ଧୌତେ ପରିଧାଯ ସୁନିର୍ମଲେ
ଦେବତା, ଋଷି, ମଣିଷ ଓ ପିତୃମାନେ ଖୁସି ହେବା ପରେ, ହେ ଦ୍ୱିଜ, ନିଜ ପୁରୁଣା ବସ୍ତ୍ର ଖୋଲି, ଭଲଭାବେ ଧୋଇ, ସଫା ଓ ନିର୍ମଳ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିବା ଉଚିତ।
ଆଚମ୍ଯ ପ୍ରଯତୋ ଭୂତ୍ଵା ତୀରେ ତସ୍ଯ ମହୋଦଧେଃ ଉପଵିଶ୍ଯୋଦଯେ କାଲେ ପ୍ରାଙ୍ମୁଖଃ ସଵିତୁସ୍ ତଦା
ପାଣି ଚୁଆଇ, ମନକୁ ପବିତ୍ର କରି, ସେ ବଡ଼ ସମୁଦ୍ରର କୂଳରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ସମୟରେ, ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ବସିବା ଉଚିତ।
ଵିଲିଖ୍ଯ ପଦ୍ମଂ ମେଧାଵୀ ରକ୍ତଚନ୍ଦନଵାରିଣା ଅଷ୍ଟପତ୍ତ୍ରଂ କେସରାଢ୍ଯଂ ଵର୍ତୁଲଂ ଚୋର୍ଧ୍ଵକର୍ଣିକମ୍
ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ଲାଲ ଚନ୍ଦନ ଜଳରେ ଏକ ଅଷ୍ଟଦଳ ପଦ୍ମ ଚିତ୍ରିବା ଉଚିତ, ଯାହା ଦଳ ଓ କେଶରରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଗୋଳାକାର ଓ ଉପରକୁ ଉଠିଥିବା କର୍ଣ୍ଣିକା ସହିତ।
ତିଲତଣ୍ଡୁଲତୋଯଂ ଚ ରକ୍ତଚନ୍ଦନସଂଯୁତମ୍ ରକ୍ତପୁଷ୍ପଂ ସଦର୍ଭଂ ଚ ପ୍ରକ୍ଷିପେତ୍ ତାମ୍ରଭାଜନେ
ତିଳ, ଚାଉଳ ଓ ପାଣି, ଲାଲ ଚନ୍ଦନ ମିଶାଇ, ଲାଲ ଫୁଲ ଓ ଦର୍ଭା ସହିତ, ତାମ୍ବାର ପାତ୍ରରେ ରଖିବା ଉଚିତ।
ତାମ୍ରାଭାଵେ ଽର୍କପତ୍ତ୍ରସ୍ଯ ପୁଟେ କୃତ୍ଵା ତିଲାଦିକମ୍ ପିଧାଯ ତନ୍ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ ପାତ୍ରଂ ପାତ୍ରେଣ ଵିନ୍ଯସେତ୍
ଯଦି ତାମ୍ବା ନାହିଁ, ତେବେ ତିଳ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଅର୍କ ପତ୍ରରେ ରଖି, ଉପରେ ଢାକି, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏକ ପାତ୍ରକୁ ଅନ୍ୟ ପାତ୍ର ଭିତରେ ରଖିବା ଉଚିତ।
କରନ୍ଯାସାଙ୍ଗଵିନ୍ଯାସଂ କୃତ୍ଵାଙ୍ଗୈର୍ ହୃଦଯାଦିଭିଃ ଆତ୍ମାନଂ ଭାସ୍କରଂ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ସମ୍ଯକ୍ ଶ୍ରଦ୍ଧାସମନ୍ଵିତଃ
ହାତ ଓ ଅଙ୍ଗର ନିୟମିତ କ୍ରିୟା କରି, ହୃଦୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଅଙ୍ଗ ସହିତ, ନିଜକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭାବି, ଭଲଭାବରେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।
ମଧ୍ଯେ ଚାଗ୍ନିଦଲେ ଧୀମାନ୍ ନୈରୃତେ ଶ୍ଵସନେ ଦଲେ କାମାରିଗୋଚରେ ଚୈଵ ପୁନର୍ ମଧ୍ଯେ ଚ ପୂଜଯେତ୍
ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ନିର ଦଳରେ, ନୈୃତ୍ୟରେ ବାୟୁର ଦଳରେ, କାମର ଶତ୍ରୁ ଥିବା ସ୍ଥାନରେ ଓ ପୁଣି ମଧ୍ୟରେ, ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ପ୍ରଭୂତଂ ଵିମଲଂ ସାରମ୍ ଆରାଧ୍ଯଂ ପରମଂ ସୁଖମ୍ ସଂପୂଜ୍ଯ ପଦ୍ମମ୍ ଆଵାହ୍ଯ ଗଗନାତ୍ ତତ୍ର ଭାସ୍କରମ୍
ପ୍ରଚୁର, ପବିତ୍ର, ମୂଳ ଓ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ଉପାସ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ପଦ୍ମକୁ ଭଲଭାବରେ ସମ୍ମାନ କରି, ତାହାରେ ଆକାଶରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଉଚିତ।
କର୍ଣିକୋପରି ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ ତତୋ ମୁଦ୍ରାଂ ପ୍ରଦର୍ଶଯେତ୍ କୃତ୍ଵା ସ୍ନାନାଦିକଂ ସର୍ଵଂ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ତଂ ସୁସମାହିତଃ
କର୍ଣ୍ଣିକା ଉପରେ ରଖି, ପରେ ହାତର ମୁଦ୍ରା ଦେଖାଇ, ସ୍ନାନ ଓ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ କ୍ରିୟା ସମାପ୍ତ କରି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକାଗ୍ରତା ସହିତ ତାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।
ସିତପଦ୍ମୋପରି ରଵିଂ ତେଜୋବିମ୍ବେ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତମ୍ ପିଙ୍ଗାକ୍ଷଂ ଦ୍ଵିଭୁଜଂ ରକ୍ତଂ ପଦ୍ମପତ୍ତ୍ରାରୁଣାମ୍ବରମ୍
ଧଳା ପଦ୍ମ ଉପରେ, ତେଜସ୍ୱୀ ଚକ୍ର ଭାବେ ରହିଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟ, ପିଙ୍ଗଳ ଚକ୍ଷୁ, ଦୁଇଟି ହାତ, ଲାଲ ରଙ୍ଗର, ପଦ୍ମଦଳ ରଙ୍ଗର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା ଭାବେ ଅବସ୍ଥିତ।