ପରାଶରସୁତଂ ଶାନ୍ତଂ ପଦ୍ମପତ୍ତ୍ରାଯତେକ୍ଷଣମ୍ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମ୍ ଅଭ୍ଯାଯଯୁଃ ପ୍ରୀତ୍ଯା ମୁନଯଃ ସଂଶିତଵ୍ରତାଃ
ପରାଶରଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଶାନ୍ତ ଓ ପଦ୍ମପତ୍ର ପରି ବଡ଼ ଆଖି; ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଦୃଢ଼ ବ୍ରତ ଧାରଣ କରିଥିବା ମୁନିମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଆସିଲେ—
କଶ୍ଯପୋ ଜମଦଗ୍ନିଶ୍ ଚ ଭରଦ୍ଵାଜୋ ଽଥ ଗୌତମଃ ଵସିଷ୍ଠୋ ଜୈମିନିର୍ ଧୌମ୍ଯୋ ମାର୍କଣ୍ଡେଯୋ ଽଥ ଵାଲ୍ମିକିଃ
କଶ୍ୟପ, ଜମଦଗ୍ନି, ଭୃଗୁ, ଗୌତମ, ବଶିଷ୍ଠ, ଜୈମିନି, ଧୌମ୍ୟ, ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଓ ବାଲ୍ମୀକି—
ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରଃ ଶତାନନ୍ଦୋ ଵାତ୍ସ୍ଯୋ ଗାର୍ଗ୍ଯୋ ଽଥ ଆସୁରିଃ ସୁମନ୍ତୁର୍ ଭାର୍ଗଵୋ ନାମ କଣ୍ଵୋ ମେଧାତିଥିର୍ ଗୁରୁଃ
ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ଶତାନନ୍ଦ, ବାତ୍ସ୍ୟ, ଗାର୍ଗ୍ୟ, ଆସୁରି, ସୁମନ୍ତୁର ଭାର୍ଗବ, କଣ୍ବ ଓ ମେଧାତିଥି ଗୁରୁ—
ମାଣ୍ଡଵ୍ଯଶ୍ ଚ୍ଯଵନୋ ଧୂମ୍ରୋ ହ୍ଯ୍ ଅସିତୋ ଦେଵଲସ୍ ତଥା ମୌଦ୍ଗଲ୍ଯସ୍ ତୃଣଯଜ୍ଞଶ୍ ଚ ପିପ୍ପଲାଦୋ ଽକୃତଵ୍ରଣଃ
ମାଣ୍ଡବ୍ୟ, ଚ୍ୟବନ, ଧୂମ୍ର, ଅସିତ, ଦେବଳ, ମୌଦ୍ଗଲ୍ୟ, ତୃଣୟଜ୍ଞ, ପିପ୍ପଳାଦ ଓ ଅକୃତବ୍ରଣ।
ସଂଵର୍ତଃ କୌଶିକୋ ରୈଭ୍ଯୋ ମୈତ୍ରେଯୋ ହରିତସ୍ ତଥା ଶାଣ୍ଡିଲ୍ଯଶ୍ ଚ ଵିଭାଣ୍ଡଶ୍ ଚ ଦୁର୍ଵାସା ଲୋମଶସ୍ ତଥା
ସଂବର୍ତ୍ତ, କୌଶିକ, ରୈଭ୍ୟ, ମୈତ୍ରେୟ, ହରିତ, ଶାଣ୍ଡିଲ୍ୟ, ବିଭାଣ୍ଡ, ଦୁର୍ବାସା ଓ ଲୋମଶ—ଏହି ମହାମୁନିମାନେ ଥିଲେ।
ନାରଦଃ ପର୍ଵତଶ୍ ଚୈଵ ଵୈଶଂପାଯନଗାଲଵୌ ଭାସ୍କରିଃ ପୂରଣଃ ସୂତଃ ପୁଲସ୍ତ୍ଯଃ କପିଲସ୍ ତଥା
ନାରଦ, ପର୍ବତ, ବୈଶଂପାୟନ, ଗାଳବ, ଭାସ୍କରି, ପୂରଣ, ସୂତ, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ଓ କପିଳ—ଏମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।
ଉଲୂକଃ ପୁଲହୋ ଵାଯୁର୍ ଦେଵସ୍ଥାନଶ୍ ଚତୁର୍ଭୁଜଃ ସନତ୍କୁମାରଃ ପୈଲଶ୍ ଚ କୃଷ୍ଣଃ କୃଷ୍ଣାନୁଭୌତିକଃ
ଉଲୂକ, ପୁଲହ, ବାୟୁ, ଦେବସ୍ଥାନ, ଚତୁର୍ଭୁଜ, ସନତ୍କୁମାର, ପୈଲ, କୃଷ୍ଣ ଓ କୃଷ୍ଣାନୁଭୌତିକ—ଏମାନେ ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ଏତୈର୍ ମୁନିଵରୈଶ୍ ଚାନ୍ଯୈର୍ ଵୃତଃ ସତ୍ଯଵତୀସୁତଃ ରରାଜ ସ ମୁନିଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ନକ୍ଷତ୍ରୈର୍ ଇଵ ଚନ୍ଦ୍ରମାଃ
ଏହି ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମହାମୁନିମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଥିଲେ, ସତ୍ୟବତୀଙ୍କ ପୁଅ ଶ୍ରୀମାନ୍ ମୁନି ଚନ୍ଦ୍ରମା ଭଳି ନକ୍ଷତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେମିତି ତେମିତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲେ।
ତାନ୍ ଆଗତାନ୍ ମୁନୀନ୍ ସର୍ଵାନ୍ ପୂଜଯାମ୍ ଆସ ଵେଦଵିତ୍ ତେ ଽପି ତଂ ପ୍ରତିପୂଜ୍ଯୈଵ କଥାଂ ଚକ୍ରୁଃ ପରସ୍ପରମ୍
ବେଦଜ୍ଞ ବ୍ୟକ୍ତି ସେଇ ସମସ୍ତ ମୁନିମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଆସିଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ। ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରତିସ୍ଥା କରି, ପରସ୍ପରେ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରିଲେ।
କଥାନ୍ତେ ତେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ କୃଷ୍ଣଂ ସତ୍ଯଵତୀସୁତମ୍ ପପ୍ରଚ୍ଛୁଃ ସଂଶଯଂ ସର୍ଵେ ତପୋଵନନିଵାସିନଃ
କଥାର ଶେଷରେ, ସେଇ ମହାମୁନିମାନେ, ସମସ୍ତେ ତପୋବନରେ ରହୁଥିବା, ସତ୍ୟବତୀଙ୍କ ପୁଅ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଏକ ସନ୍ଦେହ ବିଷୟରେ ପଚାରିଲେ।
ମୁନେ ଵେଦାଂଶ୍ ଚ ଶାସ୍ତ୍ରାଣି ପୁରାଣାଗମଭାରତମ୍ ଭୂତଂ ଭଵ୍ଯଂ ଭଵିଷ୍ଯଂ ଚ ସର୍ଵଂ ଜାନାସି ଵାଙ୍ମଯମ୍
ହେ ମୁନି, ଆପଣ ବେଦ, ଶାସ୍ତ୍ର, ପୁରାଣ, ଆଗମ, ମହାଭାରତ ଓ ସମସ୍ତ ଶବ୍ଦ—ଯାହା ଭୂତ, ଭବ୍ୟ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ—ସବୁ ଜାଣନ୍ତି।
କଷ୍ଟେ ଽସ୍ମିନ୍ ଦୁଃଖବହୁଲେ ନିଃସାରେ ଭଵସାଗରେ ରାଗଗ୍ରାହାକୁଲେ ରୌଦ୍ରେ ଵିଷଯୋଦକସଂପ୍ଲଵେ
ଏହି କଷ୍ଟଦାୟକ, ଦୁଃଖରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଅର୍ଥହୀନ ସଂସାର ସମୁଦ୍ରରେ, ଆସକ୍ତିର ଭୟଙ୍କର ମଗର ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସମ୍ପର୍କୀୟ ଜଳରେ ବେଢ଼ାଇଯାଇଛି।
ଇନ୍ଦ୍ରିଯାଵର୍ତକଲିଲେ ଦୃଷ୍ଟୋର୍ମିଶତସଂକୁଲେ ମୋହପଙ୍କାଵିଲେ ଦୁର୍ଗେ ଲୋଭଗମ୍ଭୀରଦୁସ୍ତରେ
ଇନ୍ଦ୍ରିୟର ଘୂର୍ଣ୍ଣିରେ, ଦୃଷ୍ଟିର ତରଙ୍ଗରେ ଭରିଆ, ମୋହର କାଦରେ ମଲିନ, ଲୋଭର ଗଭୀର ଓ ଦୁର୍ଜୟ ଅନ୍ଧକୁପରେ ଏହି ସଂସାର ଅଟକିଛି।
ନିମଜ୍ଜଜ୍ ଜଗଦ୍ ଆଲୋକ୍ଯ ନିରାଲମ୍ବମ୍ ଅଚେତନମ୍ ପୃଚ୍ଛାମସ୍ ତ୍ଵାଂ ମହାଭାଗଂ ବ୍ରୂହି ନୋ ମୁନିସତ୍ତମ
ସମସ୍ତ ଜଗତ୍କୁ ଡୁବୁଥିବା, ଆଧାରହୀନ ଓ ଅଚେତନ ଦେଖି, ଆମେ ଆପଣଙ୍କୁ ପଚାରୁଛୁ, ହେ ମହାଭାଗ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆମକୁ କହନ୍ତୁ।
ଶ୍ରେଯଃ କିମ୍ ଅତ୍ର ସଂସାରେ ଭୈରଵେ ଲୋମହର୍ଷଣେ ଉପଦେଶପ୍ରଦାନେନ ଲୋକାନ୍ ଉଦ୍ଧର୍ତୁମ୍ ଅର୍ହସି
ଏହି ଭୟଙ୍କର ଓ ରୋମାଞ୍ଚକ ସଂସାରରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ମଙ୍ଗଳ କ'ଣ? ଆପଣ ଲୋକମାନେଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବା ପାଇଁ ଉପଦେଶ ଦେବା ଉଚିତ।
ଦୁର୍ଲଭଂ ପରମଂ କ୍ଷେତ୍ରଂ ଵକ୍ତୁମ୍ ଅର୍ହସି ମୋକ୍ଷଦମ୍ ପୃଥିଵ୍ଯାଂ କର୍ମଭୂମିଂ ଚ ଶ୍ରୋତୁମ୍ ଇଚ୍ଛାମହେ ଵଯମ୍
ଏଠାରେ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥିବା ଦୁର୍ଲଭ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କ୍ଷେତ୍ର ବିଷୟରେ ଆପଣ କହିବା ଉଚିତ। ଏହି ପୃଥିବୀ କର୍ମଭୂମି ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ଆମେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ।
କୃତ୍ଵା କିଲ ନରଃ ସମ୍ଯକ୍ କର୍ମ ଭୂମୌ ଯଥୋଦିତମ୍ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ପରମାଂ ସିଦ୍ଧିଂ ନରକଂ ଚ ଵିକର୍ମତଃ
ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଯଥାଯଥ ଭାବରେ କର୍ମ କରିଥିବା ଲୋକେ ପରମ ସିଦ୍ଧି ପାଏ, ଅପକର୍ମ କଲେ ନରକକୁ ଯାଏ।
ମୋକ୍ଷକ୍ଷେତ୍ରେ ତଥା ମୋକ୍ଷଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ପୁରୁଷଃ ସୁଧୀଃ ତସ୍ମାଦ୍ ବ୍ରୂହି ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ଯତ୍ ପୃଷ୍ଟୋ ଽସି ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ
ମୁକ୍ତି କ୍ଷେତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକେ ମୁକ୍ତି ପାଏ। ତେଣୁ, ହେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ, ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣଙ୍କୁ ଯାହା ପଚାରାଯାଇଛି, ତାହା କହନ୍ତୁ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ଵଚନଂ ତେଷାଂ ମୁନୀନାଂ ଭାଵିତାତ୍ମନାମ୍ ଵ୍ଯାସଃ ପ୍ରୋଵାଚ ଭଗଵାନ୍ ଭୂତଭଵ୍ଯଭଵିଷ୍ଯଵିତ୍
ସେଇ ଭାବନାଶୀଳ ମୁନିମାନଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଭୂତ, ଭବ୍ୟ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ ଜ୍ଞାନୀ ଭଗବାନ ବ୍ୟାସ କହିଲେ।
ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ ମୁନଯଃ ସର୍ଵେ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଯଦି ପୃଚ୍ଛଥ ଯଃ ସଂଵାଦୋ ଽଭଵତ୍ ପୂର୍ଵମ୍ ଋଷୀଣାଂ ବ୍ରହ୍ମଣା ସହ
ମୁନିମାନେ, ସମସ୍ତେ ଶୁଣ, ତୁମେ ପଚାରିଥିବାରୁ ମୁଁ କହିବି—ପୂର୍ବରୁ ଋଷିମାନେ ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ସଂବାଦ ହୋଇଥିଲା, ସେଥିରେ।
ମେରୁପୃଷ୍ଠେ ତୁ ଵିସ୍ତୀର୍ଣେ ନାନାରତ୍ନଵିଭୂଷିତେ ନାନାଦ୍ରୁମଲତାକୀର୍ଣେ ନାନାପୁଷ୍ପୋପଶୋଭିତେ
ମେରୁ ପର୍ବତର ବିସ୍ତୃତ ଶିଖରରେ, ବିଭିନ୍ନ ମଣିମାଣିକ୍ୟରେ ଶୋଭିତ, ବିଭିନ୍ନ ଗଛ ଓ ଲତାରେ ଢାକା, ବିଭିନ୍ନ ଫୁଲରେ ରଙ୍ଗିନ।
ନାନାପକ୍ଷିରୁତେ ରମ୍ଯେ ନାନାପ୍ରସଵନାକୁଲେ ନାନାସତ୍ତ୍ଵସମାକୀର୍ଣେ ନାନାଶ୍ଚର୍ଯସମନ୍ଵିତେ
ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀର ଡାକରେ ମଧୁର, ବିଭିନ୍ନ ଫୁଲ ଫୁଟିଥିବା ଗଛରେ ଭରିଆ, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାଣୀରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ବିଭିନ୍ନ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରିଥିବା ସେ ଶିଖର।
ନାନାଵର୍ଣଶିଲାକୀର୍ଣେ ନାନାଧାତୁଵିଭୂଷିତେ ନାନାମୁନିଜନାକୀର୍ଣେ ନାନାଶ୍ରମସମନ୍ଵିତେ
ଏହି ସ୍ଥାନଟି ନାନା ରଙ୍ଗର ପଥର ଓ ଶିଳାରେ ଭରି ରହିଛି, ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଧାତୁରେ ଶୋଭିତ, ଅନେକ ପ୍ରକାର ମୁନିମାନେ ଏଠାରେ ଏକତ୍ରିତ, ଏଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ଆଶ୍ରମ ରହିଛି।
ତତ୍ରାସୀନଂ ଜଗନ୍ନାଥଂ ଜଗଦ୍ଯୋନିଂ ଚତୁର୍ମୁଖମ୍ ଜଗତ୍ପତିଂ ଜଗଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଯଂ ଜଗଦାଧାରମ୍ ଈଶ୍ଵରମ୍
ସେଠାରେ ବିଶ୍ୱର ନାଥ, ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ଉତ୍ସ, ଚାରିମୁଖା, ଜଗତର ମାଲିକ, ସମସ୍ତଙ୍କର ପୂଜ୍ୟ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆଧାର, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଈଶ୍ୱର ବସିଥିଲେ।
ଦେଵଦାନଵଗନ୍ଧର୍ଵୈର୍ ଯକ୍ଷଵିଦ୍ଯାଧରୋରଗୈଃ ମୁନିସିଦ୍ଧାପ୍ସରୋଭିଶ୍ ଚ ଵୃତମ୍ ଅନ୍ଯୈର୍ ଦିଵାଲଯୈଃ
ସେ ଦେବ, ଦାନବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, ବିଦ୍ୟାଧର, ନାଗ, ମୁନି, ସିଦ୍ଧ, ଅପ୍ସରା ଓ ଅନ୍ୟ ଦିବ୍ୟ ଜୀବମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିଲେ।
କେଚିତ୍ ସ୍ତୁଵନ୍ତି ତଂ ଦେଵଂ କେଚିଦ୍ ଗାଯନ୍ତି ଚାଗ୍ରତଃ କେଚିଦ୍ ଵାଦ୍ଯାନି ଵାଦ୍ଯନ୍ତେ କେଚିନ୍ ନୃତ୍ଯନ୍ତି ଚାପରେ
କିଛି ଲୋକ ଏହି ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିଲେ, କିଛି ଲୋକ ସାମ୍ନାରେ ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ, କିଛି ଲୋକ ବାଦ୍ୟ ଚାଲାଉଥିଲେ, ଅନ୍ୟମାନେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ।
ଏଵଂ ପ୍ରମୁଦିତେ କାଲେ ସର୍ଵଭୂତସମାଗମେ ନାନାକୁସୁମଗନ୍ଧାଢ୍ଯେ ଦକ୍ଷିଣାନିଲସେଵିତେ
ଏପରି ଆନନ୍ଦ ଭରା ସମୟରେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଥିଲେ, ଦକ୍ଷିଣ ପବନ ନାନା ପ୍ରକାର ଫୁଲର ସୁଗନ୍ଧ ଆଣିଥିଲା।
ଭୃଗ୍ଵାଦ୍ଯାସ୍ ତଂ ତଦା ଦେଵଂ ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ପିତାମହମ୍ ଇମମ୍ ଅର୍ଥମ୍ ଋଷିଵରାଃ ପପ୍ରଚ୍ଛୁଃ ପିତରଂ ଦ୍ଵିଜାଃ
ତେବେ ଭୃଗୁ ଓ ଅନ୍ୟ ମହାମୁନିମାନେ, ସେ ଦେବତା ପିତାମହଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇ, ସମ୍ମାନରେ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରିଥିଲେ।
ଭଗଵଞ୍ ଶ୍ରୋତୁମ୍ ଇଚ୍ଛାମଃ କର୍ମଭୂମିଂ ମହୀତଲେ ଵକ୍ତୁମ୍ ଅର୍ହସି ଦେଵେଶ ମୋକ୍ଷକ୍ଷେତ୍ରଂ ଚ ଦୁର୍ଲଭମ୍
ହେ ଦେବନାଥ, ଆମେ ପୃଥିବୀର କର୍ମଭୂମି ବିଷୟରେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ; ଆପଣ ଦୁର୍ଲଭ ମୋକ୍ଷକ୍ଷେତ୍ର ବିଷୟରେ କଥା କହିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।
ତେଷାଂ ଵଚନମ୍ ଆକର୍ଣ୍ଯ ପ୍ରାହ ବ୍ରହ୍ମା ସୁରେଶ୍ଵରଃ ପପ୍ରଚ୍ଛୁସ୍ ତେ ଯଥା ପ୍ରଶ୍ନଂ ତତ୍ ସର୍ଵଂ ମୁନିସତ୍ତମାଃ
ମୁନିମାନେ ଯେପରି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, ସେହିପରି ସମସ୍ତ କଥା ଶୁଣି, ବ୍ରହ୍ମା, ଦେବତାଙ୍କର ନାଥ, ଉତ୍ତର ଦେଲେ।