ଆସ୍ତେ ପାତାଲମୂଲସ୍ଥଃ ଶେଷୋ ଽଶେଷସୁରାର୍ଚିତଃ ତସ୍ଯ ଵୀର୍ଯଂ ପ୍ରଭାଵଶ୍ ଚ ସ୍ଵରୂପଂ ରୂପମ୍ ଏଵ ଚ
ଶେଷ ପାତାଳର ମୂଳରେ ବସିଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ; ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି, ପ୍ରଭାବ, ସ୍ୱରୂପ ଓ ରୂପ—
ନହି ଵର୍ଣଯିତୁଂ ଶକ୍ଯଂ ଜ୍ଞାତୁଂ ଵା ତ୍ରିଦଶୈର୍ ଅପି ଯସ୍ଯୈଷା ସକଲା ପୃଥ୍ଵୀ ଫଣାମଣିଶିଖାରୁଣା
ଏହାକୁ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନା କିମ୍ବା ଜାଣିପାରିନାହାନ୍ତି; ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ତାଙ୍କର ଫଣାର ମଣିର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଆଲୋକରେ ରକ୍ତିମ ହୋଇଯାଏ।
ଆସ୍ତେ କୁସୁମମାଲେଵ କସ୍ ତଦ୍ଵୀର୍ଯଂ ଵଦିଷ୍ଯତି ଯଦା ଵିଜୃମ୍ଭତେ ଽନନ୍ତୋ ମଦାଘୂର୍ଣିତଲୋଚନଃ
ସେ ଫୁଲର ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା ପରି ବସିଛନ୍ତି—ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି କିଏ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିପାରିବ? ଯେତେବେଳେ ଅନନ୍ତ ମଦରେ ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଘୂରୁଞ୍ଚିତ ହୋଇ ପ୍ରସାରିତ ହୁଅନ୍ତି—
ତଦା ଚଲତି ଭୂର୍ ଏଷା ସାଦ୍ରିତୋଯାଧିକାନନା ଗନ୍ଧର୍ଵାପ୍ସରସଃ ସିଦ୍ଧାଃ କିଂନରୋରଗଵାରଣାଃ
ସେତେବେଳେ ପାହାଡ଼, ଜଳ ଓ ଅରଣ୍ୟସହିତ ଏହି ପୃଥିବୀ କମ୍ପିତ ହୁଏ; ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅପ୍ସରା, ସିଦ୍ଧ, କିମ୍ନର, ନାଗ ଓ ହାତୀମାନେ—
ନାନ୍ତଂ ଗୁଣାନାଂ ଗଚ୍ଛନ୍ତି ତତୋ ଽନନ୍ତୋ ଽଯମ୍ ଅଵ୍ଯଯଃ ଯସ୍ଯ ନାଗଵଧୂହସ୍ତୈର୍ ଲାପିତଂ ହରିଚନ୍ଦନମ୍
ତାଙ୍କର ଗୁଣର ସୀମା କେହି ପହଞ୍ଚିପାରନ୍ତି ନାହିଁ; ଏହିପରି ସେ ଅନନ୍ତ ଓ ଅବିନାଶୀ। ନାଗବଧୂମାନେ ଯେଉଁ ହାତରେ ଚନ୍ଦନ ଲାଗନ୍ତି—
ମୁହୁଃ ଶ୍ଵାସାନିଲାଯସ୍ତଂ ଯାତି ଦିକ୍ପଟଵାସତାମ୍ ଯମ୍ ଆରାଧ୍ଯ ପୁରାଣର୍ଷିର୍ ଗର୍ଗୋ ଜ୍ଯୋତୀଂଷି ତତ୍ତ୍ଵତଃ
ତାହା ତାଙ୍କର ଶ୍ୱାସର ବାତାସରେ ବାରମ୍ବାର ଶୁଖିଯାଏ, ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ପ୍ରସାରିତ ହୁଏ। ପୁରାତନ ଋଷି ଗର୍ଗ ତାଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରି ତାରାମଣ୍ଡଳର ସତ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ପାଇଥିଲେ।
ଜ୍ଞାତଵାନ୍ ସକଲଂ ଚୈଵ ନିମିତ୍ତପଠିତଂ ଫଲମ୍ ତେନେଯଂ ନାଗଵର୍ଯେଣ ଶିରସା ଵିଧୃତା ମହୀ ବିଭର୍ତି ସକଲାଂଲ୍ ଲୋକାନ୍ ସଦେଵାସୁରମାନୁଷାନ୍
ସେ ସମସ୍ତ ନିମିତ୍ତ ଓ ତାହାର ଫଳ ଜାଣିଥିଲେ; ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାଗ ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡରେ ପୃଥିବୀକୁ ଧରି ରଖିଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଦେବ, ଅସୁର ଓ ମାନବମାନେ ସହିତ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି।
ତତଶ୍ ଚାନନ୍ତରଂ ଵିପ୍ରା ନରକା ରୌରଵାଦଯଃ ପାପିନୋ ଯେଷୁ ପାତ୍ଯନ୍ତେ ତାଞ୍ ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ତାପରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ରୌରବ ଆଦି ନରକମାନେ ଆସନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ପାପୀମାନେ ପକାଯାନ୍ତି; ଏହି ସବୁ ବିଷୟ ଶୁଣନ୍ତୁ, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ।
ରୌରଵଃ ଶୌକରୋ ରୋଧସ୍ ତାନୋ ଵିଶସନସ୍ ତଥା ମହାଜ୍ଵାଲସ୍ ତପ୍ତକୁଡ୍ଯୋ ମହାଲୋଭୋ ଵିମୋହନଃ
ରୌରବ, ଶୂକର, ରୋଧ, ତାନ, ବିଶସନ, ମହାଜ୍ୱାଳା, ତପ୍ତକୁଡ଼ିଆ, ମହାଲୋଭ ଓ ବିମୋହନ —
ରୁଧିରାନ୍ଧୋ ଵସାତପ୍ତଃ କୃମୀଶଃ କୃମିଭୋଜନଃ ଅସିପତ୍ତ୍ରଵନଂ କୃଷ୍ଣୋ ଲାଲାଭକ୍ଷଶ୍ ଚ ଦାରୁଣଃ
ରୁଧିରାନ୍ଧ, ବସାତପ୍ତ, କ୍ରିମିଶ, କ୍ରିମିଭୋଜନ, ଅସିପତ୍ରବନ, କୃଷ୍ଣ, ଲାଲାଭକ୍ଷ ଓ ଦାରୁଣ —
ତଥା ପୂଯଵହଃ ପାପୋ ଵହ୍ନିଜ୍ଵାଲୋ ହ୍ଯ୍ ଅଧଃଶିରାଃ ସଦଂଶଃ କୃଷ୍ଣସୂତ୍ରଶ୍ ଚ ତମଶ୍ ଚାଵୀଚିର୍ ଏଵ ଚ
ଏହିପରି ପୂୟବହ, ପାପ, ବହ୍ନିଜ୍ୱାଳା, ଅଧଃଶିରା, ସଦଂଶ, କୃଷ୍ଣସୂତ୍ର, ତମସ ଓ ଅବୀଚି —
ଶ୍ଵଭୋଜନୋ ଽଥାପ୍ରତିଷ୍ଠୋମଆଵୀଚିଶ୍ ଚ ତଥାପରଃ ଇତ୍ଯ୍ ଏଵମାଦଯଶ୍ ଚାନ୍ଯେ ନରକା ଭୃଶଦାରୁଣାଃ
ଶ୍ୱଭୋଜନ, ଅପ୍ରତିଷ୍ଠା, ଅବୀଚି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭୟଙ୍କର ନରକଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ଅଛି ।
ଯମସ୍ଯ ଵିଷଯେ ଘୋରାଃ ଶସ୍ତ୍ରାଗ୍ନିଵିଷଦର୍ଶିନଃ ପତନ୍ତି ଯେଷୁ ପୁରୁଷାଃ ପାପକର୍ମରତାଶ୍ ଚ ଯେ
ଯମଙ୍କ ଅଞ୍ଚଳରେ ଯେଉଁଠି ଶସ୍ତ୍ର, ଅଗ୍ନି ଓ ବିଷର ଭୟ ରହିଛି, ସେଠି ଦୁଷ୍କର୍ମରେ ରତ ଲୋକମାନେ ପଡ଼ନ୍ତି ।
କୂଟସାକ୍ଷୀ ତଥା ସମ୍ଯକ୍ ପକ୍ଷପାତେନ ଯୋ ଵଦେତ୍ ଯଶ୍ ଚାନ୍ଯଦ୍ ଅନୃତଂ ଵକ୍ତି ସ ନରୋ ଯାତି ରୌରଵମ୍
ଯିଏ ମିଥ୍ୟା ସାକ୍ଷୀ ଦିଏ, କିମ୍ବା ପକ୍ଷପାତ କରି କଥା କହେ, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ପ୍ରକାର ମିଥ୍ୟା କହେ — ସେ ଲୋକ ରୌରବ ନରକକୁ ଯାଏ ।
ଭ୍ରୂଣହା ପୁରହନ୍ତା ଚ ଗୋଘ୍ନଶ୍ ଚ ମୁନିସତ୍ତମାଃ ଯାନ୍ତି ତେ ରୌରଵଂ ଘୋରଂ ଯଶ୍ ଚୋଚ୍ଛ୍ଵାସନିରୋଧକଃ
ଯିଏ ଗର୍ଭସ୍ଥ ଶିଶୁକୁ ହତ୍ୟା କରେ, ସହର ଧ୍ଵଂସ କରେ, ଗାଈ ମାରେ, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟଙ୍କର ଶ୍ୱାସ ଅଟକାଏ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର ରୌରବକୁ ଯାନ୍ତି ।
ସୁରାପୋ ବ୍ରହ୍ମହା ହର୍ତା ସୁଵର୍ଣସ୍ଯ ଚ ଶୂକରେ ପ୍ରଯାତି ନରକେ ଯଶ୍ ଚ ତୈଃ ସଂସର୍ଗମ୍ ଉପୈତି ଵୈ
ଯିଏ ମଦ୍ୟପାନ କରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା କରେ, ଚୋରି କରେ, ସୁନା ଚୋରାଏ, କିମ୍ବା ଏମାନେ ସହିତ ମିଶିଥାଏ — ସେମାନେ ଶୂକର ନରକକୁ ଯାନ୍ତି ।
ରାଜନ୍ଯଵୈଶ୍ଯହା ଚୈଵ ତଥୈଵ ଗୁରୁତଲ୍ପଗଃ ତପ୍ତକୁମ୍ଭେ ସ୍ଵସୃଗାମୀ ହନ୍ତି ରାଜଭଟଂ ଚ ଯଃ
ଯିଏ କ୍ଷତ୍ରିୟ କିମ୍ବା ବୈଶ୍ୟ ହତ୍ୟା କରେ, ଗୁରୁଙ୍କ ଶୟନକୁ ଅପବିତ୍ର କରେ, ନିଜ ଭଉଣୀ ସହ ମିଶିଥାଏ, କିମ୍ବା ରାଜାଙ୍କ ସେବକୁ ମାରେ — ସେ ତପ୍ତ କୁମ୍ଭରେ ପଡ଼ିଥାଏ ।
ମାଧ୍ଵୀଵିକ୍ରଯକୃନ୍ ଵଧ୍ଯପାଲଃ କେସରଵିକ୍ରଯୀ ତପ୍ତଲୋହେ ପତନ୍ତ୍ଯ୍ ଏତେ ଯଶ୍ ଚ ଭକ୍ତଂ ପରିତ୍ଯଜେତ୍
ଯିଏ ମଧୁ ବିକ୍ରୟ କରେ, ମୃତ୍ୟୁଦଣ୍ଡ ପ୍ରାପ୍ତଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରେ, ସିଂହର କେଶ ବିକ୍ରୟ କରେ, କିମ୍ବା ଭୋଜନକୁ ତ୍ୟାଗ କରେ — ସେମାନେ ତପ୍ତ ଲୋହରେ ପଡ଼ନ୍ତି ।
ସୁତାଂ ସ୍ନୁଷାଂ ଚାପି ଗତ୍ଵା ମହାଜ୍ଵାଲେ ନିପାତ୍ଯତେ ଅଵମନ୍ତା ଗୁରୂଣାଂ ଯୋ ଯଶ୍ ଚାକ୍ରୋଷ୍ଟା ନରାଧମଃ
ଯିଏ ନିଜ ଝିଅ କିମ୍ବା ଝିଅଘରୁକୁ ଅପବିତ୍ର କରେ, ସେ ମହାଜ୍ୱାଳାରେ ପଡ଼ିଥାଏ; ଯିଏ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଅପମାନ କରେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ଗାଳି ଦିଏ, ହେ ନିଚ ମଣିଷ, ସେମାନେ ଏହି ଭୟଙ୍କର ଦଣ୍ଡ ଭୋଗେ ।
ଵେଦଦୂଷଯିତା ଯଶ୍ ଚ ଵେଦଵିକ୍ରଯକଶ୍ ଚ ଯଃ ଅଗମ୍ଯଗାମୀ ଯଶ୍ ଚ ସ୍ଯାତ୍ ତେ ଯାନ୍ତି ଶବଲଂ ଦ୍ଵିଜାଃ
ଯିଏ ବେଦକୁ ନଷ୍ଟ କରେ, ବେଦ ବିକ୍ରୟ କରେ, କିମ୍ବା ଅନୁଚିତ ନାରୀଙ୍କୁ ଯାଏ — ହେ ଦ୍ୱିଜ, ସେମାନେ ଶବଳ ନରକକୁ ଯାନ୍ତି ।
ଚୌରୋ ଵିମୋହେ ପତତି ମର୍ଯାଦାଦୂଷକସ୍ ତଥା ଦେଵଦ୍ଵିଜପିତୃଦ୍ଵେଷ୍ଟା ରତ୍ନଦୂଷଯିତା ଚ ଯଃ
ଏକ ଚୋର ବିମୋହ ନରକକୁ ଯାଏ; ଯିଏ ସୀମା ଉଲ୍ଲଂଘନ କରେ, ଦେବତା, ବ୍ରାହ୍ମଣ କିମ୍ବା ପିତୃଙ୍କୁ ଘୃଣା କରେ, କିମ୍ବା ରତ୍ନକୁ ନଷ୍ଟ କରେ —
ସ ଯାତି କୃମିଭକ୍ଷ୍ଯେ ଵୈ କୃମୀଶେ ତୁ ଦୁରିଷ୍ଟିକୃତ୍ ପିତୃଦେଵାତିଥୀନ୍ ଯସ୍ ତୁ ପର୍ଯଶ୍ନାତି ନରାଧମଃ
ସେ କ୍ରିମିଭକ୍ଷ ନରକକୁ ଯାଏ; କିନ୍ତୁ ଯିଏ ଭୟଙ୍କର ପାପ କରେ, କିମ୍ବା ପିତୃ, ଦେବତା, ଅତିଥିଙ୍କୁ ଭୋଗ ଦେବା ପୂର୍ବରୁ ଖାଏ, ହେ ନିଚ ମଣିଷ —
ଲାଲାଭକ୍ଷ୍ଯେ ସ ଯାତ୍ଯ୍ ଉଗ୍ରେ ଶରକର୍ତା ଚ ଵେଧକେ କରୋତି କର୍ଣିନୋ ଯଶ୍ ଚ ଯଶ୍ ଚ ଖଡ୍ଗାଦିକୃନ୍ ନରଃ
ସେ ଉଗ୍ର ଲାଲାଭକ୍ଷ ନରକକୁ ଯାଏ; ଯିଏ ତୀର ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟକୁ ଆଘାତ କରେ, ଛିଦ୍ର କରେ, କାନ କାଟେ, କିମ୍ବା ତଳୱାର ଚଳାଏ —
ପ୍ରଯାନ୍ତ୍ଯ୍ ଏତେ ଵିଶସନେ ନରକେ ଭୃଶଦାରୁଣେ ଅସତ୍ପ୍ରତିଗ୍ରହୀତା ଚ ନରକେ ଯାତ୍ଯ୍ ଅଧୋମୁଖେ
ଏହି ସମସ୍ତେ ଭୟଙ୍କର ବିଶସନ ନରକକୁ ଯାନ୍ତି; ଯିଏ ଅନୁଚିତ ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରେ, ସେ ଅଧୋମୁଖ ନରକକୁ ପଡ଼ିଥାଏ ।
ଅଯାଜ୍ଯଯାଜକସ୍ ତତ୍ର ତଥା ନକ୍ଷତ୍ରସୂଚକଃ କୃମିପୂଯେ ନରଶ୍ ଚୈକୋ ଯାତି ମିଷ୍ଟାନ୍ନଭୁକ୍ ସଦା
ଯିଏ ଅଯୋଗ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ କରେ, ନକ୍ଷତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଭବିଷ୍ୟତ୍ କୁହେ, କିମ୍ବା ସଦା ମିଷ୍ଟାନ୍ନ ଭୋଜନ କରେ — ସେ ଏକାକି କ୍ରିମିପୂୟ ନରକକୁ ଯାଏ ।
ଲାକ୍ଷାମାଂସରସାନାଂ ଚ ତିଲାନାଂ ଲଵଣସ୍ଯ ଚ ଵିକ୍ରେତା ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଯାତି ତମ୍ ଏଵ ନରକଂ ଦ୍ଵିଜାଃ
ଯିଏ ଲାଖ, ମାଂସ, ରସ, ତିଳ କିମ୍ବା ଲୁଣ ବିକ୍ରୟ କରେ, ହେ ଦ୍ୱିଜ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସେଇ ନରକକୁ ଯାଏ ।
ମାର୍ଜାରକୁକ୍କୁଟଚ୍ଛାଗଶ୍ଵଵରାହଵିହଂଗମାନ୍ ପୋଷଯନ୍ ନରକଂ ଯାତି ତମ୍ ଏଵ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ
ଯେଉଁମାନେ ବିଲେଇ, କୁକୁଡ଼ି, ଛାଗ, ଘୋଡ଼ା, ବନ୍ଦର, କିମ୍ବା ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କୁ ପାଳନ କରନ୍ତି, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେମାନେ ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ରଙ୍ଗୋପଜୀଵୀ କୈଵର୍ତଃ କୁଣ୍ଡାଶୀ ଗରଦସ୍ ତଥା ସୂଚୀ ମାହିଷିକଶ୍ ଚୈଵ ପର୍ଵଗାମୀ ଚ ଯୋ ଦ୍ଵିଜଃ
ଯେଉଁମାନେ ଜୁଆ ଖେଳନ୍ତି, ମାଛ ଧରନ୍ତି, ଗଡ଼ିଆଘରରୁ ଖାଆନ୍ତି, ବିଷ ଦେଇ ମାରନ୍ତି, ସୁଇ ବନାନ୍ତି, ମହିଷ ପାଳନ କରନ୍ତି, କିମ୍ବା ପର୍ବଦିନରେ ଯାତ୍ରା କରନ୍ତି—
ଅଗାରଦାହୀ ମିତ୍ରଘ୍ନଃ ଶକୁନିଗ୍ରାମଯାଜକଃ ରୁଧିରାନ୍ଧେ ପତନ୍ତ୍ଯ୍ ଏତେ ସୋମଂ ଵିକ୍ରୀଣତେ ଚ ଯେ
ଯେଉଁମାନେ ଘରକୁ ଆଗ୍ନି ଲଗାନ୍ତି, ବନ୍ଧୁକୁ ମାରନ୍ତି, ପକ୍ଷୀ ଧରନ୍ତି, ଗ୍ରାମର ପୂଜାରି, ରକ୍ତ ଦେଖି ଅନ୍ଧ ହୋଇଯାନ୍ତି, କିମ୍ବା ସୋମରସ ବିକ୍ରି କରନ୍ତି—ସେମାନେ ସବୁ ଅଧୋପତିତ ହୁଅନ୍ତି।
ମଧୁହା ଗ୍ରାମହନ୍ତା ଚ ଯାତି ଵୈତରଣୀଂ ନରଃ ରେତଃପାନାଦିକର୍ତାରୋ ମର୍ଯାଦାଭେଦିନଶ୍ ଚ ଯେ
ମଧୁ ଚୋର, ଗ୍ରାମ ଧ୍ୱଂସ କରୁଥିବା, ଶୁକ୍ର ପାନ କରୁଥିବା, ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ସୀମା ଭଙ୍ଗ କରନ୍ତି—ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ବୈତରଣୀ ନଦୀକୁ ଯାଆନ୍ତି।