ଵଲଯାକାରମ୍ ଏକୈକଂ ତଯୋର୍ ମଧ୍ଯେ ମହାଗିରିଃ ଦଶଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ତତ୍ର ଜୀଵନ୍ତି ମାନଵାଃ
ଏହି ଦୁଇ ଅଞ୍ଚଳ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ବଡ଼ ବଳୟ ଆକୃତିର ପାହାଡ଼ ଅଛି, ସେଠାରେ ମଣିଷମାନେ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଞ୍ଚନ୍ତି ।
ନିରାମଯା ଵିଶୋକାଶ୍ ଚ ରାଗଦ୍ଵେଷଵିଵର୍ଜିତାଃ ଅଧମୋତ୍ତମୌ ନ ତେଷ୍ଵ୍ ଆସ୍ତାଂନ ଵଧ୍ଯଵଧକୌ ଦ୍ଵିଜାଃ
ସେଠାରେ ଲୋକମାନେ ରୋଗ ଓ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ, ରାଗ ଦ୍ୱେଷ ନାହିଁ; ସେଠାରେ କେହି ଉଚ୍ଚ କିମ୍ବା ନିମ୍ନ ନୁହଁନ୍ତି, କେହି ହତ୍ୟା କରେ ନାହିଁ, କେହି ହତ୍ୟା ହୁଏ ନାହିଁ, ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ।
ନେର୍ଷ୍ଯାସୂଯା ଭଯଂ ରୋଷୋ ଦୋଷୋ ଲୋଭାଦିକଂ ନ ଚ ମହାଵୀତଂ ବହିର୍ ଵର୍ଷଂ ଧାତକୀଖଣ୍ଡମ୍ ଅନ୍ତତଃ
ସେଠାରେ ଇର୍ଷ୍ୟା, ଦ୍ୱେଷ, ଭୟ, କ୍ରୋଧ, ଦୋଷ କିମ୍ବା ଲୋଭ ଆଦି କିଛି ନାହିଁ; ବଡ଼ ଅଞ୍ଚଳ ବାହାରେ ଅଛି, ଧାତକୀଖଣ୍ଡ ଭିତରେ ଅଛି ।
ମାନସୋତ୍ତରଶୈଲସ୍ଯ ଦେଵଦୈତ୍ଯାଦିସେଵିତମ୍ ସତ୍ଯାନୃତେ ନ ତତ୍ରାସ୍ତାଂ ଦ୍ଵୀପେ ପୁଷ୍କରସଂଜ୍ଞିତେ
ମାନସୋତ୍ତର ପାହାଡ଼କୁ ଦେବତା, ଦାନବ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସେବନ୍ତି; ପୁଷ୍କର ଦ୍ୱୀପରେ ସତ୍ୟ ଓ ମିଥ୍ୟା ନାହିଁ ।
ନ ତତ୍ର ନଦ୍ଯଃ ଶୈଲା ଵା ଦ୍ଵୀପେ ଵର୍ଷଦ୍ଵଯାନ୍ଵିତେ ତୁଲ୍ଯଵେଷାସ୍ ତୁ ମନୁଜା ଦେଵୈସ୍ ତତ୍ରୈକରୂପିଣଃ
ସେଠାରେ ନଦୀ କିମ୍ବା ପାହାଡ଼ ନାହିଁ, ଦୁଇ ଅଞ୍ଚଳ ସହିତ ଏହି ଦ୍ୱୀପରେ ମଣିଷମାନେ ସମାନ ଦେହ ଓ ଦେବତାଙ୍କ ପରି ଏକ ରୂପରେ ଅଛନ୍ତି ।
ଵର୍ଣାଶ୍ରମାଚାରହୀନଂ ଧର୍ମାହରଣଵର୍ଜିତମ୍ ତ୍ରଯୀଵାର୍ତ୍ତାଦଣ୍ଡନୀତିଶୁଶ୍ରୂଷାରହିତଂ ଚ ତତ୍
ସେଠାରେ ବର୍ଣ୍ଣାଶ୍ରମ ଓ ଆଚାର ନାହିଁ, ଧର୍ମ କାର୍ଯ୍ୟ ନାହିଁ, ତିନି ବେଦ, ଚାଷ, ଦଣ୍ଡ ନୀତି କିମ୍ବା ଶୁଶ୍ରୂଷା ମଧ୍ୟ ନାହିଁ ।
ଵର୍ଷଦ୍ଵଯଂ ତତୋ ଵିପ୍ରା ଭୌମସ୍ଵର୍ଗୋ ଽଯମ୍ ଉତ୍ତମଃ ସର୍ଵସ୍ଯ ସୁଖଦଃ କାଲୋ ଜରାରୋଗଵିଵର୍ଜିତଃ
ଏହି ଦୁଇ ଅଞ୍ଚଳ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ପୃଥିବୀର ସର୍ବୋତ୍ତମ ସ୍ୱର୍ଗ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସୁଖ ଦେଉଛି; ସେଠାରେ କାଳ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଓ ରୋଗରୁ ମୁକ୍ତ ।
ପୁଷ୍କରେ ଧାତକୀଖଣ୍ଡେ ମହାଵୀତେ ଚ ଵୈ ଦ୍ଵିଜାଃ ନ୍ଯଗ୍ରୋଧଃ ପୁଷ୍କରଦ୍ଵୀପେ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ସ୍ଥାନମ୍ ଉତ୍ତମମ୍
ପୁଷ୍କର, ଧାତକୀଖଣ୍ଡ ଓ ମହାବୀତରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ପୁଷ୍କରଦ୍ୱୀପରେ ବଡ଼ ବଟବୃକ୍ଷ ଅଛି, ଏହିଠାରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ସର୍ବୋତ୍ତମ ନିବାସ ।
ତସ୍ମିନ୍ ନିଵସତି ବ୍ରହ୍ମା ପୂଜ୍ଯମାନଃ ସୁରାସୁରୈଃ ସ୍ଵାଦୂଦକେନୋଦଧିନା ପୁଷ୍କରଃ ପରିଵେଷ୍ଟିତଃ
ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମା ବସନ୍ତି, ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି; ପୁଷ୍କର ମଧୁର ପାଣିର ସମୁଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଛି ।
ସମେନ ପୁଷ୍କରସ୍ଯୈଵ ଵିସ୍ତାରାନ୍ ମଣ୍ଡଲାତ୍ ତଥା ଏଵଂ ଦ୍ଵୀପାଃ ସମୁଦ୍ରୈସ୍ ତୁ ସପ୍ତ ସପ୍ତଭିର୍ ଆଵୃତାଃ
ପୁଷ୍କରର ପରିମାଣ ଓ ଗୋଲାକାର ଏକେ, ଏଭଳି ସାତି ଦ୍ୱୀପ ସାତି ସମୁଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଛି ।
ଦ୍ଵୀପଶ୍ ଚୈଵ ସମୁଦ୍ରଶ୍ ଚ ସମାନୌ ଦ୍ଵିଗୁଣୌ ପରୌ ପଯାଂସି ସର୍ଵଦା ସର୍ଵସମୁଦ୍ରେଷୁ ସମାନି ଵୈ
ଦ୍ୱୀପ ଓ ସମୁଦ୍ର ଦୁହିଁଟି ସମାନ, ପରବର୍ତ୍ତୀଟି ଦୁଇଗୁଣା ବଡ଼; ସମସ୍ତ ସମୁଦ୍ରର ପାଣି ସଦା ସମାନ ।
ନ୍ଯୂନାତିରିକ୍ତତା ତେଷାଂ କଦାଚିନ୍ ନୈଵ ଜାଯତେ ସ୍ଥାଲୀସ୍ଥମ୍ ଅଗ୍ନିସଂଯୋଗାଦ୍ ଉଦ୍ରେକି ସଲିଲଂ ଯଥା
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କେବେ ଅଧିକ କିମ୍ବା କମି ହୁଏ ନାହିଁ, ଯେପରି ହାଣ୍ଡିରେ ଅଗ୍ନି ଲାଗିଲେ ପାଣି ବଢ଼ି ଯାଏ ନାହିଁ ।
ତଥେନ୍ଦୁଵୃଦ୍ଧୌ ସଲିଲମ୍ ଅମ୍ଭୋଧୌ ମୁନିସତ୍ତମାଃ ଅନ୍ଯୂନାନତିରିକ୍ତାଶ୍ ଚ ଵର୍ଧନ୍ତ୍ଯ୍ ଆପୋ ହ୍ରସନ୍ତି ଚ
ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ବୃଦ୍ଧି ଓ କ୍ଷୟ ସମୟରେ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ସମୁଦ୍ରରେ ପାଣି ନ ଅଧିକ ହୁଏ, ନ ଅଳ୍ପ ହୁଏ—ଏହା ବଢେ ଓ କମେ ।
ଉଦଯାସ୍ତମନେ ତ୍ଵ୍ ଇନ୍ଦୋଃ ପକ୍ଷଯୋଃ ଶୁକ୍ଲକୃଷ୍ଣଯୋଃ ଦଶୋତ୍ତରାଣି ପଞ୍ଚୈଵ ଅଙ୍ଗୁଲାନାଂ ଶତାନି ଚ
ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଉଦୟ ଓ ଅସ୍ତମୟ, ଶୁକ୍ଳ ଓ କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷରେ, ପାଣିର ମାପ ହୁଏ ଏକ ଶତ ପନ୍ଦର ଅଙ୍ଗୁଳ ପରିମାଣ ।
ଅପାଂ ଵୃଦ୍ଧିକ୍ଷଯୌ ଦୃଷ୍ଟୌ ସାମୁଦ୍ରୀଣାଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ ଭୋଜନଂ ପୁଷ୍କରଦ୍ଵୀପେ ତତ୍ର ସ୍ଵଯମ୍ ଉପସ୍ଥିତମ୍
ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ସମୁଦ୍ରର ପାଣି ବଢିବା ଓ କମିବା ଦେଖାଯାଏ; ପଦ୍ମଦ୍ୱୀପରେ ଖାଦ୍ୟ ସ୍ୱୟଂ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ ।
ଭୁଞ୍ଜନ୍ତି ଷଡ୍ରସଂ ଵିପ୍ରାଃ ପ୍ରଜାଃ ସର୍ଵାଃ ସଦୈଵ ହି ସ୍ଵାଦୂଦକସ୍ଯ ପରିତୋ ଦୃଶ୍ଯତେ ଲୋକସଂସ୍ଥିତିଃ
ଏଠାରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସଦା ଛଅ ରସର ଖାଦ୍ୟ ଭୋଜନ କରନ୍ତି; ମଧୁର ପାଣି ଚାରିପାଖରେ ଏହି ଲୋକର ଅବସ୍ଥା ଦେଖାଯାଏ ।
ଦ୍ଵିଗୁଣା କାଞ୍ଚନୀ ଭୂମିଃ ସର୍ଵଜନ୍ତୁଵିଵର୍ଜିତା ଲୋକାଲୋକସ୍ ତତଃ ଶୈଲୋ ଯୋଜନାଯୁତଵିସ୍ତୃତଃ
ତାହା ପରେ ଦୁଇଗୁଣ ଚଉଡ଼ା ସୁନା ଭୂମି ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ କୌଣସି ପ୍ରାଣୀ ନାହିଁ; ତାହା ପରେ ଲୋକାଲୋକ ପାହାଡ଼ ଅଛି, ଯାହା ଦଶ ହଜାର ଯୋଜନା ଚଉଡ଼ା ।
ଉଚ୍ଛ୍ରଯେଣାପି ତାଵନ୍ତି ସହସ୍ରାଣ୍ଯ୍ ଆଵଲୋହି ସଃ ତତସ୍ ତମଃ ସମାଵୃତ୍ଯ ତଂ ଶୈଲଂ ସର୍ଵତଃ ସ୍ଥିତମ୍
ଏହାର ଉଚ୍ଚତା ମଧ୍ୟ ଏତିକି ହଜାର ହୁଏ; ତାହା ପରେ ସେଇ ପାହାଡ଼କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅନ୍ଧକାର ଘେରି ରହିଛି ।
ତମଶ୍ ଚାଣ୍ଡକଟାହେନ ସମନ୍ତାତ୍ ପରିଵେଷ୍ଟିତମ୍ ପଞ୍ଚାଶତ୍କୋଟିଵିସ୍ତାରା ସେଯମ୍ ଉର୍ଵୀ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ଏହି ଅନ୍ଧକାର ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଅଣ୍ଡ କୋଷ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଛି; ଏହି ପୃଥିବୀ, ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ପଞ୍ଚାଶି କୋଟି ବିସ୍ତୃତ ।
ସହୈଵାଣ୍ଡକଟାହେନ ସଦ୍ଵୀପା ସମହୀଧରା ସେଯଂ ଧାତ୍ରୀ ଵିଧାତ୍ରୀ ଚ ସର୍ଵଭୂତଗୁଣାଧିକା ଆଧାରଭୂତା ଜଗତାଂ ସର୍ଵେଷାଂ ସା ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ଅଣ୍ଡ କୋଷ, ଦ୍ୱୀପ ଓ ପାହାଡ଼ ସହିତ ଏହି ପୃଥିବୀ ସମସ୍ତ ଭୂତର ଗୁଣ ଧାରଣ କରିଥିବା, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆଧାର ଓ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ।
ଵିସ୍ତାର ଏଷ କଥିତଃ ପୃଥିଵ୍ଯା ମୁନିସତ୍ତମାଃ ସପ୍ତତିସ୍ ତୁ ସହସ୍ରାଣି ତଦୁଚ୍ଛ୍ରାଯୋ ଽପି କଥ୍ଯତେ
ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ପୃଥିବୀର ବିସ୍ତାର ବର୍ଣ୍ଣନା ହେଲା; ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହାର ସତର ହଜାର ଉଚ୍ଚତା କୁହାଯିବ ।
ଦଶସାହସ୍ରମ୍ ଏକୈକଂ ପାତାଲଂ ମୁନିସତ୍ତମାଃ ଅତଲଂ ଵିତଲଂ ଚୈଵ ନିତଲଂ ସୁତଲଂ ତଥା
ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ପାତାଳ ଦଶ ହଜାର ମାପର; ଏଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି ଅତଳ, ବିତଳ, ନିତଳ, ସୁତଳ ।
ତଲାତଲଂ ରସାତଲଂ ପାତାଲଂ ଚାପି ସପ୍ତମମ୍ କୃଷ୍ଣା ଶୁକ୍ଲାରୁଣା ପୀତା ଶର୍କରା ଶୈଲକାଞ୍ଚନୀ
ତଳାତଳ, ରସାତଳ, ଏବଂ ସପ୍ତମ ପାତାଳ; ସେଠାର ମାଟି କଳା, ସାଧା, ଲାଲ, ହଳଦିଆ, କଣ୍ଟାଳିଆ, ପାହାଡ଼ିଆ ଓ ସୁନାର ।
ଭୂମଯୋ ଯତ୍ର ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରା ଵରପ୍ରାସାଦଶୋଭିତାଃ ତେଷୁ ଦାନଵଦୈତେଯଜାତଯଃ ଶତଶଃ ସ୍ଥିତାଃ
ବିପ୍ରଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ସେଠାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହଲ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଭୂମି ଅଛି; ସେଠାରେ ଶତଶଃ ଦାନବ ଓ ଦୈତ୍ୟ ଜାତି ରହନ୍ତି ।
ନାଗାନାଂ ଚ ମହାଙ୍ଗାନାଂ ଜ୍ଞାତଯଶ୍ ଚ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ ସ୍ଵର୍ଲୋକାଦ୍ ଅପି ରମ୍ଯାଣି ପାତାଲାନୀତି ନାରଦଃ
ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ମହାକାୟ ନାଗମାନେ ଓ ତାଙ୍କର ଜ୍ଞାତିମାନେ ମଧ୍ୟ ରହନ୍ତି; ନାରଦ କହିଛନ୍ତି, ପାତାଳ ସ୍ୱର୍ଗଠାରୁ ଅଧିକ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ।
ପ୍ରାହ ସ୍ଵର୍ଗସଦୋମଧ୍ଯେ ପାତାଲେଭ୍ଯୋ ଗତୋ ଦିଵମ୍ ଆହ୍ଲାଦକାରିଣଃ ଶୁଭ୍ରା ମଣଯୋ ଯତ୍ର ସୁପ୍ରଭାଃ
ସେ ଦେବଲୋକରେ କହିଥିଲେ: 'ପାତାଳରୁ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇଲେ, ସେଠାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ମଣି ମିଳେ ।'
ନାଗାଭରଣଭୂଷାଶ୍ ଚ ପାତାଲଂ କେନ ତତ୍ସମମ୍ ଦୈତ୍ଯଦାନଵକନ୍ଯାଭିର୍ ଇତଶ୍ ଚେତଶ୍ ଚ ଶୋଭିତେ
ନାଗମାନେ ପିନ୍ଧିଥିବା ଭୂଷଣ ପାତାଳକୁ ଶୋଭା ଦେଉଛି; ଦାନବ ଓ ଦୈତ୍ୟ କନ୍ୟାମାନେ ଏଠାକୁ ଏଠା ଶୋଭିତ କରିଛନ୍ତି, ଏହି ସ୍ଥାନକୁ କିଏ ସମାନ କରିପାରିବ?
ପାତାଲେ କସ୍ଯ ନ ପ୍ରୀତିର୍ ଵିମୁକ୍ତସ୍ଯାପି ଜାଯତେ ଦିଵାର୍କରଶ୍ମଯୋ ଯତ୍ର ପ୍ରଭାସ୍ ତନ୍ଵନ୍ତି ନାତପମ୍
ପାତାଳରେ, ମୁକ୍ତ ହୋଇଥିବା ଲୋକ ମଧ୍ୟ କିଏ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିନଥାଏ? ସେଠାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରର କିରଣ ଆଲୋକ ଦେଉଛି, କିନ୍ତୁ ତାପ ଦିଏ ନାହିଁ ।
ଶଶିନଶ୍ ଚ ନ ଶୀତାଯ ନିଶି ଦ୍ଯୋତାଯ କେଵଲମ୍ ଭକ୍ଷ୍ଯଭୋଜ୍ଯମହାପାନମଦମତ୍ତୈଶ୍ ଚ ଭୋଗିଭିଃ
ଚନ୍ଦ୍ର ରାତିରେ ଠଣ୍ଡା ଦେଉନାହିଁ, କେବଳ ଆଲୋକ ଦେଉଛି; ଏଠାରେ ମଦମସ୍ତ ନାଗମାନେ ବହୁତ ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନର ଭୋଗ କରନ୍ତି ।
ଯତ୍ର ନ ଜ୍ଞାଯତେ କାଲୋ ଗତୋ ଽପି ଦନୁଜାଦିଭିଃ ଵନାନି ନଦ୍ଯୋ ରମ୍ଯାଣି ସରାଂସି କମଲାକରାଃ
ସେଠାରେ ଦାନବ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସମୟ ବିତିଲେ ମଧ୍ୟ ତାହାକୁ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି ନାହିଁ; ସେଠାରେ ରମ୍ୟ ଜଙ୍ଗଲ, ନଦୀ, ହ୍ରଦ ଓ ପଦ୍ମପୁଷ୍କରିଣୀ ଅଛି ।