ସପ୍ତୈଵ ତନଯାସ୍ ତେଷାଂ ଦଦୌ ଵର୍ଷାଣି ସପ୍ତ ସଃ ଜଲଦଶ୍ ଚ କୁମାରଶ୍ ଚ ସୁକୁମାରୋ ମନୀରକଃ
ସେ ଭବ୍ୟଙ୍କର ସାତଜଣ ପୁଅ ଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ସେ ସାତଟି ଭୂଭାଗ ଦେଇଥିଲେ । ସେମାନେ ହେଲେ—ଜଳଦ, କୁମାର, ସୁକୁମାର, ମଣୀରକ,
କୁସମୋଦଶ୍ ଚ ମୋଦାକିଃ ସପ୍ତମଶ୍ ଚ ମହାଦ୍ରୁମଃ ତତ୍ସଂଜ୍ଞାନ୍ଯ୍ ଏଵ ତତ୍ରାପି ସପ୍ତ ଵର୍ଷାଣ୍ଯ୍ ଅନୁକ୍ରମାତ୍
କୁସମୋଦ, ମୋଦାକି ଓ ସପ୍ତମ ମହାଦ୍ରୁମ । ଏହି ନାମରେ ସେଠି ସାତଟି ଭୂଭାଗ ଅଛି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ତାଙ୍କ ନାମରେ ଅଭିହିତ ।
ତତ୍ରାପି ପର୍ଵତାଃ ସପ୍ତ ଵର୍ଷଵିଚ୍ଛେଦକାରକାଃ ପୂର୍ଵସ୍ ତତ୍ରୋଦଯଗିରିର୍ ଜଲଧାରସ୍ ତଥାପରଃ
ସେଠି ମଧ୍ୟ ସାତଟି ପାହାଡ଼ ଅଛି, ଯେଉଁମାନେ ଭୂଭାଗକୁ ବିଭକ୍ତ କରିଛନ୍ତି । ପ୍ରଥମେ ଉଦୟଗିରି, ତାପରେ ଜଳଧାର ।
ତଥା ରୈଵତକଃ ଶ୍ଯାମସ୍ ତଥୈଵାମ୍ଭୋଗିରିର୍ ଦ୍ଵିଜାଃ ଆସ୍ତିକେଯସ୍ ତଥା ରମ୍ଯଃ କେସରୀ ପର୍ଵତୋତ୍ତମଃ
ତାପରେ ରୈବତକ, ଶ୍ୟାମ ଓ ଆଉ ଅମ୍ଭୋଗିରି, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ । ଏହା ସହିତ ଆସ୍ତିକେୟ, ରମ୍ୟ ଓ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ କେଶରୀ ପାହାଡ଼ ।
ଶାକଶ୍ ଚାତ୍ର ମହାଵୃକ୍ଷଃ ସିଦ୍ଧଗନ୍ଧର୍ଵସେଵିତଃ ଯତ୍ପତ୍ତ୍ରଵାତସଂସ୍ପର୍ଶାଦ୍ ଆହ୍ଲାଦୋ ଜାଯତେ ପରଃ
ସେଠି ଏକ ବଡ଼ ଶାକ ଗଛ ଅଛି, ଯାହାକୁ ସିଦ୍ଧ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ସେବନ କରନ୍ତି । ଏହାର ପତ୍ର ଦ୍ୱାରା ବାୟୁ ବହିଲେ ଅପୂର୍ବ ଆନନ୍ଦ ଉପଜେ ।
ତତ୍ର ପୁଣ୍ଯା ଜନପଦାଶ୍ ଚାତୁର୍ଵର୍ଣ୍ଯସମନ୍ଵିତାଃ ନିଵସନ୍ତି ମହାତ୍ମାନୋ ନିରାତଙ୍କା ନିରାମଯାଃ
ସେଠି ପବିତ୍ର ଲୋକମାନେ, ସମସ୍ତ ଚାରି ଜାତିର ଲୋକ ନିର୍ବିଘ୍ନ ଓ ନିରୋଗ ଭାବେ ବସବାସ କରନ୍ତି । ସେମାନେ ମହାନ ଆତ୍ମା ।
ନଦ୍ଯଶ୍ ଚାତ୍ର ମହାପୁଣ୍ଯାଃ ସର୍ଵପାପଭଯାପହାଃ ସୁକୁମାରୀ କୁମାରୀ ଚ ନଲିନୀ ରେଣୁକା ଚ ଯା
ସେଠି ଅତି ପବିତ୍ର ନଦୀମାନେ ଅଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ପାପ ଓ ଭୟ ଦୂର କରନ୍ତି । ସେମାନେ ହେଲେ—ସୁକୁମାରୀ, କୁମାରୀ, ନଳିନୀ ଓ ରେଣୁକା ।
ଇକ୍ଷୁଶ୍ ଚ ଧେନୁକା ଚୈଵ ଗଭସ୍ତୀ ସପ୍ତମୀ ତଥା ଅନ୍ଯାସ୍ ତ୍ଵ୍ ଅଯୁତଶସ୍ ତତ୍ର କ୍ଷୁଦ୍ରନଦ୍ଯୋ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ଇକ୍ଷୁ, ଧେନୁକା, ଗଭସ୍ତୀ ଓ ସପ୍ତମୀ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି । ଏହା ସହିତ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଠି ଅନେକ ହଜାର ଛୋଟ ନଦୀ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି ।
ମହୀଧରାସ୍ ତଥା ସନ୍ତି ଶତଶୋ ଽଥ ସହସ୍ରଶଃ ତାଃ ପିବନ୍ତି ମୁଦା ଯୁକ୍ତା ଜଲଦାଦିଷୁ ଯେ ସ୍ଥିତାଃ
ସେଠି ଶତେ ଶତେ ଓ ହଜାରେ ହଜାର ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଅଛି । ଜଳଦି ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ବସନ୍ତି, ସେମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ସେହି ପାହାଡ଼ର ଜଳ ପିଉନ୍ତି ।
ଵର୍ଷେଷୁ ଯେ ଜନପଦାଶ୍ ଚତୁର୍ଥାର୍ଥସମନ୍ଵିତାଃ ନଦ୍ଯଶ୍ ଚାତ୍ର ମହାପୁଣ୍ଯାଃ ସ୍ଵର୍ଗାଦ୍ ଅଭ୍ଯେତ୍ଯ ମେଦିନୀମ୍
ସେଠି ଥିବା ଜନମାନେ ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଧର୍ମରେ ଅନୁଗତ । ସେଠି ମଧ୍ୟ ଅତି ପବିତ୍ର ନଦୀମାନେ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ଭୂମିକୁ ଅବତରିଛନ୍ତି ।
ଧର୍ମହାନିର୍ ନ ତେଷ୍ଵ୍ ଅସ୍ତି ନ ସଂହର୍ଷୋ ନ ଶୁକ୍ ତଥା ମର୍ଯାଦାଵ୍ଯୁତ୍କ୍ରମଶ୍ ଚାପି ତେଷୁ ଦେଶେଷୁ ସପ୍ତସୁ
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଧର୍ମର କ୍ଷୟ ନାହିଁ, ଅତିରିକ୍ତ ଆନନ୍ଦ କିମ୍ବା ଦୁଃଖ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ । ସେହି ସାତଟି ଦେଶରେ କୌଣସି ସୀମା ଉଲ୍ଲଂଘନ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ ।
ମଗାଶ୍ ଚ ମାଗଧାଶ୍ ଚୈଵ ମାନସା ମନ୍ଦଗାସ୍ ତଥା ମଗା ବ୍ରାହ୍ମଣଭୂଯିଷ୍ଠା ମାଗଧାଃ କ୍ଷତ୍ରିଯାସ୍ ତୁ ତେ
ମଗ, ମାଗଧ, ମାନସ ଓ ମନ୍ଦଗ ଲୋକମାନେ ଅଛନ୍ତି । ମଗମାନେ ଅଧିକାଂଶ ଦ୍ୱିଜ ଓ ମାଗଧମାନେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ।
ଵୈଶ୍ଯାସ୍ ତୁ ମାନସାସ୍ ତେଷାଂ ଶୂଦ୍ରା ଜ୍ଞେଯାସ୍ ତୁ ମନ୍ଦଗାଃ ଶାକଦ୍ଵୀପେ ସ୍ଥିତୈର୍ ଵିଷ୍ଣୁଃ ସୂର୍ଯରୂପଧରୋ ହରିଃ
ମାନସମାନେ ବୈଶ୍ୟ ଓ ମନ୍ଦଗମାନେ ଶୂଦ୍ର ଭାବେ ଚିହ୍ନିତ । ଶାକ ଦ୍ୱୀପରେ ବିଷ୍ଣୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ରୂପେ ହରି ଭାବେ ବିରାଜିତ ।
ଯଥୋକ୍ତୈର୍ ଇଜ୍ଯତେ ସମ୍ଯକ୍ କର୍ମଭିର୍ ନିଯତାତ୍ମଭିଃ ଶାକଦ୍ଵୀପସ୍ ତତୋ ଵିପ୍ରାଃ କ୍ଷୀରୋଦେନ ସମନ୍ତତଃ
ଏଠାରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ ପ୍ରକାରରେ, ନିୟମିତ ମନ ଥିବା ଲୋକମାନେ ଉଚିତ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି । ଶାକ ଦ୍ୱୀପର ପରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ କ୍ଷୀର ସମୁଦ୍ର ଅଛି ।
ଶାକଦ୍ଵୀପପ୍ରମାଣେନ ଵଲଯେନେଵ ଵେଷ୍ଟିତଃ କ୍ଷୀରାବ୍ଧିଃ ସର୍ଵତୋ ଵିପ୍ରାଃ ପୁଷ୍କରାଖ୍ଯେନ ଵେଷ୍ଟିତଃ
ଶାକଦ୍ୱୀପ ପରିମାଣର ଏକ ବଳୟ ଦ୍ୱାରା କ୍ଷୀର ସମୁଦ୍ର ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଘେରାଯାଇଛି, ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ସେହି ବଳୟକୁ ପୁଷ୍କର ନାମରେ ଜଣାଯାଏ ।
ଦ୍ଵୀପେନ ଶାକଦ୍ଵୀପାତ୍ ତୁ ଦ୍ଵିଗୁଣେନ ସମନ୍ତତଃ ପୁଷ୍କରେ ସଵନସ୍ଯାପି ମହାଵୀତୋ ଽଭଵତ୍ ସୁତଃ
ପୁଷ୍କର ଦ୍ୱୀପ ଶାକଦ୍ୱୀପର ଦୁଇଗୁଣା ବଡ଼ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ବିସ୍ତୃତ, ଏହି ଦ୍ୱୀପ ସବନଙ୍କ ପୁଅଙ୍କର ବଡ଼ ଅଞ୍ଚଳ ହେଲା ।
ଧାତକିଶ୍ ଚ ତଯୋସ୍ ତଦ୍ଵଦ୍ ଦ୍ଵେ ଵର୍ଷେ ନାମସଂଜ୍ଞିତେ ମହାଵୀତଂ ତଥୈଵାନ୍ଯଦ୍ ଧାତକୀଖଣ୍ଡସଂଜ୍ଞିତମ୍
ଧାତକିଙ୍କର ନାମରେ ଦୁଇଟି ଅଞ୍ଚଳ ଥିଲା, ଦୁହିଁଟିର ନାମ ଏକେ, ତାହାପରେ ଆଉ ଏକ ବଡ଼ ଅଞ୍ଚଳ ଧାତକୀଖଣ୍ଡ ଭାବେ ପରିଚିତ ।
ଏକଶ୍ ଚାତ୍ର ମହାଭାଗାଃ ପ୍ରଖ୍ଯାତୋ ଵର୍ଷପର୍ଵତଃ ମାନସୋତ୍ତରସଂଜ୍ଞୋ ଵୈ ମଧ୍ଯତୋ ଵଲଯାକୃତିଃ
ଏଠାରେ ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପାହାଡ଼ ଅଛି, ମାନସୋତ୍ତର ନାମରେ ଜଣାଯାଏ, ଏହା ମଧ୍ୟରେ ବଳୟ ଆକୃତିରେ ଅବସ୍ଥିତ ।
ଯୋଜନାନାଂ ସହସ୍ରାଣି ଊର୍ଧ୍ଵଂ ପଞ୍ଚାଶଦ୍ ଉଚ୍ଛ୍ରିତଃ ତାଵଦ୍ ଏଵ ଚ ଵିସ୍ତୀର୍ଣଃ ସର୍ଵତଃ ପରିମଣ୍ଡଲଃ
ଏହି ପାହାଡ଼ ପଞ୍ଚାଶି ହଜାର ଯୋଜନ ଉଚ୍ଚ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ସେତେ ବଡ଼, ଏହା ପୂରା ଗୋଲାକାର ।
ପୁଷ୍କରଦ୍ଵୀପଵଲଯଂ ମଧ୍ଯେନ ଵିଭଜନ୍ନ୍ ଇଵ ସ୍ଥିତୋ ଽସୌ ତେନ ଵିଚ୍ଛିନ୍ନଂ ଜାତଂ ଵର୍ଷଦ୍ଵଯଂ ହି ତତ୍
ଏହି ପାହାଡ଼ ପୁଷ୍କରଦ୍ୱୀପର ବଳୟକୁ ମଧ୍ୟରୁ ଭାଗ କରିଥିବା ପରି ଅଛି, ଏହିପରି ଦୁଇଟି ଅଞ୍ଚଳ ଅଲଗା ହୋଇଯାଇଛି ।
ଵଲଯାକାରମ୍ ଏକୈକଂ ତଯୋର୍ ମଧ୍ଯେ ମହାଗିରିଃ ଦଶଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ତତ୍ର ଜୀଵନ୍ତି ମାନଵାଃ
ଏହି ଦୁଇ ଅଞ୍ଚଳ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ବଡ଼ ବଳୟ ଆକୃତିର ପାହାଡ଼ ଅଛି, ସେଠାରେ ମଣିଷମାନେ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଞ୍ଚନ୍ତି ।
ନିରାମଯା ଵିଶୋକାଶ୍ ଚ ରାଗଦ୍ଵେଷଵିଵର୍ଜିତାଃ ଅଧମୋତ୍ତମୌ ନ ତେଷ୍ଵ୍ ଆସ୍ତାଂନ ଵଧ୍ଯଵଧକୌ ଦ୍ଵିଜାଃ
ସେଠାରେ ଲୋକମାନେ ରୋଗ ଓ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ, ରାଗ ଦ୍ୱେଷ ନାହିଁ; ସେଠାରେ କେହି ଉଚ୍ଚ କିମ୍ବା ନିମ୍ନ ନୁହଁନ୍ତି, କେହି ହତ୍ୟା କରେ ନାହିଁ, କେହି ହତ୍ୟା ହୁଏ ନାହିଁ, ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ।
ନେର୍ଷ୍ଯାସୂଯା ଭଯଂ ରୋଷୋ ଦୋଷୋ ଲୋଭାଦିକଂ ନ ଚ ମହାଵୀତଂ ବହିର୍ ଵର୍ଷଂ ଧାତକୀଖଣ୍ଡମ୍ ଅନ୍ତତଃ
ସେଠାରେ ଇର୍ଷ୍ୟା, ଦ୍ୱେଷ, ଭୟ, କ୍ରୋଧ, ଦୋଷ କିମ୍ବା ଲୋଭ ଆଦି କିଛି ନାହିଁ; ବଡ଼ ଅଞ୍ଚଳ ବାହାରେ ଅଛି, ଧାତକୀଖଣ୍ଡ ଭିତରେ ଅଛି ।
ମାନସୋତ୍ତରଶୈଲସ୍ଯ ଦେଵଦୈତ୍ଯାଦିସେଵିତମ୍ ସତ୍ଯାନୃତେ ନ ତତ୍ରାସ୍ତାଂ ଦ୍ଵୀପେ ପୁଷ୍କରସଂଜ୍ଞିତେ
ମାନସୋତ୍ତର ପାହାଡ଼କୁ ଦେବତା, ଦାନବ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସେବନ୍ତି; ପୁଷ୍କର ଦ୍ୱୀପରେ ସତ୍ୟ ଓ ମିଥ୍ୟା ନାହିଁ ।
ନ ତତ୍ର ନଦ୍ଯଃ ଶୈଲା ଵା ଦ୍ଵୀପେ ଵର୍ଷଦ୍ଵଯାନ୍ଵିତେ ତୁଲ୍ଯଵେଷାସ୍ ତୁ ମନୁଜା ଦେଵୈସ୍ ତତ୍ରୈକରୂପିଣଃ
ସେଠାରେ ନଦୀ କିମ୍ବା ପାହାଡ଼ ନାହିଁ, ଦୁଇ ଅଞ୍ଚଳ ସହିତ ଏହି ଦ୍ୱୀପରେ ମଣିଷମାନେ ସମାନ ଦେହ ଓ ଦେବତାଙ୍କ ପରି ଏକ ରୂପରେ ଅଛନ୍ତି ।
ଵର୍ଣାଶ୍ରମାଚାରହୀନଂ ଧର୍ମାହରଣଵର୍ଜିତମ୍ ତ୍ରଯୀଵାର୍ତ୍ତାଦଣ୍ଡନୀତିଶୁଶ୍ରୂଷାରହିତଂ ଚ ତତ୍
ସେଠାରେ ବର୍ଣ୍ଣାଶ୍ରମ ଓ ଆଚାର ନାହିଁ, ଧର୍ମ କାର୍ଯ୍ୟ ନାହିଁ, ତିନି ବେଦ, ଚାଷ, ଦଣ୍ଡ ନୀତି କିମ୍ବା ଶୁଶ୍ରୂଷା ମଧ୍ୟ ନାହିଁ ।
ଵର୍ଷଦ୍ଵଯଂ ତତୋ ଵିପ୍ରା ଭୌମସ୍ଵର୍ଗୋ ଽଯମ୍ ଉତ୍ତମଃ ସର୍ଵସ୍ଯ ସୁଖଦଃ କାଲୋ ଜରାରୋଗଵିଵର୍ଜିତଃ
ଏହି ଦୁଇ ଅଞ୍ଚଳ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ପୃଥିବୀର ସର୍ବୋତ୍ତମ ସ୍ୱର୍ଗ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସୁଖ ଦେଉଛି; ସେଠାରେ କାଳ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଓ ରୋଗରୁ ମୁକ୍ତ ।
ପୁଷ୍କରେ ଧାତକୀଖଣ୍ଡେ ମହାଵୀତେ ଚ ଵୈ ଦ୍ଵିଜାଃ ନ୍ଯଗ୍ରୋଧଃ ପୁଷ୍କରଦ୍ଵୀପେ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ସ୍ଥାନମ୍ ଉତ୍ତମମ୍
ପୁଷ୍କର, ଧାତକୀଖଣ୍ଡ ଓ ମହାବୀତରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ପୁଷ୍କରଦ୍ୱୀପରେ ବଡ଼ ବଟବୃକ୍ଷ ଅଛି, ଏହିଠାରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ସର୍ବୋତ୍ତମ ନିବାସ ।
ତସ୍ମିନ୍ ନିଵସତି ବ୍ରହ୍ମା ପୂଜ୍ଯମାନଃ ସୁରାସୁରୈଃ ସ୍ଵାଦୂଦକେନୋଦଧିନା ପୁଷ୍କରଃ ପରିଵେଷ୍ଟିତଃ
ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମା ବସନ୍ତି, ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି; ପୁଷ୍କର ମଧୁର ପାଣିର ସମୁଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଛି ।
ସମେନ ପୁଷ୍କରସ୍ଯୈଵ ଵିସ୍ତାରାନ୍ ମଣ୍ଡଲାତ୍ ତଥା ଏଵଂ ଦ୍ଵୀପାଃ ସମୁଦ୍ରୈସ୍ ତୁ ସପ୍ତ ସପ୍ତଭିର୍ ଆଵୃତାଃ
ପୁଷ୍କରର ପରିମାଣ ଓ ଗୋଲାକାର ଏକେ, ଏଭଳି ସାତି ଦ୍ୱୀପ ସାତି ସମୁଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଛି ।