ତେଷାଂ ନଦ୍ଯଶ୍ ଚ ସପ୍ତୈଵ ଵର୍ଷାଣାଂ ତୁ ସମୁଦ୍ରଗାଃ ନାମତସ୍ ତାଃ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଶ୍ରୁତାଃ ପାପଂ ହରନ୍ତି ଯାଃ
ସେଠାରେ ସାତିଟି ନଦୀ ଅଟେ, ଭୂମିରୁ ସମୁଦ୍ରକୁ ବହିଯାଉଛି; ତାଙ୍କର ନାମ ଶୁଣ, ଯାହା ଶୁଣିଲେ ପାପ ଦୂର ହୁଏ।
ଅନୁତପ୍ତା ଶିଖା ଚୈଵ ଵିପ୍ରାଶା ତ୍ରିଦିଵା କ୍ରମୁଃ ଅମୃତା ସୁକୃତା ଚୈଵ ସପ୍ତୈତାସ୍ ତତ୍ର ନିମ୍ନଗାଃ
ଅନୁତପ୍ତା, ଶିଖା, ବିପ୍ରାଶା, ତ୍ରିଦିବା, କ୍ରମୁ, ଅମୃତା ଓ ସୁକୃତା—ଏହି ସାତିଟି ନଦୀ ସେଠାରେ ବହିଯାଉଛି।
ଏତେ ଶୈଲାସ୍ ତଥା ନଦ୍ଯଃ ପ୍ରଧାନାଃ କଥିତା ଦ୍ଵିଜାଃ କ୍ଷୁଦ୍ରନଦ୍ଯସ୍ ତଥା ଶୈଲାସ୍ ତତ୍ର ସନ୍ତି ସହସ୍ରଶଃ
ଏହି ପ୍ରମୁଖ ପାହାଡ଼ ଓ ନଦୀ ଅଟେ, ଦ୍ୱିଜମାନେ; ଏଠାରେ ଅନେକ ଛୋଟ ନଦୀ ଓ ପାହାଡ଼ ହଜାର-ହଜାର ଅଟେ।
ତାଃ ପିବନ୍ତି ସଦା ହୃଷ୍ଟା ନଦୀର୍ ଜନପଦାସ୍ ତୁ ତେ ଅଵସର୍ପିଣୀ ନଦୀ ତେଷାଂ ନ ଚୈଵୋତ୍ସର୍ପିଣୀ ଦ୍ଵିଜାଃ
ସେଠାରେ ଲୋକମାନେ ସେଇ ନଦୀର ଜଳ ସଦା ଆନନ୍ଦରେ ପିଉନ୍ତି; ତାଙ୍କର ନଦୀମାନେ ବସି ଯାଉଛି, ଉଠି ଯାଉନାହାନ୍ତି, ଦ୍ୱିଜମାନେ।
ନ ତେଷ୍ଵ୍ ଅସ୍ତି ଯୁଗାଵସ୍ଥା ତେଷୁ ସ୍ଥାନେଷୁ ସପ୍ତସୁ ତ୍ରେତାଯୁଗସମଃ କାଲଃ ସର୍ଵଦୈଵ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ସେଇ ସାତିଟି ଭୂମିରେ ଯୁଗର ବିଭାଗ ନାହିଁ; ସେଠାରେ ସମୟ ସଦା ତ୍ରେତାଯୁଗ ସମାନ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ।
ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ଵୀପାଦିକେ ଵିପ୍ରାଃ ଶାକଦ୍ଵୀପାନ୍ତିକେଷୁ ଵୈ ପଞ୍ଚଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ଜନା ଜୀଵନ୍ତ୍ଯ୍ ଅନାମଯାଃ
ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ବୀପ ଓ ଶାକଦ୍ବୀପ ପରେ ଥିବା ଭୂମିରେ ଲୋକମାନେ ପାଞ୍ଚ ହଜାର ବର୍ଷ ଅସୁସ୍ଥ ହୋଇ ନାହିଁ, ମୁନିମାନେ।
ଧର୍ମଶ୍ ଚତୁର୍ଵିଧସ୍ ତେଷୁ ଵର୍ଣାଶ୍ରମଵିଭାଗଜଃ ଵର୍ଣାଶ୍ ଚ ତତ୍ର ଚତ୍ଵାରସ୍ ତାନ୍ ବୁଧାଃ ପ୍ରଵଦାମି ଵଃ
ସେଠାରେ ଧର୍ମ ଚାରି ପ୍ରକାର, ଜାତି ଓ ଆଶ୍ରମ ବିଭାଗରୁ ହୁଏ; ଚାରିଟି ଜାତି ଅଟେ, ତାଙ୍କ ବିଷୟରେ ଏବେ କହୁଛି, ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ।
ଆର୍ଯକାଃ କୁରଵଶ୍ ଚୈଵ ଵିଵିଶ୍ଵା ଭାଵିନଶ୍ ଚ ଯେ ଵିପ୍ରକ୍ଷତ୍ରିଯଵୈଶ୍ଯାସ୍ ତେ ଶୂଦ୍ରାଶ୍ ଚ ମୁନିସତ୍ତମାଃ
ସେମାନେ ଆର୍ୟକ, କୁରୁ, ବିବିଶ୍ୱ ଓ ଭାବିନ; ଏହି ଚାରିଟି ହେଉଛି ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ଓ ଶୂଦ୍ର, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନିମାନେ।
ଜମ୍ବୂଵୃକ୍ଷପ୍ରମାଣସ୍ ତୁ ତନ୍ମଧ୍ଯେ ସୁମହାତରୁଃ ପ୍ଲକ୍ଷସ୍ ତନ୍ନାମସଂଜ୍ଞୋ ଽଯଂ ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ଵୀପୋ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ସେଠାରେ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ବଡ଼ ପ୍ଲକ୍ଷ ଗଛ ଅଟେ, ଯାହା ଜମ୍ବୁ ଗଛ ସମାନ; ଏହି ଗଛ ନାମରୁ ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ବୀପ ନାମ ହୋଇଛି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ।
ଇଜ୍ଯତେ ତତ୍ର ଭଗଵାଂସ୍ ତୈର୍ ଵର୍ଣୈର୍ ଆର୍ଯକାଦିଭିଃ ସୋମରୂପୀ ଜଗତ୍ସ୍ରଷ୍ଟା ସର୍ଵଃ ସର୍ଵେଶ୍ଵରୋ ହରିଃ
ସେଠାରେ ଆର୍ୟକ ଓ ଅନ୍ୟ ଜାତିମାନେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି; ସମସ୍ତ ଜଗତର ସ୍ରଷ୍ଟା ଓ ସମସ୍ତଙ୍କ ନାଥ ହରି, ସେଠାରେ ସୋମ ରୂପେ ପ୍ରକଟ ହୁଅନ୍ତି।
ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ଵୀପପ୍ରମାଣେନ ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ଵୀପଃ ସମାଵୃତଃ ତଥୈଵେକ୍ଷୁରସୋଦେନ ପରିଵେଷାନୁକାରିଣା
ପ୍ଲକ୍ଷ ଦ୍ୱୀପଟିକୁ ସମାନ ଆକାରରେ ଏହି ପ୍ଲକ୍ଷ ଦ୍ୱୀପଟି ଚିନିଆ ଗନ୍ଧ ରସର ସମୁଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ସବୁଦିଗରୁ ଘେରି ରହିଛି ।
ଇତ୍ଯ୍ ଏତଦ୍ ଵୋ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ଵୀପ ଉଦାହୃତଃ ସଂକ୍ଷେପେଣ ମଯା ଭୂଯଃ ଶାଲ୍ମଲଂ ତଂ ନିବୋଧତ
ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଏଭଳି ମୁଁ ଆପଣମାନେଙ୍କୁ ପ୍ଲକ୍ଷ ଦ୍ୱୀପ ବିଷୟରେ ସଂକ୍ଷିପ୍ତରେ କହିଲି; ଏବେ ଶାଲ୍ମଳୀ ଦ୍ୱୀପ ବିଷୟରେ ଶୁଣନ୍ତୁ ।
ଶାଲ୍ମଲସ୍ଯେଶ୍ଵରୋ ଵୀରୋ ଵପୁଷ୍ମାଂସ୍ ତତ୍ସୁତା ଦ୍ଵିଜାଃ ତେଷାଂ ତୁ ନାମ ସଂଜ୍ଞାନି ସପ୍ତଵର୍ଷାଣି ତାନି ଵୈ
ଶାଲ୍ମଳୀ ଦ୍ୱୀପର ଅଧିପତି ବିର ନାମକ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ପୁରୁଷ; ତାଙ୍କର ସପ୍ତପୁତ୍ର ଅଛନ୍ତି, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ସେମାନଙ୍କର ନାମ ଏହିପରି ।
ଶ୍ଵେତୋ ଽଥ ହରିତଶ୍ ଚୈଵ ଜୀମୂତୋ ରୋହିତସ୍ ତଥା ଵୈଦ୍ଯୁତୋ ମାନସଶ୍ ଚୈଵ ସୁପ୍ରଭଶ୍ ଚ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ଶ୍ୱେତ, ହରିତ, ଜୀମୂତ, ରୋହିତ, ବୈଦ୍ୟୁତ, ମାନସ ଓ ସୁପ୍ରଭ — ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଏହି ସପ୍ତ ନାମ ତାଙ୍କର ।
ଶାଲ୍ମନଶ୍ ଚ ସମୁଦ୍ରୋ ଽସୌ ଦ୍ଵୀପେନେକ୍ଷୁରସୋଦକଃ ଵିସ୍ତାରାଦ୍ ଦ୍ଵିଗୁଣେନାଥ ସର୍ଵତଃ ସଂଵୃତଃ ସ୍ଥିତଃ
ଶାଲ୍ମଳୀ ଦ୍ୱୀପକୁ ଚିନିଆ ଗନ୍ଧ ରସର ସମୁଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ସବୁଦିଗରୁ ଦ୍ୱିଗୁଣ ଚଉଡ଼ାରେ ଘେରି ରହିଛି ।
ତତ୍ରାପି ପର୍ଵତାଃ ସପ୍ତ ଵିଜ୍ଞେଯା ରତ୍ନଯୋନଯଃ ଵର୍ଷାଭିଵ୍ଯଞ୍ଜକାସ୍ ତେ ତୁ ତଥା ସପ୍ତୈଵ ନିମ୍ନଗାଃ
ସେଠାରେ ସପ୍ତ ରତ୍ନ ଉତ୍ପନ୍ନ କରୁଥିବା ପାହାଡ଼ ଓ ସପ୍ତ ନଦୀ ଅଛି, ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଚିହ୍ନଟ କରନ୍ତି ।
କୁମୁଦଶ୍ ଚୋନ୍ନତଶ୍ ଚୈଵ ତୃତୀଯସ୍ ତୁ ବଲାହକଃ ଦ୍ରୋଣୋ ଯତ୍ର ମହୌଷଧ୍ଯଃ ସ ଚତୁର୍ଥୋ ମହୀଧରଃ
କୁମୁଦ ଓ ଉନ୍ନତ ପ୍ରଥମ ଦୁଇଟି ପାହାଡ଼; ତୃତୀୟ ବଳାହକ; ଚତୁର୍ଥ ହେଉଛି ଡ୍ରୋଣ, ଯେଉଁଠାରେ ମହା ଔଷଧ ମିଳେ ।
କଙ୍କସ୍ ତୁ ପଞ୍ଚମଃ ଷଷ୍ଠୋ ମହିଷଃ ସପ୍ତମସ୍ ତଥା କକୁଦ୍ମାନ୍ ପର୍ଵତଵରଃ ସରିନ୍ନାମାନ୍ଯ୍ ଅତୋ ଦ୍ଵିଜାଃ
କଙ୍କ ପଞ୍ଚମ, ମହିଷ ଷଷ୍ଠ, ଏବଂ କକୁଦ୍ମାନ୍ ସପ୍ତମ ଓ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାହାଡ଼; ଏବେ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ନଦୀମାନଙ୍କ ନାମ ଶୁଣନ୍ତୁ ।
ଶ୍ରୋଣୀ ତୋଯା ଵିତୃଷ୍ଣା ଚ ଚନ୍ଦ୍ରା ଶୁକ୍ରା ଵିମୋଚନୀ ନିଵୃତ୍ତିଃ ସପ୍ତମୀ ତାସାଂ ସ୍ମୃତାସ୍ ତାଃ ପାପଶାନ୍ତିଦାଃ
ଶ୍ରୋଣୀ, ତୋୟା, ବିତୃଷ୍ଣା, ଚନ୍ଦ୍ରା, ଶୁକ୍ରା, ବିମୋଚନୀ ଓ ନିବୃତ୍ତି — ଏହି ସପ୍ତ ନଦୀ, ଯେଉଁମାନେ ପାପ ଦୂର କରନ୍ତି ବୋଲି ମନ୍ୟ ।
ଶ୍ଵେତଂ ଚ ଲୋହିତଂ ଚୈଵ ଜୀମୂତଂ ହରିତଂ ତଥା ଵୈଦ୍ଯୁତଂ ମାନସଂ ଚୈଵ ସୁପ୍ରଭଂ ନାମ ସପ୍ତମମ୍
ଶ୍ୱେତ, ଲୋହିତ, ଜୀମୂତ, ହରିତ, ବୈଦ୍ୟୁତ, ମାନସ ଓ ସପ୍ତମ ସୁପ୍ରଭ — ଏହିମାନେ ସେଠାର ଅଞ୍ଚଳ ।
ସପ୍ତୈତାନି ତୁ ଵର୍ଷାଣି ଚାତୁର୍ଵର୍ଣ୍ଯଯୁତାନି ଚ ଵର୍ଣାଶ୍ ଚ ଶାଲ୍ମଲେ ଯେ ଚ ଵସନ୍ତ୍ଯ୍ ଏଷୁ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ଏହି ସପ୍ତ ଅଞ୍ଚଳରେ ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣର ଲୋକ ରହନ୍ତି, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଏବଂ ଶାଲ୍ମଳୀ ଦ୍ୱୀପରେ ଏହି ବିଭାଗରେ ଲୋକମାନେ ବସିଥାନ୍ତି ।
କପିଲାଶ୍ ଚାରୁଣାଃ ପୀତାଃ କୃଷ୍ଣାଶ୍ ଚୈଵ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ କ୍ଷତ୍ରିଯା ଵୈଶ୍ଯାଃ ଶୂଦ୍ରାଶ୍ ଚୈଵ ଯଜନ୍ତି ତମ୍
କପିଳ, ଆରୁଣ, ପୀତ ଓ କୃଷ୍ଣ — ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଭାବରେ — ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ଓ ଶୂଦ୍ରମାନେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି ।
ଭଗଵନ୍ତଂ ସମସ୍ତସ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୁମ୍ ଆତ୍ମାନମ୍ ଅଵ୍ଯଯମ୍ ଵାଯୁଭୂତଂ ମଖଶ୍ରେଷ୍ଠୈର୍ ଯଜ୍ଵାନୋ ଯଜ୍ଞସଂସ୍ଥିତମ୍
ସେମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କର ଆତ୍ମା ଅବିନାଶୀ ଭଗବାନ୍ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ, ବାୟୁ ରୂପେ ଥିବା, ଯଜ୍ଞରେ ନିବିଡ଼ ଭାବେ ବିରାଜିତ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯଜ୍ଞକାରୀମାନେ ପୂଜନ୍ତି ।
ଦେଵାନାମ୍ ଅତ୍ର ସାଂନିଧ୍ଯମ୍ ଅତୀଵ ସୁମନୋହରେ ଶାଲ୍ମଲିଶ୍ ଚ ମହାଵୃକ୍ଷୋ ନାମନିର୍ଵୃତ୍ତିକାରକଃ
ଏଠାରେ ଦେବମାନଙ୍କର ଉପସ୍ଥିତି ବହୁତ ଆନନ୍ଦଦାୟକ; ଏଠାର ମହାବୃକ୍ଷ ଶାଲ୍ମଳୀ ନାମର ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ ।
ଏଷ ଦ୍ଵୀପଃ ସମୁଦ୍ରେଣ ସୁରୋଦେନ ସମାଵୃତଃ ଵିସ୍ତାରାଚ୍ ଛାଲ୍ମଲେଶ୍ ଚୈଵ ସମେନ ତୁ ସମନ୍ତତଃ
ଏହି ଦ୍ୱୀପଟି ସୁରୋଦ ନାମକ ସମୁଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଶାଲ୍ମଳୀ ଦ୍ୱୀପ ସମାନ ଚଉଡ଼ାରେ ଘେରି ରହିଛି ।
ସୁରୋଦକଃ ପରିଵୃତଃ କୁଶଦ୍ଵୀପେନ ସର୍ଵତଃ ଶାଲ୍ମଲସ୍ଯ ତୁ ଵିସ୍ତାରାଦ୍ ଦ୍ଵିଗୁଣେନ ସମନ୍ତତଃ
ସୁରୋଦ ସମୁଦ୍ରଟି ସବୁଦିଗରୁ କୁଶ ଦ୍ୱୀପ ଦ୍ୱାରା ଘେରି ରହିଛି, ଯାହା ଶାଲ୍ମଳୀ ଦ୍ୱୀପର ଦ୍ୱିଗୁଣ ଚଉଡ଼ା ।
ଜ୍ଯୋତିଷ୍ମତଃ କୁଶଦ୍ଵୀପେ ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରକାନ୍ ଉଦ୍ଭିଦୋ ଵେଣୁମାଂଶ୍ ଚୈଵ ସ୍ଵୈରଥୋ ରନ୍ଧନୋ ଧୃତିଃ
କୁଶ ଦ୍ୱୀପରେ ଜ୍ୟୋତିଷ୍ମତଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶୁଣନ୍ତୁ: ଉଦ୍ଭିଦ, ବେଣୁମାନ୍, ସ୍ୱଯ଼ରଥ, ରନ୍ଧନ ଓ ଧୃତି ।
ପ୍ରଭାକରୋ ଽଥ କପିଲସ୍ ତନ୍ନାମ୍ନା ଵର୍ଷପଦ୍ଧତିଃ ତସ୍ଯାଂ ଵସନ୍ତି ମନୁଜୈଃ ସହ ଦୈତେଯଦାନଵାଃ
ପ୍ରଭାକର ଓ କପିଳ ମଧ୍ୟ ସେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି; ଏହିମାନେ ସେଠାର ଅଞ୍ଚଳ ନାମ, ଏଠାରେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଦୈତ୍ୟ ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ସହିତ ବସନ୍ତି ।
ତଥୈଵ ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵା ଯକ୍ଷକିଂପୁରୁଷାଦଯଃ ଵର୍ଣାସ୍ ତତ୍ରାପି ଚତ୍ଵାରୋ ନିଜାନୁଷ୍ଠାନତତ୍ପରାଃ
ସେଇପରି ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, କିମ୍ପୁରୁଷ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠି ଅଛନ୍ତି । ସେଠି ମଧ୍ୟ ଚାରିଟି ବର୍ଣ୍ଣ ଅଛି, ସେମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକେ ନିଜ-ନିଜ କାମରେ ନିଷ୍ଠା ରଖନ୍ତି ।
ଦମିନଃ ଶୁଷ୍ମିଣଃ ସ୍ନେହା ମାନ୍ଦହାଶ୍ ଚ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ କ୍ଷତ୍ରିଯା ଵୈଶ୍ଯାଃ ଶୂଦ୍ରାଶ୍ ଚାନୁକ୍ରମୋଦିତାଃ
ଶାନ୍ତ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସ୍ନେହଶୀଳ ଓ ମନେ ଧୀର, ଏହି ଚାରି ପ୍ରକାର ଲୋକ ଅନୁସାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ଓ ଶୂଦ୍ର ଥାଆନ୍ତି ।