ଆସାଂ ପିବନ୍ତି ସଲିଲଂ ଵସନ୍ତି ସରିତାଂ ସଦା ସମୋପେତା ମହାଭାଗ ହୃଷ୍ଟପୁଷ୍ଟଜନାକୁଲାଃ
ଏହି ନଦୀମାନଙ୍କର ଜଳ ପିଇ ଏବଂ ତାଙ୍କ ତଟରେ ସଦା ବସିଥାନ୍ତି । ଏଠାରେ ଅନେକ ଉଲ୍ଲାସିତ ଓ ସୁସ୍ଥ ଲୋକମାନେ ଥାନ୍ତି ।
ଵସନ୍ତି ଭାରତେ ଵର୍ଷେ ଯୁଗାନ୍ଯ୍ ଅତ୍ର ମହାମୁନେ କୃତଂ ତ୍ରେତା ଦ୍ଵାପରଂ ଚ କଲିଶ୍ ଚାନ୍ଯତ୍ର ନ କ୍ଵଚିତ୍
ଭାରତ ଦେଶରେ, ମହାମୁନି, ଲୋକମାନେ କୃତ, ତ୍ରେତା, ଦ୍ୱାପର ଓ କଳି ଯୁଗରେ ବସିଥାନ୍ତି । ଏହି ଯୁଗମାନେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦେଶରେ ନାହିଁ ।
ତପସ୍ ତପ୍ଯନ୍ତି ଯତଯୋ ଜୁହ୍ଵତେ ଚାତ୍ର ଯଜ୍ଵିନଃ ଦାନାନି ଚାତ୍ର ଦୀଯନ୍ତେ ପରଲୋକାର୍ଥମ୍ ଆଦରାତ୍
ଏଠି ଯତିମାନେ ତପସ୍ୟା କରନ୍ତି, ଯଜ୍ଞ କରିବା ଲୋକମାନେ ହବନ କରନ୍ତି ଓ ଦାନ ଦେଇ ପରଲୋକ ପାଇଁ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଦେଇଥାନ୍ତି ।
ପୁରୁଷୈର୍ ଯଜ୍ଞପୁରୁଷୋ ଜମ୍ବୂଦ୍ଵୀପେ ସଦେଜ୍ଯତେ ଯଜ୍ଞୈର୍ ଯଜ୍ଞମଯୋ ଵିଷ୍ଣୁର୍ ଅନ୍ଯଦ୍ଵୀପେଷୁ ଚାନ୍ଯଥା
ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପରେ ଲୋକମାନେ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞପୁରୁଷଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି । ଅନ୍ୟ ଦ୍ୱୀପମାନେ ଯଜ୍ଞମୟ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାବରେ ପୂଜନ୍ତି ।
ଅତ୍ରାପି ଭାରତଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ଜମ୍ବୂଦ୍ଵୀପେ ମହାମୁନେ ଯତୋ ହି କର୍ମଭୂର୍ ଏଷା ଯତୋ ଽନ୍ଯା ଭୋଗଭୂମଯଃ
ମହାମୁନି, ଏଠି ମଧ୍ୟ ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପରେ ଭାରତ ସବୁଠୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ । ଏହା କର୍ମ ଦେଶ, ଅନ୍ୟ ଦେଶମାନେ ଭୋଗ ଦେଶ ।
ଅତ୍ର ଜନ୍ମସହସ୍ରାଣାଂ ସହସ୍ରୈର୍ ଅପି ସତ୍ତମ କଦାଚିଲ୍ ଲଭତେ ଜନ୍ତୁର୍ ମାନୁଷ୍ଯଂ ପୁଣ୍ଯସଂଚଯନ୍
ଏଠି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ହଜାର ହଜାର ଜନ୍ମ ପରେ କେବେ କେବେ ପୁଣ୍ୟ ସଂଚୟ ଦ୍ୱାରା ଜୀବ ମାନବ ଜନ୍ମ ପାଇଥାଏ ।
ଗାଯନ୍ତି ଦେଵାଃ କିଲ ଗୀତକାନି ଧନ୍ଯାସ୍ ତୁ ଯେ ଭାରତଭୂମିଭାଗେ ସ୍ଵର୍ଗାପଵର୍ଗାସ୍ପଦହେତୁଭୂତେ ଭଵନ୍ତି ଭୂଯଃ ପୁରୁଷା ମନୁଷ୍ଯାଃ
ଦେବମାନେ ଗୀତ ଗାଇ କହନ୍ତି — 'ଭାରତ ଭୂମିରେ ଯେଉଁମାନେ ମାନବ ହେଇଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ଧନ୍ୟ । ଏହି ଭୂମି ସ୍ଵର୍ଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ କାରଣ ଓ ଆଶ୍ରୟ ।'
କର୍ମାଣ୍ଯ୍ ଅସଂକଲ୍ପିତତତ୍ଫଲାନି ସଂନ୍ଯସ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୌ ପରମାତ୍ମରୂପେ ଅଵାପ୍ଯ ତାଂ କର୍ମମହୀମ୍ ଅନନ୍ତେ ତସ୍ମିଂଲ୍ ଲଯଂ ଯେ ତ୍ଵ୍ ଅମଲାଃ ପ୍ରଯାନ୍ତି
ଯେମାନେ କର୍ମ ଓ ତାହାର ଫଳକୁ ଛାଡ଼ି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପରମାତ୍ମା ଭାବରେ ସମର୍ପଣ କରନ୍ତି, ଅନନ୍ତ କର୍ମ ମହିମା ପାଇ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ ଲୟକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ।
ଜାନୀମ ନୋ ତତ୍କୂଵଯଂ ଵିଲୀନେ ସ୍ଵର୍ଗପ୍ରଦେ କର୍ମଣି ଦେହବନ୍ଧମ୍ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯନ୍ତି ଧନ୍ଯାଃ ଖଲୁ ତେ ମନୁଷ୍ଯା ଯେ ଭାରତେନେନ୍ଦ୍ରିଯଵିପ୍ରହୀନାଃ
ଆମେ ଜାଣିଛୁ, ଏହା କହୁଛୁ — ଯେତେବେଳେ ସ୍ଵର୍ଗ ଦେଇଥିବା କର୍ମ ଶେଷ ହେଉଛି, ଦେହ ବନ୍ଧନ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ । ଭାରତରେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ମୁକ୍ତ ହୋଇଥିବା ମାନବମାନେ ଏହିପରି ଧନ୍ୟ ।
ନଵଵର୍ଷଂ ଚ ଭୋ ଵିପ୍ରା ଜମ୍ବୂଦ୍ଵୀପମ୍ ଇଦଂ ମଯା ଲକ୍ଷଯୋଜନଵିସ୍ତାରଂ ସଂକ୍ଷେପାତ୍ କଥିତଂ ଦ୍ଵିଜାଃ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଏହି ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପରେ ନଉଟି ଭାଗ ଅଛି । ଏହା ଲକ୍ଷ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା, ମୁଁ ସଂକ୍ଷିପ୍ତରେ ବର୍ଣ୍ନନା କରିଛି ।
ଜମ୍ବୂଦ୍ଵୀପଂ ସମାଵୃତ୍ଯ ଲକ୍ଷଯୋଜନଵିସ୍ତରଃ ଭୋ ଦ୍ଵିଜା ଵଲଯାକାରଃ ସ୍ଥିତଃ କ୍ଷୀରୋଦଧିର୍ ବହିଃ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଏହି ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପକୁ ଘେରି ଲକ୍ଷ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ାରେ ବୃତ୍ତାକାରରେ କ୍ଷୀର ସାଗର ବାହାରେ ଅଛି ।
କ୍ଷାରୋଦେନ ଯଥା ଦ୍ଵୀପୋ ଜମ୍ବୂସଂଜ୍ଞୋ ଽଭିଵେଷ୍ଟିତଃ ସଂଵେଷ୍ଟ୍ଯ କ୍ଷାରମ୍ ଉଦଧିଂ ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ଵୀପସ୍ ତଥା ସ୍ଥିତଃ
ଯେପରି ଜମ୍ବୁ ଦ୍ୱୀପ କ୍ଷାର ସାଗର ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଛି, ସେପରି କ୍ଷାର ସାଗରକୁ ଘେରି ପ୍ଲକ୍ଷ ଦ୍ୱୀପ ଅଛି ।
ଜମ୍ବୂଦ୍ଵୀପସ୍ଯ ଵିସ୍ତାରଃ ଶତସାହସ୍ରସଂମିତଃ ସ ଏଵ ଦ୍ଵିଗୁଣୋ ଵିପ୍ରାଃ ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ଵୀପେ ଽପ୍ଯ୍ ଉଦାହୃତଃ
ଜମ୍ବୁଦ୍ବୀପର ଏକ ଶତ ହଜାର ଯୋଜନ ଓ ଏହି ମାପ ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ବୀପରେ ଦୁଇ ଗୁଣା ଅଟେ, ମୁନିମାନେ।
ସପ୍ତ ମେଧାତିଥେଃ ପୁତ୍ରାଃ ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ଵୀପେଶ୍ଵରସ୍ଯ ଵୈ ଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ଶାନ୍ତଭଯୋ ନାମ ଶିଶିରସ୍ ତଦନନ୍ତରମ୍
ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ବୀପର ରାଜା ମେଧାତିଥିଙ୍କର ସାତିଟି ପୁଅ ଥିଲେ; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସବୁଠୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଥିଲେ ଶାନ୍ତଭୟ ଏବଂ ତାଙ୍କ ପରେ ଶିଶିର।
ସୁଖୋଦଯସ୍ ତଥାନନ୍ଦଃ ଶିଵଃ କ୍ଷେମକ ଏଵ ଚ ଧ୍ରୁଵଶ୍ ଚ ସପ୍ତମସ୍ ତେଷାଂ ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ଵୀପେଶ୍ଵରା ହି ତେ
ଅନ୍ୟ ପୁଅମାନେ ହେଲେ ସୁଖୋଦୟ, ଆନନ୍ଦ, ଶିବ, କ୍ଷେମକ ଓ ଧ୍ରୁବ; ଏହି ସାତିଟି ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ବୀପର ରାଜା ଥିଲେ।
ପୂର୍ଵଂ ଶାନ୍ତଭଯଂ ଵର୍ଷଂ ଶିଶିରଂ ସୁଖଦଂ ତଥା ଆନନ୍ଦଂ ଚ ଶିଵଂ ଚୈଵ କ୍ଷେମକଂ ଧ୍ରୁଵମ୍ ଏଵ ଚ
ପୂର୍ବ ଭାଗରେ ଶାନ୍ତଭୟ ଭୂମି, ତାପରେ ଶିଶିର, ସୁଖଦ, ଆନନ୍ଦ, ଶିବ, କ୍ଷେମକ ଓ ଧ୍ରୁବ ଭୂମି ଅଟେ।
ମର୍ଯାଦାକାରକାସ୍ ତେଷାଂ ତଥାନ୍ଯେ ଵର୍ଷପର୍ଵତାଃ ସପ୍ତୈଵ ତେଷାଂ ନାମାନି ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ ମୁନିସତ୍ତମାଃ
ସେମାନଙ୍କର ସୀମା ଓ ବିଭାଗ ପାହାଡ଼ ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନିତ; ଏହି ସାତିଟି ପାହାଡ଼ର ନାମ ଶୁଣ, ମୁନିମାନେ।
ଗୋମେଦଶ୍ ଚୈଵ ଚନ୍ଦ୍ରଶ୍ ଚ ନାରଦୋ ଦନ୍ଦୁଭିସ୍ ତଥା ସୋମକଃ ସୁମନାଃ ଶୈଲୋ ଵୈଭ୍ରାଜଶ୍ ଚୈଵ ସପ୍ତମଃ
ଗୋମେଦ, ଚନ୍ଦ୍ର, ନାରଦ, ଦନ୍ଦୁଭି, ସୋମକ, ସୁମନା ଓ ସାତମ ହେଉଛି ବୈଭ୍ରାଜ; ଏହି ସାତିଟି ପାହାଡ଼।
ଵର୍ଷାଚଲେଷୁ ରମ୍ଯେଷୁ ଵର୍ଷେଷ୍ଵ୍ ଏତେଷୁ ଚାନଘାଃ ଵସନ୍ତି ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵସହିତାଃ ସହିତଂ ପ୍ରଜାଃ
ସେଇ ସୁନ୍ଦର ପାହାଡ଼ ଓ ଭୂମିରେ, ଦେବ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରଜା ସହିତ ନିର୍ମଳ ଭାବେ ବସନ୍ତି।
ତେଷୁ ପୁଣ୍ଯା ଜନପଦା ଵୀରା ନ ମ୍ରିଯତେ ଜନଃ ନାଧଯୋ ଵ୍ଯାଧଯୋ ଵାପି ସର୍ଵକାଲସୁଖଂ ହି ତତ୍
ସେଇ ପବିତ୍ର ଭୂମିରେ ଲୋକମାନେ ସାହସୀ ଓ ଅମର; କେହି ଦୁଃଖ କିମ୍ବା ରୋଗରେ ପଡ଼ନାହାନ୍ତି, ସବୁବେଳେ ସୁଖ ଅଟେ।
ତେଷାଂ ନଦ୍ଯଶ୍ ଚ ସପ୍ତୈଵ ଵର୍ଷାଣାଂ ତୁ ସମୁଦ୍ରଗାଃ ନାମତସ୍ ତାଃ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଶ୍ରୁତାଃ ପାପଂ ହରନ୍ତି ଯାଃ
ସେଠାରେ ସାତିଟି ନଦୀ ଅଟେ, ଭୂମିରୁ ସମୁଦ୍ରକୁ ବହିଯାଉଛି; ତାଙ୍କର ନାମ ଶୁଣ, ଯାହା ଶୁଣିଲେ ପାପ ଦୂର ହୁଏ।
ଅନୁତପ୍ତା ଶିଖା ଚୈଵ ଵିପ୍ରାଶା ତ୍ରିଦିଵା କ୍ରମୁଃ ଅମୃତା ସୁକୃତା ଚୈଵ ସପ୍ତୈତାସ୍ ତତ୍ର ନିମ୍ନଗାଃ
ଅନୁତପ୍ତା, ଶିଖା, ବିପ୍ରାଶା, ତ୍ରିଦିବା, କ୍ରମୁ, ଅମୃତା ଓ ସୁକୃତା—ଏହି ସାତିଟି ନଦୀ ସେଠାରେ ବହିଯାଉଛି।
ଏତେ ଶୈଲାସ୍ ତଥା ନଦ୍ଯଃ ପ୍ରଧାନାଃ କଥିତା ଦ୍ଵିଜାଃ କ୍ଷୁଦ୍ରନଦ୍ଯସ୍ ତଥା ଶୈଲାସ୍ ତତ୍ର ସନ୍ତି ସହସ୍ରଶଃ
ଏହି ପ୍ରମୁଖ ପାହାଡ଼ ଓ ନଦୀ ଅଟେ, ଦ୍ୱିଜମାନେ; ଏଠାରେ ଅନେକ ଛୋଟ ନଦୀ ଓ ପାହାଡ଼ ହଜାର-ହଜାର ଅଟେ।
ତାଃ ପିବନ୍ତି ସଦା ହୃଷ୍ଟା ନଦୀର୍ ଜନପଦାସ୍ ତୁ ତେ ଅଵସର୍ପିଣୀ ନଦୀ ତେଷାଂ ନ ଚୈଵୋତ୍ସର୍ପିଣୀ ଦ୍ଵିଜାଃ
ସେଠାରେ ଲୋକମାନେ ସେଇ ନଦୀର ଜଳ ସଦା ଆନନ୍ଦରେ ପିଉନ୍ତି; ତାଙ୍କର ନଦୀମାନେ ବସି ଯାଉଛି, ଉଠି ଯାଉନାହାନ୍ତି, ଦ୍ୱିଜମାନେ।
ନ ତେଷ୍ଵ୍ ଅସ୍ତି ଯୁଗାଵସ୍ଥା ତେଷୁ ସ୍ଥାନେଷୁ ସପ୍ତସୁ ତ୍ରେତାଯୁଗସମଃ କାଲଃ ସର୍ଵଦୈଵ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ସେଇ ସାତିଟି ଭୂମିରେ ଯୁଗର ବିଭାଗ ନାହିଁ; ସେଠାରେ ସମୟ ସଦା ତ୍ରେତାଯୁଗ ସମାନ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ।
ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ଵୀପାଦିକେ ଵିପ୍ରାଃ ଶାକଦ୍ଵୀପାନ୍ତିକେଷୁ ଵୈ ପଞ୍ଚଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ଜନା ଜୀଵନ୍ତ୍ଯ୍ ଅନାମଯାଃ
ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ବୀପ ଓ ଶାକଦ୍ବୀପ ପରେ ଥିବା ଭୂମିରେ ଲୋକମାନେ ପାଞ୍ଚ ହଜାର ବର୍ଷ ଅସୁସ୍ଥ ହୋଇ ନାହିଁ, ମୁନିମାନେ।
ଧର୍ମଶ୍ ଚତୁର୍ଵିଧସ୍ ତେଷୁ ଵର୍ଣାଶ୍ରମଵିଭାଗଜଃ ଵର୍ଣାଶ୍ ଚ ତତ୍ର ଚତ୍ଵାରସ୍ ତାନ୍ ବୁଧାଃ ପ୍ରଵଦାମି ଵଃ
ସେଠାରେ ଧର୍ମ ଚାରି ପ୍ରକାର, ଜାତି ଓ ଆଶ୍ରମ ବିଭାଗରୁ ହୁଏ; ଚାରିଟି ଜାତି ଅଟେ, ତାଙ୍କ ବିଷୟରେ ଏବେ କହୁଛି, ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ।
ଆର୍ଯକାଃ କୁରଵଶ୍ ଚୈଵ ଵିଵିଶ୍ଵା ଭାଵିନଶ୍ ଚ ଯେ ଵିପ୍ରକ୍ଷତ୍ରିଯଵୈଶ୍ଯାସ୍ ତେ ଶୂଦ୍ରାଶ୍ ଚ ମୁନିସତ୍ତମାଃ
ସେମାନେ ଆର୍ୟକ, କୁରୁ, ବିବିଶ୍ୱ ଓ ଭାବିନ; ଏହି ଚାରିଟି ହେଉଛି ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ଓ ଶୂଦ୍ର, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନିମାନେ।
ଜମ୍ବୂଵୃକ୍ଷପ୍ରମାଣସ୍ ତୁ ତନ୍ମଧ୍ଯେ ସୁମହାତରୁଃ ପ୍ଲକ୍ଷସ୍ ତନ୍ନାମସଂଜ୍ଞୋ ଽଯଂ ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ଵୀପୋ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ସେଠାରେ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ବଡ଼ ପ୍ଲକ୍ଷ ଗଛ ଅଟେ, ଯାହା ଜମ୍ବୁ ଗଛ ସମାନ; ଏହି ଗଛ ନାମରୁ ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ବୀପ ନାମ ହୋଇଛି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ।
ଇଜ୍ଯତେ ତତ୍ର ଭଗଵାଂସ୍ ତୈର୍ ଵର୍ଣୈର୍ ଆର୍ଯକାଦିଭିଃ ସୋମରୂପୀ ଜଗତ୍ସ୍ରଷ୍ଟା ସର୍ଵଃ ସର୍ଵେଶ୍ଵରୋ ହରିଃ
ସେଠାରେ ଆର୍ୟକ ଓ ଅନ୍ୟ ଜାତିମାନେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି; ସମସ୍ତ ଜଗତର ସ୍ରଷ୍ଟା ଓ ସମସ୍ତଙ୍କ ନାଥ ହରି, ସେଠାରେ ସୋମ ରୂପେ ପ୍ରକଟ ହୁଅନ୍ତି।