ତତଶ୍ ଚ ପୂର୍ଵଵର୍ଷେଣ ଭଦ୍ରାଶ୍ଵେନୈତି ସାର୍ଣଵମ୍ ତଥୈଵାଲକନନ୍ଦା ଚ ଦକ୍ଷିଣେନୈତ୍ଯ ଭାରତମ୍
ତାପରେ, ପୂର୍ବ ଦିଗ ଦ୍ୱାରା ଭଦ୍ରା ଶାର୍ଣ୍ଣବ ସମୁଦ୍ରକୁ ଯାଏ; ଏଭଳି ଆଳକାନନ୍ଦା ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଭାରତ ଭୂମିକୁ ପହଞ୍ଚେ।
ପ୍ରଯାତି ସାଗରଂ ଭୂତ୍ଵା ସପ୍ତଭେଦା ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ ଚକ୍ଷୁଶ୍ ଚ ପଶ୍ଚିମଗିରୀନ୍ ଅତୀତ୍ଯ ସକଲାଂସ୍ ତତଃ
ସେ ସପ୍ତ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇ ସମୁଦ୍ରକୁ ପହଞ୍ଚେ, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ; ଚକ୍ଷୁଷ୍ ପଶ୍ଚିମ ପାହାଡ଼କୁ ଅଟିକି ସମସ୍ତ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଯାଏ।
ପଶ୍ଚିମଂ କେତୁମାଲାଖ୍ଯଂ ଵର୍ଷମ୍ ଅନ୍ଵେତି ସାର୍ଣଵମ୍ ଭଦ୍ରା ତଥୋତ୍ତରଗିରୀନ୍ ଉତ୍ତରାଂଶ୍ ଚ ତଥା କୁରୂନ୍
ସେ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗର କେତୁମାଳ ନାମକ ଭୂମିକୁ ଅନୁସରଣ କରି ସମୁଦ୍ରକୁ ପହଞ୍ଚେ; ଭଦ୍ରା ପୁଣି ଉତ୍ତର ପାହାଡ଼ ଓ ଉତ୍ତର କୁରୁ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଅଟିଯାଏ।
ଅତୀତ୍ଯୋତ୍ତରମ୍ ଅମ୍ଭୋଧିଂ ସମଭ୍ଯେତି ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ ଆନୀଲନିଷଧାଯାମୌ ମାଲ୍ଯଵଦ୍ଗନ୍ଧମାଦନୌ
ଉତ୍ତର ସମୁଦ୍ରକୁ ଅଟି, ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚେ, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ; ଆନିଳ ଓ ନିଷଧ, ମାଲ୍ୟବତ୍ ଓ ଗନ୍ଧମାଦନ—ଏହି ଯୁଗଳ ପାହାଡ଼ ଅଛନ୍ତି।
ତଯୋର୍ ମଧ୍ଯଗତୋ ମେରୁଃ କର୍ଣିକାକାରସଂସ୍ଥିତଃ ଭାରତାଃ କେତୁମାଲାଶ୍ ଚ ଭଦ୍ରାଶ୍ଵାଃ କୁରଵସ୍ ତଥା
ଏହି ଦୁଇଟି ପାହାଡ଼ ମଧ୍ୟରେ ମେରୁ ପର୍ବତ ଅଛି, ଯାହା ପଦ୍ମର କଣ୍ଣିକା ପରି ଆକୃତିର; ଭାରତ, କେତୁମାଳ, ଭଦ୍ରାଶ୍ୱ ଓ କୁରୁ ଭୂମି ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଅଛି।
ପତ୍ତ୍ରାଣି ଲୋକଶୈଲସ୍ଯ ମର୍ଯାଦାଶୈଲବାହ୍ଯତଃ ଜଠରୋ ଦେଵକୂଟଶ୍ ଚ ମର୍ଯାଦାପର୍ଵତାଵ୍ ଉଭୌ
ଲୋକପର୍ବତର ପତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ପାହାଡ଼ର ବାହାରେ ଅଛି; ଜଠର ଓ ଦେବକୂଟ ଦୁଇଟି ମର୍ଯ୍ୟାଦା ପର୍ବତ।
ତୌ ଦକ୍ଷିଣୋତ୍ତରାଯାମାଵ୍ ଆନୀଲନିଷଧାଯତୌ ଗନ୍ଧମାଦନକୈଲାସୌ ପୂର୍ଵପଶ୍ଚାତ୍ ତୁ ତାଵ୍ ଉଭୌ
ଏହି ଦୁଇଟି, ଆନିଳ ଓ ନିଷଧ, ଦକ୍ଷିଣ ଓ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଅଛନ୍ତି; ଗନ୍ଧମାଦନ ଓ କୈଳାସ ପୂର୍ବ ଓ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ବିଛିତି।
ଅଶୀତିଯୋଜନାଯାମାଵ୍ ଅର୍ଣଵାନ୍ତର୍ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତୌ ନିଷଧଃ ପାରିଯାତ୍ରଶ୍ ଚ ମର୍ଯାଦାପର୍ଵତାଵ୍ ଉଭୌ
ଏମାନେ ଅଶୀ ଯୋଜନ ଲମ୍ବା ହୋଇ ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ବିସ୍ତୃତ; ନିଷଧ ଓ ପାରିୟାତ୍ର ଦୁଇଟି ମର୍ଯ୍ୟାଦା ପର୍ବତ।
ତୌ ଦକ୍ଷିଣୋତ୍ତରାଯାମାଵ୍ ଆନୀଲନିଷଧାଯତୌ ମେରୋଃ ପଶ୍ଚିମଦିଗ୍ଭାଗେ ଯଥା ପୂର୍ଵୌ ତଥା ସ୍ଥିତୌ
ଏହି ଦୁଇଟି, ଆନିଳ ଓ ନିଷଧ, ଦକ୍ଷିଣ ଓ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଅଛନ୍ତି; ମେରୁର ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଏମାନେ ପୂର୍ବ ପରି ଅବସ୍ଥିତ।
ତ୍ରିଶୃଙ୍ଗୋ ଜାରୁଧିଶ୍ ଚୈଵ ଉତ୍ତରୌ ଵର୍ଷପର୍ଵତୌ ପୂର୍ଵପଶ୍ଚାଯତାଵ୍ ଏତାଵ୍ ଅର୍ଣଵାନ୍ତର୍ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତୌ
ତ୍ରିଶୃଙ୍ଗ ଓ ଜାରୁଧି ଉତ୍ତର ଭୂମିର ପର୍ବତ; ଏହି ଦୁଇଟି ପୂର୍ବ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ବିସ୍ତୃତ ହୋଇ ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଅଛନ୍ତି।
ଇତ୍ଯ୍ ଏତେ ହି ମଯା ପ୍ରୋକ୍ତା ମର୍ଯାଦାପର୍ଵତା ଦ୍ଵିଜାଃ ଜଠରାଵସ୍ଥିତା ମେରୋର୍ ଯେଷାଂ ଦ୍ଵୌ ଦ୍ଵୌ ଚତୁର୍ଦିଶମ୍
ଏହିପରି, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ମୁଁ ମେରୁ ପର୍ବତକୁ ଘେରି ରହିଥିବା ଚାରି ଦିଗରେ ଦୁଇ ଦୁଇଟି ମର୍ଯ୍ୟାଦା ପର୍ବତ ବିଷୟରେ କହିଲି।
ମେରୋଶ୍ ଚତୁର୍ଦିଶଂ ଯେ ତୁ ପ୍ରୋକ୍ତାଃ କେସରପର୍ଵତାଃ ଶୀତାନ୍ତାଦ୍ଯା ଦ୍ଵିଜାସ୍ ତେଷାମ୍ ଅତୀଵ ହି ମନୋହରାଃ
ମେରୁର ଚାରି ଦିଗରେ ଯେଉଁ କେସର ପର୍ବତମାନେ ମୁଁ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛି, ଶୀତାଦି ଆଦିରୁ ଆରମ୍ଭ, ହେ ଦ୍ୱିଜ, ସେମାନେ ବହୁତ ଆନନ୍ଦଦାୟକ।
ଶୈଲାନାମ୍ ଅନ୍ତରଦ୍ରୋଣ୍ଯଃ ସିଦ୍ଧଚାରଣସେଵିତାଃ ସୁରମ୍ଯାଣି ତଥା ତାସୁ କାନନାନି ପୁରାଣି ଚ
ଏହି ପର୍ବତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟ ଉପତ୍ୟକାଗୁଡ଼ିକୁ ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣମାନେ ସେବନ କରନ୍ତି, ସେଠି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକର୍ଷକ ଓ ପୁରୁଣା କାନନ ଅଛି।
ଲକ୍ଷ୍ମୀଵିଷ୍ଣ୍ଵଗ୍ନିସୂର୍ଯେନ୍ଦ୍ରଦେଵାନାଂ ମୁନିସତ୍ତମାଃ ତାସ୍ଵ୍ ଆଯତନଵର୍ଯାଣି ଜୁଷ୍ଟାନି ନରକିଂନରୈଃ
ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଠି ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ବିଷ୍ଣୁ, ଅଗ୍ନି, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଦେବମାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନ୍ଦିର ଅଛି, ମାନବ ଓ କିନ୍ନରମାନେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଶୋଭାୟିତ କରନ୍ତି।
ଗନ୍ଧର୍ଵଯକ୍ଷରକ୍ଷାଂସି ତଥା ଦୈତେଯଦାନଵାଃ କ୍ରୀଡନ୍ତି ତାସୁ ରମ୍ଯାସୁ ଶୈଲଦ୍ରୋଣୀଷ୍ଵ୍ ଅହର୍ନିଶମ୍
ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ, ଦୈତ୍ୟ ଓ ଦାନବମାନେ ଏହି ଆନନ୍ଦମୟ ପର୍ବତ ଉପତ୍ୟକାରେ ଦିନ ରାତି ଖେଳନ୍ତି।
ଭୌମା ହ୍ଯ୍ ଏତେ ସ୍ମୃତାଃ ସ୍ଵର୍ଗା ଧର୍ମିଣାମ୍ ଆଲଯା ଦ୍ଵିଜାଃ ନୈତେଷୁ ପାପକର୍ତାରୋ ଯାନ୍ତି ଜନ୍ମଶତୈର୍ ଅପି
ନିଶ୍ଚୟ, ଏମାନେ ପୃଥିବୀର ସ୍ୱର୍ଗ ଭାବେ ସ୍ମୃତିରେ ଅଛନ୍ତି, ଧର୍ମିକମାନଙ୍କର ନିବାସସ୍ଥାନ; ହେ ଦ୍ୱିଜ, ଦୁଷ୍କର୍ମ କରୁଥିବାମାନେ ଶତଜନ୍ମ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଏଠାକୁ ପହଞ୍ଚିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
ଭଦ୍ରାଶ୍ଵେ ଭଗଵାନ୍ ଵିଷ୍ଣୁର୍ ଆସ୍ତେ ହଯଶିରା ଦ୍ଵିଜାଃ ଵାରାହଃ କେତୁମାଲେ ତୁ ଭାରତେ କୂର୍ମରୂପଧୃକ୍
ଭଦ୍ରାଶ୍ୱରେ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ହୟଗ୍ରୀବ ରୂପରେ ବସିଛନ୍ତି, ଦ୍ୱିଜମାନେ; କେତୁମାଳରେ ସେ ବରାହ ରୂପରେ ଅଛନ୍ତି; ଭାରତରେ ସେ କୂର୍ମ ରୂପ ଧରିଛନ୍ତି।
ମତ୍ସ୍ଯରୂପଶ୍ ଚ ଗୋଵିନ୍ଦଃ କୁରୁଷ୍ଵ୍ ଆସ୍ତେ ସନାତନଃ ଵିଶ୍ଵରୂପେଣ ସର୍ଵତ୍ର ସର୍ଵଃ ସର୍ଵେଶ୍ଵରୋ ହରିଃ
କୁରୁ ଦେଶରେ ଗୋବିନ୍ଦ ମତ୍ସ୍ୟ ରୂପରେ ଅବିନାଶୀ ଭାବରେ ବସିଛନ୍ତି; ହରି, ସମସ୍ତଙ୍କ ନାଥ, ସମସ୍ତ ଦେଶରେ ତାଙ୍କର ବିଶ୍ୱରୂପରେ ବ୍ୟାପିତ।
ସର୍ଵସ୍ଯାଧାରଭୂତୋ ଽସୌ ଦ୍ଵିଜା ଆସ୍ତେ ଽଖିଲାତ୍ମକଃ ଯାନି କିଂପୁରୁଷାଦ୍ଯାନି ଵର୍ଷାଣ୍ଯ୍ ଅଷ୍ଟୌ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ସେ ସମସ୍ତର ଆଧାର, ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜିନିଷରେ ବ୍ୟାପିତ; କିମ୍ପୁରୁଷ ଆଦି ଆଠଟି ଭାଗ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ—
ନ ତେଷୁ ଶୋକୋ ନାଯାସୋ ନୋଦ୍ଵେଗଃ କ୍ଷୁଦ୍ଭଯାଦିକମ୍ ସୁସ୍ଥାଃ ପ୍ରଜା ନିରାତଙ୍କାଃ ସର୍ଵଦୁଃଖଵିଵର୍ଜିତାଃ
ସେଠାରେ କେହି ଦୁଃଖ, କ୍ଲାନ୍ତି, ଭୟ, ଭୋକ ଆଦି କଷ୍ଟ ନାହିଁ; ଲୋକମାନେ ସୁସ୍ଥ, ନିରାପଦ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ।
ଦଶଦ୍ଵାଦଶଵର୍ଷାଣାଂ ସହସ୍ରାଣି ସ୍ଥିରାଯୁଷଃ ନୈତେଷୁ ଭୌମାନ୍ଯ୍ ଅନ୍ଯାନି କ୍ଷୁତ୍ପିପାସାଦି ନୋ ଦ୍ଵିଜାଃ
ସେଠାରେ ଲୋକମାନଙ୍କର ଆୟୁ ଦଶ ଅଥବା ଦ୍ୱାଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଯାଏଁ ଅଟୁଟ ରହେ; ଏହି ଦେଶରେ, ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଭୋକ, ପିଆସ ଆଦି ପୃଥିବୀର କଷ୍ଟ ନାହିଁ।
କୃତତ୍ରେତାଦିକା ନୈଵ ତେଷୁ ସ୍ଥାନେଷୁ କଲ୍ପନା ସର୍ଵେଷ୍ଵ୍ ଏତେଷୁ ଵର୍ଷେଷୁ ସପ୍ତ ସପ୍ତ କୁଲାଚଲାଃ ନଦ୍ଯଶ୍ ଚ ଶତଶସ୍ ତେଭ୍ଯଃ ପ୍ରସୂତା ଯା ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ସେଠାରେ କୃତ, ତ୍ରେତା ଆଦି ଯୁଗର ଧାରଣା ନାହିଁ; ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭାଗରେ ସାତଟି ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଅଛି, ଏବଂ ସେଗୁଡ଼ିଠୁ ଶତ-ଶତ ନଦୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ।
ଉତ୍ତରେଣ ସମୁଦ୍ରସ୍ଯ ହିମାଦ୍ରେଶ୍ ଚୈଵ ଦକ୍ଷିଣେ ଵର୍ଷଂ ତଦ୍ ଭାରତଂ ନାମ ଭାରତୀ ଯତ୍ର ସଂତତିଃ
ସମୁଦ୍ରର ଉତ୍ତରେ ଏବଂ ହିମାଳୟର ଦକ୍ଷିଣରେ ଭାରତ ନାମକ ଦେଶ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଭାରତ ର ଉତ୍ତତି ରହିଛି।
ନଵଯୋଜନସାହସ୍ରୋ ଵିସ୍ତାରଶ୍ ଚ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ କର୍ମଭୂମିର୍ ଇଯଂ ସ୍ଵର୍ଗମ୍ ଅପଵର୍ଗଂ ଚ ପୃଚ୍ଛତାମ୍
ଏହି ଦେଶ, ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ, ନଉ ହଜାର ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା; ଏହି କର୍ମଭୂମିରେ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିବା ଲୋକମାନେ ସ୍ୱର୍ଗ କିମ୍ବା ମୋକ୍ଷ ପାଇପାରନ୍ତି।
ମହେନ୍ଦ୍ରୋ ମଲଯଃ ସହ୍ଯଃ ଶୁକ୍ତିମାନ୍ ଋକ୍ଷପର୍ଵତଃ ଵିନ୍ଧ୍ଯଶ୍ ଚ ପାରିଯାତ୍ରଶ୍ ଚ ସପ୍ତାତ୍ର କୁଲପର୍ଵତାଃ
ମହେନ୍ଦ୍ର, ମଲୟ, ସାହ୍ୟ, ଶୁକ୍ତିମାନ, ଋକ୍ଷ ପାହାଡ଼, ବିନ୍ଧ୍ୟ ଏବଂ ପାରିୟାତ୍ର—ଏହି ସାତଟି ମୁଖ୍ୟ ପାହାଡ଼ ଏଠି ଅଛି।
ଅତଃ ସଂପ୍ରାପ୍ଯତେ ସ୍ଵର୍ଗୋ ମୁକ୍ତିମ୍ ଅସ୍ମାତ୍ ପ୍ରଯାତି ଵୈ ତିର୍ଯକ୍ତ୍ଵଂ ନରକଂ ଚାପି ଯାନ୍ତ୍ଯ୍ ଅତଃ ପୁରୁଷା ଦ୍ଵିଜାଃ
ଏଠାରୁ ଲୋକମାନେ ସ୍ୱର୍ଗ, ମୋକ୍ଷ, କିମ୍ବା ଏଠାରୁ ଚାଲିଗଲେ ପଶୁ ଜନ୍ମ କିମ୍ବା ନରକକୁ ଯାଇପାରନ୍ତି, ଦ୍ୱିଜମାନେ।
ଇତଃ ସ୍ଵର୍ଗଶ୍ ଚ ମୋକ୍ଷଶ୍ ଚ ମଧ୍ଯଂ ଚାନ୍ତେ ଚ ଗଚ୍ଛତି ନ ଖଲ୍ଵ୍ ଅନ୍ଯତ୍ର ମର୍ତ୍ଯାନାଂ କର୍ମ ଭୂମୌ ଵିଧୀଯତେ
ଏଠାରୁ ଲୋକମାନେ ସ୍ୱର୍ଗ, ମୋକ୍ଷ କିମ୍ବା ମଧ୍ୟ ଅବସ୍ଥାକୁ ଯାଆନ୍ତି; ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦେଶରେ ମାନବମାନେ ପାଇଁ କର୍ମଭୂମି ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ନୁହେଁ।
ଭାରତସ୍ଯାସ୍ଯ ଵର୍ଷସ୍ଯ ନଵ ଭେଦାନ୍ ନିଶାମଯ ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ଵୀପଃ କସେତୁମାଂସ୍ ତାମ୍ରପର୍ଣୋ ଗଭସ୍ତିମାନ୍
ଭାରତ ଦେଶର ନଉଟି ଭାଗ ବିଷୟରେ ଶୁଣ; ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୱୀପ, କସେତୁମା, ତାମ୍ରପର୍ଣ, ଗଭସ୍ତିମାନ,
ନାଗଦ୍ଵୀପସ୍ ତଥା ସୌମ୍ଯୋ ଗନ୍ଧର୍ଵସ୍ ତ୍ଵ୍ ଅଥ ଵାରୁଣଃ ଅଯଂ ତୁ ନଵମସ୍ ତେଷାଂ ଦ୍ଵୀପଃ ସାଗରସଂଵୃତଃ
ନାଗଦ୍ୱୀପ, ସୌମ୍ୟ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଭାରୁଣ; ଏହି ନଉଟି ଭିତରେ ଏହା ସାଗରରେ ଘିରା ଦ୍ୱୀପ।
ଯୋଜନାନାଂ ସହସ୍ରଂ ଚ ଦ୍ଵୀପୋ ଽଯଂ ଦକ୍ଷିଣୋତ୍ତରାତ୍ ପୂର୍ଵେ କିରାତାସ୍ ତିଷ୍ଠନ୍ତି ପଶ୍ଚିମେ ଯଵନାଃ ସ୍ଥିତାଃ
ଏହି ଦ୍ୱୀପ ଦକ୍ଷିଣରୁ ଉତ୍ତର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏକ ହଜାର ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା; ପୂର୍ବରେ କିରାତମାନେ ରହନ୍ତି, ପଶ୍ଚିମରେ ଯବନମାନେ ଅଛନ୍ତି।