ଅରୁଣୋଦଂ ମହାଭଦ୍ରମ୍ ଅସିତୋଦଂ ସମାନସମ୍ ସରାଂସ୍ଯ୍ ଏତାନି ଚତ୍ଵାରି ଦେଵଭୋଗ୍ଯାନି ସର୍ଵଦା
ଅରୁଣୋଦ, ମହାଭଦ୍ର, ଅସିତୋଦ ଓ ସମାନସମ—ଏହି ଚାରିଟି ହ୍ରଦ ସଦା ଦେବତାମାନେ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି।
ଶାନ୍ତଵାଂଶ୍ ଚକ୍ରକୁଞ୍ଜଶ୍ ଚ କୁରରୀ ମାଲ୍ଯଵାଂସ୍ ତଥା ଵୈକଙ୍କପ୍ରମୁଖା ମେରୋଃ ପୂର୍ଵତଃ କେସରାଚଲାଃ
ଶାନ୍ତବାନ, ଚକ୍ରକୁଞ୍ଜ, କୁରରୀ, ମାଲ୍ୟବାନ ଏବଂ ମୁଣ୍ଡରେ ଭଳି ଭାବରେ ଭାଇକଙ୍କ ଏହି ସବୁ କେସରାଚଳ ପର୍ବତ ମେରୁର ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଅଛି।
ତ୍ରିକୂଟଃ ଶିଶିରଶ୍ ଚୈଵ ପତଂଗୋ ରୁଚକସ୍ ତଥା ନିଷଧାଦଯୋ ଦକ୍ଷିଣତସ୍ ତସ୍ଯ କେସରପର୍ଵତାଃ
ତ୍ରିକୂଟ, ଶିଶିର, ପତଙ୍ଗ, ରୁଚକ, ନିଷଧ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ—ଏହି ସବୁ କେସରପର୍ବତ ମେରୁର ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଅଛି।
ଶିଖିଵାସଃ ସଵୈଦୂର୍ଯଃ କପିଲୋ ଗନ୍ଧମାଦନଃ ଜାନୁଧିପ୍ରମୁଖାସ୍ ତଦ୍ଵତ୍ ପଶ୍ଚିମେ କେସରାଚଲାଃ
ଶିଖିବାସ, ସବୈଦୂର୍ୟ, କପିଳ, ଗନ୍ଧମାଦନ ଏବଂ ମୁଣ୍ଡରେ ଜାନୁଧି—ଏହି ସବୁ କେସରାଚଳ ପର୍ବତ ମେରୁର ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଅଛି।
ମେରୋର୍ ଅନନ୍ତରାସ୍ ତେ ଚ ଜଠରାଦିଷ୍ଵ୍ ଅଵସ୍ଥିତାଃ ଶଙ୍ଖକୂଟୋ ଽଥ ଋଷଭୋ ହଂସୋ ନାଗସ୍ ତଥାପରାଃ
ମେରୁ ପର୍ବତ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ, ଜଠର ଆଦି ଦେଶରେ, ଶଂଖକୂଟ, ଋଷଭ, ହଂସ, ନାଗ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପର୍ବତ ଅଛନ୍ତି।
କାଲଞ୍ଜରାଦ୍ଯାଶ୍ ଚ ତଥା ଉତ୍ତରେ କେସରାଚଲାଃ ଚତୁର୍ଦଶ ସହସ୍ରାଣି ଯୋଜନାନାଂ ମହାପୁରୀ
ଉତ୍ତର ଦିଗରେ କାଳଞ୍ଜର ଆଦି କେସରାଚଳ ପର୍ବତ ଅଛି। ସେଠି ଚଉଦ ହଜାର ଯୋଜନା ବିସ୍ତୃତ ଏକ ମହାନଗର ଅଛି।
ମେରୋର୍ ଉପରି ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରା ବ୍ରହ୍ମଣଃ କଥିତା ଦିଵି ତସ୍ଯାଂ ସମନ୍ତତଶ୍ ଚାଷ୍ଟୌ ଦିଶାସୁ ଵିଦିଶାସୁ ଚ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମେରୁ ପର୍ବତ ଉପରେ ଦିବ୍ୟ ଆକାଶରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ନଗର ଅଛି। ଏହା ଚାରିଓ ଦିଗ ଓ ମଧ୍ୟଦିଗରେ ବିସ୍ତାରିତ।
ଇନ୍ଦ୍ରାଦିଲୋକପାଲାନାଂ ପ୍ରଖ୍ଯାତାଃ ପ୍ରଵରାଃ ପୁରଃ ଵିଷ୍ଣୁପାଦଵିନିଷ୍କ୍ରାନ୍ତା ପ୍ଲାଵଯନ୍ତୀନ୍ଦୁମଣ୍ଡଲମ୍
ସେଠି ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଲୋକପାଳମାନଙ୍କର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମହାନଗରଗୁଡ଼ିକ ଅଛି, ଯାହା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପାଦଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ ଚନ୍ଦ୍ରମଣ୍ଡଳକୁ ପ୍ରବାହିତ କରେ।
ସମନ୍ତାଦ୍ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପୁର୍ଯାଂ ଗଙ୍ଗା ପତତି ଵୈ ଦିଵି ସା ତତ୍ର ପତିତା ଦିକ୍ଷୁ ଚତୁର୍ଧା ପ୍ରତ୍ଯପଦ୍ଯତ
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ପୁରୀକୁ ଘେରି ରହିଥିବା ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଗଙ୍ଗା ଆକାଶରୁ ପଡ଼ିଲା; ସେଠାରେ ପଡ଼ି, ସେ ଚାରିଟି ଦିଗକୁ ବିଭକ୍ତ ହେଲା।
ସୀତା ଚାଲକନନ୍ଦା ଚ ଚକ୍ଷୁର୍ ବଧ୍ରା ଚ ଵୈ କ୍ରମାତ୍ ପୂର୍ଵେଣ ସୀତା ଶୈଲାଚ୍ ଚ ଶୈଲଂ ଯାନ୍ତ୍ଯ୍ ଅନ୍ତରିକ୍ଷଗା
ସୀତା, ଆଳକାନନ୍ଦା, ଚକ୍ଷୁଷ୍ ଓ ଭଦ୍ରା—ଏହି ଚାରିଟି ନାମ ଅନୁକ୍ରମରେ; ପ୍ରଥମେ ସୀତା, ଆକାଶ ମାଧ୍ୟମରେ ପାହାଡ଼ରୁ ପାହାଡ଼କୁ ବହିଯାଏ।
ତତଶ୍ ଚ ପୂର୍ଵଵର୍ଷେଣ ଭଦ୍ରାଶ୍ଵେନୈତି ସାର୍ଣଵମ୍ ତଥୈଵାଲକନନ୍ଦା ଚ ଦକ୍ଷିଣେନୈତ୍ଯ ଭାରତମ୍
ତାପରେ, ପୂର୍ବ ଦିଗ ଦ୍ୱାରା ଭଦ୍ରା ଶାର୍ଣ୍ଣବ ସମୁଦ୍ରକୁ ଯାଏ; ଏଭଳି ଆଳକାନନ୍ଦା ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଭାରତ ଭୂମିକୁ ପହଞ୍ଚେ।
ପ୍ରଯାତି ସାଗରଂ ଭୂତ୍ଵା ସପ୍ତଭେଦା ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ ଚକ୍ଷୁଶ୍ ଚ ପଶ୍ଚିମଗିରୀନ୍ ଅତୀତ୍ଯ ସକଲାଂସ୍ ତତଃ
ସେ ସପ୍ତ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇ ସମୁଦ୍ରକୁ ପହଞ୍ଚେ, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ; ଚକ୍ଷୁଷ୍ ପଶ୍ଚିମ ପାହାଡ଼କୁ ଅଟିକି ସମସ୍ତ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଯାଏ।
ପଶ୍ଚିମଂ କେତୁମାଲାଖ୍ଯଂ ଵର୍ଷମ୍ ଅନ୍ଵେତି ସାର୍ଣଵମ୍ ଭଦ୍ରା ତଥୋତ୍ତରଗିରୀନ୍ ଉତ୍ତରାଂଶ୍ ଚ ତଥା କୁରୂନ୍
ସେ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗର କେତୁମାଳ ନାମକ ଭୂମିକୁ ଅନୁସରଣ କରି ସମୁଦ୍ରକୁ ପହଞ୍ଚେ; ଭଦ୍ରା ପୁଣି ଉତ୍ତର ପାହାଡ଼ ଓ ଉତ୍ତର କୁରୁ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଅଟିଯାଏ।
ଅତୀତ୍ଯୋତ୍ତରମ୍ ଅମ୍ଭୋଧିଂ ସମଭ୍ଯେତି ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ ଆନୀଲନିଷଧାଯାମୌ ମାଲ୍ଯଵଦ୍ଗନ୍ଧମାଦନୌ
ଉତ୍ତର ସମୁଦ୍ରକୁ ଅଟି, ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚେ, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ; ଆନିଳ ଓ ନିଷଧ, ମାଲ୍ୟବତ୍ ଓ ଗନ୍ଧମାଦନ—ଏହି ଯୁଗଳ ପାହାଡ଼ ଅଛନ୍ତି।
ତଯୋର୍ ମଧ୍ଯଗତୋ ମେରୁଃ କର୍ଣିକାକାରସଂସ୍ଥିତଃ ଭାରତାଃ କେତୁମାଲାଶ୍ ଚ ଭଦ୍ରାଶ୍ଵାଃ କୁରଵସ୍ ତଥା
ଏହି ଦୁଇଟି ପାହାଡ଼ ମଧ୍ୟରେ ମେରୁ ପର୍ବତ ଅଛି, ଯାହା ପଦ୍ମର କଣ୍ଣିକା ପରି ଆକୃତିର; ଭାରତ, କେତୁମାଳ, ଭଦ୍ରାଶ୍ୱ ଓ କୁରୁ ଭୂମି ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଅଛି।
ପତ୍ତ୍ରାଣି ଲୋକଶୈଲସ୍ଯ ମର୍ଯାଦାଶୈଲବାହ୍ଯତଃ ଜଠରୋ ଦେଵକୂଟଶ୍ ଚ ମର୍ଯାଦାପର୍ଵତାଵ୍ ଉଭୌ
ଲୋକପର୍ବତର ପତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ପାହାଡ଼ର ବାହାରେ ଅଛି; ଜଠର ଓ ଦେବକୂଟ ଦୁଇଟି ମର୍ଯ୍ୟାଦା ପର୍ବତ।
ତୌ ଦକ୍ଷିଣୋତ୍ତରାଯାମାଵ୍ ଆନୀଲନିଷଧାଯତୌ ଗନ୍ଧମାଦନକୈଲାସୌ ପୂର୍ଵପଶ୍ଚାତ୍ ତୁ ତାଵ୍ ଉଭୌ
ଏହି ଦୁଇଟି, ଆନିଳ ଓ ନିଷଧ, ଦକ୍ଷିଣ ଓ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଅଛନ୍ତି; ଗନ୍ଧମାଦନ ଓ କୈଳାସ ପୂର୍ବ ଓ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ବିଛିତି।
ଅଶୀତିଯୋଜନାଯାମାଵ୍ ଅର୍ଣଵାନ୍ତର୍ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତୌ ନିଷଧଃ ପାରିଯାତ୍ରଶ୍ ଚ ମର୍ଯାଦାପର୍ଵତାଵ୍ ଉଭୌ
ଏମାନେ ଅଶୀ ଯୋଜନ ଲମ୍ବା ହୋଇ ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ବିସ୍ତୃତ; ନିଷଧ ଓ ପାରିୟାତ୍ର ଦୁଇଟି ମର୍ଯ୍ୟାଦା ପର୍ବତ।
ତୌ ଦକ୍ଷିଣୋତ୍ତରାଯାମାଵ୍ ଆନୀଲନିଷଧାଯତୌ ମେରୋଃ ପଶ୍ଚିମଦିଗ୍ଭାଗେ ଯଥା ପୂର୍ଵୌ ତଥା ସ୍ଥିତୌ
ଏହି ଦୁଇଟି, ଆନିଳ ଓ ନିଷଧ, ଦକ୍ଷିଣ ଓ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଅଛନ୍ତି; ମେରୁର ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଏମାନେ ପୂର୍ବ ପରି ଅବସ୍ଥିତ।
ତ୍ରିଶୃଙ୍ଗୋ ଜାରୁଧିଶ୍ ଚୈଵ ଉତ୍ତରୌ ଵର୍ଷପର୍ଵତୌ ପୂର୍ଵପଶ୍ଚାଯତାଵ୍ ଏତାଵ୍ ଅର୍ଣଵାନ୍ତର୍ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତୌ
ତ୍ରିଶୃଙ୍ଗ ଓ ଜାରୁଧି ଉତ୍ତର ଭୂମିର ପର୍ବତ; ଏହି ଦୁଇଟି ପୂର୍ବ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ବିସ୍ତୃତ ହୋଇ ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଅଛନ୍ତି।
ଇତ୍ଯ୍ ଏତେ ହି ମଯା ପ୍ରୋକ୍ତା ମର୍ଯାଦାପର୍ଵତା ଦ୍ଵିଜାଃ ଜଠରାଵସ୍ଥିତା ମେରୋର୍ ଯେଷାଂ ଦ୍ଵୌ ଦ୍ଵୌ ଚତୁର୍ଦିଶମ୍
ଏହିପରି, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ମୁଁ ମେରୁ ପର୍ବତକୁ ଘେରି ରହିଥିବା ଚାରି ଦିଗରେ ଦୁଇ ଦୁଇଟି ମର୍ଯ୍ୟାଦା ପର୍ବତ ବିଷୟରେ କହିଲି।
ମେରୋଶ୍ ଚତୁର୍ଦିଶଂ ଯେ ତୁ ପ୍ରୋକ୍ତାଃ କେସରପର୍ଵତାଃ ଶୀତାନ୍ତାଦ୍ଯା ଦ୍ଵିଜାସ୍ ତେଷାମ୍ ଅତୀଵ ହି ମନୋହରାଃ
ମେରୁର ଚାରି ଦିଗରେ ଯେଉଁ କେସର ପର୍ବତମାନେ ମୁଁ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛି, ଶୀତାଦି ଆଦିରୁ ଆରମ୍ଭ, ହେ ଦ୍ୱିଜ, ସେମାନେ ବହୁତ ଆନନ୍ଦଦାୟକ।
ଶୈଲାନାମ୍ ଅନ୍ତରଦ୍ରୋଣ୍ଯଃ ସିଦ୍ଧଚାରଣସେଵିତାଃ ସୁରମ୍ଯାଣି ତଥା ତାସୁ କାନନାନି ପୁରାଣି ଚ
ଏହି ପର୍ବତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟ ଉପତ୍ୟକାଗୁଡ଼ିକୁ ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣମାନେ ସେବନ କରନ୍ତି, ସେଠି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକର୍ଷକ ଓ ପୁରୁଣା କାନନ ଅଛି।
ଲକ୍ଷ୍ମୀଵିଷ୍ଣ୍ଵଗ୍ନିସୂର୍ଯେନ୍ଦ୍ରଦେଵାନାଂ ମୁନିସତ୍ତମାଃ ତାସ୍ଵ୍ ଆଯତନଵର୍ଯାଣି ଜୁଷ୍ଟାନି ନରକିଂନରୈଃ
ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଠି ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ବିଷ୍ଣୁ, ଅଗ୍ନି, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଦେବମାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନ୍ଦିର ଅଛି, ମାନବ ଓ କିନ୍ନରମାନେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଶୋଭାୟିତ କରନ୍ତି।
ଗନ୍ଧର୍ଵଯକ୍ଷରକ୍ଷାଂସି ତଥା ଦୈତେଯଦାନଵାଃ କ୍ରୀଡନ୍ତି ତାସୁ ରମ୍ଯାସୁ ଶୈଲଦ୍ରୋଣୀଷ୍ଵ୍ ଅହର୍ନିଶମ୍
ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ, ଦୈତ୍ୟ ଓ ଦାନବମାନେ ଏହି ଆନନ୍ଦମୟ ପର୍ବତ ଉପତ୍ୟକାରେ ଦିନ ରାତି ଖେଳନ୍ତି।
ଭୌମା ହ୍ଯ୍ ଏତେ ସ୍ମୃତାଃ ସ୍ଵର୍ଗା ଧର୍ମିଣାମ୍ ଆଲଯା ଦ୍ଵିଜାଃ ନୈତେଷୁ ପାପକର୍ତାରୋ ଯାନ୍ତି ଜନ୍ମଶତୈର୍ ଅପି
ନିଶ୍ଚୟ, ଏମାନେ ପୃଥିବୀର ସ୍ୱର୍ଗ ଭାବେ ସ୍ମୃତିରେ ଅଛନ୍ତି, ଧର୍ମିକମାନଙ୍କର ନିବାସସ୍ଥାନ; ହେ ଦ୍ୱିଜ, ଦୁଷ୍କର୍ମ କରୁଥିବାମାନେ ଶତଜନ୍ମ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଏଠାକୁ ପହଞ୍ଚିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
ଭଦ୍ରାଶ୍ଵେ ଭଗଵାନ୍ ଵିଷ୍ଣୁର୍ ଆସ୍ତେ ହଯଶିରା ଦ୍ଵିଜାଃ ଵାରାହଃ କେତୁମାଲେ ତୁ ଭାରତେ କୂର୍ମରୂପଧୃକ୍
ଭଦ୍ରାଶ୍ୱରେ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ହୟଗ୍ରୀବ ରୂପରେ ବସିଛନ୍ତି, ଦ୍ୱିଜମାନେ; କେତୁମାଳରେ ସେ ବରାହ ରୂପରେ ଅଛନ୍ତି; ଭାରତରେ ସେ କୂର୍ମ ରୂପ ଧରିଛନ୍ତି।
ମତ୍ସ୍ଯରୂପଶ୍ ଚ ଗୋଵିନ୍ଦଃ କୁରୁଷ୍ଵ୍ ଆସ୍ତେ ସନାତନଃ ଵିଶ୍ଵରୂପେଣ ସର୍ଵତ୍ର ସର୍ଵଃ ସର୍ଵେଶ୍ଵରୋ ହରିଃ
କୁରୁ ଦେଶରେ ଗୋବିନ୍ଦ ମତ୍ସ୍ୟ ରୂପରେ ଅବିନାଶୀ ଭାବରେ ବସିଛନ୍ତି; ହରି, ସମସ୍ତଙ୍କ ନାଥ, ସମସ୍ତ ଦେଶରେ ତାଙ୍କର ବିଶ୍ୱରୂପରେ ବ୍ୟାପିତ।
ସର୍ଵସ୍ଯାଧାରଭୂତୋ ଽସୌ ଦ୍ଵିଜା ଆସ୍ତେ ଽଖିଲାତ୍ମକଃ ଯାନି କିଂପୁରୁଷାଦ୍ଯାନି ଵର୍ଷାଣ୍ଯ୍ ଅଷ୍ଟୌ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ସେ ସମସ୍ତର ଆଧାର, ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜିନିଷରେ ବ୍ୟାପିତ; କିମ୍ପୁରୁଷ ଆଦି ଆଠଟି ଭାଗ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ—
ନ ତେଷୁ ଶୋକୋ ନାଯାସୋ ନୋଦ୍ଵେଗଃ କ୍ଷୁଦ୍ଭଯାଦିକମ୍ ସୁସ୍ଥାଃ ପ୍ରଜା ନିରାତଙ୍କାଃ ସର୍ଵଦୁଃଖଵିଵର୍ଜିତାଃ
ସେଠାରେ କେହି ଦୁଃଖ, କ୍ଲାନ୍ତି, ଭୟ, ଭୋକ ଆଦି କଷ୍ଟ ନାହିଁ; ଲୋକମାନେ ସୁସ୍ଥ, ନିରାପଦ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ।