ମେରୋଶ୍ ଚତୁର୍ଦିଶଂ ତତ୍ର ନଵସାହସ୍ରଵିସ୍ତୃତମ୍ ଇଲାଵୃତଂ ମହାଭାଗାଶ୍ ଚତ୍ଵାରଶ୍ ଚାତ୍ର ପର୍ଵତାଃ
ମେରୁ ପର୍ବତର ଚାରିପଟେ, ଏଠାରେ ଇଲାବୃତ ନାମକ ଏକ ମହାନ୍ୟ ଦେଶ ଅଛି, ଯାହାର ପ୍ରସ୍ଥ ନବ ହଜାର ଯୋଜନା। ସେଠି ଚାରିଟି ମହାନ ପର୍ବତ ଅଛନ୍ତି।
ଵିଷ୍କମ୍ଭା ଵିତତା ମେରୋର୍ ଯୋଜନାଯୁତଵିସ୍ତୃତାଃ ପୂର୍ଵେଣ ମନ୍ଦରୋ ନାମ ଦକ୍ଷିଣେ ଗନ୍ଧମାଦନଃ
ମେରୁ ପର୍ବତର ଏହି ବିଶାଳ ଆଧାରଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରସ୍ଥ ପ୍ରତ୍ୟେକଟି ଦଶ ହଜାର ଯୋଜନା। ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ମନ୍ଦର ପର୍ବତ, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତ ଅଛି।
ଵିପୁଲଃ ପଶ୍ଚିମେ ପାର୍ଶ୍ଵେ ସୁପାର୍ଶ୍ଵଶ୍ ଚୋତ୍ତରେ ସ୍ଥିତଃ କଦମ୍ବସ୍ ତେଷୁ ଜମ୍ବୂଶ୍ ଚ ପିପ୍ପଲୋ ଵଟ ଏଵ ଚ
ପଶ୍ଚିମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ବିପୁଳ ପର୍ବତ ଓ ଉତ୍ତର ପାର୍ଶ୍ୱରେ ସୁପାର୍ଶ୍ୱ ପର୍ବତ ଅଛି। ଏହି ପର୍ବତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କଦମ୍ବ, ଜାମୁ, ପିପଳ ଓ ବଟ ଗଛ ବଢ଼ିଥାଏ।
ଏକାଦଶଶତାଯାମାଃ ପାଦପା ଗିରିକେତଵଃ ଜମ୍ବୂଦ୍ଵୀପସ୍ଯ ସା ଜମ୍ବୂର୍ ନାମହେତୁର୍ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ଏଠି ପର୍ବତମାନେ ଏକ ହଜାର ଏକଶେ ଯୋଜନା ଉଚ୍ଚ ଗଛ ରୂପେ ଅଛନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ଜାମୁ ଗଛ ଦ୍ୱୀପର ନାମ ଦେଇଛି।
ମହାଗଜପ୍ରମାଣାନି ଜମ୍ବ୍ଵାସ୍ ତସ୍ଯାଃ ଫଲାନି ଵୈ ପତନ୍ତି ଭୂଭୃତଃ ପୃଷ୍ଠେ ଶୀର୍ଯମାଣାନି ସର୍ଵତଃ
ସେହି ଜାମୁ ଗଛର ଫଳଗୁଡ଼ିକ ମହାହାତୀ ହାତୀ ପରି ଏତେ ବଡ଼ ହୁଏ, ଏବଂ ସେଗୁଡ଼ିକ ପର୍ବତ ଶିରା ଉପରେ ପଡ଼ି ଚାରିପଟେ ଅପଚୟ ହୁଏ।
ରସେନ ତେଷାଂ ଵିଖ୍ଯାତା ତତ୍ର ଜମ୍ବୂନଦୀତି ଵୈ ସରିତ୍ ପ୍ରଵର୍ତତେ ସା ଚ ପୀଯତେ ତନ୍ନିଵାସିଭିଃ
ସେଠାରେ ଏହି ଫଳର ରସରୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଜାମ୍ବୁନଦୀ ନଦୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଏବଂ ସେହି ଦେଶର ଲୋକମାନେ ଏହି ନଦୀର ଜଳ ପିଉନ୍ତି।
ନ ଖେଦୋ ନ ଚ ଦୌର୍ଗନ୍ଧ୍ଯଂ ନ ଜରା ନେନ୍ଦ୍ରିଯକ୍ଷଯଃ ତତ୍ପାନସ୍ଵସ୍ଥମନସାଂ ଜନାନାଂ ତତ୍ର ଜାଯତେ
ଏହି ଜଳ ପିଇଥିବା ଲୋକମାନେ କେବେ କ୍ଲାନ୍ତି, ଦୁର୍ଗନ୍ଧ, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା କିମ୍ବା ଇନ୍ଦ୍ରିୟର ଅଶକ୍ତି ଅନୁଭବ କରନ୍ତି ନାହିଁ।
ତୀରମୃତ୍ ତଦ୍ରସଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ସୁଖଵାଯୁଵିଶୋଷିତା ଜାମ୍ବୂନଦାଖ୍ଯଂ ଭଵତି ସୁଵର୍ଣଂ ସିଦ୍ଧଭୂଷଣମ୍
ନଦୀର ରସ ତୀରକୁ ପହଞ୍ଚି ମୃଦୁ ପବନରେ ଶୁଖିଗଲେ, ଏହା ଜାମ୍ବୁନଦ ନାମକ ସୁନା ହୁଏ, ଯାହା ସିଦ୍ଧମାନେ ଭୂଷଣ ଭାବେ ପିନ୍ଧନ୍ତି।
ଭଦ୍ରାଶ୍ଵଂ ପୂର୍ଵତୋ ମେରୋଃ କେତୁମାଲଂ ଚ ପଶ୍ଚିମେ ଵର୍ଷେ ଦ୍ଵେ ତୁ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠାସ୍ ତଯୋର୍ ମଧ୍ଯେ ତ୍ଵ୍ ଇଲାଵୃତମ୍
ମେରୁ ପର୍ବତର ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଭଦ୍ରାଶ୍ୱ ଏବଂ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ କେତୁମାଳ ଦେଶ ଅଛି। ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଇଲାବୃତ ଅବସ୍ଥିତ।
ଵନଂ ଚୈତ୍ରରଥଂ ପୂର୍ଵେ ଦକ୍ଷିଣେ ଗନ୍ଧମାଦନମ୍ ଵୈଭ୍ରାଜଂ ପଶ୍ଚିମେ ତଦ୍ଵଦ୍ ଉତ୍ତରେ ନନ୍ଦନଂ ସ୍ମୃତମ୍
ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଚୈତ୍ରରଥ ଉଦ୍ୟାନ, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଗନ୍ଧମାଦନ, ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ବୈଭ୍ରାଜ ଏବଂ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ନନ୍ଦନ ଉଦ୍ୟାନ ଅଛି।
ଅରୁଣୋଦଂ ମହାଭଦ୍ରମ୍ ଅସିତୋଦଂ ସମାନସମ୍ ସରାଂସ୍ଯ୍ ଏତାନି ଚତ୍ଵାରି ଦେଵଭୋଗ୍ଯାନି ସର୍ଵଦା
ଅରୁଣୋଦ, ମହାଭଦ୍ର, ଅସିତୋଦ ଓ ସମାନସମ—ଏହି ଚାରିଟି ହ୍ରଦ ସଦା ଦେବତାମାନେ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି।
ଶାନ୍ତଵାଂଶ୍ ଚକ୍ରକୁଞ୍ଜଶ୍ ଚ କୁରରୀ ମାଲ୍ଯଵାଂସ୍ ତଥା ଵୈକଙ୍କପ୍ରମୁଖା ମେରୋଃ ପୂର୍ଵତଃ କେସରାଚଲାଃ
ଶାନ୍ତବାନ, ଚକ୍ରକୁଞ୍ଜ, କୁରରୀ, ମାଲ୍ୟବାନ ଏବଂ ମୁଣ୍ଡରେ ଭଳି ଭାବରେ ଭାଇକଙ୍କ ଏହି ସବୁ କେସରାଚଳ ପର୍ବତ ମେରୁର ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଅଛି।
ତ୍ରିକୂଟଃ ଶିଶିରଶ୍ ଚୈଵ ପତଂଗୋ ରୁଚକସ୍ ତଥା ନିଷଧାଦଯୋ ଦକ୍ଷିଣତସ୍ ତସ୍ଯ କେସରପର୍ଵତାଃ
ତ୍ରିକୂଟ, ଶିଶିର, ପତଙ୍ଗ, ରୁଚକ, ନିଷଧ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ—ଏହି ସବୁ କେସରପର୍ବତ ମେରୁର ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଅଛି।
ଶିଖିଵାସଃ ସଵୈଦୂର୍ଯଃ କପିଲୋ ଗନ୍ଧମାଦନଃ ଜାନୁଧିପ୍ରମୁଖାସ୍ ତଦ୍ଵତ୍ ପଶ୍ଚିମେ କେସରାଚଲାଃ
ଶିଖିବାସ, ସବୈଦୂର୍ୟ, କପିଳ, ଗନ୍ଧମାଦନ ଏବଂ ମୁଣ୍ଡରେ ଜାନୁଧି—ଏହି ସବୁ କେସରାଚଳ ପର୍ବତ ମେରୁର ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଅଛି।
ମେରୋର୍ ଅନନ୍ତରାସ୍ ତେ ଚ ଜଠରାଦିଷ୍ଵ୍ ଅଵସ୍ଥିତାଃ ଶଙ୍ଖକୂଟୋ ଽଥ ଋଷଭୋ ହଂସୋ ନାଗସ୍ ତଥାପରାଃ
ମେରୁ ପର୍ବତ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ, ଜଠର ଆଦି ଦେଶରେ, ଶଂଖକୂଟ, ଋଷଭ, ହଂସ, ନାଗ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପର୍ବତ ଅଛନ୍ତି।
କାଲଞ୍ଜରାଦ୍ଯାଶ୍ ଚ ତଥା ଉତ୍ତରେ କେସରାଚଲାଃ ଚତୁର୍ଦଶ ସହସ୍ରାଣି ଯୋଜନାନାଂ ମହାପୁରୀ
ଉତ୍ତର ଦିଗରେ କାଳଞ୍ଜର ଆଦି କେସରାଚଳ ପର୍ବତ ଅଛି। ସେଠି ଚଉଦ ହଜାର ଯୋଜନା ବିସ୍ତୃତ ଏକ ମହାନଗର ଅଛି।
ମେରୋର୍ ଉପରି ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରା ବ୍ରହ୍ମଣଃ କଥିତା ଦିଵି ତସ୍ଯାଂ ସମନ୍ତତଶ୍ ଚାଷ୍ଟୌ ଦିଶାସୁ ଵିଦିଶାସୁ ଚ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମେରୁ ପର୍ବତ ଉପରେ ଦିବ୍ୟ ଆକାଶରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ନଗର ଅଛି। ଏହା ଚାରିଓ ଦିଗ ଓ ମଧ୍ୟଦିଗରେ ବିସ୍ତାରିତ।
ଇନ୍ଦ୍ରାଦିଲୋକପାଲାନାଂ ପ୍ରଖ୍ଯାତାଃ ପ୍ରଵରାଃ ପୁରଃ ଵିଷ୍ଣୁପାଦଵିନିଷ୍କ୍ରାନ୍ତା ପ୍ଲାଵଯନ୍ତୀନ୍ଦୁମଣ୍ଡଲମ୍
ସେଠି ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଲୋକପାଳମାନଙ୍କର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମହାନଗରଗୁଡ଼ିକ ଅଛି, ଯାହା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପାଦଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ ଚନ୍ଦ୍ରମଣ୍ଡଳକୁ ପ୍ରବାହିତ କରେ।
ସମନ୍ତାଦ୍ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପୁର୍ଯାଂ ଗଙ୍ଗା ପତତି ଵୈ ଦିଵି ସା ତତ୍ର ପତିତା ଦିକ୍ଷୁ ଚତୁର୍ଧା ପ୍ରତ୍ଯପଦ୍ଯତ
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ପୁରୀକୁ ଘେରି ରହିଥିବା ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଗଙ୍ଗା ଆକାଶରୁ ପଡ଼ିଲା; ସେଠାରେ ପଡ଼ି, ସେ ଚାରିଟି ଦିଗକୁ ବିଭକ୍ତ ହେଲା।
ସୀତା ଚାଲକନନ୍ଦା ଚ ଚକ୍ଷୁର୍ ବଧ୍ରା ଚ ଵୈ କ୍ରମାତ୍ ପୂର୍ଵେଣ ସୀତା ଶୈଲାଚ୍ ଚ ଶୈଲଂ ଯାନ୍ତ୍ଯ୍ ଅନ୍ତରିକ୍ଷଗା
ସୀତା, ଆଳକାନନ୍ଦା, ଚକ୍ଷୁଷ୍ ଓ ଭଦ୍ରା—ଏହି ଚାରିଟି ନାମ ଅନୁକ୍ରମରେ; ପ୍ରଥମେ ସୀତା, ଆକାଶ ମାଧ୍ୟମରେ ପାହାଡ଼ରୁ ପାହାଡ଼କୁ ବହିଯାଏ।
ତତଶ୍ ଚ ପୂର୍ଵଵର୍ଷେଣ ଭଦ୍ରାଶ୍ଵେନୈତି ସାର୍ଣଵମ୍ ତଥୈଵାଲକନନ୍ଦା ଚ ଦକ୍ଷିଣେନୈତ୍ଯ ଭାରତମ୍
ତାପରେ, ପୂର୍ବ ଦିଗ ଦ୍ୱାରା ଭଦ୍ରା ଶାର୍ଣ୍ଣବ ସମୁଦ୍ରକୁ ଯାଏ; ଏଭଳି ଆଳକାନନ୍ଦା ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଭାରତ ଭୂମିକୁ ପହଞ୍ଚେ।
ପ୍ରଯାତି ସାଗରଂ ଭୂତ୍ଵା ସପ୍ତଭେଦା ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ ଚକ୍ଷୁଶ୍ ଚ ପଶ୍ଚିମଗିରୀନ୍ ଅତୀତ୍ଯ ସକଲାଂସ୍ ତତଃ
ସେ ସପ୍ତ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇ ସମୁଦ୍ରକୁ ପହଞ୍ଚେ, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ; ଚକ୍ଷୁଷ୍ ପଶ୍ଚିମ ପାହାଡ଼କୁ ଅଟିକି ସମସ୍ତ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଯାଏ।
ପଶ୍ଚିମଂ କେତୁମାଲାଖ୍ଯଂ ଵର୍ଷମ୍ ଅନ୍ଵେତି ସାର୍ଣଵମ୍ ଭଦ୍ରା ତଥୋତ୍ତରଗିରୀନ୍ ଉତ୍ତରାଂଶ୍ ଚ ତଥା କୁରୂନ୍
ସେ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗର କେତୁମାଳ ନାମକ ଭୂମିକୁ ଅନୁସରଣ କରି ସମୁଦ୍ରକୁ ପହଞ୍ଚେ; ଭଦ୍ରା ପୁଣି ଉତ୍ତର ପାହାଡ଼ ଓ ଉତ୍ତର କୁରୁ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଅଟିଯାଏ।
ଅତୀତ୍ଯୋତ୍ତରମ୍ ଅମ୍ଭୋଧିଂ ସମଭ୍ଯେତି ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ ଆନୀଲନିଷଧାଯାମୌ ମାଲ୍ଯଵଦ୍ଗନ୍ଧମାଦନୌ
ଉତ୍ତର ସମୁଦ୍ରକୁ ଅଟି, ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚେ, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ; ଆନିଳ ଓ ନିଷଧ, ମାଲ୍ୟବତ୍ ଓ ଗନ୍ଧମାଦନ—ଏହି ଯୁଗଳ ପାହାଡ଼ ଅଛନ୍ତି।
ତଯୋର୍ ମଧ୍ଯଗତୋ ମେରୁଃ କର୍ଣିକାକାରସଂସ୍ଥିତଃ ଭାରତାଃ କେତୁମାଲାଶ୍ ଚ ଭଦ୍ରାଶ୍ଵାଃ କୁରଵସ୍ ତଥା
ଏହି ଦୁଇଟି ପାହାଡ଼ ମଧ୍ୟରେ ମେରୁ ପର୍ବତ ଅଛି, ଯାହା ପଦ୍ମର କଣ୍ଣିକା ପରି ଆକୃତିର; ଭାରତ, କେତୁମାଳ, ଭଦ୍ରାଶ୍ୱ ଓ କୁରୁ ଭୂମି ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଅଛି।
ପତ୍ତ୍ରାଣି ଲୋକଶୈଲସ୍ଯ ମର୍ଯାଦାଶୈଲବାହ୍ଯତଃ ଜଠରୋ ଦେଵକୂଟଶ୍ ଚ ମର୍ଯାଦାପର୍ଵତାଵ୍ ଉଭୌ
ଲୋକପର୍ବତର ପତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ପାହାଡ଼ର ବାହାରେ ଅଛି; ଜଠର ଓ ଦେବକୂଟ ଦୁଇଟି ମର୍ଯ୍ୟାଦା ପର୍ବତ।
ତୌ ଦକ୍ଷିଣୋତ୍ତରାଯାମାଵ୍ ଆନୀଲନିଷଧାଯତୌ ଗନ୍ଧମାଦନକୈଲାସୌ ପୂର୍ଵପଶ୍ଚାତ୍ ତୁ ତାଵ୍ ଉଭୌ
ଏହି ଦୁଇଟି, ଆନିଳ ଓ ନିଷଧ, ଦକ୍ଷିଣ ଓ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଅଛନ୍ତି; ଗନ୍ଧମାଦନ ଓ କୈଳାସ ପୂର୍ବ ଓ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ବିଛିତି।
ଅଶୀତିଯୋଜନାଯାମାଵ୍ ଅର୍ଣଵାନ୍ତର୍ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତୌ ନିଷଧଃ ପାରିଯାତ୍ରଶ୍ ଚ ମର୍ଯାଦାପର୍ଵତାଵ୍ ଉଭୌ
ଏମାନେ ଅଶୀ ଯୋଜନ ଲମ୍ବା ହୋଇ ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ବିସ୍ତୃତ; ନିଷଧ ଓ ପାରିୟାତ୍ର ଦୁଇଟି ମର୍ଯ୍ୟାଦା ପର୍ବତ।
ତୌ ଦକ୍ଷିଣୋତ୍ତରାଯାମାଵ୍ ଆନୀଲନିଷଧାଯତୌ ମେରୋଃ ପଶ୍ଚିମଦିଗ୍ଭାଗେ ଯଥା ପୂର୍ଵୌ ତଥା ସ୍ଥିତୌ
ଏହି ଦୁଇଟି, ଆନିଳ ଓ ନିଷଧ, ଦକ୍ଷିଣ ଓ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଅଛନ୍ତି; ମେରୁର ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଏମାନେ ପୂର୍ବ ପରି ଅବସ୍ଥିତ।
ତ୍ରିଶୃଙ୍ଗୋ ଜାରୁଧିଶ୍ ଚୈଵ ଉତ୍ତରୌ ଵର୍ଷପର୍ଵତୌ ପୂର୍ଵପଶ୍ଚାଯତାଵ୍ ଏତାଵ୍ ଅର୍ଣଵାନ୍ତର୍ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତୌ
ତ୍ରିଶୃଙ୍ଗ ଓ ଜାରୁଧି ଉତ୍ତର ଭୂମିର ପର୍ବତ; ଏହି ଦୁଇଟି ପୂର୍ବ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ବିସ୍ତୃତ ହୋଇ ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଅଛନ୍ତି।