ଯଦ୍ ଅମୂର୍ତିଃ ସୃଜଦ୍ ଵ୍ଯକ୍ତଂ ତନ୍ ମୂର୍ତିମ୍ ଅଧିତିଷ୍ଠତି ଚତୁର୍ଵିଂଶତିମୋ ଵ୍ଯକ୍ତୋ ହ୍ଯ୍ ଅମୂର୍ତିଃ ପଞ୍ଚଵିଂଶକଃ
ଯେଉଁ ଅକାର ତତ୍ତ୍ୱ ଦୃଶ୍ୟମାନ ଜଗତକୁ ସୃଷ୍ଟି କରେ, ସେ ଏହି ଆକୃତିରେ ବସିଥାଏ; ଚବିଶଟି ଦୃଶ୍ୟମାନ, ଅକାର ହେଉଛି ପଞ୍ଚବିଶତି।
ସ ଏଵ ହୃଦି ସର୍ଵାସୁ ମୂର୍ତିଷ୍ଵ୍ ଆତିଷ୍ଠତାତ୍ମଵାନ୍ ଚେତଯଂଶ୍ ଚେତନୋ ନିତ୍ଯଂ ସର୍ଵମୂର୍ତିର୍ ଅମୂର୍ତିମାନ୍
ସେ ନିଜେ, ସମସ୍ତ ଆକୃତିର ହୃଦୟରେ ବସିଥାଇ, ସଚେତନ ଓ ସଦା ଜାଗୃତ, ସମସ୍ତ ଆକୃତିରେ ଅକାର ଭାବରେ ବସିଥାଏ।
ସର୍ଗପ୍ରଲଯଧର୍ମେଣ ସ ସର୍ଗପ୍ରଲଯାତ୍ମକଃ ଗୋଚରେ ଵର୍ତତେ ନିତ୍ଯଂ ନିର୍ଗୁଣୋ ଗୁଣସଂଜ୍ଞିତଃ
ସୃଷ୍ଟି ଓ ପ୍ରଳୟର ନିୟମରେ, ସେ ସୃଷ୍ଟି ପ୍ରଳୟର ସ୍ୱଭାବରେ, ସଦା ଏହି ଜଗତରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ; ନିର୍ଗୁଣ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଗୁଣରେ ଚିହ୍ନିତ।
ଏଵମ୍ ଏଷ ମହାତ୍ମା ଚ ସର୍ଗପ୍ରଲଯକୋଟିଶଃ ଵିକୁର୍ଵାଣଃ ପ୍ରକୃତିମାନ୍ ନାଭିମନ୍ଯେତ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍
ଏହିପରି, ଏହି ମହାତ୍ମା ଅନେକ ସୃଷ୍ଟି ଓ ପ୍ରଳୟ ଚକ୍ର ସୃଜନ କରିଥାଏ, ପ୍ରକୃତି ରହିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ଏହାକୁ ଜଗତରେ ଲିପ୍ତ ଭାବେ ଦେଖିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ତମଃସତ୍ତ୍ଵରଜୋଯୁକ୍ତସ୍ ତାସୁ ତାସ୍ଵ୍ ଇହ ଯୋନିଷୁ ଲୀଯତେ ପ୍ରତିବୁଦ୍ଧତ୍ଵାଦ୍ ଅବୁଦ୍ଧଜନସେଵନାତ୍
ତମ, ସତ୍ତ୍ୱ ଓ ରଜସ୍ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ, ସେ ଏଠି ବିଭିନ୍ନ ଯୋନିରେ ଲିନ ହେଉଛି, ଜାଗୃତ ଓ ଅଜାଗୃତ ଲୋକଙ୍କୁ ସେବା କରିବାରୁ।
ସହଵାସନିଵାସତ୍ଵାଦ୍ ବାଲୋ ଽହମ୍ ଇତି ମନ୍ଯତେ ଯୋ ଽହଂ ନ ସୋ ଽହମ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତୋ ଗୁଣାନ୍ ଏଵାନୁଵର୍ତତେ
ବାସନା ସହ ବସିଥିବାରୁ, ସେ ଭାବେ—'ମୁଁ ଶିଶୁ'—କିନ୍ତୁ ଯେଉଁ ଜଣେ ଜାଣିଛି 'ମୁଁ ଏହି ମୁଁ ନୁହେଁ', ସେ କେବଳ ଗୁଣକୁ ଅନୁସରଣ କରେ।
ତମସା ତାମସାନ୍ ଭାଵାନ୍ ଵିଵିଧାନ୍ ପ୍ରତିପଦ୍ଯତେ ରଜସା ରାଜସାଂଶ୍ ଚୈଵ ସାତ୍ତ୍ଵିକାନ୍ ସତ୍ତ୍ଵସଂଶ୍ରଯାତ୍
ତମସ୍ ଦ୍ୱାରା ତାମସିକ ଭାବକୁ, ରଜସ୍ ଦ୍ୱାରା ରାଜସିକ ଭାବକୁ, ଓ ସତ୍ତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ସତ୍ତ୍ୱିକ ଭାବକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ, ସତ୍ତ୍ୱରେ ଆଧାରିତ ହୋଇ।
ଶୁକ୍ଲଲୋହିତକୃଷ୍ଣାନି ରୂପାଣ୍ଯ୍ ଏତାନି ତ୍ରୀଣି ତୁ ସର୍ଵାଣ୍ଯ୍ ଏତାନି ରୂପାଣି ଜାନୀହି ପ୍ରାକୃତାନି ତୁ
ଶ୍ୱେତ, ଲାଲ୍ ଓ କଳା—ଏହି ତିନି ଆକୃତି; ସମସ୍ତ ଆକୃତି ପ୍ରକୃତିର ଉତ୍ପାଦ ଭାବେ ଜାଣ।
ତାମସା ନିରଯଂ ଯାନ୍ତି ରାଜସା ମାନୁଷାନ୍ ଅଥ ସାତ୍ତ୍ଵିକା ଦେଵଲୋକାଯ ଗଚ୍ଛନ୍ତି ସୁଖଭାଗିନଃ
ତାମସିକ ଭାବରେ ଥିବା ଲୋକ ନରକକୁ ଯାନ୍ତି, ରାଜସିକ ମାନେ ମାନବ ଜନ୍ମ ପାନ୍ତି, ଓ ସତ୍ତ୍ୱିକ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଦେବଲୋକକୁ ଯାନ୍ତି।
ନିଷ୍କେଵଲେନ ପାପେନ ତିର୍ଯଗ୍ଯୋନିମ୍ ଅଵାପ୍ନୁଯାତ୍ ପୁଣ୍ଯପାପେଷୁ ମାନୁଷ୍ଯଂ ପୁଣ୍ଯମାତ୍ରେଣ ଦେଵତାଃ
ଏକାନ୍ତ ଅପରାଧ ଦ୍ୱାରା ପଶୁ ଜନ୍ମ ମିଳେ; ପୁଣ୍ୟ ଓ ପାପ ଦୁଇଟି ଥିଲେ ମାନବ ଜନ୍ମ, ପୁଣ୍ୟ ମାତ୍ର ଥିଲେ ଦେବତା ଭାବ ପାଯାଏ।
ଏଵମ୍ ଅଵ୍ଯକ୍ତଵିଷଯଂ ମୋକ୍ଷମ୍ ଆହୁର୍ ମନୀଷିଣଃ ପଞ୍ଚଵିଂଶତିମୋ ଯୋ ଽଯଂ ଜ୍ଞାନାଦ୍ ଏଵ ପ୍ରଵର୍ତତେ
ଏହିପରି, ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ମୁକ୍ତିକୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ତତ୍ତ୍ୱର ସମ୍ବନ୍ଧରେ କୁହନ୍ତି; ପଞ୍ଚବିଶତି ତତ୍ତ୍ୱ କେବଳ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ଏଵମ୍ ଅପ୍ରତିବୁଦ୍ଧତ୍ଵାଦ୍ ଅବୁଦ୍ଧମ୍ ଅନୁଵର୍ତତେ ଦେହାଦ୍ ଦେହସହସ୍ରାଣି ତଥା ଚ ନ ସ ଭିଦ୍ଯତେ
ଏହିପରି, ଜାଗୃତି ନଥିବାରୁ, ସେ ଅଜାଗୃତକୁ ଅନୁସରଣ କରେ; ଏକ ଦେହରୁ ହଜାର ଦେହ ମିଳିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଭାଗ ହୁଏ ନାହିଁ।
ତିର୍ଯଗ୍ଯୋନିସହସ୍ରେଷୁ କଦାଚିଦ୍ ଦେଵତାସ୍ଵ୍ ଅପି ଉତ୍ପଦ୍ଯତି ତପୋଯୋଗାଦ୍ ଗୁଣୈଃ ସହ ଗୁଣକ୍ଷଯାତ୍
ହଜାର ହଜାର ପଶୁ ଜନ୍ମ ମଧ୍ୟରେ କେବେ କେବେ କୌଣସି ଜଣେ ତପସ୍ୟା ଓ ଗୁଣର ସଂଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ଦେବତା ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମ ନେଇପାରେ; କିନ୍ତୁ ସେଇ ଗୁଣଗୁଡ଼ିକ ହ୍ରାସ ପାଇଲେ ପୁଣି ତଳକୁ ପଡ଼ିଯାଏ।
ମନୁଷ୍ଯତ୍ଵାଦ୍ ଦିଵଂ ଯାତି ଦେଵୋ ମାନୁଷ୍ଯମ୍ ଏତି ଚ ମାନୁଷ୍ଯାନ୍ ନିରଯସ୍ଥାନମ୍ ଆଲଯଂ ପ୍ରତିପଦ୍ଯତେ
ମନୁଷ୍ୟ ଜନ୍ମରୁ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପହଞ୍ଚିଯାଏ, ଏବଂ ଦେବତା ମଧ୍ୟ ମନୁଷ୍ୟ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ; ମନୁଷ୍ୟ ଅବସ୍ଥାରୁ ନରକରେ ପହଞ୍ଚି, ସେଠାରେ ନିଜ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥାଏ।
କୋଷକାରୋ ଯଥାତ୍ମାନଂ କୀଟଃ ସମଭିରୁନ୍ଧତି ସୂତ୍ରତନ୍ତୁଗୁଣୈର୍ ନିତ୍ଯଂ ତଥାଯମ୍ ଅଗୁଣୋ ଗୁଣୈଃ
ଯେପରି ରେଶମ ପୋକା ନିଜେ ତାନା ସୂତାରେ ନିଜକୁ ଘେରି ରଖେ, ସେପରି ଗୁଣହୀନ ଆତ୍ମା ମଧ୍ୟ ଗୁଣମାନେ ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଧିଯାଏ।
ଦ୍ଵଂଦ୍ଵମ୍ ଏତି ଚ ନିର୍ଦ୍ଵଂଦ୍ଵସ୍ ତାସୁ ତାସ୍ଵ୍ ଇହ ଯୋନିଷୁ ଶୀର୍ଷରୋଗେ ଽକ୍ଷିରୋଗେ ଚ ଦନ୍ତଶୂଲେ ଗଲଗ୍ରହେ
ଏଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ଜନ୍ମରେ ସେ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଓ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱହୀନତା ଅନୁଭବ କରେ—ମୁଣ୍ଡର ରୋଗ, ଆଖିର ରୋଗ, ଦାନ୍ତର ବେଦନା, ଗଳାର ଅସୁବିଧା ଭଳି।
ଜଲୋଦରେ ଽତିସାରେ ଚ ଗଣ୍ଡମାଲାଵିଚର୍ଚିକେ ଶ୍ଵିତ୍ରକୁଷ୍ଠେ ଽଗ୍ନିଦଗ୍ଧେ ଚ ସିଧ୍ମାପସ୍ମାରଯୋର୍ ଅପି
ଝିଲି, ଦିଆରିଆ, ଗଳା ଫୁଲିବା, ଚର୍ମର ଚିହ୍ନ, ଚିତ୍ର, କୁଷ୍ଠରୋଗ, ଅଗ୍ନିରେ ପୋଡ଼ା, ଖଜୁଲି ଓ ମୃଗୀ ଭଳି ରୋଗ।
ଯାନି ଚାନ୍ଯାନି ଦ୍ଵଂଦ୍ଵାନି ପ୍ରାକୃତାନି ଶରୀରିଣାମ୍ ଉତ୍ପଦ୍ଯନ୍ତେ ଵିଚିତ୍ରାଣି ତାନ୍ଯ୍ ଏଵାତ୍ମାଭିମନ୍ଯତେ
ଏବଂ ଶରୀରଧାରୀ ଜୀବମାନେ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାକୃତିକ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି, ସେସବୁ ବିଭିନ୍ନ ଅବସ୍ଥାକୁ ଆତ୍ମା ନିଜର ବୋଲି ଭାବିଥାଏ।
ଅଭିମାନାତିମାନାନାଂ ତଥୈଵ ସୁକୃତାନ୍ଯ୍ ଅପି ଏକଵାସାଶ୍ ଚତୁର୍ଵାସାଃ ଶାଯୀ ନିତ୍ଯମ୍ ଅଧସ୍ ତଥା
ଅଭିମାନ ଓ ଅତିମାନ ଦ୍ୱାରା, ଭଲ କାମ ମଧ୍ୟ କରାଯାଏ; କେବଳ ଗୋଟିଏ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିବା କିମ୍ବା ଚାରିଟିଏ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିବା, ସଦା ତଳେ ଶୋଇବା ଭଳି।
ମଣ୍ଡୂକଶାଯୀ ଚ ତଥା ଵୀରାସନଗତସ୍ ତଥା ଵୀରମ୍ ଆସନମ୍ ଆକାଶେ ତଥା ଶଯନମ୍ ଏଵ ଚ
ବାଙ୍ଗ ଭଳି ଶୋଇବା, ବୀରାସନରେ ବସିବା, ଆକାଶରେ ବୀରାସନ ନେଇବା, ଏବଂ ସେଇପରି ଶୋଇବା।
ଇଷ୍ଟକାପ୍ରସ୍ତରେ ଚୈଵ ଚକ୍ରକପ୍ରସ୍ତରେ ତଥା ଭସ୍ମପ୍ରସ୍ତରଶାଯୀ ଚ ଭୂମିଶଯ୍ଯାନୁଲେପନଃ
ଇଟର ଶଯ୍ୟାରେ, ଚକ୍ରର ଶଯ୍ୟାରେ, ଖାକର ଶଯ୍ୟାରେ ଶୋଇବା କିମ୍ବା ମାଟି ଲଗାଇ ଶୋଇବା।
ଵୀରସ୍ଥାନାମ୍ବୁପାକେ ଚ ଶଯନଂ ଫଲକେଷୁ ଚ ଵିଵିଧାସୁ ଚ ଶଯ୍ଯାସୁ ଫଲଗୃହ୍ଯାନ୍ଵିତାସୁ ଚ
ବୀର ସ୍ଥାନରେ, ପାଣିରେ ରନ୍ଧିବା, କାଠର ତାକରେ ଶୋଇବା, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଫଳ ଦ୍ୱାରା ସଜିଥିବା ଶଯ୍ୟାରେ ଶୋଇବା।
ଉଦ୍ଯାନେ ଖଲଲଗ୍ନେ ତୁ କ୍ଷୌମକୃଷ୍ଣାଜିନାନ୍ଵିତଃ ମଣିଵାଲପରୀଧାନୋ ଵ୍ଯାଘ୍ରଚର୍ମପରିଚ୍ଛଦଃ
ଉଦ୍ୟାନରେ, ଧାନ ମାଡ଼ରେ ଲଗିଥିବା, କପାସ କିମ୍ବା କଳା କୃଷ୍ଣାମୃଗ ଚର୍ମ ପିନ୍ଧି, ମଣି ଲଗା ଜାମା କିମ୍ବା ବାଘ ଚର୍ମ ଦ୍ୱାରା ସଜିଥିବା।
ସିଂହଚର୍ମପରୀଧାନଃ ପଟ୍ଟଵାସାସ୍ ତଥୈଵ ଚ ଫଲକଂ ପରିଧାନଶ୍ ଚ ତଥା କଟକଵସ୍ତ୍ରଧୃକ୍
ସିଂହ ଚର୍ମ ପିନ୍ଧି, କିମ୍ବା ପଟ ଜାମା ପିନ୍ଧି, କାଠର ତାକ ପିନ୍ଧି, କିମ୍ବା କମର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି।
କଟୈକଵସନଶ୍ ଚୈଵ ଚୀରଵାସାସ୍ ତଥୈଵ ଚ ଵସ୍ତ୍ରାଣି ଚାନ୍ଯାନି ବହୂନ୍ଯ୍ ଅଭିମତ୍ଯ ଚ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍
କେବଳ କମର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, କିମ୍ବା ଚିର ପତ୍ରର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଏବଂ ନିଜ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ବହୁ ପ୍ରକାର ଜାମା ପିନ୍ଧି, ବୁଦ୍ଧିମାନ ହୋଇ।
ଭୋଜନାନି ଵିଚିତ୍ରାଣି ରତ୍ନାନି ଵିଵିଧାନି ଚ ଏକରାତ୍ରାନ୍ତରାଶିତ୍ଵମ୍ ଏକକାଲିକଭୋଜନମ୍
ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଖାଦ୍ୟ, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ମଣି, ଗୋଟିଏ ରାତି ଛାଡ଼ି ଖାଇବା, କିମ୍ବା ଦିନକୁ ଗୋଟିଏଥର ଖାଇବା।
ଚତୁର୍ଥାଷ୍ଟମକାଲଂ ଚ ଷଷ୍ଠକାଲିକମ୍ ଏଵ ଚ ଷଡ୍ରାତ୍ରଭୋଜନଶ୍ ଚୈଵ ତଥା ଚାଷ୍ଟାହଭୋଜନଃ
ଚତୁର୍ଥ କିମ୍ବା ଅଷ୍ଟମ ଖଣ୍ଡରେ ଖାଇବା, କିମ୍ବା ଷଷ୍ଠ ଖଣ୍ଡରେ, ଛଅ ରାତି ପରେ ଖାଇବା, କିମ୍ବା ଅଠ ଦିନ ପରେ ଖାଇବା।
ମାସୋପଵାସୀ ମୂଲାଶୀ ଫଲାହାରସ୍ ତଥୈଵ ଚ ଵାଯୁଭକ୍ଷଶ୍ ଚ ପିଣ୍ଯାକଦଧିଗୋମଯଭୋଜନଃ
ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉପବାସ କରିବା, ମୂଳ ଖାଇବା, ଫଳ ଖାଇବା, ପବନ ଖାଇ ରହିବା, କିମ୍ବା ଘାଣ୍ଡ ଚୁନା, ଦହି, ଗୋବର ଖାଇବା।
ଗୋମୂତ୍ରଭୋଜନଶ୍ ଚୈଵ କାଶପୁଷ୍ପାଶନସ୍ ତଥା ଶୈଵାଲଭୋଜନଶ୍ ଚୈଵ ତଥା ଚାନ୍ଯେନ ଵର୍ତଯନ୍
ଗୋମୂତ୍ର ଖାଇବା, କାଶ ଫୁଲ ଓ ଗଛ ଖାଇବା, ଜଙ୍ଗଲ ଶାକ ଖାଇବା, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଉପାୟରେ ଜୀବନ ଚାଲାଇବା।
ଵର୍ତଯଞ୍ ଶୀର୍ଣପର୍ଣୈଶ୍ ଚ ପ୍ରକୀର୍ଣଫଲଭୋଜନଃ ଵିଵିଧାନି ଚ କୃଚ୍ଛ୍ରାଣି ସେଵତେ ସିଦ୍ଧିକାଙ୍କ୍ଷଯା
ଶୁଖିଲା ପତ୍ର ଖାଇବା, ଛିଟିଯାଇଥିବା ଫଳ ଖାଇବା, ସେ ବିଭିନ୍ନ କଠିନ ସାଧନା କରେ, ସିଦ୍ଧି ଆଶାରେ।