ଯଥା ଵାନିମିଷାଃ ସ୍ଥୂଲଂ ଜାଲଂ ଛିତ୍ତ୍ଵା ପୁନର୍ ଜଲମ୍ ପ୍ରାପ୍ନୁଵନ୍ତି ତଥା ଯୋଗାତ୍ ତତ୍ ପଦଂ ଵୀତକଲ୍ମଷାଃ
ଯେପରି ଚଡ଼େଇମାନେ ଏକ ମୋଟ ଜାଲ ଭାଙ୍ଗି ଆଉ ଏକ ଜାଲକୁ ପହଞ୍ଚନ୍ତି, ସେପରି ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିବା ଲୋକେ ମଧ୍ୟ ଦୋଷରହିତ ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚନ୍ତି।
ତଥୈଵ ଵାଗୁରାଂ ଛିତ୍ତ୍ଵା ବଲଵନ୍ତୋ ଯଥା ମୃଗାଃ ପ୍ରାପ୍ନୁଯୁର୍ ଵିମଲଂ ମାର୍ଗଂ ଵିମୁକ୍ତାଃ ସର୍ଵବନ୍ଧନୈଃ
ଏହିଭଳି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହରିଣମାନେ ଜାଲ ଭାଙ୍ଗି ସମସ୍ତ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଶୁଦ୍ଧ ପଥକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ଲୋଭଜାନି ତଥା ଵିପ୍ରା ବନ୍ଧନାନି ବଲାନ୍ଵିତଃ ଛିତ୍ତ୍ଵା ଯୋଗାତ୍ ପରଂ ମାର୍ଗଂ ଗଚ୍ଛନ୍ତି ଵିମଲଂ ଶୁଭମ୍
ଏହିପରି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସେମାନେ ଲୋଭରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ବନ୍ଧନକୁ ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ଭାଙ୍ଗି ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶୁଦ୍ଧ ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ ପଥକୁ ଯାନ୍ତି।
ଅଚଲାସ୍ ତ୍ଵ୍ ଆଵିଲା ଵିପ୍ରା ଵାଗୁରାସୁ ତଥାପରେ ଵିନଶ୍ଯନ୍ତି ନ ସଂଦେହସ୍ ତଦ୍ଵଦ୍ ଯୋଗବଲାଦ୍ ଋତେ
କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଅଚଳ ଓ ଅସ୍ପଷ୍ଟ, ସେମାନେ ଜାଲରେ ଫସି ରହନ୍ତି ଏବଂ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାନ୍ତି; ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ—ଏହିପରି ଯୋଗଶକ୍ତି ବିନା ହୁଏ।
ବଲହୀନାଶ୍ ଚ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରା ଯଥା ଜାଲଂ ଗତା ଦ୍ଵିଜାଃ ବନ୍ଧଂ ନ ଗଚ୍ଛନ୍ତ୍ଯ୍ ଅନଘା ଯୋଗାସ୍ ତେ ତୁ ସୁଦୁର୍ଲଭାଃ
ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ଶକ୍ତିହୀନ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେମାନେ ଚଡ଼େଇମାନେ ଯେପରି ଜାଲରେ ପଡ଼ି ରହନ୍ତି, ସେପରି ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତିନାହିଁ; ଏପରି ଯୋଗ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ।
ଯଥା ଚ ଶକୁନାଃ ସୂକ୍ଷ୍ମଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଜାଲମ୍ ଅରିଂଦମାଃ ତତ୍ରାଶକ୍ତା ଵିପଦ୍ଯନ୍ତେ ମୁଚ୍ଯନ୍ତେ ତୁ ବଲାନ୍ଵିତାଃ
ଯେପରି ଚଡ଼େଇମାନେ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଜାଲକୁ ପହଞ୍ଚି, ଶକ୍ତିହୀନ ହେଲେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଲେ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି।
କର୍ମଜୈର୍ ବନ୍ଧନୈର୍ ବଦ୍ଧାସ୍ ତଦ୍ଵଦ୍ ଯୋଗପରା ଦ୍ଵିଜାଃ ଅବଲା ନ ଵିମୁଚ୍ଯନ୍ତେ ମୁଚ୍ଯନ୍ତେ ଚ ବଲାନ୍ଵିତାଃ
ଏହିପରି, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଯୋଗରେ ନିଷ୍ଠା ରଖନ୍ତି, କର୍ମଫଳର ବନ୍ଧନରେ ବନ୍ଧିଥିଲେ ଶକ୍ତିହୀନ ହେଲେ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତିନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଲେ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି।
ଅଲ୍ପକଶ୍ ଚ ଯଥା ଵିପ୍ରା ଵହ୍ନିଃ ଶାମ୍ଯତି ଦୁର୍ବଲଃ ଆକ୍ରାନ୍ତ ଇନ୍ଧନୈଃ ସ୍ଥୂଲୈସ୍ ତଦ୍ଵଦ୍ ଯୋଗବଲଃ ସ୍ମୃତଃ
ଯେପରି ଛୋଟ ଓ ଦୁର୍ବଳ ଅଗ୍ନି ଘନ ଇନ୍ଧନରେ ଆବୃତ ହୋଇ ନିଶ୍ଶେଷ ହୋଇଯାଏ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ସେପରି ଯୋଗଶକ୍ତି ମଧ୍ୟ ଅନୁସ୍ମୃତି ହୁଏ।
ସ ଏଵ ଚ ତଦା ଵିପ୍ରା ଵହ୍ନିର୍ ଜାତବଲଃ ପୁନଃ ସମୀରଣଗତଃ କୃତ୍ସ୍ନାଂ ଦହେତ୍ କ୍ଷିପ୍ରଂ ମହୀମ୍ ଇମାମ୍
କିନ୍ତୁ ସେଇ ଅଗ୍ନି ଯେତେବେଳେ ପୁନି ଶକ୍ତି ଆର୍ଜନ କରେ ଏବଂ ପବନରେ ଦେଇ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ଏହି ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀକୁ ଦହିପାରେ।
ତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞାନବଲୋ ଯୋଗୀ ଦୀପ୍ତତେଜା ମହାବଲଃ ଅନ୍ତକାଲ ଇଵାଦିତ୍ଯଃ କୃତ୍ସ୍ନଂ ସଂଶୋଷଯେଜ୍ ଜଗତ୍
ଯେଉଁ ଯୋଗୀ ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞାନରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ତାଙ୍କର ତେଜ ଓ ଶକ୍ତି ବିଶେଷ, ସେ ଶେଷକାଳର ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଶୁଷ୍କ କରିପାରନ୍ତି।
ଦୁର୍ବଲଶ୍ ଚ ଯଥା ଵିପ୍ରାଃ ସ୍ରୋତସା ହ୍ରିଯତେ ନରଃ ବଲହୀନସ୍ ତଥା ଯୋଗୀ ଵିଷଯୈର୍ ହ୍ରିଯତେ ଚ ସଃ
ଯେପରି ଦୁର୍ବଳ ମଣିଷ ପାଣିର ଧାରାରେ ବହିଯାଏ, ସେପରି ଯୋଗୀ ଯଦି ଶକ୍ତିହୀନ ହୁଏ, ସେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟବିଷୟରେ ଆକୃଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।
ତଦ୍ ଏଵ ତୁ ଯଥା ସ୍ରୋତୋ ଵିଷ୍କମ୍ଭଯତି ଵାରଣଃ ତଦ୍ଵଦ୍ ଯୋଗବଲଂ ଲବ୍ଧ୍ଵା ନ ଭଵେଦ୍ ଵିଷଯୈର୍ ହୃତଃ
କିନ୍ତୁ ଯେପରି ହାତୀ ପାଣିର ଧାରାକୁ ଅଟକାଇଦିଏ, ସେପରି ଯୋଗଶକ୍ତି ଲାଭ କରିଲେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟବିଷୟରେ ଆକୃଷ୍ଟ ହେବା ନାହିଁ।
ଵିଶନ୍ତି ଵା ଵଶାଦ୍ ଵାଥ ଯୋଗାଦ୍ ଯୋଗବଲାନ୍ଵିତାଃ ପ୍ରଜାପତୀନ୍ ମନୂନ୍ ସର୍ଵାନ୍ ମହାଭୂତାନି ଚେଶ୍ଵରାଃ
ସ୍ୱଇଚ୍ଛାରେ କିମ୍ବା ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁମାନେ ଯୋଗଶକ୍ତିରେ ଅନ୍ୱିତ, ସେମାନେ ପ୍ରଜାପତି, ସମସ୍ତ ମନୁ ଓ ମହାଭୂତମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି, ହେ ଶାସକମାନେ।
ନ ଯମୋ ନାନ୍ତକଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ନ ମୃତ୍ଯୁର୍ ଭୀମଵିକ୍ରମଃ ଵିଶନ୍ତେ ତଦ୍ ଦ୍ଵିଜାଃ ସର୍ଵେ ଯୋଗସ୍ଯାମିତତେଜସଃ
ଯମ, କ୍ରୋଧିତ ଅନ୍ତକ, କିମ୍ବା ଭୟଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ମଧ୍ୟ ସେଠାକୁ ପ୍ରବେଶ କରିପାରନ୍ତିନାହିଁ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ; ଯୋଗର ଅପାର ତେଜ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତେ ଅତିକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇଯାନ୍ତି।
ଆତ୍ମନାଂ ଚ ସହସ୍ରାଣି ବହୂନି ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ ଯୋଗଂ କୁର୍ଯାଦ୍ ବଲଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ତୈଶ୍ ଚ ସର୍ଵୈର୍ ମହୀଂ ଚରେତ୍
ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଯେତେବେଳେ ଜଣେ ଶକ୍ତି ପାଇଥାଏ, ସେ ନିଜର ଅନେକ ଆତ୍ମାମାନେ ସହିତ ଏକତା କରି, ସେମାନେ ସହିତ ସମସ୍ତ ଭୂମିରେ ଘୁଡ଼ିବା ଉଚିତ।
ପ୍ରାପ୍ନୁଯାଦ୍ ଵିଷଯାନ୍ କଶ୍ଚିତ୍ ପୁନଶ୍ ଚୋଗ୍ରଂ ତପଶ୍ ଚରେତ୍ ସଂକ୍ଷିପ୍ଯେଚ୍ ଚ ପୁନର୍ ଵିପ୍ରାଃ ସୂର୍ଯସ୍ ତେଜୋଗୁଣାନ୍ ଇଵ
କେହି ଇଚ୍ଛାବସ୍ତୁ ଲାଭ କରିପାରେ, ପୁନି ତେଜ ତପସ୍ୟା କରିଥାଏ; ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ସେ ନିଜର ଶକ୍ତିକୁ ପୁନି ସଂକୁଚିତ କରିବା ଉଚିତ, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାହାର କିରଣକୁ ଆପଣେ ଉପସାମ କରେ।
ବଲସ୍ଥସ୍ଯ ହି ଯୋଗସ୍ଯ ବଲାର୍ଥଂ ମୁନିସତ୍ତମାଃ ଵିମୋକ୍ଷପ୍ରଭଵଂ ଵିଷ୍ଣୁମ୍ ଉପପନ୍ନମ୍ ଅସଂଶଯମ୍
ମୁନିମାନେ, ଯୋଗର ଶକ୍ତି ଶକ୍ତି ପାଇବା ପାଇଁ; ଏହି ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମୁକ୍ତିର ଉତ୍ସ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରାଯାଏ।
ବଲାନି ଯୋଗପ୍ରୋକ୍ତାନି ମଯୈତାନି ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ ନିଦର୍ଶନାର୍ଥଂ ସୂକ୍ଷ୍ମାଣି ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଚ ପୁନର୍ ଦ୍ଵିଜାଃ
ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଯୋଗରେ କହାଯାଇଥିବା ଶକ୍ତି ବିଷୟରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛି; ଏବେ ଉଦାହରଣ ପାଇଁ ତାହାର ସୂକ୍ଷ୍ମ ରୂପ ବିଷୟରେ ପୁନି କହିବି।
ଆତ୍ମନଶ୍ ଚ ସମାଧାନେ ଧାରଣାଂ ପ୍ରତି ଵା ଦ୍ଵିଜାଃ ନିଦର୍ଶନାନି ସୂକ୍ଷ୍ମାଣି ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ ମୁନିସତ୍ତମାଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଆତ୍ମାର ସମାଧି କିମ୍ବା ଧାରଣା ବିଷୟରେ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଉଦାହରଣ ଶୁଣ, ମୁନିମାନେ।
ଅପ୍ରମତ୍ତୋ ଯଥା ଧନ୍ଵୀ ଲକ୍ଷ୍ଯଂ ହନ୍ତି ସମାହିତଃ ଯୁକ୍ତଃ ସମ୍ଯକ୍ ତଥା ଯୋଗୀ ମୋକ୍ଷଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତ୍ଯ୍ ଅସଂଶଯମ୍
ଯେପରି ଏକ ଧନୁର୍ବାଣୀ ଅତି ଚେତନାଶୀଳ ଏବଂ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଆଘାତ କରେ, ସେପରି ଏକ ଯୋଗୀ ଠିକ୍ ଭାବରେ ଯୋଗରେ ଲଗି ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମୁକ୍ତି ପାଇଥାଏ।
ସ୍ନେହପାତ୍ରେ ଯଥା ପୂର୍ଣେ ମନ ଆଧାଯ ନିଶ୍ଚଲମ୍ ପୁରୁଷୋ ଯୁକ୍ତ ଆରୋହେତ୍ ସୋପାନଂ ଯୁକ୍ତମାନସଃ
ଯେପରି ଜଣେ ଲୋକ ନିଜର ଏକାଗ୍ର ମନକୁ ତେଲରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ପାତ୍ରରେ ରଖି ଧୀରେ ଧୀରେ ସିଢ଼ି ଚଡ଼ିଥାଏ, ସେପରି ଯୋଗୀ ମନକୁ ଏକାଗ୍ର କରିଥାଏ।
ମୁକ୍ତସ୍ ତଥାଯମ୍ ଆତ୍ମାନଂ ଯୋଗଂ ତଦ୍ଵତ୍ ସୁନିଶ୍ଚଲମ୍ କରୋତ୍ଯ୍ ଅମଲମ୍ ଆତ୍ମାନଂ ଭାସ୍କରୋପମଦର୍ଶନେ
ଏହିପରି, ମୁକ୍ତ ହୋଇ ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ଯୋଗରେ ଏକାଗ୍ର କରି, ତାହାକୁ ନିର୍ମଳ ଏବଂ ଅଚଳ କରେ, ଆତ୍ମାକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦେଖିଥାଏ।
ଯଥା ଚ ନାଵଂ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରାଃ କର୍ଣଧାରଃ ସମାହିତଃ ମହାର୍ଣଵଗତାଂ ଶୀଘ୍ରଂ ନଯେଦ୍ ଵିପ୍ରାଂସ୍ ତୁ ପତ୍ତନମ୍
ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଯେପରି ଏକ ନାଉକାର ଚାଳକ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ନାଉକାକୁ ବଡ଼ ସାଗର ଅତିକ୍ରମ କରି ଶୀଘ୍ର ଭାବରେ ବନ୍ଦରକୁ ନେଇଯାଏ, ସେପରି—
ତଦ୍ଵଦ୍ ଆତ୍ମସମାଧାନଂ ଯୁକ୍ତୋ ଯୋଗେନ ଯୋଗଵିତ୍ ଦୁର୍ଗମଂ ସ୍ଥାନମ୍ ଆପ୍ନୋତି ହିତ୍ଵା ଦେହମ୍ ଇମଂ ଦ୍ଵିଜାଃ
ଏହିପରି, ଯୋଗ ଜାଣିଥିବା ଜଣେ ଯୋଗୀ ଯୋଗରେ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ଆତ୍ମାକୁ ସମାଧିରେ ଏକତା କରି, ଏହି ଦେହକୁ ଛାଡ଼ି ଦୁର୍ଲଭ ସ୍ଥାନକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ।
ସାରଥିଶ୍ ଚ ଯଥା ଯୁକ୍ତଃ ସଦଶ୍ଵାନ୍ ସୁସମାହିତଃ ଦେଶମ୍ ଇଷ୍ଟଂ ନଯତ୍ଯ୍ ଆଶୁ ଧନ୍ଵିନଂ ପୁରୁଷର୍ଷଭମ୍
ଯେପରି ଏକ ରଥଚାଳକ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ସୁଶିକ୍ଷିତ ଘୋଡ଼ା ସହିତ ଧନୁର୍ବାଣୀ ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷକୁ ଚାହିଁଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ଶୀଘ୍ର ନେଇଯାଏ—
ତଥୈଵ ଚ ଦ୍ଵିଜା ଯୋଗୀ ଧାରଣାସୁ ସମାହିତଃ ପ୍ରାପ୍ନୋତ୍ଯ୍ ଆଶୁ ପରଂ ସ୍ଥାନଂ ଲକ୍ଷ୍ଯମୁକ୍ତ ଇଵାଶୁଗଃ
ସେପରି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଯୋଗୀ ଧାରଣାରେ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ଶୀଘ୍ର ଭାବରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସ୍ଥାନକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ, ଯେପରି ଏକ ଅଗ୍ରବାଣ ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ଯାଏ।
ଆଵିଶ୍ଯାତ୍ମନି ଚାତ୍ମାନଂ ଯୋ ଽଵତିଷ୍ଠତି ସୋ ଽଚଲଃ ପାଶଂ ହତ୍ଵେଵ ମୀନାନାଂ ପଦମ୍ ଆପ୍ନୋତି ସୋ ଽଜରମ୍
ଯେ ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ଆତ୍ମାରେ ପ୍ରବେଶ କରି ଅଚଳ ହୋଇଥାଏ, ସେ ମାଛ ପରି ବନ୍ଧନକୁ ଭଙ୍ଗ କରି ଅଜର ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
ନାଭ୍ଯାଂ ଶୀର୍ଷେ ଚ କୁକ୍ଷୌ ଚ ହୃଦି ଵକ୍ଷସି ପାର୍ଶ୍ଵଯୋଃ ଦର୍ଶନେ ଶ୍ରଵଣେ ଵାପି ଘ୍ରାଣେ ଚାମିତଵିକ୍ରମଃ
ନାଭି, ମୁଣ୍ଡ, ପେଟ, ହୃଦୟ, ଛାତି, ପାର୍ଶ୍ୱ, ଦେଖିବା, ଶୁଣିବା କିମ୍ବା ଘ୍ରାଣ କରିବାରେ, ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ—
ସ୍ଥାନେଷ୍ଵ୍ ଏତେଷୁ ଯୋ ଯୋଗୀ ମହାଵ୍ରତସମାହିତଃ ଆତ୍ମନା ସୂକ୍ଷ୍ମମ୍ ଆତ୍ମାନଂ ଯୁଙ୍କ୍ତେ ସମ୍ଯଗ୍ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଏହି ସ୍ଥାନମାନେରେ ଦୀଘ୍ର ବ୍ରତରେ ଏକାଗ୍ର ଯୋଗୀ ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଆତ୍ମା ସହିତ ଠିକ୍ ଭାବରେ ଏକତା କରେ।
ସୁଶୀଘ୍ରମ୍ ଅଚଲପ୍ରଖ୍ଯଂ କର୍ମ ଦଗ୍ଧ୍ଵା ଶୁଭାଶୁଭମ୍ ଉତ୍ତମଂ ଯୋଗମ୍ ଆସ୍ଥାଯ ଯଦୀଚ୍ଛତି ଵିମୁଚ୍ଯତେ
ଅତି ଶୀଘ୍ର, ଅଚଳ ପରି, ଶୁଭ ଅଶୁଭ କର୍ମକୁ ଦଗ୍ଧ କରି, ଉତ୍ତମ ଯୋଗକୁ ଅନୁସରଣ କରି, ଯଦି ଇଚ୍ଛା କରେ, ସେ ମୁକ୍ତି ପାଇଥାଏ।