ତାଂ ତୁ ବୁଦ୍ଧ୍ଵା ନରଃ ସର୍ଗଂ ଭୂତାନାମ୍ ଆଗତିଂ ଗତିମ୍ ସମଚେଷ୍ଟଶ୍ ଚ ଵୈ ସମ୍ଯଗ୍ ଲଭତେ ଶମମ୍ ଉତ୍ତମମ୍
ଯିଏ ସୃଷ୍ଟି, ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ଆଗମନ ଓ ବିଦାୟକୁ ବୁଝିଯାଏ, ସେ ଠିକ୍ ଭାବରେ କାମ କରି ସର୍ବୋତ୍ତମ ଶାନ୍ତି ପାଇଥାଏ।
ଏତଦ୍ ଦ୍ଵିଜନ୍ମସାମଗ୍ର୍ଯଂ ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ ଵିଶେଷତଃ ଆତ୍ମଜ୍ଞାନସମସ୍ନେହପର୍ଯାପ୍ତଂ ତତ୍ପରାଯଣମ୍
ଏହା ଦ୍ୱିଜନ୍ମମାନଙ୍କର ସଂଗ୍ରହ, ବିଶେଷକରି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ; ଏହା ଆତ୍ମଜ୍ଞାନ ଓ ସମଭାବରେ ନିଷ୍ଠା ଥିବାମାନେ ପାଇଁ ପ୍ରୟାପ୍ତ।
ତତ୍ତ୍ଵଂ ବୁଦ୍ଧ୍ଵା ଭଵେଦ୍ ବୁଦ୍ଧଃ କିମ୍ ଅନ୍ଯଦ୍ ବୁଦ୍ଧଲକ୍ଷଣମ୍ ଵିଜ୍ଞାଯୈତଦ୍ ଵିମୁଚ୍ଯନ୍ତେ କୃତକୃତ୍ଯା ମନୀଷିଣଃ
ସତ୍ୟକୁ ବୁଝିଲେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ହୁଅନ୍ତି; ଏହାଠାରୁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବୁଦ୍ଧିମାନ ହେବାର ଚିହ୍ନ ନାହିଁ। ଏହି ଜ୍ଞାନକୁ ଜାଣି, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ସମସ୍ତ କାମ ସାରି, ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି।
ନ ଭଵତି ଵିଦୁଷାଂ ମହଦ୍ ଭଯଂ ଯଦ୍ ଅଵିଦୁଷାଂ ସୁମହଦ୍ ଭଯଂ ପରତ୍ର ନହି ଗତିର୍ ଅଧିକାସ୍ତି କସ୍ଯଚିଦ୍ ଭଵତି ହି ଯା ଵିଦୁଷଃ ସନାତନୀ
ଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ପାଇଁ ବଡ଼ ଭୟ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଅଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ପାଇଁ ବଡ଼ ଭୟ ଅଛି। ପରଲୋକରେ, ଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ପଥ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କାହାରି ପାଇଁ ଉଚ୍ଚତମ ଗତି ନାହିଁ; ଏହି ପଥ ଚିରସ୍ଥାୟୀ।
ଲୋକେ ମାତରମ୍ ଅସୂଯତେ ନରସ୍ ତତ୍ର ଦେଵମ୍ ଅନିରୀକ୍ଷ୍ଯ ଶୋଚତେ ତତ୍ର ଚେତ୍ କୁଶଲୋ ନ ଶୋଚତେ ଯେ ଵିଦୁସ୍ ତଦ୍ ଉଭଯଂ କୃତାକୃତମ୍
ଏହି ଜଗତରେ ମନୁଷ୍ୟ ନିଜ ମାଆକୁ ଇର୍ଷ୍ୟା କରେ, ଏଠାରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଦେଖିନଥିବାରୁ ଶୋକ କରେ। କିନ୍ତୁ ଯଦି ସେ ଦକ୍ଷ ହୁଏ, ତେବେ ଶୋକ କରେନାହିଁ; ଯେଉଁମାନେ ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ କରିଥିବା ଓ ନ କରିଥିବା ଦୁହିଁ କାମ ସାରନ୍ତି।
ଯତ୍ କରୋତ୍ଯ୍ ଅନଭିସଂଧିପୂର୍ଵକଂ ତଚ୍ ଚ ନିନ୍ଦଯତି ଯତ୍ ପୁରା କୃତମ୍ ଯତ୍ ପ୍ରିଯଂ ତଦ୍ ଉଭଯଂ ନ ଵାପ୍ରିଯଂ ତସ୍ଯ ତଜ୍ ଜନଯତୀହ କୁର୍ଵତଃ
ଯେଉଁ କାମ ଅଭିପ୍ରାୟ ଛାଡ଼ି କରାଯାଏ, ସେଉଁଠି ସେ ନିନ୍ଦା କରେ, ପୂର୍ବରୁ କରାଯାଇଥିବା କାମକୁ ମଧ୍ୟ ନିନ୍ଦା କରେ। ଯାହା ପ୍ରିୟ କିମ୍ବା ଅପ୍ରିୟ, କରୁଥିବା ଲୋକ ପାଇଁ ଏହା କିଛି ଫଳ ଦେଉନାହିଁ।
ଯସ୍ମାଦ୍ ଧର୍ମାତ୍ ପରୋ ଧର୍ମୋ ଵିଦ୍ଯତେ ନେହ କଶ୍ଚନ ଯୋ ଵିଶିଷ୍ଟଶ୍ ଚ ଭୂତେଭ୍ଯସ୍ ତଦ୍ ଭଵାନ୍ ପ୍ରବ୍ରଵୀତୁ ନଃ
ଏଠାରେ ଧର୍ମଠାରୁ ଉପରେ ଆଉ କୌଣସି ଧର୍ମ ନାହିଁ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ଉତ୍କୃଷ୍ଟତା ନାହିଁ। ହେ ପୂଜ୍ୟ, ଆମକୁ ଏହି କଥା କହନ୍ତୁ।
ଧର୍ମଂ ଚ ସଂପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ପୁରାଣମ୍ ଋଷିଭିଃ ସ୍ତୁତମ୍ ଵିଶିଷ୍ଟଂ ସର୍ଵଧର୍ମେଭ୍ଯଃ ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ ମୁନିସତ୍ତମାଃ
ମୁଁ ପୁରୁଣା ଧର୍ମକୁ କହିବି, ଯାହା ଋଷିମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରିଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଧର୍ମରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ। ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଏହାକୁ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ଇନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ପ୍ରମାଥୀନି ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ସଂଯମ୍ଯ ତତ୍ତ୍ଵତଃ ସର୍ଵତଃ ପ୍ରସୃତାନୀହ ପିତା ବାଲାନ୍ ଇଵାତ୍ମଜାନ୍
ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକ ବେଶି ଅବଶ ହୁଅନ୍ତି; ବୁଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ସଠିକ୍ ଭାବେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଉଚିତ, ଯେପରିକି ବାପା ନିଜ ଛୋଟ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ, କାରଣ ଏହି ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ ସମସ୍ତଠାରେ ପ୍ରସାରିତ।
ମନସଶ୍ ଚେନ୍ଦ୍ରିଯାଣାଂ ଚାପ୍ଯ୍ ଐକାଗ୍ର୍ଯଂ ପରମଂ ତପଃ ଵିଜ୍ଞେଯଃ ସର୍ଵଧର୍ମେଭ୍ଯଃ ସ ଧର୍ମଃ ପର ଉଚ୍ଯତେ
ମନ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କର ଏକାଗ୍ରତା ସବୁଠାରୁ ଉଚ୍ଚ ତପସ୍ୟା। ଏହାକୁ ସମସ୍ତ ଧର୍ମରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି ବୁଝିବା ଉଚିତ; ଏହି ଧର୍ମକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ତାନି ସର୍ଵାଣି ସଂଧାଯ ମନଃଷଷ୍ଠାନି ମେଧଯା ଆତ୍ମତୃପ୍ତଃ ସ ଏଵାସୀଦ୍ ବହୁଚିନ୍ତ୍ଯମ୍ ଅଚିନ୍ତଯନ୍
ମନ ଓ ପାଞ୍ଚ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ—ଏହି ଛଅଟିକୁ ବୁଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ଏକଠା କରି, ନିଜେ ନିଜରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ବହୁ କଥା ଭାବି ଶାନ୍ତ ରହନ୍ତି।
ଗୋଚରେଭ୍ଯୋ ନିଵୃତ୍ତାନି ଯଦା ସ୍ଥାସ୍ଯନ୍ତି ଵେଶ୍ମନି ତଦା ଚୈଵାତ୍ମନାତ୍ମାନଂ ପରଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯଥ ଶାଶ୍ଵତମ୍
ଯେତେବେଳେ ଏହି ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ ନିଜ ମାନ୍ୟରୁ ଫେରି ଘରେ ରହିବ, ସେତେବେଳେ ନିଜେ ନିଜ ଆତ୍ମା ଦ୍ୱାରା ଶାଶ୍ୱତ ପରମ ଆତ୍ମାକୁ ଦେଖିପାରିବେ।
ସର୍ଵାତ୍ମାନଂ ମହାତ୍ମାନଂ ଵିଧୂମମ୍ ଇଵ ପାଵକମ୍ ପ୍ରପଶ୍ଯନ୍ତି ମହାତ୍ମାନଂ ବ୍ରାହ୍ମଣା ଯେ ମନୀଷିଣଃ
ଯେଉଁମାନେ ମହାତ୍ମା ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେମାନେ ସମସ୍ତର ଆତ୍ମା, ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ଧୂଆଁ ନଥିବା ଅଗ୍ନି ପରି ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ଦେଖନ୍ତି।
ଯଥା ପୁଷ୍ପଫଲୋପେତୋ ବହୁଶାଖୋ ମହାଦ୍ରୁମଃ ଆତ୍ମନୋ ନାଭିଜାନୀତେ କ୍ଵ ମେ ପୁଷ୍ପଂ କ୍ଵ ମେ ଫଲମ୍
ଯେପରି ଏକ ବଡ଼ ଗଛ ଅନେକ ଡାଳ, ଫୁଲ ଓ ଫଳରେ ଭରିଯାଇଥାଏ, କିନ୍ତୁ ନିଜେ ଜାଣିନଥାଏ—ମୋର କେଉଁଠି ଫୁଲ, କେଉଁଠି ଫଳ—
ଏଵମ୍ ଆତ୍ମା ନ ଜାନୀତେ କ୍ଵ ଗମିଷ୍ଯେ କୁତୋ ଽନ୍ଵ୍ ଅହମ୍ ଅନ୍ଯୋ ହ୍ଯ୍ ଅସ୍ଯାନ୍ତରାତ୍ମାସ୍ତି ଯଃ ସର୍ଵମ୍ ଅନୁପଶ୍ଯତି
ସେପରି ଆତ୍ମା ମଧ୍ୟ ଜାଣିନଥାଏ—'ମୁଁ କେଉଁଠି ଯିବି? କେଉଁଠୁ ଆସିଛି?' ଏହାର ଭିତରେ ଆଉ ଏକ ଆନ୍ତରିକ ଆତ୍ମା ଅଛି, ଯିଏ ସମସ୍ତକୁ ଦେଖେ।
ଜ୍ଞାନଦୀପେନ ଦୀପ୍ତେନ ପଶ୍ଯତ୍ଯ୍ ଆତ୍ମାନମ୍ ଆତ୍ମନା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାତ୍ମାନଂ ତଥା ଯୂଯଂ ଵିରାଗା ଭଵତ ଦ୍ଵିଜାଃ
ଜ୍ଞାନର ଦୀପ ଆଲୋକରେ ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ନିଜେ ଦେଖନ୍ତି। ଏପରି ଆତ୍ମାକୁ ଦେଖି, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଆପଣମାନେ ମଧ୍ୟ ରାଗରହିତ ହୁଅନ୍ତୁ।
ଵିମୁକ୍ତାଃ ସର୍ଵପାପେଭ୍ଯୋ ମୁକ୍ତତ୍ଵଚ ଇଵୋରଗାଃ ପରାଂ ବୁଦ୍ଧିମ୍ ଅଵାପ୍ଯେହାପ୍ଯ୍ ଅଚିନ୍ତା ଵିଗତଜ୍ଵରାଃ
ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇ, ଯେପରି ସାପ ତାଙ୍କର ପୁରୁଣା ଚର୍ମ ଛାଡ଼ିଦିଏ, ଏଠି ଏହି ଜଗତରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୁଦ୍ଧିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ଚିନ୍ତା ଓ ଦୁଃଖ ଛାଡ଼ି ଶାନ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
ସର୍ଵତଃସ୍ରୋତସଂ ଘୋରାଂ ନଦୀଂ ଲୋକପ୍ରଵାହିଣୀମ୍ ପଞ୍ଚେନ୍ଦ୍ରିଯଗ୍ରାହଵତୀଂ ମନଃସଂକଲ୍ପରୋଧସମ୍
ଏହି ଭୟଙ୍କର ନଦୀ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ବହିଯାଏ, ସାରା ଜଗତକୁ ନେଇଯାଏ, ପାଞ୍ଚ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ମାନେ ଏହାର ମଗର, ମନର ସଂକଳ୍ପ ଏହାର ଅବରୋଧ।
ଲୋଭମୋହତୃଣଚ୍ଛନ୍ନାଂ କାମକ୍ରୋଧସରୀସୃପାମ୍ ସତ୍ଯତୀର୍ଥାନୃତକ୍ଷୋଭାଂ କ୍ରୋଧପଙ୍କାଂ ସରିଦ୍ଵରାମ୍
ଲୋଭ ଓ ମୋହର ଘାସରେ ଢାକା, କାମ ଓ କ୍ରୋଧ ନାଗ ଭାବେ ଅଛି, ସତ୍ୟ ତୀର ଓ ମିଥ୍ୟା ତରଙ୍ଗ, କ୍ରୋଧ ଏହାର କାଦ, ଏହି ନଦୀ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଅଵ୍ଯକ୍ତପ୍ରଭଵାଂ ଶୀଘ୍ରାଂ କାମକ୍ରୋଧସମାକୁଲାମ୍ ପ୍ରତରଧ୍ଵଂ ନଦୀଂ ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ଦୁସ୍ତରାମ୍ ଅକୃତାତ୍ମଭିଃ
ଅଦୃଶ୍ୟ ମୂଳରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ବେଗବାନ୍, କାମ ଓ କ୍ରୋଧରେ ବିକଳ—ଏହି ଦୁର୍ଜୟ ନଦୀକୁ ବୁଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ଅତିକ୍ରମ କର, କାରଣ ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିନଥିବା ଲୋକ ପାଇଁ ଏହା ଅତିକ୍ରମ କରିବା କଠିନ।
ସଂସାରସାଗରଗମାଂ ଯୋନିପାତାଲଦୁସ୍ତରାମ୍ ଆତ୍ମଜନ୍ମୋଦ୍ଭଵାଂ ତାଂ ତୁ ଜିହ୍ଵାଵର୍ତଦୁରାସଦାମ୍
ଏହି ଜିହ୍ୱାର ଆସ୍ପଦରେ ଥିବା, ନିଜ ଜନ୍ମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଅନେକ ଯୋନିରେ ପଡ଼ିବା ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଦୁର୍ଜୟ ସଂସାର ସାଗରକୁ ନେଇଯାଏ; ଏହାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ।
ଯାଂ ତରନ୍ତି କୃତପ୍ରଜ୍ଞା ଧୃତିମନ୍ତୋ ମନୀଷିଣଃ ତାଂ ତୀର୍ଣଃ ସର୍ଵତୋ ମୁକ୍ତୋ ଵିଧୂତାତ୍ମାତ୍ମଵାଞ୍ ଶୁଚିଃ
ଯେଉଁମାନେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଧୃତିଶୀଳ ଏବଂ ବିବେକଶୀଳ, ସେମାନେ ଏହି ସଂସାର ସାଗରକୁ ଅତିକ୍ରମ କରନ୍ତି; ଏହାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଲେ ସମସ୍ତ ଆସକ୍ତିରୁ ମୁକ୍ତ, ଶୁଦ୍ଧ ଏବଂ ପରିଶୁଦ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି।
ଉତ୍ତମାଂ ବୁଦ୍ଧିମ୍ ଆସ୍ଥାଯ ବ୍ରହ୍ମଭୂଯାଯ କଲ୍ପତେ ଉତ୍ତୀର୍ଣଃ ସର୍ଵସଂକ୍ଲେଶାନ୍ ପ୍ରସନ୍ନାତ୍ମା ଵିକଲ୍ମଷଃ
ଉତ୍ତମ ବୁଦ୍ଧି ଅଂଶୀକରଣ କରିଲେ, ବ୍ରହ୍ମ ସ୍ଥିତି ପାଇବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି; ସମସ୍ତ କ୍ଲେଶକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ମନ ଶାନ୍ତ ଓ ଦୋଷରହିତ ହୁଅନ୍ତି।
ଭୂଯିଷ୍ଠାନୀଵ ଭୂତାନି ସର୍ଵସ୍ଥାନାନ୍ ନିରୀକ୍ଷ୍ଯ ଚ ଅକ୍ରୁଧ୍ଯନ୍ନ୍ ଅପ୍ରସୀଦଂଶ୍ ଚ ନନୃଶଂସମତିସ୍ ତଥା
ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଦେଖି, କୌଣସି କ୍ରୋଧ, ଆନନ୍ଦ କିମ୍ବା କ୍ରୂରତା ନ ରଖି, ମନୁଷ୍ୟ ନିଜ ଧର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ।
ତତୋ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯଥ ସର୍ଵେଷାଂ ଭୂତାନାଂ ପ୍ରଭଵାପ୍ଯଯମ୍ ଏତଦ୍ ଧି ସର୍ଵଧର୍ମେଭ୍ଯୋ ଵିଶିଷ୍ଟଂ ମେନିରେ ବୁଧାଃ
ତାପରେ ତୁମେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ନାଶକୁ ଦେଖିପାରିବ; ଏହି ଜ୍ଞାନକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ସମସ୍ତ ଧର୍ମ ଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି ମନେ କରିଛନ୍ତି।
ଧର୍ମଂ ଧର୍ମଭୃତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ମୁନଯଃ ସତ୍ଯଦର୍ଶିନଃ ଆତ୍ମାନୋ ଵ୍ଯାପିନୋ ଵିପ୍ରା ଇତି ପୁତ୍ରାନୁଶାସନମ୍
ଯେଉଁ ଋଷିମାନେ ସତ୍ୟକୁ ଦେଖନ୍ତି ଏବଂ ଧର୍ମରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେମାନେ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଆତ୍ମା ସବୁଠି ବ୍ୟାପିତ; ଏହି ହେଉଛି ପୁଅମାନେ ପାଇଁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଶିକ୍ଷା।
ପ୍ରଯତାଯ ପ୍ରଵକ୍ତଵ୍ଯଂ ହିତାଯାନୁଗତାଯ ଚ ଆତ୍ମଜ୍ଞାନମ୍ ଇଦଂ ଗୁହ୍ଯଂ ସର୍ଵଗୁହ୍ଯତମଂ ମହତ୍
ଏହି ଆତ୍ମଜ୍ଞାନ, ସମସ୍ତ ଗୁପ୍ତ ଜ୍ଞାନ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏବଂ ଗୁପ୍ତତମ, ଏହାକୁ କେବଳ ଶୁଦ୍ଧ, ଭଲ ଚାହୁଁଥିବା ଏବଂ ଭକ୍ତିଶୀଳ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ କହିବା ଉଚିତ।
ଅବ୍ରଵଂ ଯଦ୍ ଅହଂ ଵିପ୍ରା ଆତ୍ମସାକ୍ଷିକମ୍ ଅଞ୍ଜସା ନୈଵ ସ୍ତ୍ରୀ ନ ପୁମାନ୍ ଏଵଂ ନ ଚୈଵେଦଂ ନପୁଂସକମ୍
ମୁଁ ଯାହା କହିଛି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଏହା ନିଜ ଆତ୍ମାର ସାକ୍ଷାତ୍କାର; ଏହି ଆତ୍ମା ନା ନାରୀ, ନା ପୁରୁଷ, ନା ନପୁଂସକ।
ଅଦୁଃଖମ୍ ଅସୁଖଂ ବ୍ରହ୍ମ ଭୂତଭଵ୍ଯଭଵାତ୍ମକମ୍ ନୈତଜ୍ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ପୁମାନ୍ ସ୍ତ୍ରୀ ଵା ପୁନର୍ଭଵମ୍ ଅଵାପ୍ନୁଯାତ୍
ବ୍ରହ୍ମ ଦୁଃଖ ଓ ସୁଖ ରହିତ, ଏହା ଭୂତ, ଭବିଷ୍ୟତ ଓ ବର୍ତ୍ତମାନର ସାର; ଏହି ଜ୍ଞାନ ପାଇଲେ, ପୁରୁଷ କିମ୍ବା ନାରୀ କେହିପି ପୁନର୍ଜନ୍ମ ପାଉନାହାନ୍ତି।
ଯଥା ମତାନି ସର୍ଵାଣି ତଥୈତାନି ଯଥା ତଥା କଥିତାନି ମଯା ଵିପ୍ରା ଭଵନ୍ତି ନ ଭଵନ୍ତି ଚ
ଯେପରି ସମସ୍ତ ମତ ରହିଛି, ସେପରି ଏହି ଉପଦେଶମାନେ ମୁଁ କହିଛି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ; ଏମାନେ ଅଛନ୍ତି ଓ ନଥିବା ଭଳି।