ଯଥାଶ୍ମନା ହିରଣ୍ଯସ୍ଯ ସଂପ୍ରଯୁକ୍ତୌ ତଥୈଵ ତୌ ମଶକୋଦୁମ୍ବରୌ ଵାପି ସଂପ୍ରଯୁକ୍ତୌ ଯଥା ସହ
ଯେପରି ପଥର ସହ ସୁନା ଏକାଠି ରହେ, ସେପରି ଏହି ଦୁଇଟି ମଧ୍ୟ ଏକାଠି ଅଛନ୍ତି; କିମ୍ବା ଯେପରି ମଶା ଓ ଉଦୁମ୍ବର ଗଛ ଏକାଠି ରହନ୍ତି।
ଇଷିକା ଵା ଯଥା ମୁଞ୍ଜେ ପୃଥକ୍ ଚ ସହ ଚୈଵ ହ ତଥୈଵ ସହିତାଵ୍ ଏତୌ ଅନ୍ଯୋନ୍ଯସ୍ମିନ୍ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତୌ
ଯେପରି ମୁଞ୍ଜ ଘାସ ସହ ଇଷିକା ଏକାଠି ଓ ପୃଥକ୍ ଭାବେ ରହିଥାଏ, ସେପରି ଏହି ଦୁଇଟି ମଧ୍ୟ ଏକାଠି ଓ ପ୍ରତିଏକ ଅନ୍ୟରେ ନିର୍ଭର କରି ରହିଛନ୍ତି।
ସୃଜତେ ତୁ ଗୁଣାନ୍ ସତ୍ତ୍ଵଂ କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞସ୍ ତ୍ଵ୍ ଅଧିତିଷ୍ଠତି ଗୁଣାନ୍ ଵିକ୍ରିଯତଃ ସର୍ଵାନ୍ ଉଦାସୀନଵଦ୍ ଈଶ୍ଵରଃ
ସତ୍ତ୍ୱ ଗୁଣ ସୃଷ୍ଟି କରେ, କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ; ସମସ୍ତ ଗୁଣ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହେଉଥିବାବେଳେ, ଈଶ୍ୱର ସଦା ଉଦାସୀନ ରହନ୍ତି।
ସ୍ଵଭାଵଯୁକ୍ତଂ ତତ୍ ସର୍ଵଂ ଯଦ୍ ଇମାନ୍ ସୃଜତେ ଗୁଣାନ୍ ଊର୍ଣନାଭିର୍ ଯଥା ସୂତ୍ରଂ ସୃଜତେ ତଦ୍ ଗୁଣାଂସ୍ ତଥା
ସମସ୍ତ କିଛି ନିଜ ସ୍ୱଭାବରେ ଏହି ଗୁଣମାନଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କରେ, ଯେପରି ମକଡ଼ା ନିଜ ତାନା ବୁନେ, ସେପରି ଏହି ଗୁଣମାନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ପ୍ରଵୃତ୍ତା ନ ନିଵର୍ତନ୍ତେ ପ୍ରଵୃତ୍ତିର୍ ନୋପଲଭ୍ଯତେ ଏଵମ୍ ଏକେ ଵ୍ଯଵସ୍ଯନ୍ତି ନିଵୃତ୍ତିମ୍ ଇତି ଚାପରେ
ଏଗୁଡ଼ିକ ଆରମ୍ଭ ହେଲେ ପଛେ ଫେରି ଯାଆନ୍ତିନାହିଁ; ନିବୃତ୍ତି ଦେଖାଯାଏନାହିଁ। ଏଭଳି କିଛି ଲୋକ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି, ଅନ୍ୟେ ନିବୃତ୍ତିରେ।
ଉଭଯଂ ସଂପ୍ରଧାର୍ଯୈତଦ୍ ଅଧ୍ଯଵସ୍ଯେଦ୍ ଯଥାମତି ଅନେନୈଵ ଵିଧାନେନ ଭଵେଦ୍ ଵୈ ସଂଶଯୋ ମହାନ୍
ଉଭୟକୁ ଭାବି, ଜଣେ ନିଜ ବୁଦ୍ଧିଅନୁସାରେ ନିଷ୍ପତ୍ତି କରିବା ଉଚିତ; ଏହିପରି ଉପାୟରେ ବଡ଼ ସନ୍ଦେହ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଇପାରେ।
ଅନାଦିନିଧନୋ ହ୍ଯ୍ ଆତ୍ମା ତଂ ବୁଦ୍ଧ୍ଵା ଵିହରେନ୍ ନରଃ ଅକ୍ରୁଧ୍ଯନ୍ନ୍ ଅପ୍ରହୃଷ୍ଯଂଶ୍ ଚ ନିତ୍ଯଂ ଵିଗତମତ୍ସରଃ
ଆତ୍ମା ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ ବିହୀନ; ଏହାକୁ ଜାଣି, ମଣିଷ ରୋଷ ଓ ଅତି ଆନନ୍ଦ ବିନା, ସଦା ଇର୍ଷ୍ୟା ଛାଡ଼ି ଜୀବନ ଯାପନ କରିବା ଉଚିତ।
ଇତ୍ଯ୍ ଏଵଂ ହୃଦଯେ ସର୍ଵୋ ବୁଦ୍ଧିଚିନ୍ତାମଯଂ ଦୃଢମ୍ ଅନିତ୍ଯଂ ସୁଖମ୍ ଆସୀନମ୍ ଅଶୋଚ୍ଯଂ ଛିନ୍ନସଂଶଯଃ
ଏହିପରି, ହୃଦୟରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଥିବା ସମସ୍ତ କିଛି ବୁଦ୍ଧି ଓ ଚିନ୍ତାରେ ଗଠିତ; ଅସ୍ଥାୟୀ ସୁଖ ବସିଛି, ଶୋକ କରିବା ନାହିଁ, ସନ୍ଦେହ ଛିନ୍ନ ହୋଇଯାଇଛି।
ତରଯେତ୍ ପ୍ରଚ୍ଯୁତାଂ ପୃଥ୍ଵୀଂ ଯଥା ପୂର୍ଣାଂ ନଦୀଂ ନରାଃ ଅଵଗାହ୍ଯ ଚ ଵିଦ୍ଵାଂସୋ ଵିପ୍ରା ଲୋଲମ୍ ଇମଂ ତଥା
ଯେପରି ଲୋକେ ଭାସିଯାଇଥିବା ଭୂମି କିମ୍ବା ପୂର୍ଣ୍ଣ ନଦୀକୁ ଅତିକ୍ରମ କରନ୍ତି, ସେପରି ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଏହି ଅସ୍ଥିର ସଂସାରକୁ ଅତିକ୍ରମ କରନ୍ତି।
ନ ତୁ ତପ୍ଯତି ଵୈ ଵିଦ୍ଵାନ୍ ସ୍ଥଲେ ଚରତି ତତ୍ତ୍ଵଵିତ୍ ଏଵଂ ଵିଚିନ୍ତ୍ଯ ଚାତ୍ମାନଂ କେଵଲଂ ଜ୍ଞାନମ୍ ଆତ୍ମନଃ
କିନ୍ତୁ ତତ୍ତ୍ୱ ଜ୍ଞାନୀ ଜଣେ ଭୂମିରେ ଚାଲିଲେ ମଧ୍ୟ କେବେ ଦୁଃଖିତ ହୁଏନାହିଁ; ଏଭଳି ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ଚିନ୍ତା କରି, ଶୁଦ୍ଧ ଆତ୍ମଜ୍ଞାନ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ତାଂ ତୁ ବୁଦ୍ଧ୍ଵା ନରଃ ସର୍ଗଂ ଭୂତାନାମ୍ ଆଗତିଂ ଗତିମ୍ ସମଚେଷ୍ଟଶ୍ ଚ ଵୈ ସମ୍ଯଗ୍ ଲଭତେ ଶମମ୍ ଉତ୍ତମମ୍
ଯିଏ ସୃଷ୍ଟି, ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ଆଗମନ ଓ ବିଦାୟକୁ ବୁଝିଯାଏ, ସେ ଠିକ୍ ଭାବରେ କାମ କରି ସର୍ବୋତ୍ତମ ଶାନ୍ତି ପାଇଥାଏ।
ଏତଦ୍ ଦ୍ଵିଜନ୍ମସାମଗ୍ର୍ଯଂ ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ ଵିଶେଷତଃ ଆତ୍ମଜ୍ଞାନସମସ୍ନେହପର୍ଯାପ୍ତଂ ତତ୍ପରାଯଣମ୍
ଏହା ଦ୍ୱିଜନ୍ମମାନଙ୍କର ସଂଗ୍ରହ, ବିଶେଷକରି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ; ଏହା ଆତ୍ମଜ୍ଞାନ ଓ ସମଭାବରେ ନିଷ୍ଠା ଥିବାମାନେ ପାଇଁ ପ୍ରୟାପ୍ତ।
ତତ୍ତ୍ଵଂ ବୁଦ୍ଧ୍ଵା ଭଵେଦ୍ ବୁଦ୍ଧଃ କିମ୍ ଅନ୍ଯଦ୍ ବୁଦ୍ଧଲକ୍ଷଣମ୍ ଵିଜ୍ଞାଯୈତଦ୍ ଵିମୁଚ୍ଯନ୍ତେ କୃତକୃତ୍ଯା ମନୀଷିଣଃ
ସତ୍ୟକୁ ବୁଝିଲେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ହୁଅନ୍ତି; ଏହାଠାରୁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବୁଦ୍ଧିମାନ ହେବାର ଚିହ୍ନ ନାହିଁ। ଏହି ଜ୍ଞାନକୁ ଜାଣି, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ସମସ୍ତ କାମ ସାରି, ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି।
ନ ଭଵତି ଵିଦୁଷାଂ ମହଦ୍ ଭଯଂ ଯଦ୍ ଅଵିଦୁଷାଂ ସୁମହଦ୍ ଭଯଂ ପରତ୍ର ନହି ଗତିର୍ ଅଧିକାସ୍ତି କସ୍ଯଚିଦ୍ ଭଵତି ହି ଯା ଵିଦୁଷଃ ସନାତନୀ
ଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ପାଇଁ ବଡ଼ ଭୟ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଅଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ପାଇଁ ବଡ଼ ଭୟ ଅଛି। ପରଲୋକରେ, ଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ପଥ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କାହାରି ପାଇଁ ଉଚ୍ଚତମ ଗତି ନାହିଁ; ଏହି ପଥ ଚିରସ୍ଥାୟୀ।
ଲୋକେ ମାତରମ୍ ଅସୂଯତେ ନରସ୍ ତତ୍ର ଦେଵମ୍ ଅନିରୀକ୍ଷ୍ଯ ଶୋଚତେ ତତ୍ର ଚେତ୍ କୁଶଲୋ ନ ଶୋଚତେ ଯେ ଵିଦୁସ୍ ତଦ୍ ଉଭଯଂ କୃତାକୃତମ୍
ଏହି ଜଗତରେ ମନୁଷ୍ୟ ନିଜ ମାଆକୁ ଇର୍ଷ୍ୟା କରେ, ଏଠାରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଦେଖିନଥିବାରୁ ଶୋକ କରେ। କିନ୍ତୁ ଯଦି ସେ ଦକ୍ଷ ହୁଏ, ତେବେ ଶୋକ କରେନାହିଁ; ଯେଉଁମାନେ ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ କରିଥିବା ଓ ନ କରିଥିବା ଦୁହିଁ କାମ ସାରନ୍ତି।
ଯତ୍ କରୋତ୍ଯ୍ ଅନଭିସଂଧିପୂର୍ଵକଂ ତଚ୍ ଚ ନିନ୍ଦଯତି ଯତ୍ ପୁରା କୃତମ୍ ଯତ୍ ପ୍ରିଯଂ ତଦ୍ ଉଭଯଂ ନ ଵାପ୍ରିଯଂ ତସ୍ଯ ତଜ୍ ଜନଯତୀହ କୁର୍ଵତଃ
ଯେଉଁ କାମ ଅଭିପ୍ରାୟ ଛାଡ଼ି କରାଯାଏ, ସେଉଁଠି ସେ ନିନ୍ଦା କରେ, ପୂର୍ବରୁ କରାଯାଇଥିବା କାମକୁ ମଧ୍ୟ ନିନ୍ଦା କରେ। ଯାହା ପ୍ରିୟ କିମ୍ବା ଅପ୍ରିୟ, କରୁଥିବା ଲୋକ ପାଇଁ ଏହା କିଛି ଫଳ ଦେଉନାହିଁ।
ଯସ୍ମାଦ୍ ଧର୍ମାତ୍ ପରୋ ଧର୍ମୋ ଵିଦ୍ଯତେ ନେହ କଶ୍ଚନ ଯୋ ଵିଶିଷ୍ଟଶ୍ ଚ ଭୂତେଭ୍ଯସ୍ ତଦ୍ ଭଵାନ୍ ପ୍ରବ୍ରଵୀତୁ ନଃ
ଏଠାରେ ଧର୍ମଠାରୁ ଉପରେ ଆଉ କୌଣସି ଧର୍ମ ନାହିଁ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ଉତ୍କୃଷ୍ଟତା ନାହିଁ। ହେ ପୂଜ୍ୟ, ଆମକୁ ଏହି କଥା କହନ୍ତୁ।
ଧର୍ମଂ ଚ ସଂପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ପୁରାଣମ୍ ଋଷିଭିଃ ସ୍ତୁତମ୍ ଵିଶିଷ୍ଟଂ ସର୍ଵଧର୍ମେଭ୍ଯଃ ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ ମୁନିସତ୍ତମାଃ
ମୁଁ ପୁରୁଣା ଧର୍ମକୁ କହିବି, ଯାହା ଋଷିମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରିଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଧର୍ମରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ। ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଏହାକୁ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ଇନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ପ୍ରମାଥୀନି ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ସଂଯମ୍ଯ ତତ୍ତ୍ଵତଃ ସର୍ଵତଃ ପ୍ରସୃତାନୀହ ପିତା ବାଲାନ୍ ଇଵାତ୍ମଜାନ୍
ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକ ବେଶି ଅବଶ ହୁଅନ୍ତି; ବୁଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ସଠିକ୍ ଭାବେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଉଚିତ, ଯେପରିକି ବାପା ନିଜ ଛୋଟ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ, କାରଣ ଏହି ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ ସମସ୍ତଠାରେ ପ୍ରସାରିତ।
ମନସଶ୍ ଚେନ୍ଦ୍ରିଯାଣାଂ ଚାପ୍ଯ୍ ଐକାଗ୍ର୍ଯଂ ପରମଂ ତପଃ ଵିଜ୍ଞେଯଃ ସର୍ଵଧର୍ମେଭ୍ଯଃ ସ ଧର୍ମଃ ପର ଉଚ୍ଯତେ
ମନ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କର ଏକାଗ୍ରତା ସବୁଠାରୁ ଉଚ୍ଚ ତପସ୍ୟା। ଏହାକୁ ସମସ୍ତ ଧର୍ମରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି ବୁଝିବା ଉଚିତ; ଏହି ଧର୍ମକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ତାନି ସର୍ଵାଣି ସଂଧାଯ ମନଃଷଷ୍ଠାନି ମେଧଯା ଆତ୍ମତୃପ୍ତଃ ସ ଏଵାସୀଦ୍ ବହୁଚିନ୍ତ୍ଯମ୍ ଅଚିନ୍ତଯନ୍
ମନ ଓ ପାଞ୍ଚ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ—ଏହି ଛଅଟିକୁ ବୁଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ଏକଠା କରି, ନିଜେ ନିଜରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ବହୁ କଥା ଭାବି ଶାନ୍ତ ରହନ୍ତି।
ଗୋଚରେଭ୍ଯୋ ନିଵୃତ୍ତାନି ଯଦା ସ୍ଥାସ୍ଯନ୍ତି ଵେଶ୍ମନି ତଦା ଚୈଵାତ୍ମନାତ୍ମାନଂ ପରଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯଥ ଶାଶ୍ଵତମ୍
ଯେତେବେଳେ ଏହି ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ ନିଜ ମାନ୍ୟରୁ ଫେରି ଘରେ ରହିବ, ସେତେବେଳେ ନିଜେ ନିଜ ଆତ୍ମା ଦ୍ୱାରା ଶାଶ୍ୱତ ପରମ ଆତ୍ମାକୁ ଦେଖିପାରିବେ।
ସର୍ଵାତ୍ମାନଂ ମହାତ୍ମାନଂ ଵିଧୂମମ୍ ଇଵ ପାଵକମ୍ ପ୍ରପଶ୍ଯନ୍ତି ମହାତ୍ମାନଂ ବ୍ରାହ୍ମଣା ଯେ ମନୀଷିଣଃ
ଯେଉଁମାନେ ମହାତ୍ମା ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେମାନେ ସମସ୍ତର ଆତ୍ମା, ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ଧୂଆଁ ନଥିବା ଅଗ୍ନି ପରି ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ଦେଖନ୍ତି।
ଯଥା ପୁଷ୍ପଫଲୋପେତୋ ବହୁଶାଖୋ ମହାଦ୍ରୁମଃ ଆତ୍ମନୋ ନାଭିଜାନୀତେ କ୍ଵ ମେ ପୁଷ୍ପଂ କ୍ଵ ମେ ଫଲମ୍
ଯେପରି ଏକ ବଡ଼ ଗଛ ଅନେକ ଡାଳ, ଫୁଲ ଓ ଫଳରେ ଭରିଯାଇଥାଏ, କିନ୍ତୁ ନିଜେ ଜାଣିନଥାଏ—ମୋର କେଉଁଠି ଫୁଲ, କେଉଁଠି ଫଳ—
ଏଵମ୍ ଆତ୍ମା ନ ଜାନୀତେ କ୍ଵ ଗମିଷ୍ଯେ କୁତୋ ଽନ୍ଵ୍ ଅହମ୍ ଅନ୍ଯୋ ହ୍ଯ୍ ଅସ୍ଯାନ୍ତରାତ୍ମାସ୍ତି ଯଃ ସର୍ଵମ୍ ଅନୁପଶ୍ଯତି
ସେପରି ଆତ୍ମା ମଧ୍ୟ ଜାଣିନଥାଏ—'ମୁଁ କେଉଁଠି ଯିବି? କେଉଁଠୁ ଆସିଛି?' ଏହାର ଭିତରେ ଆଉ ଏକ ଆନ୍ତରିକ ଆତ୍ମା ଅଛି, ଯିଏ ସମସ୍ତକୁ ଦେଖେ।
ଜ୍ଞାନଦୀପେନ ଦୀପ୍ତେନ ପଶ୍ଯତ୍ଯ୍ ଆତ୍ମାନମ୍ ଆତ୍ମନା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାତ୍ମାନଂ ତଥା ଯୂଯଂ ଵିରାଗା ଭଵତ ଦ୍ଵିଜାଃ
ଜ୍ଞାନର ଦୀପ ଆଲୋକରେ ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ନିଜେ ଦେଖନ୍ତି। ଏପରି ଆତ୍ମାକୁ ଦେଖି, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଆପଣମାନେ ମଧ୍ୟ ରାଗରହିତ ହୁଅନ୍ତୁ।
ଵିମୁକ୍ତାଃ ସର୍ଵପାପେଭ୍ଯୋ ମୁକ୍ତତ୍ଵଚ ଇଵୋରଗାଃ ପରାଂ ବୁଦ୍ଧିମ୍ ଅଵାପ୍ଯେହାପ୍ଯ୍ ଅଚିନ୍ତା ଵିଗତଜ୍ଵରାଃ
ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇ, ଯେପରି ସାପ ତାଙ୍କର ପୁରୁଣା ଚର୍ମ ଛାଡ଼ିଦିଏ, ଏଠି ଏହି ଜଗତରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୁଦ୍ଧିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ଚିନ୍ତା ଓ ଦୁଃଖ ଛାଡ଼ି ଶାନ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
ସର୍ଵତଃସ୍ରୋତସଂ ଘୋରାଂ ନଦୀଂ ଲୋକପ୍ରଵାହିଣୀମ୍ ପଞ୍ଚେନ୍ଦ୍ରିଯଗ୍ରାହଵତୀଂ ମନଃସଂକଲ୍ପରୋଧସମ୍
ଏହି ଭୟଙ୍କର ନଦୀ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ବହିଯାଏ, ସାରା ଜଗତକୁ ନେଇଯାଏ, ପାଞ୍ଚ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ମାନେ ଏହାର ମଗର, ମନର ସଂକଳ୍ପ ଏହାର ଅବରୋଧ।
ଲୋଭମୋହତୃଣଚ୍ଛନ୍ନାଂ କାମକ୍ରୋଧସରୀସୃପାମ୍ ସତ୍ଯତୀର୍ଥାନୃତକ୍ଷୋଭାଂ କ୍ରୋଧପଙ୍କାଂ ସରିଦ୍ଵରାମ୍
ଲୋଭ ଓ ମୋହର ଘାସରେ ଢାକା, କାମ ଓ କ୍ରୋଧ ନାଗ ଭାବେ ଅଛି, ସତ୍ୟ ତୀର ଓ ମିଥ୍ୟା ତରଙ୍ଗ, କ୍ରୋଧ ଏହାର କାଦ, ଏହି ନଦୀ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଅଵ୍ଯକ୍ତପ୍ରଭଵାଂ ଶୀଘ୍ରାଂ କାମକ୍ରୋଧସମାକୁଲାମ୍ ପ୍ରତରଧ୍ଵଂ ନଦୀଂ ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ଦୁସ୍ତରାମ୍ ଅକୃତାତ୍ମଭିଃ
ଅଦୃଶ୍ୟ ମୂଳରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ବେଗବାନ୍, କାମ ଓ କ୍ରୋଧରେ ବିକଳ—ଏହି ଦୁର୍ଜୟ ନଦୀକୁ ବୁଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ଅତିକ୍ରମ କର, କାରଣ ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିନଥିବା ଲୋକ ପାଇଁ ଏହା ଅତିକ୍ରମ କରିବା କଠିନ।