ଯତ୍ ତୁ ସତ୍ରାଜିତେ କୃଷ୍ଣୋ ମଣିରତ୍ନଂ ସ୍ଯମନ୍ତକମ୍ ଦଦାଵ୍ ଅହାରଯଦ୍ ବଭ୍ରୁର୍ ଭୋଜେନ ଶତଧନ୍ଵନା
ଯେବେ କୃଷ୍ଣ ସତ୍ରାଜିତଙ୍କୁ ସ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣି ଦେଲେ, ବଭ୍ରୁର ଏହାକୁ ନେଇଗଲେ, ଭୋଜ ଓ ଶତଧନ୍ବନ ମଧ୍ୟ ଏହାରେ ଥିଲେ।
ସଦା ହି ପ୍ରାର୍ଥଯାମ୍ ଆସ ସତ୍ଯଭାମାମ୍ ଅନିନ୍ଦିତାମ୍ ଅକ୍ରୂରୋ ଽନ୍ତରମ୍ ଅନ୍ଵିଷ୍ଯନ୍ ମଣିଂ ଚୈଵ ସ୍ଯମନ୍ତକମ୍
ଅକ୍ରୂର ସଦା ନିର୍ମଳ ସତ୍ୟଭାମାଙ୍କୁ ଚାହୁଁଥିଲେ, ଏବଂ ସ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣିକୁ ଖୋଜୁଥିଲେ।
ସତ୍ରାଜିତଂ ତତୋ ହତ୍ଵା ଶତଧନ୍ଵା ମହାବଲଃ ରାତ୍ରୌ ତଂ ମଣିମ୍ ଆଦାଯ ତତୋ ଽକ୍ରୂରାଯ ଦତ୍ତଵାନ୍
ପରେ ଶତଧନ୍ବା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିବାରୁ, ସତ୍ରାଜିତଙ୍କୁ ମାରି ରାତିରେ ମଣି ନେଇଗଲେ ଏବଂ ପରେ ଏହାକୁ ଅକ୍ରୂରଙ୍କୁ ଦେଲେ।
ଅକ୍ରୂରସ୍ ତୁ ତଦା ଵିପ୍ରା ରତ୍ନମ୍ ଆଦାଯ ଚୋତ୍ତମମ୍ ସମଯଂ କାରଯାଂ ଚକ୍ରେ ନାଵେଦ୍ଯୋ ଽହଂ ତ୍ଵଯେତ୍ଯ୍ ଉତ
ଅକ୍ରୂର ସେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ମଣି ନେଇ, ଏକ ଚୁକ୍ତି କଲେ—'ତୁମେ ମୋ ନାମ କେବେ ଖୋଲିବା ନାହିଁ।'
ଵଯମ୍ ଅଭ୍ଯୁତ୍ପ୍ରପତ୍ସ୍ଯାମଃ କୃଷ୍ଣେନ ତ୍ଵାଂ ପ୍ରଧର୍ଷିତମ୍ ମମାଦ୍ଯ ଦ୍ଵାରକା ସର୍ଵା ଵଶେ ତିଷ୍ଠତ୍ଯ୍ ଅସଂଶଯମ୍
'ଆମେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦମିତ ହୋଇ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିବୁ; ଆଜି ସମସ୍ତ ଦ୍ୱାରକା ନିଶ୍ଚୟ ମୋ ଅଧୀନରେ ଅଛି।'
ହତେ ପିତରି ଦୁଃଖାର୍ତା ସତ୍ଯଭାମା ମନସ୍ଵିନୀ ପ୍ରଯଯୌ ରଥମ୍ ଆରୁହ୍ଯ ନଗରଂ ଵାରଣାଵତମ୍
ପିତାଙ୍କ ହତ୍ୟା ପରେ, ଦୁଃଖରେ ଭାରି ହୋଇଥିବା ସତ୍ୟଭାମା ରଥ ଚଡ଼ି ବାରଣାବତ ନଗରକୁ ଚଲିଗଲେ।
ସତ୍ଯଭାମା ତୁ ତଦ୍ ଵୃତ୍ତଂ ଭୋଜସ୍ଯ ଶତଧନ୍ଵନଃ ଭର୍ତୁର୍ ନିଵେଦ୍ଯ ଦୁଃଖାର୍ତା ପାର୍ଶ୍ଵସ୍ଥାଶ୍ରୂଣ୍ଯ୍ ଅଵର୍ତଯତ୍
ସତ୍ୟଭାମା ଏହି ଘଟଣା, ଯାହା ଶତଧନ୍ବନ ନାମକ ଭୋଜ ବଂଶୀ କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ କହିଲେ । ସେ ଦୁଃଖରେ ଭରିଯାଇ, ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ପାଖରେ ଦଢ଼ି ଦଢ଼ି କାନ୍ଦିଲେ ।
ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ଚ ଦଗ୍ଧାନାଂ ହରିଃ କୃତ୍ଵୋଦକକ୍ରିଯାମ୍ କୁଲ୍ଯାର୍ଥେ ଚାପି ପାଣ୍ଡୂନାଂ ନ୍ଯଯୋଜଯତ ସାତ୍ଯକିମ୍
ହରି, ଦହିଯାଇଥିବା ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଜଳାଞ୍ଜଳି ଦେଲେ । ପାଣ୍ଡୁ ବଂଶ ଚାଲି ରହିବା ପାଇଁ ସେ ସାତ୍ୟକିଙ୍କୁ ଦାୟିତ୍ୱ ଦେଲେ ।
ତତସ୍ ତ୍ଵରିତମ୍ ଆଗମ୍ଯ ଦ୍ଵାରକାଂ ମଧୁସୂଦନଃ ପୂର୍ଵଜଂ ହଲିନଂ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଇଦଂ ଵଚନମ୍ ଅବ୍ରଵୀତ୍
ତାପରେ ମଧୁସୂଦନ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ଭାବେ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଗଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ବଡ଼ଭାଇ, ଶ୍ରୀମାନ୍ ହଳଧରଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ ।
ହତଃ ପ୍ରସେନଃ ସିଂହେନ ସତ୍ରାଜିଚ୍ ଛତଧନ୍ଵନା ସ୍ଯମନ୍ତକସ୍ ତୁ ମଦ୍ନାମୀ ତସ୍ଯ ପ୍ରଭୁର୍ ଅହଂ ଵିଭୋ
ପ୍ରସେନାକୁ ସିଂହ ମାରିଦେଇଥିଲେ, ଶତଧନ୍ବନ ଶତ୍ରାଜିତଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିଥିଲେ; କିନ୍ତୁ ଶ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣି ମୋର, କାରଣ ମୁଁ ତାହାର ନିଯାଁ ସ୍ୱାମୀ ।
ତଦ୍ ଆରୋହ ରଥଂ ଶୀଘ୍ରଂ ଭୋଜଂ ହତ୍ଵା ମହାରଥମ୍ ସ୍ଯମନ୍ତକୋ ମହାବାହୋ ଅସ୍ମାକଂ ସ ଭଵିଷ୍ଯତି
ତେଣୁ, ତୁମେ ତୁରନ୍ତ ରଥରେ ଚଢ଼; ଭୋଜ ମହାରଥୀଙ୍କୁ ମାରିଦେଲେ ପରେ, ଓ ବଳଶାଳୀ, ଶ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣି ଆମେ ପାଇବୁ ।
ତତଃ ପ୍ରଵଵୃତେ ଯୁଦ୍ଧଂ ତୁମୁଲଂ ଭୋଜକୃଷ୍ଣଯୋଃ ଶତଧନ୍ଵା ତତୋ ଽକ୍ରୂରଂ ସର୍ଵତୋଦିଶମ୍ ଐକ୍ଷତ
ତାପରେ ଭୋଜ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା; ଶତଧନ୍ବନ ଅକୃରୁଙ୍କୁ ଦେଖି ସବୁଦିଗରେ ଚାହିଲେ ।
ସଂରବ୍ଧୌ ତାଵ୍ ଉଭୌ ତତ୍ର ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭୋଜଜନାର୍ଦନୌ ଶକ୍ତୋ ଽପି ଶାପାଦ୍ ଧାର୍ଦିକ୍ଯମ୍ ଅକ୍ରୂରୋ ନାନ୍ଵପଦ୍ଯତ
ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୋଜ ଓ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଦୁହେଁ କ୍ରୋଧିତ ଦେଖି, ଅକୃରୁ ଶକ୍ତି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଶାପର କାରଣରୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଯୋଗ ଦେଲେ ନାହିଁ ।
ଅପଯାନେ ତତୋ ବୁଦ୍ଧିଂ ଭୋଜଶ୍ ଚକ୍ରେ ଭଯାର୍ଦିତଃ ଯୋଜନାନାଂ ଶତଂ ସାଗ୍ରଂ ହୃଦଯା ପ୍ରତ୍ଯପଦ୍ଯତ
ଭୟରେ ଭୋଜ ପଳାଇବାକୁ ଠାରେ ଧରିଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ଘୋଡ଼ି ହୃଦୟା ସହିତ ଏକଶ ଯୋଜନା ଅଧିକ ଦୂର ଚାଲିଗଲେ ।
ଵିଖ୍ଯାତା ହୃଦଯା ନାମ ଶତଯୋଜନଗାମିନୀ ଭୋଜସ୍ଯ ଵଡଵା ଵିପ୍ରା ଯଯା କୃଷ୍ଣମ୍ ଅଯୋଧଯତ୍
ହୃଦୟା ନାମକ ଘୋଡ଼ି, ଯିଏ ଏକଶ ଯୋଜନା ଚାଲିପାରେ, ସେଇ ଭୋଜଙ୍କର ଘୋଡ଼ି ଥିଲେ, ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଯାହା ସହିତ ସେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ ।
କ୍ଷୀଣାଂ ଜଵେନ ହୃଦଯାମ୍ ଅଧ୍ଵନଃ ଶତଯୋଜନେ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରଥସ୍ଯ ସ୍ଵାଂ ଵୃଦ୍ଧିଂ ଶତଧନ୍ଵାନମ୍ ଅର୍ଦଯତ୍
ଏକଶ ଯୋଜନା ଚାଲିବା ପରେ ହୃଦୟା ଦୃତି ହରାଇଦେଲା; ତାହା ଦେଖି ତାଙ୍କର ରଥ ଆଗରେ ଥିବାରୁ, ଶତଧନ୍ବନ ଆଘାତ ପାଇଲେ ।
ତତସ୍ ତସ୍ଯା ହତାଯାସ୍ ତୁ ଶ୍ରମାତ୍ ଖେଦାଚ୍ ଚ ଭୋ ଦ୍ଵିଜାଃ ଖମ୍ ଉତ୍ପେତୁର୍ ଅଥ ପ୍ରାଣାଃ କୃଷ୍ଣୋ ରାମମ୍ ଅଥାବ୍ରଵୀତ୍
ଏହିପରେ, ହୃଦୟା ଦୁଃଖ ଓ କ୍ଲାନ୍ତିରେ ମରିଗଲା, ତାଙ୍କର ପ୍ରାଣ ଆକାଶକୁ ଚଲିଗଲା; ଏବଂ କୃଷ୍ଣ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ ।
ତିଷ୍ଠେହ ତ୍ଵଂ ମହାବାହୋ ଦୃଷ୍ଟଦୋଷା ହଯା ମଯା ପଦ୍ଭ୍ଯାଂ ଗତ୍ଵା ହରିଷ୍ଯାମି ମଣିରତ୍ନଂ ସ୍ଯମନ୍ତକମ୍
ତୁମେ ଏଠାରେ ରୁହ, ବଳଶାଳୀ; ମୋର ଘୋଡ଼ିମାନେ କ୍ଲାନ୍ତ, ମୁଁ ପାଇଁ ଚାଲି ଶ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣି ଆଣିବି ।
ପଦ୍ଭ୍ଯାମ୍ ଏଵ ତତୋ ଗତ୍ଵା ଶତଧନ୍ଵାନମ୍ ଅଚ୍ଯୁତଃ ମିଥିଲାମ୍ ଅଭିତୋ ଵିପ୍ରା ଜଘାନ ପରମାସ୍ତ୍ରଵିତ୍
ତାପରେ ଅଚ୍ୟୁତ ପାଇଁ ଚାଲି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ମିଥିଳା ନିକଟରେ ଶତଧନ୍ବନଙ୍କୁ, ଯିଏ ଅତିଶୟ ଅସ୍ତ୍ରର ପାଣି, ମାରିଦେଲେ ।
ସ୍ଯମନ୍ତକଂ ଚ ନାପଶ୍ଯଦ୍ ଧତ୍ଵା ଭୋଜଂ ମହାବଲମ୍ ନିଵୃତ୍ତଂ ଚାବ୍ରଵୀତ୍ କୃଷ୍ଣଂ ମଣିଂ ଦେହୀତି ଲାଙ୍ଗଲୀ
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୋଜଙ୍କୁ ମାରିଦେଲେ ପରେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଶ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣିକୁ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ; କୃଷ୍ଣ ଫେରିଲେ ବେଳେ, ଲାଙ୍ଗଳଧର କହିଲେ, 'ମଣି ଦେ' ।
ନାସ୍ତୀତି କୃଷ୍ଣଶ୍ ଚୋଵାଚ ତତୋ ରାମୋ ରୁଷାନ୍ଵିତଃ ଧିକ୍ଶବ୍ଦପୂର୍ଵମ୍ ଅସକୃତ୍ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ଜନାର୍ଦନମ୍
'ମଣି ନାହିଁ,' ବୋଲି କୃଷ୍ଣ କହିଲେ । ତାପରେ ରାମ କ୍ରୋଧରେ ଭରିଯାଇ, ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ବାରମ୍ବାର ଭର୍ଷଣ କରିଲେ ।
ଭ୍ରାତୃତ୍ଵାନ୍ ମର୍ଷଯାମ୍ଯ୍ ଏଷ ସ୍ଵସ୍ତି ତେ ଽସ୍ତୁ ଵ୍ରଜାମ୍ଯ୍ ଅହମ୍ କୃତ୍ଯଂ ନ ମେ ଦ୍ଵାରକଯା ନ ତ୍ଵଯା ନ ଚ ଵୃଷ୍ଣିଭିଃ
'ତୁମେ ମୋ ଭାଇ ଥିବାରୁ ମୁଁ ମାଫ କରୁଛି; ଭଲ ରୁହ, ମୁଁ ଚାଲିଯାଏ । ମୋର କୌଣସି କାମ ନାହିଁ ଦ୍ୱାରକା, ତୁମେ କିମ୍ବା ବୃଷ୍ଣିମାନେ ସହିତ ।'
ପ୍ରଵିଵେଶ ତତୋ ରାମୋ ମିଥିଲାମ୍ ଅରିମର୍ଦନଃ ସର୍ଵକାମୈର୍ ଉପହୃତୈର୍ ମିଥିଲେନାଭିପୂଜିତଃ
ତାପରେ ଶତ୍ରୁନାଶକ ରାମ ମିଥିଳାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଏବଂ ମିଥିଳାର ରାଜା ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛିତ ଦାନ-ସମ୍ଭାର ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନ୍ ଏଵ କାଲେ ତୁ ବଭ୍ରୁର୍ ମତିମତାଂ ଵରଃ ନାନାରୂପାନ୍ କ୍ରତୂନ୍ ସର୍ଵାନ୍ ଆଜହାର ନିରର୍ଗଲାନ୍
ଏହି ସମୟରେ, ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ ବଭ୍ରୁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଅନେକ ଅବରୋଧବିହୀନ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ ।
ଦୀକ୍ଷାମଯଂ ସ କଵଚଂ ରକ୍ଷାର୍ଥଂ ପ୍ରଵିଵେଶ ହ ସ୍ଯମନ୍ତକକୃତେ ପ୍ରାଜ୍ଞୋ ଗାନ୍ଦୀପୁତ୍ରୋ ମହାଯଶାଃ
ଗାନ୍ଦିନୀଙ୍କ ପୁଅ, ଅତି ବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣିକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ଦୀକ୍ଷାର ରକ୍ଷାକବଚ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଅଥ ରତ୍ନାନି ଚାନ୍ଯାନି ଧନାନି ଵିଵିଧାନି ଚ ଷଷ୍ଟିଂ ଵର୍ଷାଣି ଧର୍ମାତ୍ମା ଯଜ୍ଞେଷ୍ଵ୍ ଏଵ ନ୍ଯଯୋଜଯତ୍
ତାପରେ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଏହି ବ୍ୟକ୍ତି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମଣିମାଣିକ୍ୟ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଧନସମ୍ପଦ ଛଅଶି ବର୍ଷ ଧରି କେବଳ ଯଜ୍ଞରେ ବ୍ୟୟ କଲେ।
ଅକ୍ରୂରଯଜ୍ଞା ଇତି ତେ ଖ୍ଯାତାସ୍ ତସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ ବହ୍ଵନ୍ନଦକ୍ଷିଣାଃ ସର୍ଵେ ସର୍ଵକାମପ୍ରଦାଯିନଃ
ସେହି ମହାନ୍ ଆତ୍ମାଙ୍କର ଏହି ଯଜ୍ଞଗୁଡ଼ିକୁ 'ଅକୃର୍ଣ୍ଣ ଯଜ୍ଞ' ବୋଲି ପରିଚିତ ହେଲା; ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞରେ ପ୍ରଚୁର ଭୋଜନ ଓ ଦାନ ଥିଲା, ଏହା ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଥିଲା।
ଅଥ ଦୁର୍ଯୋଧନୋ ରାଜା ଗତ୍ଵା ସ ମିଥିଲାଂ ପ୍ରଭୁଃ ଗଦାଶିକ୍ଷାଂ ତତୋ ଦିଵ୍ଯାଂ ବଲଦେଵାଦ୍ ଅଵାପ୍ତଵାନ୍
ତାପରେ ରାଜା ଦୁର୍ୟୋଧନ ମିଥିଲାକୁ ଗଲେ ଏବଂ ସେଠାରେ ବଳରାମଙ୍କଠାରୁ ଗଦାଯୁଦ୍ଧର ଦିବ୍ୟ ଶିକ୍ଷା ଲାଭ କଲେ।
ସଂପ୍ରସାଦ୍ଯ ତତୋ ରାମୋ ଵୃଷ୍ଣ୍ଯନ୍ଧକମହାରଥୈଃ ଆନୀତୋ ଦ୍ଵାରକାମ୍ ଏଵ କୃଷ୍ଣେନ ଚ ମହାତ୍ମନା
ତାପରେ ରାମଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରି, ବୃଷ୍ଣି ଓ ଅନ୍ଧକ ମହାବୀରମାନେ ସହିତ ମହାନ୍ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କୁ ଦ୍ୱାରକାକୁ ନେଇଯାଇଲେ।
ଅକ୍ରୂରଶ୍ ଚାନ୍ଧକୈଃ ସାର୍ଧମ୍ ଆଯାତଃ ପୁରୁଷର୍ଷଭଃ ହତ୍ଵା ସତ୍ରାଜିତଂ ସୁପ୍ତଂ ସହବନ୍ଧୁଂ ମହାବଲଃ
ଅକୃର୍ଣ୍ଣ, ପୁରୁଷମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅନ୍ଧକମାନେ ସହିତ ଆସି, ଅପାର ଶକ୍ତିରେ ସତ୍ରାଜିତଙ୍କୁ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଆତ୍ମୀୟମାନେ ସହିତ ସେ ଘୁମେଇଥିବାବେଳେ ହତ୍ୟା କଲେ।