ଅଧଶ୍ ଚୋର୍ଧ୍ଵଂ ଚ ତେ ଦୀପ୍ତାସ୍ ତତଃ ସପ୍ତ ଦିଵାକରାଃ ଦହନ୍ତ୍ଯ୍ ଅଶେଷଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ସପାତାଲତଲଂ ଦ୍ଵିଜାଃ
ତାପରେ, ଉପରେ ଓ ତଳେ, ସେଇ ତେଜସ୍ୱୀ ସାତି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପାତାଳ ସହିତ ତିନି ଜଗତକୁ ପୁରାପୁରି ପୋଡ଼ିଦେଉଛନ୍ତି।
ଦହ୍ଯମାନଂ ତୁ ତୈର୍ ଦୀପ୍ତୈସ୍ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ଦୀପ୍ତଭାସ୍କରୈଃ ସାଦ୍ରିନଗାର୍ଣଵାଭୋଗଂ ନିଃସ୍ନେହମ୍ ଅଭିଜାଯତେ
ସେଇ ତେଜସ୍ୱୀ ସୂର୍ଯ୍ୟମାନେ ତିନି ଜଗତ, ପାହାଡ଼, ସହର ଓ ସମୁଦ୍ର ସହିତ ଜଳାଇଦେଲେ, ସମସ୍ତ ଆର୍ଦ୍ରତା ହରାଇଯାଏ ଓ ଶୁଷ୍କତା ଛାଇଯାଏ।
ତତୋ ନିର୍ଦଗ୍ଧଵୃକ୍ଷାମ୍ବୁ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯମ୍ ଅଖିଲଂ ଦ୍ଵିଜାଃ ଭଵତ୍ଯ୍ ଏଷା ଚ ଵସୁଧା କୂର୍ମପୃଷ୍ଠୋପମାକୃତିଃ
ତାପରେ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଗଛ ଓ ପାଣି ସବୁ ଜଳିଯିବା ପରେ, ସମସ୍ତ ତିନି ଜଗତ କୁମିର ପିଠି ଭଳି ଏକ ଭୂମିରୂପ ହୋଇଯାଏ।
ତତଃ କାଲାଗ୍ନିରୁଦ୍ରୋ ଽସୌ ଭୂତସର୍ଗହରୋ ହରଃ ଶେଷାହିଶ୍ଵାସସଂତାପାତ୍ ପାତାଲାନି ଦହତ୍ଯ୍ ଅଧଃ
ତାପରେ, ସେଇ କାଳାଗ୍ନି ରୂପୀ ରୁଦ୍ର, ଯିଏ ସୃଷ୍ଟିକୁ ନଶ୍ୱର କରନ୍ତି, ଶେଷ ନାଗଙ୍କର ଶ୍ୱାସର ତାପରେ, ତଳରେ ପାତାଳକୁ ପୋଡ଼ିଦେଉଛନ୍ତି।
ପାତାଲାନି ସମସ୍ତାନି ସ ଦଗ୍ଧ୍ଵା ଜ୍ଵଲନୋ ମହାନ୍ ଭୂମିମ୍ ଅଭ୍ଯେତ୍ଯ ସକଲଂ ଦଗ୍ଧ୍ଵା ତୁ ଵସୁଧାତଲମ୍
ସେଇ ବଡ଼ ଜ୍ୱାଳାମୟ ଅଗ୍ନି ସମସ୍ତ ପାତାଳକୁ ପୋଡ଼ିଦେଇ, ପୃଥିବୀକୁ ଆସି, ସମସ୍ତ ଭୂମିକୁ ଜଳାଇଦେଉଛନ୍ତି।
ଭୁଵୋ ଲୋକଂ ତତଃ ସର୍ଵଂ ସ୍ଵର୍ଗଲୋକଂ ଚ ଦାରୁଣଃ ଜ୍ଵାଲାମାଲାମହାଵର୍ତସ୍ ତତ୍ରୈଵ ପରିଵର୍ତତେ
ତାପରେ, ସେଇ ଭୟଙ୍କର ଅଗ୍ନିର ଜ୍ୱାଳା ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ଓ ସ୍ୱର୍ଗ ଲୋକକୁ ମଧ୍ୟ ଜଳାଇଦେଉଛି।
ଅମ୍ବରୀଷମ୍ ଇଵାଭାତି ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯମ୍ ଅଖିଲଂ ତଦା ଜ୍ଵାଲାଵର୍ତପରୀଵାରମ୍ ଉପକ୍ଷୀଣବଲାସ୍ ତତଃ
ସେ ସମୟରେ, ସମସ୍ତ ତିନି ଜଗତ ଅମ୍ବରୀଷ ଭସ୍ମ ଭଳି ଦେଖାଯାଏ, ଚାରିପାଖରେ ଅଗ୍ନିର ଘୂର୍ଣ୍ଣି ଜ୍ୱାଳା ଘେରିଅଛି, ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଶେଷ ହୋଇଯାଏ।
ତତସ୍ ତାପପରୀତାସ୍ ତୁ ଲୋକଦ୍ଵଯନିଵାସିନଃ ହୃତାଵକାଶା ଗଚ୍ଛନ୍ତି ମହର୍ଲୋକଂ ଦ୍ଵିଜାସ୍ ତଦା
ତାପରେ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଦୁଇ ଲୋକର ବାସିନ୍ଦାମାନେ ତାପରେ ପୀଡ଼ିତ ଓ ଅବକାଶ ହରାଇ, ମହର୍ଲୋକକୁ ଚାଲିଯାନ୍ତି।
ତସ୍ମାଦ୍ ଅପି ମହାତାପତପ୍ତା ଲୋକାସ୍ ତତଃ ପରମ୍ ଗଚ୍ଛନ୍ତି ଜନଲୋକଂ ତେ ଦଶାଵୃତ୍ଯା ପରୈଷିଣଃ
ସେଠାରୁ, ଅଧିକ ତାପରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇ, ସେମାନେ ଉଚ୍ଚ ଆଶ୍ରୟ ଦେଖି ଜନଲୋକକୁ ଚାଲିଯାନ୍ତି।
ତତୋ ଦଗ୍ଧ୍ଵା ଜଗତ୍ ସର୍ଵଂ ରୁଦ୍ରରୂପୀ ଜନାର୍ଦନଃ ମୁଖନିଃଶ୍ଵାସଜାନ୍ ମେଘାନ୍ କରୋତି ମୁନିସତ୍ତମାଃ
ତାପରେ, ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିକୁ ଜଳାଇଦେଇ, ରୁଦ୍ର ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ଜନାର୍ଦନ, ମୁହଁରୁ ଶ୍ୱାସ ଦେଇ ମେଘ ଉତ୍ପନ୍ନ କରନ୍ତି, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ତତୋ ଗଜକୁଲପ୍ରଖ୍ଯାସ୍ ତଡିଦ୍ଵନ୍ତୋ ନିନାଦିନଃ ଉତ୍ତିଷ୍ଠନ୍ତି ତଦା ଵ୍ଯୋମ୍ନି ଘୋରାଃ ସଂଵର୍ତକା ଘନାଃ
ସେ ସମୟରେ, ହାତୀ ଝୁଣ୍ଡ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିବା, ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଚମକ ଓ ଗର୍ଜନାରେ ଭୟଙ୍କର, ସେଇ ସଂବର୍ତ୍ତକ ମେଘମାନେ ଆକାଶରେ ଉଠିଯାଆନ୍ତି।
କେଚିଦ୍ ଅଞ୍ଜନସଂକାଶାଃ କେଚିତ୍ କୁମୁଦସଂନିଭାଃ ଧୂମଵର୍ଣା ଘନାଃ କେଚିତ୍ କେଚିତ୍ ପୀତାଃ ପଯୋଧରାଃ
କିଛି ମେଘ କାଜଳ ଭଳି କଳା, କିଛି କୁମୁଦ ଫୁଲ ଭଳି ଧଳା, କିଛି ଧୂଆଁ ରଙ୍ଗର, ଆଉ କିଛି ପାକା ମେଘ ଭଳି ହଳଦିଆ।
କେଚିଦ୍ ଧରିଦ୍ରାଵର୍ଣାଭା ଲାକ୍ଷାରସନିଭାସ୍ ତଥା କେଚିଦ୍ ଵୈଦୂର୍ଯସଂକାଶା ଇନ୍ଦ୍ରନୀଲନିଭାସ୍ ତଥା
କିଛି ହଳଦୀ ରଙ୍ଗର, କିଛି ଲାକ୍ଷା ରସ ଭଳି, କିଛି ବୈଦୂର୍ୟ ଭଳି ଚମକୁଛି, କିଛି ଇନ୍ଦ୍ରନୀଳ ମଣି ଭଳି।
ଶଙ୍ଖକୁନ୍ଦନିଭାଶ୍ ଚାନ୍ଯେ ଜାତୀକୁନ୍ଦନିଭାସ୍ ତଥା ଇନ୍ଦ୍ରଗୋପନିଭାଃ କେଚିନ୍ ମନଃଶିଲାନିଭାସ୍ ତଥା
କିଛି ଶଂଖ ଓ କୁନ୍ଦ ଫୁଲ ଭଳି, କିଛି ଜାତୀ ଓ କୁନ୍ଦ ଭଳି, କିଛି ଇନ୍ଦ୍ରଗୋପ ପୋକା ଭଳି, କିଛି ମିନିଆ ରଙ୍ଗର।
ପଦ୍ମପତ୍ତ୍ରନିଭାଃ କେଚିଦ୍ ଉତ୍ତିଷ୍ଠନ୍ତି ଘନାଘନାଃ କେଚିତ୍ ପୁରଵରାକାରାଃ କେଚିତ୍ ପର୍ଵତସଂନିଭାଃ
କିଛି ମେଘ ପଦ୍ମପତ୍ର ଭଳି ଉଠୁଛି, କିଛି ସହର ଭଳି ଆକାର ନେଉଛି, ଆଉ କିଛି ପାହାଡ଼ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଛି।
କୂଟାଗାରନିଭାଶ୍ ଚାନ୍ଯେ କେଚିତ୍ ସ୍ଥଲନିଭା ଘନାଃ ମହାକାଯା ମହାରାଵା ପୂରଯନ୍ତି ନଭସ୍ତଲମ୍
କିଛି ମେଘ ମହଲ ଭଳି, କିଛି ମାଟି ଭଳି ଦେଖାଯାଉଛି; ବଡ଼ ଦେହ ଓ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦରେ ସମସ୍ତ ଆକାଶକୁ ଭରିଦେଉଛନ୍ତି।
ଵର୍ଷନ୍ତସ୍ ତେ ମହାସାରାସ୍ ତମ୍ ଅଗ୍ନିମ୍ ଅତିଭୈରଵମ୍ ଶମଯନ୍ତ୍ଯ୍ ଅଖିଲଂ ଵିପ୍ରାସ୍ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯାନ୍ତରଵିସ୍ତୃତମ୍
ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର ଅଗ୍ନିକୁ ଶାନ୍ତ କରି, ବଡ଼ ବଡ଼ ଝରଣା ଭଳି ବର୍ଷା କରି, ସମସ୍ତ ତିନି ଜଗତକୁ ଢାକିଦେଉଛନ୍ତି।
ନଷ୍ଟେ ଚାଗ୍ନୌ ଶତଂ ତେ ଽପି ଵର୍ଷାଣାମ୍ ଅଧିକଂ ଘନାଃ ପ୍ଲାଵଯନ୍ତୋ ଜଗତ୍ ସର୍ଵଂ ଵର୍ଷନ୍ତି ମୁନିସତ୍ତମାଃ
ଅଗ୍ନି ଶେଷ ହେଲାପରେ, ସେମାନେ ଶତ ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବର୍ଷା କରି, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ପ୍ରବାହିତ କରିଦେଉଛନ୍ତି, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଧାରାଭିର୍ ଅକ୍ଷମାତ୍ରାଭିଃ ପ୍ଲାଵଯିତ୍ଵାଖିଲାଂ ଭୁଵମ୍ ଭୁଵୋ ଲୋକଂ ତଥୈଵୋର୍ଧ୍ଵଂ ପ୍ଲାଵଯନ୍ତି ଦିଵଂ ଦ୍ଵିଜାଃ
ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଛୋଟ ଛୋଟ ଧାରାରେ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀକୁ ଭିଜାଇଦେଇ, ସେମାନେ ତଳ ଲୋକକୁ ଏବଂ ପରେ ଉପର ଦିଗକୁ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ଭାବରେ ପ୍ଲାବିତ କରନ୍ତି।
ଅନ୍ଧକାରୀକୃତେ ଲୋକେ ନଷ୍ଟେ ସ୍ଥାଵରଜଙ୍ଗମେ ଵର୍ଷନ୍ତି ତେ ମହାମେଘା ଵର୍ଷାଣାମ୍ ଅଧିକଂ ଶତମ୍
ଯେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ଜଗତ ଅନ୍ଧାରରେ ଡୁବିଯାଏ ଏବଂ ସ୍ଥାବର ଚଳନଶୀଳ ସବୁ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ, ସେଇ ସମୟରେ ସେମାନେ ବଡ଼ ବଡ଼ ମେଘ ଶତଧିକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବର୍ଷା କରନ୍ତି।
ସପ୍ତର୍ଷିସ୍ଥାନମ୍ ଆକ୍ରମ୍ଯ ସ୍ଥିତେ ଽମ୍ଭସି ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ ଏକାର୍ଣଵଂ ଭଵତ୍ଯ୍ ଏତତ୍ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯମ୍ ଅଖିଲଂ ତତଃ
ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ସପ୍ତ ଋଷିଙ୍କ ନିବାସ ସ୍ଥାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାଣି ଭରିଯାଏ ଏବଂ ସମସ୍ତ ତିନି ଲୋକ ଏକ ମହାସାଗର ହୋଇଯାଏ।
ଅଥ ନିଃଶ୍ଵାସଜୋ ଵିଷ୍ଣୋର୍ ଵାଯୁସ୍ ତାଞ୍ ଜଲଦାଂସ୍ ତତଃ ନାଶଂ ନଯତି ଭୋ ଵିପ୍ରା ଵର୍ଷାଣାମ୍ ଅଧିକଂ ଶତମ୍
ତାପରେ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶ୍ୱାସରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ବାୟୁ ଏହି ମେଘମାନେକୁ ଶତଧିକ ବର୍ଷ ଧରି ଦୂରେଇଦିଏ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ।
ସର୍ଵଭୂତମଯୋ ଽଚିନ୍ତ୍ଯୋ ଭଗଵାନ୍ ଭୂତଭାଵନଃ ଅନାଦିର୍ ଆଦିର୍ ଵିଶ୍ଵସ୍ଯ ପୀତ୍ଵା ଵାଯୁମ୍ ଅଶେଷତଃ
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ୟାପ୍ତ, ଅଚିନ୍ତ୍ୟ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆଦି ଏବଂ ଆଦିହୀନ, ସେଇ ପ୍ରଭୁ ସମସ୍ତ ବାୟୁକୁ ପିଇଯାଉଛନ୍ତି।
ଏକାର୍ଣଵେ ତତସ୍ ତସ୍ମିଞ୍ ଶେଷଶଯ୍ଯାସ୍ଥିତଃ ପ୍ରଭୁଃ ବ୍ରହ୍ମରୂପଧରଃ ଶେତେ ଭଗଵାନ୍ ଆଦିକୃଦ୍ ଧରିଃ
ତାପରେ, ସେଇ ଏକମାତ୍ର ସାଗର ମଧ୍ୟରେ, ଶେଷ ନାଗ ଉପରେ ବ୍ରହ୍ମାର ଆକୃତି ଧାରଣ କରି, ଆଦିକର୍ତ୍ତା ହରି ଶୟନ କରନ୍ତି।
ଜନଲୋକଗତୈଃ ସିଦ୍ଧୈଃ ସନକାଦ୍ଯୈର୍ ଅଭିଷ୍ଟୁତଃ ବ୍ରହ୍ମଲୋକଗତୈଶ୍ ଚୈଵ ଚିନ୍ତ୍ଯମାନୋ ମୁମୁକ୍ଷୁଭିଃ
ଜନଲୋକରେ ବସୁଥିବା ସନକ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସିଦ୍ଧମାନେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି, ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକରେ ବସୁଥିବା ମୁକ୍ତିକାମୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତି।
ଆତ୍ମମାଯାମଯୀଂ ଦିଵ୍ଯାଂ ଯୋଗନିଦ୍ରାଂ ସମାସ୍ଥିତଃ ଆତ୍ମାନଂ ଵାସୁଦେଵାଖ୍ଯଂ ଚିନ୍ତଯନ୍ ପରମେଶ୍ଵରଃ
ସେଇ ପରମେଶ୍ୱର ନିଜ ମାୟାର ଦିବ୍ୟ ଯୋଗନିଦ୍ରାରେ ବିଶ୍ରାମ କରି, ନିଜକୁ ବାସୁଦେବ ବୋଲି ଚିନ୍ତା କରନ୍ତି।
ଏଷ ନୈମିତ୍ତିକୋ ନାମ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରାଃ ପ୍ରତିସଂଚରଃ ନିମିତ୍ତଂ ତତ୍ର ଯଚ୍ ଛେତେ ବ୍ରହ୍ମରୂପଧରୋ ହରିଃ
ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଏହିଠାରେ ଯେଉଁପରି ହରି ବ୍ରହ୍ମାର ଆକୃତି ଧାରଣ କରି ଶୟନ କରନ୍ତି, ଏହାକୁ ନୈମିତ୍ତିକ ପ୍ରଳୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଯଦା ଜାଗର୍ତି ସର୍ଵାତ୍ମା ସ ତଦା ଚେଷ୍ଟତେ ଜଗତ୍ ନିମୀଲତ୍ଯ୍ ଏତଦ୍ ଅଖିଲଂ ମାଯାଶଯ୍ଯାଶଯେ ଽଚ୍ଯୁତେ
ଯେତେବେଳେ ସମସ୍ତର ଆତ୍ମା ଜାଗ୍ରତ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ଜଗତ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ; ଯେତେବେଳେ ଅଚ୍ୟୁତ ମାୟାର ଶୟନରେ ଅଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଜଗତ ଲୟ ହୋଇଯାଏ।
ପଦ୍ମଯୋନେର୍ ଦିନଂ ଯତ୍ ତୁ ଚତୁର୍ଯୁଗସହସ୍ରଵତ୍ ଏକାର୍ଣଵକୃତେ ଲୋକେ ତାଵତୀ ରାତ୍ରିର୍ ଉଚ୍ଯତେ
ପଦ୍ମଯୋନିଙ୍କ ଦିନ ଯେଉଁଥିରେ ଚାରିଯୁଗର ହଜାର ଗୁଣା ସମୟ ରହିଥାଏ, ଏକ ସାଗର ହେବାବେଳେ ସେତେବେଳେ ସେଇ ଦିନ ସମାନ ରାତି ମଧ୍ୟ ଥାଏ।
ତତଃ ପ୍ରବୁଦ୍ଧୋ ରାତ୍ର୍ଯନ୍ତେ ପୁନଃ ସୃଷ୍ଟିଂ କରୋତ୍ଯ୍ ଅଜଃ ବ୍ରହ୍ମସ୍ଵରୂପଧୃଗ୍ ଵିଷ୍ଣୁର୍ ଯଥା ଵଃ କଥିତଂ ପୁରା
ତାପରେ, ରାତି ଶେଷରେ, ଅଜ ନିଜେ ବ୍ରହ୍ମାର ଆକୃତି ଧାରଣ କରି, ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ତୁମକୁ କୁହାଯାଇଥିଲା, ବିଷ୍ଣୁ ପୁନି ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି।