ତୈସ୍ ତୁ ଦ୍ଵାଦଶସାହସ୍ରୈଶ୍ ଚତୁର୍ଯୁଗମ୍ ଉଦାହୃତମ୍ ଚତୁର୍ଯୁଗସହସ୍ରଂ ତୁ କଥ୍ଯତେ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଦିନମ୍
ଏହି ବାର ହଜାର ବର୍ଷ ଦ୍ୱାରା ଚତୁର୍ୟୁଗ ହୁଏ। ଏହିପରି ହଜାର ଚତୁର୍ୟୁଗ ମିଶି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଏକ ଦିନ ହୁଏ।
ସ କଲ୍ପସ୍ ତତ୍ର ମନଵଶ୍ ଚତୁର୍ଦଶ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ ତଦନ୍ତେ ଚୈଵ ଭୋ ଵିପ୍ରା ବ୍ରହ୍ମନୈମିତ୍ତିକୋ ଲଯଃ
ଏହି ହେଉଛି କଳ୍ପ, ଯେଉଁଥିରେ ଚଉଦଟି ମନୁ ଅଛନ୍ତି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ। ଏହାର ଶେଷରେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିମିତ୍ତରେ ଲୟ ଘଟେ।
ତସ୍ଯ ସ୍ଵରୂପମ୍ ଅତ୍ଯୁଗ୍ରଂ ଦ୍ଵିଜେନ୍ଦ୍ରା ଗଦତୋ ମମ ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ ପ୍ରାକୃତଂ ଭୂଯସ୍ ତତୋ ଵକ୍ଷ୍ଯାମ୍ଯ୍ ଅହଂ ଲଯମ୍
ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଏହି ଲୟର ଅତି ଭୟଙ୍କର ସ୍ୱରୂପକୁ ମୋ ପାଖରୁ ଶୁଣନ୍ତୁ। ଏହା ପରେ ମୁଁ ପ୍ରକୃତିର ଲୟ ବିଷୟରେ ଆଉ କହିବି।
ଚତୁର୍ଯୁଗସହସ୍ରାନ୍ତେ କ୍ଷୀଣପ୍ରାଯେ ମହୀତଲେ ଅନାଵୃଷ୍ଟିର୍ ଅତୀଵୋଗ୍ରା ଜାଯତେ ଶତଵାର୍ଷିକୀ
ହଜାର ଚତୁର୍ୟୁଗ ଶେଷରେ, ଯେତେବେଳେ ପୃଥିବୀ ପ୍ରାୟ ଶୁନ୍ୟ ହୋଇଯାଏ, ସେତେବେଳେ ଏକ ଶତ ବର୍ଷ ଦୀର୍ଘ ଭୟଙ୍କର ଅନାବୃଷ୍ଟି ଆରମ୍ଭ ହୁଏ।
ତତୋ ଯାନ୍ଯ୍ ଅଲ୍ପସାରାଣି ତାନି ସତ୍ତ୍ଵାନ୍ଯ୍ ଅନେକଶଃ କ୍ଷଯଂ ଯାନ୍ତି ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ ପାର୍ଥିଵାନ୍ଯ୍ ଅତିପୀଡନାତ୍
ତାପରେ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଅଳ୍ପ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ବିଶେଷକରି ପୃଥିବୀର ପ୍ରାଣୀମାନେ, ଅତି ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ି ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାନ୍ତି।
ତତଃ ସ ଭଗଵାନ୍ କୃଷ୍ଣୋ ରୁଦ୍ରରୂପୀ ତଥାଵ୍ଯଯଃ କ୍ଷଯାଯ ଯତତେ କର୍ତୁମ୍ ଆତ୍ମସ୍ଥାଃ ସକଲାଃ ପ୍ରଜାଃ
ତାପରେ, ସେଇ ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣ, ଯିଏ ରୁଦ୍ରର ରୂପ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି ଏବଂ ଅବିନାଶୀ, ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ ଉଦ୍ୟମ କରନ୍ତି।
ତତଃ ସ ଭଗଵାନ୍ ଵିଷ୍ଣୁର୍ ଭାନୋଃ ସପ୍ତସୁ ରଶ୍ମିଷୁ ସ୍ଥିତଃ ପିବତ୍ଯ୍ ଅଶେଷାଣି ଜଲାନି ମୁନିସତ୍ତମାଃ
ତାପରେ, ସେଇ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ସାତଟି କିରଣରେ ବସି, ସମସ୍ତ ଜଳକୁ ପିଇଯାନ୍ତି, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ପୀତ୍ଵାମ୍ଭାଂସି ସମସ୍ତାନି ପ୍ରାଣିଭୂତଗତାନି ଵୈ ଶୋଷଂ ନଯତି ଭୋ ଵିପ୍ରାଃ ସମସ୍ତଂ ପୃଥିଵୀତଲମ୍
ସେଇ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ଶରୀରରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ଜଳକୁ ପିଇ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ ତଳକୁ ଶୁଷ୍କ କରିଦିଅନ୍ତି।
ସମୁଦ୍ରାନ୍ ସରିତଃ ଶୈଲାଞ୍ ଶୈଲପ୍ରସ୍ରଵଣାନି ଚ ପାତାଲେଷୁ ଚ ଯତ୍ ତୋଯଂ ତତ୍ ସର୍ଵଂ ନଯତି କ୍ଷଯମ୍
ସମୁଦ୍ର, ନଦୀ, ପାହାଡ଼, ପାହାଡ଼ର ଝରଣା ଏବଂ ପାତାଳରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ଜଳକୁ ସେ ନଶ୍ଟ କରିଦିଅନ୍ତି।
ତତସ୍ ତସ୍ଯାପ୍ଯ୍ ଅଭାଵେନ ତୋଯାହାରୋପବୃଂହିତାଃ ସହସ୍ରରଶ୍ମଯଃ ସପ୍ତ ଜାଯନ୍ତେ ତତ୍ର ଭାସ୍କରାଃ
ତାପରେ, ଏହି ଜଳ ନଥିବାରୁ, ସାତଟି ସୂର୍ଯ୍ୟ, ପ୍ରତ୍ୟେକଟିର ହଜାର କିରଣ, ଏଠାରେ ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ, ଏହି ଅଭାବ ଦ୍ୱାରା ପୋଷିତ।
ଅଧଶ୍ ଚୋର୍ଧ୍ଵଂ ଚ ତେ ଦୀପ୍ତାସ୍ ତତଃ ସପ୍ତ ଦିଵାକରାଃ ଦହନ୍ତ୍ଯ୍ ଅଶେଷଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ସପାତାଲତଲଂ ଦ୍ଵିଜାଃ
ତାପରେ, ଉପରେ ଓ ତଳେ, ସେଇ ତେଜସ୍ୱୀ ସାତି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପାତାଳ ସହିତ ତିନି ଜଗତକୁ ପୁରାପୁରି ପୋଡ଼ିଦେଉଛନ୍ତି।
ଦହ୍ଯମାନଂ ତୁ ତୈର୍ ଦୀପ୍ତୈସ୍ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ଦୀପ୍ତଭାସ୍କରୈଃ ସାଦ୍ରିନଗାର୍ଣଵାଭୋଗଂ ନିଃସ୍ନେହମ୍ ଅଭିଜାଯତେ
ସେଇ ତେଜସ୍ୱୀ ସୂର୍ଯ୍ୟମାନେ ତିନି ଜଗତ, ପାହାଡ଼, ସହର ଓ ସମୁଦ୍ର ସହିତ ଜଳାଇଦେଲେ, ସମସ୍ତ ଆର୍ଦ୍ରତା ହରାଇଯାଏ ଓ ଶୁଷ୍କତା ଛାଇଯାଏ।
ତତୋ ନିର୍ଦଗ୍ଧଵୃକ୍ଷାମ୍ବୁ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯମ୍ ଅଖିଲଂ ଦ୍ଵିଜାଃ ଭଵତ୍ଯ୍ ଏଷା ଚ ଵସୁଧା କୂର୍ମପୃଷ୍ଠୋପମାକୃତିଃ
ତାପରେ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଗଛ ଓ ପାଣି ସବୁ ଜଳିଯିବା ପରେ, ସମସ୍ତ ତିନି ଜଗତ କୁମିର ପିଠି ଭଳି ଏକ ଭୂମିରୂପ ହୋଇଯାଏ।
ତତଃ କାଲାଗ୍ନିରୁଦ୍ରୋ ଽସୌ ଭୂତସର୍ଗହରୋ ହରଃ ଶେଷାହିଶ୍ଵାସସଂତାପାତ୍ ପାତାଲାନି ଦହତ୍ଯ୍ ଅଧଃ
ତାପରେ, ସେଇ କାଳାଗ୍ନି ରୂପୀ ରୁଦ୍ର, ଯିଏ ସୃଷ୍ଟିକୁ ନଶ୍ୱର କରନ୍ତି, ଶେଷ ନାଗଙ୍କର ଶ୍ୱାସର ତାପରେ, ତଳରେ ପାତାଳକୁ ପୋଡ଼ିଦେଉଛନ୍ତି।
ପାତାଲାନି ସମସ୍ତାନି ସ ଦଗ୍ଧ୍ଵା ଜ୍ଵଲନୋ ମହାନ୍ ଭୂମିମ୍ ଅଭ୍ଯେତ୍ଯ ସକଲଂ ଦଗ୍ଧ୍ଵା ତୁ ଵସୁଧାତଲମ୍
ସେଇ ବଡ଼ ଜ୍ୱାଳାମୟ ଅଗ୍ନି ସମସ୍ତ ପାତାଳକୁ ପୋଡ଼ିଦେଇ, ପୃଥିବୀକୁ ଆସି, ସମସ୍ତ ଭୂମିକୁ ଜଳାଇଦେଉଛନ୍ତି।
ଭୁଵୋ ଲୋକଂ ତତଃ ସର୍ଵଂ ସ୍ଵର୍ଗଲୋକଂ ଚ ଦାରୁଣଃ ଜ୍ଵାଲାମାଲାମହାଵର୍ତସ୍ ତତ୍ରୈଵ ପରିଵର୍ତତେ
ତାପରେ, ସେଇ ଭୟଙ୍କର ଅଗ୍ନିର ଜ୍ୱାଳା ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ଓ ସ୍ୱର୍ଗ ଲୋକକୁ ମଧ୍ୟ ଜଳାଇଦେଉଛି।
ଅମ୍ବରୀଷମ୍ ଇଵାଭାତି ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯମ୍ ଅଖିଲଂ ତଦା ଜ୍ଵାଲାଵର୍ତପରୀଵାରମ୍ ଉପକ୍ଷୀଣବଲାସ୍ ତତଃ
ସେ ସମୟରେ, ସମସ୍ତ ତିନି ଜଗତ ଅମ୍ବରୀଷ ଭସ୍ମ ଭଳି ଦେଖାଯାଏ, ଚାରିପାଖରେ ଅଗ୍ନିର ଘୂର୍ଣ୍ଣି ଜ୍ୱାଳା ଘେରିଅଛି, ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଶେଷ ହୋଇଯାଏ।
ତତସ୍ ତାପପରୀତାସ୍ ତୁ ଲୋକଦ୍ଵଯନିଵାସିନଃ ହୃତାଵକାଶା ଗଚ୍ଛନ୍ତି ମହର୍ଲୋକଂ ଦ୍ଵିଜାସ୍ ତଦା
ତାପରେ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଦୁଇ ଲୋକର ବାସିନ୍ଦାମାନେ ତାପରେ ପୀଡ଼ିତ ଓ ଅବକାଶ ହରାଇ, ମହର୍ଲୋକକୁ ଚାଲିଯାନ୍ତି।
ତସ୍ମାଦ୍ ଅପି ମହାତାପତପ୍ତା ଲୋକାସ୍ ତତଃ ପରମ୍ ଗଚ୍ଛନ୍ତି ଜନଲୋକଂ ତେ ଦଶାଵୃତ୍ଯା ପରୈଷିଣଃ
ସେଠାରୁ, ଅଧିକ ତାପରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇ, ସେମାନେ ଉଚ୍ଚ ଆଶ୍ରୟ ଦେଖି ଜନଲୋକକୁ ଚାଲିଯାନ୍ତି।
ତତୋ ଦଗ୍ଧ୍ଵା ଜଗତ୍ ସର୍ଵଂ ରୁଦ୍ରରୂପୀ ଜନାର୍ଦନଃ ମୁଖନିଃଶ୍ଵାସଜାନ୍ ମେଘାନ୍ କରୋତି ମୁନିସତ୍ତମାଃ
ତାପରେ, ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିକୁ ଜଳାଇଦେଇ, ରୁଦ୍ର ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ଜନାର୍ଦନ, ମୁହଁରୁ ଶ୍ୱାସ ଦେଇ ମେଘ ଉତ୍ପନ୍ନ କରନ୍ତି, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ତତୋ ଗଜକୁଲପ୍ରଖ୍ଯାସ୍ ତଡିଦ୍ଵନ୍ତୋ ନିନାଦିନଃ ଉତ୍ତିଷ୍ଠନ୍ତି ତଦା ଵ୍ଯୋମ୍ନି ଘୋରାଃ ସଂଵର୍ତକା ଘନାଃ
ସେ ସମୟରେ, ହାତୀ ଝୁଣ୍ଡ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିବା, ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଚମକ ଓ ଗର୍ଜନାରେ ଭୟଙ୍କର, ସେଇ ସଂବର୍ତ୍ତକ ମେଘମାନେ ଆକାଶରେ ଉଠିଯାଆନ୍ତି।
କେଚିଦ୍ ଅଞ୍ଜନସଂକାଶାଃ କେଚିତ୍ କୁମୁଦସଂନିଭାଃ ଧୂମଵର୍ଣା ଘନାଃ କେଚିତ୍ କେଚିତ୍ ପୀତାଃ ପଯୋଧରାଃ
କିଛି ମେଘ କାଜଳ ଭଳି କଳା, କିଛି କୁମୁଦ ଫୁଲ ଭଳି ଧଳା, କିଛି ଧୂଆଁ ରଙ୍ଗର, ଆଉ କିଛି ପାକା ମେଘ ଭଳି ହଳଦିଆ।
କେଚିଦ୍ ଧରିଦ୍ରାଵର୍ଣାଭା ଲାକ୍ଷାରସନିଭାସ୍ ତଥା କେଚିଦ୍ ଵୈଦୂର୍ଯସଂକାଶା ଇନ୍ଦ୍ରନୀଲନିଭାସ୍ ତଥା
କିଛି ହଳଦୀ ରଙ୍ଗର, କିଛି ଲାକ୍ଷା ରସ ଭଳି, କିଛି ବୈଦୂର୍ୟ ଭଳି ଚମକୁଛି, କିଛି ଇନ୍ଦ୍ରନୀଳ ମଣି ଭଳି।
ଶଙ୍ଖକୁନ୍ଦନିଭାଶ୍ ଚାନ୍ଯେ ଜାତୀକୁନ୍ଦନିଭାସ୍ ତଥା ଇନ୍ଦ୍ରଗୋପନିଭାଃ କେଚିନ୍ ମନଃଶିଲାନିଭାସ୍ ତଥା
କିଛି ଶଂଖ ଓ କୁନ୍ଦ ଫୁଲ ଭଳି, କିଛି ଜାତୀ ଓ କୁନ୍ଦ ଭଳି, କିଛି ଇନ୍ଦ୍ରଗୋପ ପୋକା ଭଳି, କିଛି ମିନିଆ ରଙ୍ଗର।
ପଦ୍ମପତ୍ତ୍ରନିଭାଃ କେଚିଦ୍ ଉତ୍ତିଷ୍ଠନ୍ତି ଘନାଘନାଃ କେଚିତ୍ ପୁରଵରାକାରାଃ କେଚିତ୍ ପର୍ଵତସଂନିଭାଃ
କିଛି ମେଘ ପଦ୍ମପତ୍ର ଭଳି ଉଠୁଛି, କିଛି ସହର ଭଳି ଆକାର ନେଉଛି, ଆଉ କିଛି ପାହାଡ଼ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଛି।
କୂଟାଗାରନିଭାଶ୍ ଚାନ୍ଯେ କେଚିତ୍ ସ୍ଥଲନିଭା ଘନାଃ ମହାକାଯା ମହାରାଵା ପୂରଯନ୍ତି ନଭସ୍ତଲମ୍
କିଛି ମେଘ ମହଲ ଭଳି, କିଛି ମାଟି ଭଳି ଦେଖାଯାଉଛି; ବଡ଼ ଦେହ ଓ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦରେ ସମସ୍ତ ଆକାଶକୁ ଭରିଦେଉଛନ୍ତି।
ଵର୍ଷନ୍ତସ୍ ତେ ମହାସାରାସ୍ ତମ୍ ଅଗ୍ନିମ୍ ଅତିଭୈରଵମ୍ ଶମଯନ୍ତ୍ଯ୍ ଅଖିଲଂ ଵିପ୍ରାସ୍ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯାନ୍ତରଵିସ୍ତୃତମ୍
ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର ଅଗ୍ନିକୁ ଶାନ୍ତ କରି, ବଡ଼ ବଡ଼ ଝରଣା ଭଳି ବର୍ଷା କରି, ସମସ୍ତ ତିନି ଜଗତକୁ ଢାକିଦେଉଛନ୍ତି।
ନଷ୍ଟେ ଚାଗ୍ନୌ ଶତଂ ତେ ଽପି ଵର୍ଷାଣାମ୍ ଅଧିକଂ ଘନାଃ ପ୍ଲାଵଯନ୍ତୋ ଜଗତ୍ ସର୍ଵଂ ଵର୍ଷନ୍ତି ମୁନିସତ୍ତମାଃ
ଅଗ୍ନି ଶେଷ ହେଲାପରେ, ସେମାନେ ଶତ ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବର୍ଷା କରି, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ପ୍ରବାହିତ କରିଦେଉଛନ୍ତି, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଧାରାଭିର୍ ଅକ୍ଷମାତ୍ରାଭିଃ ପ୍ଲାଵଯିତ୍ଵାଖିଲାଂ ଭୁଵମ୍ ଭୁଵୋ ଲୋକଂ ତଥୈଵୋର୍ଧ୍ଵଂ ପ୍ଲାଵଯନ୍ତି ଦିଵଂ ଦ୍ଵିଜାଃ
ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଛୋଟ ଛୋଟ ଧାରାରେ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀକୁ ଭିଜାଇଦେଇ, ସେମାନେ ତଳ ଲୋକକୁ ଏବଂ ପରେ ଉପର ଦିଗକୁ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ଭାବରେ ପ୍ଲାବିତ କରନ୍ତି।
ଅନ୍ଧକାରୀକୃତେ ଲୋକେ ନଷ୍ଟେ ସ୍ଥାଵରଜଙ୍ଗମେ ଵର୍ଷନ୍ତି ତେ ମହାମେଘା ଵର୍ଷାଣାମ୍ ଅଧିକଂ ଶତମ୍
ଯେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ଜଗତ ଅନ୍ଧାରରେ ଡୁବିଯାଏ ଏବଂ ସ୍ଥାବର ଚଳନଶୀଳ ସବୁ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ, ସେଇ ସମୟରେ ସେମାନେ ବଡ଼ ବଡ଼ ମେଘ ଶତଧିକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବର୍ଷା କରନ୍ତି।