ଚତୁର୍ଯୁଗାଣ୍ଯ୍ ଅଶେଷାଣି ସଦୃଶାନି ସ୍ଵରୂପତଃ ଆଦ୍ଯଂ କୃତଯୁଗଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ମୁନଯୋ ଽନ୍ତ୍ଯଂ ତଥା କଲିମ୍
ସମସ୍ତ ଚାରି ଯୁଗ ତାଲମେଳ ଓ ସ୍ୱଭାବରେ ସମାନ; ମୁନିମାନେ ପ୍ରଥମକୁ କୃତ ଯୁଗ ଓ ଶେଷକୁ କଳି ଯୁଗ ବୋଲି କହନ୍ତି।
ଆଦ୍ଯେ କୃତଯୁଗେ ସର୍ଗୋ ବ୍ରହ୍ମଣା କ୍ରିଯତେ ଯତଃ କ୍ରିଯତେ ଚୋପସଂହାରସ୍ ତଥାନ୍ତେ ଽପି କଲୌ ଯୁଗେ
ପ୍ରଥମ କୃତ ଯୁଗରେ ବ୍ରହ୍ମା ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି; ଏବଂ ଶେଷ କଳି ଯୁଗରେ ଏହିପରି ସମାପ୍ତି ହୁଏ।
କଲେଃ ସ୍ଵରୂପଂ ଭଗଵନ୍ ଵିସ୍ତରାଦ୍ ଵକ୍ତୁମ୍ ଅର୍ହସି ଧର୍ମଶ୍ ଚତୁଷ୍ପାଦ୍ ଭଗଵାନ୍ ଯସ୍ମିନ୍ ଵୈକଲ୍ଯମ୍ ଋଚ୍ଛତି
ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ କଳିର ସ୍ୱଭାବ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ କହନ୍ତୁ, ଯେଉଁଠି ଧର୍ମ, ଚାରି ପାଦ ଥିବା, ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ।
କଲିସ୍ଵରୂପଂ ଭୋ ଵିପ୍ରା ଯତ୍ ପୃଚ୍ଛଧ୍ଵଂ ମମାନଘାଃ ନିବୋଧଧ୍ଵଂ ସମାସେନ ଵର୍ତତେ ଯନ୍ ମହତ୍ତରମ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ତମେ ମୋତେ କଳିର ସ୍ୱଭାବ ବିଷୟରେ ପଚାରିଛ; ଏହାର ମୁଖ୍ୟ ଅଂଶ କି, ତାହା ସଂକ୍ଷେପରେ ଶୁଣ।
ଵର୍ଣାଶ୍ରମାଚାରଵତୀ ପ୍ରଵୃତ୍ତିର୍ ନ କଲୌ ନୃଣାମ୍ ନ ସାମ-ଋଗ୍ଯଜୁର୍ଵେଦଵିନିଷ୍ପାଦନହୈତୁକୀ
କଳି ଯୁଗରେ ଲୋକମାନେ ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମର ନୀତି ଅନୁସାରେ ଚଳନ୍ତି ନାହିଁ; ସାମ, ଋକ୍ ଓ ଯଜୁର୍ବେଦର ଠିକ୍ ଅନୁଷ୍ଠାନ ମଧ୍ୟ ହୁଏ ନାହିଁ।
ଵିଵାହା ନ କଲୌ ଧର୍ମା ନ ଶିଷ୍ଯା ଗୁରୁସଂସ୍ଥିତାଃ ନ ପୁତ୍ରା ଧାର୍ମିକାଶ୍ ଚୈଵ ନ ଚ ଵହ୍ନିକ୍ରିଯାକ୍ରମଃ
କଳି ଯୁଗରେ ବିବାହ ଧର୍ମ ଅନୁସାରେ ହୁଏ ନାହିଁ, ଶିଷ୍ୟମାନେ ଗୁରୁଙ୍କ ପାଖରେ ରୁହନ୍ତି ନାହିଁ, ପୁଅମାନେ ଧାର୍ମିକ ହୁଏ ନାହିଁ, ଏବଂ ଅଗ୍ନିର ନିୟମିତ କାର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ହୁଏ ନାହିଁ।
ଯତ୍ର ତତ୍ର କୁଲେ ଜାତୋ ବଲୀ ସର୍ଵେଶ୍ଵରଃ କଲୌ ସର୍ଵେଭ୍ଯ ଏଵ ଵର୍ଣେଭ୍ଯୋ ନରଃ କନ୍ଯୋପଜୀଵନଃ
କଳି ଯୁଗରେ ଯେଉଁଠି ଯେଉଁ ପରିବାରରେ ଯେଉଁଠି ଜନ୍ମ ହୁଏ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଲେ ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଉପରେ ପ୍ରଭୁତ୍ୱ କରେ; ସମସ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣର ଲୋକମାନେ ଝିଅ ଦ୍ୱାରା ଜୀବିକା ଚାଲାନ୍ତି।
ଯେନ ତେନୈଵ ଯୋଗେନ ଦ୍ଵିଜାତିର୍ ଦୀକ୍ଷିତଃ କଲୌ ଯୈଵ ସୈଵ ଚ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରାଃ ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତକ୍ରିଯା କଲୌ
କଳି ଯୁଗରେ ଯେଉଁ ଉପାୟରେ ଦ୍ୱିଜ ଦୀକ୍ଷିତ ହୁଏ, ସେଠି ତାହା ଠିକ୍ ମନାଯାଏ; ଏବଂ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କ୍ରିୟା ମଧ୍ୟ କଳି ଯୁଗରେ ଏଭଳି ହୁଏ।
ସର୍ଵମ୍ ଏଵ କଲୌ ଶାସ୍ତ୍ରଂ ଯସ୍ଯ ଯଦ୍ ଵଚନଂ ଦ୍ଵିଜାଃ ଦେଵତାଶ୍ ଚ କଲୌ ସର୍ଵାଃ ସର୍ଵଃ ସର୍ଵସ୍ଯ ଚାଶ୍ରମଃ
କଳି ଯୁଗରେ ଯେଉଁଠି ଯେଉଁ ଲୋକ କହେ, ସେଠି ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ର; ସମସ୍ତ ଦେବତା କଳି ଯୁଗରେ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଆଶ୍ରମ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ହୁଏ।
ଉପଵାସସ୍ ତଥାଯାସୋ ଵିତ୍ତୋତ୍ସର୍ଗସ୍ ତଥା କଲୌ ଧର୍ମୋ ଯଥାଭିରୁଚିତୈର୍ ଅନୁଷ୍ଠାନୈର୍ ଅନୁଷ୍ଠିତଃ
କଳି ଯୁଗରେ ଉପବାସ, ଶ୍ରମ ଓ ଧନ ତ୍ୟାଗ ହୁଏ; ଧର୍ମ ଯେଉଁ ଭାବରେ ଭଲ ଲାଗେ, ସେଭଳି ଅନୁଷ୍ଠାନ ଦ୍ୱାରା ପାଳନ କରାଯାଏ।
ଵିତ୍ତେନ ଭଵିତା ପୁଂସାଂ ସ୍ଵଲ୍ପେନୈଵ ମଦଃ କଲୌ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ରୂପମଦଶ୍ ଚୈଵ କେଶୈର୍ ଏଵ ଭଵିଷ୍ଯତି
କଳିଯୁଗରେ ଲୋକେ ଅଳ୍ପ ଧନରେ ମଧ୍ୟ ଅହଂକାର କରିବେ, ଓ ଜନୀମାନେ କେବଳ କେଶରେ ତାଙ୍କର ସୌନ୍ଦର୍ୟ ନେଇ ଗର୍ବ କରିବେ।
ସୁଵର୍ଣମଣିରତ୍ନାଦୌ ଵସ୍ତ୍ରେ ଚୋପକ୍ଷଯଂ ଗତେ କଲୌ ସ୍ତ୍ରିଯୋ ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ତଦା କେଶୈର୍ ଅଲଂକୃତାଃ
କଳିଯୁଗରେ ସୁନା, ମଣି, ମୂଲ୍ୟବାନ ପଥର ଓ ଭଲ ପୋଶାକ ଅଭାବ ହେଲେ, ସେବେଳେ ଜନୀମାନେ କେବଳ କେଶରେ ଶୃଙ୍ଗାର କରିବେ।
ପରିତ୍ଯକ୍ଷ୍ଯନ୍ତି ଭର୍ତାରଂ ଵିତ୍ତହୀନଂ ତଥା ସ୍ତ୍ରିଯଃ ଭର୍ତା ଭଵିଷ୍ଯତି କଲୌ ଵିତ୍ତଵାନ୍ ଏଵ ଯୋଷିତାମ୍
ଝିଅମାନେ ଧନହୀନ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଛାଡିଦେବେ, ଏବଂ କଳିଯୁଗରେ ଧନବାନ ପୁରୁଷକୁ ମାନେ ସ୍ୱାମୀ ଭାବିବେ।
ଯୋ ଯୋ ଦଦାତି ବହୁଲଂ ସ ସ ସ୍ଵାମୀ ତଦା ନୃଣାମ୍ ସ୍ଵାମିତ୍ଵହେତୁସଂବନ୍ଧୋ ଭଵିତାଭିଜନସ୍ ତଦା
ଯିଏ ବେଶି ଦେଉଛି, ସେଇ ସମୟରେ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ୱାମୀ ଭାବିବେ, ଏବଂ ସ୍ୱାମୀ ହେବାର ସମ୍ପର୍କ ଧନ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିବ।
ଗୃହାନ୍ତା ଦ୍ରଵ୍ଯସଂଘାତା ଦ୍ରଵ୍ଯାନ୍ତା ଚ ତଥା ମତିଃ ଅର୍ଥାଶ୍ ଚାଥୋପଭୋଗାନ୍ତା ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ତଦା କଲୌ
କଳିଯୁଗରେ ଘର ଧନ ଜମା କରିବାରେ ସମାପ୍ତ ହେବ, ମନ ଧନରେ ଲଗି ରହିବ, ଏବଂ ଆନନ୍ଦ ମଧ୍ୟ ଧନ ଦ୍ୱାରା ଶେଷ ହେବ।
ସ୍ତ୍ରିଯଃ କଲୌ ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ସ୍ଵୈରିଣ୍ଯୋ ଲଲିତସ୍ପୃହାଃ ଅନ୍ଯାଯାଵାପ୍ତଵିତ୍ତେଷୁ ପୁରୁଷେଷୁ ସ୍ପୃହାଲଵଃ
କଳିଯୁଗରେ ଝିଅମାନେ ସ୍ୱାଧୀନ ଓ ଭୋଗ ଆଶା କରିବେ, ଏବଂ ଅନ୍ୟାୟରେ ଧନ ଆର୍ଜନ କରିଥିବା ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଚାହିବେ।
ଅଭ୍ଯର୍ଥିତୋ ଽପି ସୁହୃଦା ସ୍ଵାର୍ଥହାନିଂ ତୁ ମାନଵଃ ପଣସ୍ଯାର୍ଧାର୍ଧମାତ୍ରେ ଽପି କରିଷ୍ଯତି ତଦା ଦ୍ଵିଜାଃ
ମିତ୍ର ଅନୁରୋଧ କଲେ ମଧ୍ୟ ଲୋକେ ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥ ପାଇଁ କାମ କରିବେ, ଏବଂ ଅର୍ଦ୍ଧ କିମ୍ବା ଚତୁର୍ଥାଂଶ ପଣ ଲାଗି ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କରିବେ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ।
ସଦା ସପୌରୁଷଂ ଚେତୋ ଭାଵି ଵିପ୍ର ତଦା କଲୌ କ୍ଷୀରପ୍ରଦାନସଂବନ୍ଧି ଭାତି ଗୋଷୁ ଚ ଗୌରଵମ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କଳିଯୁଗରେ ଲୋକମାନେ ସଦା ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥ ନେଇ ଚିନ୍ତା କରିବେ, ଓ ଗାଈ ପ୍ରତି ସମ୍ମାନ କେବଳ ଦୁଧ ଦେବା ପାଇଁ ହେବ।
ଅନାଵୃଷ୍ଟିଭଯାତ୍ ପ୍ରାଯଃ ପ୍ରଜାଃ କ୍ଷୁଦ୍ଭଯକାତରାଃ ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ତଦା ସର୍ଵା ଗଗନାସକ୍ତଦୃଷ୍ଟଯଃ
ବର୍ଷା ନ ହେବା ଭୟରେ ସମସ୍ତେ ଭୋକର ଭୟରେ ଚିନ୍ତିତ ରହିବେ, ଏବଂ ସେ ସମୟରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ଆକାଶକୁ ଲାଗି ରହିବ।
ମୂଲପର୍ଣଫଲାହାରାସ୍ ତାପସା ଇଵ ମାନଵାଃ ଆତ୍ମାନଂ ଘାତଯିଷ୍ଯନ୍ତି ତଦାଵୃଷ୍ଟ୍ଯାଭିଦୁଃଖିତାଃ
ମୁନିମାନେ ଯେପରି ମୂଳ, ପତ୍ର ଓ ଫଳ ଖାଇ ରହନ୍ତି, ସେପରି ଲୋକେ ମଧ୍ୟ ଏମିତି ଖାଇବେ, ଏବଂ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ଦୁଃଖରେ ନିଜେ ଜୀବନ ଶେଷ କରିଦେବେ।
ଦୁର୍ଭିକ୍ଷମ୍ ଏଵ ସତତଂ ସଦା କ୍ଲେଶମ୍ ଅନୀଶ୍ଵରାଃ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯନ୍ତି ଵ୍ଯାହତସୁଖଂ ପ୍ରମାଦାନ୍ ମାନଵାଃ କଲୌ
କଳିଯୁଗରେ ଲୋକେ ସଦା ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ଓ କଷ୍ଟ ଭୋଗିବେ, ଧନ ନଥିବାରୁ ଦୁଃଖିତ ରହିବେ, ଓ ଅସାବଧାନତାରେ ସୁଖ ଅଟକିଯିବ।
ଅସ୍ନାତଭୋଜିନୋ ନାଗ୍ନିଦେଵତାତିଥିପୂଜନମ୍ କରିଷ୍ଯନ୍ତି କଲୌ ପ୍ରାପ୍ତେ ନ ଚ ପିଣ୍ଡୋଦକକ୍ରିଯାମ୍
କଳିଯୁଗ ଆସିଲେ ଲୋକେ ନହାଇ ନ ଖାଇବେ, ଅଗ୍ନି, ଦେବତା କିମ୍ବା ଅତିଥିଙ୍କ ପୂଜା କରିବେ ନାହିଁ, ଓ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଭୋଜନ ଓ ପାଣି ଦେବା କ୍ରିୟା କରିବେ ନାହିଁ।
ଲୋଲୁପା ହ୍ରସ୍ଵଦେହାଶ୍ ଚ ବହ୍ଵନ୍ନାଦନତତ୍ପରାଃ ବହୁପ୍ରଜାଲ୍ପଭାଗ୍ଯାଶ୍ ଚ ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି କଲୌ ସ୍ତ୍ରିଯଃ
କଳିଯୁଗରେ ଝିଅମାନେ ଲୋଭୀ, ଛୋଟ ଗାଠି, ବେଶି ଖାଇବାକୁ ଚାହିଁବା ଓ ବେଶି କଥା କହିବା ଭଳି ହେବେ।
ଉଭାଭ୍ଯାମ୍ ଅଥ ପାଣିଭ୍ଯାଂ ଶିରଃକଣ୍ଡୂଯନଂ ସ୍ତ୍ରିଯଃ କୁର୍ଵତ୍ଯୋ ଗୁରୁଭର୍ତୄଣାମ୍ ଆଜ୍ଞାଂ ଭେତ୍ସ୍ଯନ୍ତ୍ଯ୍ ଅନାଵୃତାଃ
ଝିଅମାନେ ଦୁଇ ହାତରେ ମୁଣ୍ଡ କଣ୍ଡାଇବେ, ଓ ଅଢାକା ରହି ଗୁରୁ ଓ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଭଙ୍ଗ କରିବେ।
ସ୍ଵପୋଷଣପରାଃ କ୍ରୁଦ୍ଧା ଦେହସଂସ୍କାରଵର୍ଜିତାଃ ପରୁଷାନୃତଭାଷିଣ୍ଯୋ ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି କଲୌ ସ୍ତ୍ରିଯଃ
କଳିଯୁଗରେ ଝିଅମାନେ କେବଳ ନିଜ ପୋଷଣରେ ଲାଗି ରହିବେ, ରାଗୀ, ଦେହର ଯତ୍ନ ନ କରିବା, ଓ କଠୋର ମିଛ କଥା କହିବେ।
ଦୁଃଶୀଲା ଦୁଷ୍ଟଶୀଲେଷୁ କୁର୍ଵତ୍ଯଃ ସତତଂ ସ୍ପୃହାମ୍ ଅସଦ୍ଵୃତ୍ତା ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ପୁରୁଷେଷୁ କୁଲାଙ୍ଗନାଃ
ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପରିବାରର ଝିଅମାନେ ଖରାପ ଚରିତ୍ରର ହେବେ, ସେମାନେ ସଦା ଦୁଷ୍ଟ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଚାହିବେ।
ଵେଦାଦାନଂ କରିଷ୍ଯନ୍ତି ଵଡଵାଶ୍ ଚ ତଥାଵ୍ରତାଃ ଗୃହସ୍ଥାଶ୍ ଚ ନ ହୋଷ୍ଯନ୍ତି ନ ଦାସ୍ଯନ୍ତ୍ଯ୍ ଉଚିତାନ୍ଯ୍ ଅପି
ଅଶୁଚି ଝିଅମାନେ ବେଦ ପାଠ କରିବେ, ଗୃହସ୍ଥମାନେ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କରିବେ ନାହିଁ, ଓ ଯାହା ଦେବା ଉଚିତ ସେଠାରେ ଦେବେ ନାହିଁ।
ଭଵେଯୁର୍ ଵନଵାସା ଵୈ ଗ୍ରାମ୍ଯାହାରପରିଗ୍ରହାଃ ଭିକ୍ଷଵଶ୍ ଚାପି ପୁତ୍ରା ହି ସ୍ନେହସଂବନ୍ଧଯନ୍ତ୍ରକାଃ
ଯେମାନେ ଜଙ୍ଗଲରେ ବସନ୍ତି, ସେମାନେ ଗ୍ରାମର ଖାଦ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିବେ, ଏବଂ ଭିକ୍ଷୁମାନେ ମଧ୍ୟ ପୁଅଙ୍କ ସ୍ନେହରେ ବନ୍ଧି ରହିବେ।
ଅରକ୍ଷିତାରୋ ହର୍ତାରଃ ଶୁଲ୍କଵ୍ଯାଜେନ ପାର୍ଥିଵାଃ ହାରିଣୋ ଜନଵିତ୍ତାନାଂ ସଂପ୍ରାପ୍ତେ ଚ କଲୌ ଯୁଗେ
କଳିଯୁଗ ଆସିଲେ, ରାଜାମାନେ ରକ୍ଷା କରିବେ ନାହିଁ, ବରଂ କର ନାମରେ ଲୋକଙ୍କ ଧନ ଛିନିବେ।
ଯୋ ଯୋ ଽଶ୍ଵରଥନାଗାଢ୍ଯଃ ସ ସ ରାଜା ଭଵିଷ୍ଯତି ଯଶ୍ ଚ ଯଶ୍ ଚାବଲଃ ସର୍ଵଃ ସ ସ ଭୃତ୍ଯଃ କଲୌ ଯୁଗେ
ଯାହା ପାଖରେ ଘୋଡ଼ା, ରଥ କିମ୍ବା ହାତୀ ରହିବ, ସେଇ ରାଜା ହେବ; ଯିଏ ଦୁର୍ବଳ, ସେ କଳିଯୁଗରେ ଦାସ ହେବ।