ଭୂଯୋ ଽଭଵଂ ଵୈଶ୍ଯକୁଲେ ଵ୍ଯଥାର୍ତୋ ଜାତିସ୍ମରସ୍ ତୀର୍ଥଵରପ୍ରସାଦାତ୍ ତତୋ ଽତିନିର୍ଵିଣ୍ଣମନା ଗତୋ ଽହଂ କୋକାମୁଖଂ ସଂଯତଵାକ୍ଯଚିତ୍ତଃ
ପୁଣି ମୁଁ ବ୍ୟାପାରୀ ପରିବାରରେ ଦୁଃଖିତ ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଲି, ତୀର୍ଥର କୃପାରେ ପୂର୍ବଜନ୍ମ ସ୍ମରଣ ଥିଲା। ପରେ ଅତି କ୍ଲାନ୍ତ ମନେ ମୁଁ କୋକା ମୁହାଣାକୁ ଗଲି, ମନ ଓ ଭାଷାକୁ ସଂଯମ କଲି।
ଵ୍ରତଂ ସମାସ୍ଥାଯ କଲେଵରଂ ସ୍ଵଂ ସଂଶୋଷଯିତ୍ଵା ଦିଵମ୍ ଆରୁରୋହ ତସ୍ମାଚ୍ ଚ୍ଯୁତସ୍ ତ୍ଵଦ୍ଭଵନେ ଚ ଜାତୋ ଜାତିସ୍ମରସ୍ ତାତ ହରିପ୍ରସାଦାତ୍
ଏକ ଉପବାସ ଧରି ଦେହକୁ ଶୁଷ୍କ କରି, ମୁଁ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଢ଼ିଲି। ସେଠାରୁ ତଳେ ପଡ଼ି, ପ୍ରିୟ, ହରିଙ୍କର କୃପାରେ ପୂର୍ବଜନ୍ମ ସ୍ମରଣ ସହ ତୁମ ଘରେ ଜନ୍ମ ନେଲି।
ସୋ ଽହଂ ସମାରାଧ୍ଯ ମୁରାରିଦେଵଂ କୋକାମୁଖେ ତ୍ଯକ୍ତଶୁଭାଶୁଭେଚ୍ଛଃ ଇତ୍ଯ୍ ଏଵମ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ପିତରଂ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଗତ୍ଵା ଚ କୋକାମୁଖମ୍ ଅଗ୍ରତୀର୍ଥମ୍
ସେ ମୁରାରି ଦେବଙ୍କୁ କୋକାମୁଖରେ ଭକ୍ତିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରି, ଭଲ ଓ ମନ୍ଦ ଇଚ୍ଛାକୁ ଛାଡ଼ି, ଏଭଳି କହିଲେ, ପିତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ପୁଣି କୋକାମୁଖ, ଏହି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥକୁ ଯାଇଲେ।
ଇତ୍ଥଂ ସ କାମଦମନଃ ସହପୁତ୍ରପୌତ୍ରଃ କୋକାମୁଖେ ତୀର୍ଥଵରେ ସୁପୁଣ୍ଯେ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ତନୁଂ ଦୋଷମଯୀଂ ତତସ୍ ତୁ ଗତୋ ଦିଵଂ ସୂର୍ଯସମୈର୍ ଵିମାନୈଃ
ଏଭଳି, ନିଜ ଇଚ୍ଛାକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ପୁଅ ଓ ପଉତି ସହିତ, କୋକାମୁଖରେ, ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥରେ, ତ୍ରୁଟିପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେହକୁ ଛାଡ଼ି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ଦେବତାଙ୍କ ରଥରେ ଚଢ଼ି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଲିଗଲେ।
ଏଵଂ ମଯୋକ୍ତା ପରମେଶ୍ଵରସ୍ଯ ମାଯା ସୁରାଣାମ୍ ଅପି ଦୁର୍ଵିଚିନ୍ତ୍ଯା ସ୍ଵପ୍ନେନ୍ଦ୍ରଜାଲପ୍ରତିମା ମୁରାରେର୍ ଯଯା ଜଗନ୍ ମୋହମ୍ ଉପୈତି ଵିପ୍ରାଃ
ଏଭଳି ମୁଁ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ମାୟା ବିଷୟରେ କହିଲି, ଯାହାକୁ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ବୁଝିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେଠାରେ ସ୍ୱପ୍ନ କିମ୍ବା ମାୟା ସଦୃଶ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଜଗତ ମୋହିତ ହୁଏ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ।
ଅସ୍ମାଭିସ୍ ତୁ ଶ୍ରୁତଂ ଵ୍ଯାସ ଯତ୍ ତ୍ଵଯା ସମୁଦାହୃତମ୍ ପ୍ରାଦୁର୍ଭାଵାଶ୍ରିତଂ ପୁଣ୍ଯଂ ମାଯା ଵିଷ୍ଣୋଶ୍ ଚ ଦୁର୍ଵିଦା
ହେ ବ୍ୟାସ, ତୁମେ ଯାହା କହିଛ, ଆମେ ସେହି ପବିତ୍ର ପ୍ରକଟି ଓ ବୁଝିବାକୁ କଠିନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମାୟା ବିଷୟରେ ଶୁଣିଛୁ।
ଶ୍ରୋତୁମ୍ ଇଚ୍ଛାମହେ ତ୍ଵତ୍ତୋ ଯଥାଵଦ୍ ଉପସଂହୃତିମ୍ ମହାପ୍ରଲଯସଂଜ୍ଞାଂ ଚ କଲ୍ପାନ୍ତେ ଚ ମହାମୁନେ
ହେ ମହାମୁନି, ଆମେ ତୁମ ପାଖରୁ ଠିକ୍ ଭାବରେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ, କିପରି ସମାପ୍ତି ଓ କଳ୍ପ ଶେଷରେ ମହାପ୍ରଳୟ ହୁଏ।
ଶ୍ରୂଯତାଂ ଭୋ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠା ଯଥାଵଦ୍ ଅନୁସଂହୃତିଃ କଲ୍ପାନ୍ତେ ପ୍ରାକୃତେ ଚୈଵ ପ୍ରଲଯେ ଜାଯତେ ଯଥା
ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏବେ ଠିକ୍ ଭାବରେ ଶୁଣ, କଳ୍ପ ଶେଷରେ ଓ ପ୍ରକୃତିକ ପ୍ରଳୟ କିପରି ଘଟେ, ତାହା ମୁଁ କହୁଛି।
ଅହୋରାତ୍ରଂ ପିତୄଣାଂ ତୁ ମାସୋ ଽବ୍ଦଂ ତ୍ରିଦିଵୌକସାମ୍ ଚତୁର୍ଯୁଗସହସ୍ରେ ତୁ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଽହର୍ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ପିତୃମାନେ ଯେଉଁ ଦିନ ରାତି କଟାନ୍ତି, ସେଟି ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ମାସ; ସ୍ୱର୍ଗବାସୀମାନେ ପାଇଁ ଏକ ବର୍ଷ; ଏବଂ, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଏକ ଦିନ ହେଉଛି ଚାରି ଯୁଗର ହଜାର ଏକ ଶୃଙ୍ଖଳା।
କୃତଂ ତ୍ରେତା ଦ୍ଵାପରଂ ଚ କଲିଶ୍ ଚେତି ଚତୁର୍ଯୁଗମ୍ ଦୈଵୈର୍ ଵର୍ଷସହସ୍ରୈସ୍ ତୁ ତଦ୍ ଦ୍ଵାଦଶାଭିର୍ ଉଚ୍ଯତେ
କୃତ, ତ୍ରେତା, ଦ୍ୱାପର ଓ କଳି — ଏହି ଚାରିଟି ଯୁଗ; ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗ ଦ୍ୱାଦଶ ହଜାର ଦେବତାଙ୍କ ବର୍ଷ ଦ୍ୱାରା ଗଣାଯାଏ।
ଚତୁର୍ଯୁଗାଣ୍ଯ୍ ଅଶେଷାଣି ସଦୃଶାନି ସ୍ଵରୂପତଃ ଆଦ୍ଯଂ କୃତଯୁଗଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ମୁନଯୋ ଽନ୍ତ୍ଯଂ ତଥା କଲିମ୍
ସମସ୍ତ ଚାରି ଯୁଗ ତାଲମେଳ ଓ ସ୍ୱଭାବରେ ସମାନ; ମୁନିମାନେ ପ୍ରଥମକୁ କୃତ ଯୁଗ ଓ ଶେଷକୁ କଳି ଯୁଗ ବୋଲି କହନ୍ତି।
ଆଦ୍ଯେ କୃତଯୁଗେ ସର୍ଗୋ ବ୍ରହ୍ମଣା କ୍ରିଯତେ ଯତଃ କ୍ରିଯତେ ଚୋପସଂହାରସ୍ ତଥାନ୍ତେ ଽପି କଲୌ ଯୁଗେ
ପ୍ରଥମ କୃତ ଯୁଗରେ ବ୍ରହ୍ମା ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି; ଏବଂ ଶେଷ କଳି ଯୁଗରେ ଏହିପରି ସମାପ୍ତି ହୁଏ।
କଲେଃ ସ୍ଵରୂପଂ ଭଗଵନ୍ ଵିସ୍ତରାଦ୍ ଵକ୍ତୁମ୍ ଅର୍ହସି ଧର୍ମଶ୍ ଚତୁଷ୍ପାଦ୍ ଭଗଵାନ୍ ଯସ୍ମିନ୍ ଵୈକଲ୍ଯମ୍ ଋଚ୍ଛତି
ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ କଳିର ସ୍ୱଭାବ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ କହନ୍ତୁ, ଯେଉଁଠି ଧର୍ମ, ଚାରି ପାଦ ଥିବା, ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ।
କଲିସ୍ଵରୂପଂ ଭୋ ଵିପ୍ରା ଯତ୍ ପୃଚ୍ଛଧ୍ଵଂ ମମାନଘାଃ ନିବୋଧଧ୍ଵଂ ସମାସେନ ଵର୍ତତେ ଯନ୍ ମହତ୍ତରମ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ତମେ ମୋତେ କଳିର ସ୍ୱଭାବ ବିଷୟରେ ପଚାରିଛ; ଏହାର ମୁଖ୍ୟ ଅଂଶ କି, ତାହା ସଂକ୍ଷେପରେ ଶୁଣ।
ଵର୍ଣାଶ୍ରମାଚାରଵତୀ ପ୍ରଵୃତ୍ତିର୍ ନ କଲୌ ନୃଣାମ୍ ନ ସାମ-ଋଗ୍ଯଜୁର୍ଵେଦଵିନିଷ୍ପାଦନହୈତୁକୀ
କଳି ଯୁଗରେ ଲୋକମାନେ ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମର ନୀତି ଅନୁସାରେ ଚଳନ୍ତି ନାହିଁ; ସାମ, ଋକ୍ ଓ ଯଜୁର୍ବେଦର ଠିକ୍ ଅନୁଷ୍ଠାନ ମଧ୍ୟ ହୁଏ ନାହିଁ।
ଵିଵାହା ନ କଲୌ ଧର୍ମା ନ ଶିଷ୍ଯା ଗୁରୁସଂସ୍ଥିତାଃ ନ ପୁତ୍ରା ଧାର୍ମିକାଶ୍ ଚୈଵ ନ ଚ ଵହ୍ନିକ୍ରିଯାକ୍ରମଃ
କଳି ଯୁଗରେ ବିବାହ ଧର୍ମ ଅନୁସାରେ ହୁଏ ନାହିଁ, ଶିଷ୍ୟମାନେ ଗୁରୁଙ୍କ ପାଖରେ ରୁହନ୍ତି ନାହିଁ, ପୁଅମାନେ ଧାର୍ମିକ ହୁଏ ନାହିଁ, ଏବଂ ଅଗ୍ନିର ନିୟମିତ କାର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ହୁଏ ନାହିଁ।
ଯତ୍ର ତତ୍ର କୁଲେ ଜାତୋ ବଲୀ ସର୍ଵେଶ୍ଵରଃ କଲୌ ସର୍ଵେଭ୍ଯ ଏଵ ଵର୍ଣେଭ୍ଯୋ ନରଃ କନ୍ଯୋପଜୀଵନଃ
କଳି ଯୁଗରେ ଯେଉଁଠି ଯେଉଁ ପରିବାରରେ ଯେଉଁଠି ଜନ୍ମ ହୁଏ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଲେ ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଉପରେ ପ୍ରଭୁତ୍ୱ କରେ; ସମସ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣର ଲୋକମାନେ ଝିଅ ଦ୍ୱାରା ଜୀବିକା ଚାଲାନ୍ତି।
ଯେନ ତେନୈଵ ଯୋଗେନ ଦ୍ଵିଜାତିର୍ ଦୀକ୍ଷିତଃ କଲୌ ଯୈଵ ସୈଵ ଚ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରାଃ ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତକ୍ରିଯା କଲୌ
କଳି ଯୁଗରେ ଯେଉଁ ଉପାୟରେ ଦ୍ୱିଜ ଦୀକ୍ଷିତ ହୁଏ, ସେଠି ତାହା ଠିକ୍ ମନାଯାଏ; ଏବଂ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କ୍ରିୟା ମଧ୍ୟ କଳି ଯୁଗରେ ଏଭଳି ହୁଏ।
ସର୍ଵମ୍ ଏଵ କଲୌ ଶାସ୍ତ୍ରଂ ଯସ୍ଯ ଯଦ୍ ଵଚନଂ ଦ୍ଵିଜାଃ ଦେଵତାଶ୍ ଚ କଲୌ ସର୍ଵାଃ ସର୍ଵଃ ସର୍ଵସ୍ଯ ଚାଶ୍ରମଃ
କଳି ଯୁଗରେ ଯେଉଁଠି ଯେଉଁ ଲୋକ କହେ, ସେଠି ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ର; ସମସ୍ତ ଦେବତା କଳି ଯୁଗରେ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଆଶ୍ରମ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ହୁଏ।
ଉପଵାସସ୍ ତଥାଯାସୋ ଵିତ୍ତୋତ୍ସର୍ଗସ୍ ତଥା କଲୌ ଧର୍ମୋ ଯଥାଭିରୁଚିତୈର୍ ଅନୁଷ୍ଠାନୈର୍ ଅନୁଷ୍ଠିତଃ
କଳି ଯୁଗରେ ଉପବାସ, ଶ୍ରମ ଓ ଧନ ତ୍ୟାଗ ହୁଏ; ଧର୍ମ ଯେଉଁ ଭାବରେ ଭଲ ଲାଗେ, ସେଭଳି ଅନୁଷ୍ଠାନ ଦ୍ୱାରା ପାଳନ କରାଯାଏ।
ଵିତ୍ତେନ ଭଵିତା ପୁଂସାଂ ସ୍ଵଲ୍ପେନୈଵ ମଦଃ କଲୌ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ରୂପମଦଶ୍ ଚୈଵ କେଶୈର୍ ଏଵ ଭଵିଷ୍ଯତି
କଳିଯୁଗରେ ଲୋକେ ଅଳ୍ପ ଧନରେ ମଧ୍ୟ ଅହଂକାର କରିବେ, ଓ ଜନୀମାନେ କେବଳ କେଶରେ ତାଙ୍କର ସୌନ୍ଦର୍ୟ ନେଇ ଗର୍ବ କରିବେ।
ସୁଵର୍ଣମଣିରତ୍ନାଦୌ ଵସ୍ତ୍ରେ ଚୋପକ୍ଷଯଂ ଗତେ କଲୌ ସ୍ତ୍ରିଯୋ ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ତଦା କେଶୈର୍ ଅଲଂକୃତାଃ
କଳିଯୁଗରେ ସୁନା, ମଣି, ମୂଲ୍ୟବାନ ପଥର ଓ ଭଲ ପୋଶାକ ଅଭାବ ହେଲେ, ସେବେଳେ ଜନୀମାନେ କେବଳ କେଶରେ ଶୃଙ୍ଗାର କରିବେ।
ପରିତ୍ଯକ୍ଷ୍ଯନ୍ତି ଭର୍ତାରଂ ଵିତ୍ତହୀନଂ ତଥା ସ୍ତ୍ରିଯଃ ଭର୍ତା ଭଵିଷ୍ଯତି କଲୌ ଵିତ୍ତଵାନ୍ ଏଵ ଯୋଷିତାମ୍
ଝିଅମାନେ ଧନହୀନ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଛାଡିଦେବେ, ଏବଂ କଳିଯୁଗରେ ଧନବାନ ପୁରୁଷକୁ ମାନେ ସ୍ୱାମୀ ଭାବିବେ।
ଯୋ ଯୋ ଦଦାତି ବହୁଲଂ ସ ସ ସ୍ଵାମୀ ତଦା ନୃଣାମ୍ ସ୍ଵାମିତ୍ଵହେତୁସଂବନ୍ଧୋ ଭଵିତାଭିଜନସ୍ ତଦା
ଯିଏ ବେଶି ଦେଉଛି, ସେଇ ସମୟରେ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ୱାମୀ ଭାବିବେ, ଏବଂ ସ୍ୱାମୀ ହେବାର ସମ୍ପର୍କ ଧନ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିବ।
ଗୃହାନ୍ତା ଦ୍ରଵ୍ଯସଂଘାତା ଦ୍ରଵ୍ଯାନ୍ତା ଚ ତଥା ମତିଃ ଅର୍ଥାଶ୍ ଚାଥୋପଭୋଗାନ୍ତା ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ତଦା କଲୌ
କଳିଯୁଗରେ ଘର ଧନ ଜମା କରିବାରେ ସମାପ୍ତ ହେବ, ମନ ଧନରେ ଲଗି ରହିବ, ଏବଂ ଆନନ୍ଦ ମଧ୍ୟ ଧନ ଦ୍ୱାରା ଶେଷ ହେବ।
ସ୍ତ୍ରିଯଃ କଲୌ ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ସ୍ଵୈରିଣ୍ଯୋ ଲଲିତସ୍ପୃହାଃ ଅନ୍ଯାଯାଵାପ୍ତଵିତ୍ତେଷୁ ପୁରୁଷେଷୁ ସ୍ପୃହାଲଵଃ
କଳିଯୁଗରେ ଝିଅମାନେ ସ୍ୱାଧୀନ ଓ ଭୋଗ ଆଶା କରିବେ, ଏବଂ ଅନ୍ୟାୟରେ ଧନ ଆର୍ଜନ କରିଥିବା ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଚାହିବେ।
ଅଭ୍ଯର୍ଥିତୋ ଽପି ସୁହୃଦା ସ୍ଵାର୍ଥହାନିଂ ତୁ ମାନଵଃ ପଣସ୍ଯାର୍ଧାର୍ଧମାତ୍ରେ ଽପି କରିଷ୍ଯତି ତଦା ଦ୍ଵିଜାଃ
ମିତ୍ର ଅନୁରୋଧ କଲେ ମଧ୍ୟ ଲୋକେ ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥ ପାଇଁ କାମ କରିବେ, ଏବଂ ଅର୍ଦ୍ଧ କିମ୍ବା ଚତୁର୍ଥାଂଶ ପଣ ଲାଗି ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କରିବେ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ।
ସଦା ସପୌରୁଷଂ ଚେତୋ ଭାଵି ଵିପ୍ର ତଦା କଲୌ କ୍ଷୀରପ୍ରଦାନସଂବନ୍ଧି ଭାତି ଗୋଷୁ ଚ ଗୌରଵମ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କଳିଯୁଗରେ ଲୋକମାନେ ସଦା ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥ ନେଇ ଚିନ୍ତା କରିବେ, ଓ ଗାଈ ପ୍ରତି ସମ୍ମାନ କେବଳ ଦୁଧ ଦେବା ପାଇଁ ହେବ।
ଅନାଵୃଷ୍ଟିଭଯାତ୍ ପ୍ରାଯଃ ପ୍ରଜାଃ କ୍ଷୁଦ୍ଭଯକାତରାଃ ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ତଦା ସର୍ଵା ଗଗନାସକ୍ତଦୃଷ୍ଟଯଃ
ବର୍ଷା ନ ହେବା ଭୟରେ ସମସ୍ତେ ଭୋକର ଭୟରେ ଚିନ୍ତିତ ରହିବେ, ଏବଂ ସେ ସମୟରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ଆକାଶକୁ ଲାଗି ରହିବ।
ମୂଲପର୍ଣଫଲାହାରାସ୍ ତାପସା ଇଵ ମାନଵାଃ ଆତ୍ମାନଂ ଘାତଯିଷ୍ଯନ୍ତି ତଦାଵୃଷ୍ଟ୍ଯାଭିଦୁଃଖିତାଃ
ମୁନିମାନେ ଯେପରି ମୂଳ, ପତ୍ର ଓ ଫଳ ଖାଇ ରହନ୍ତି, ସେପରି ଲୋକେ ମଧ୍ୟ ଏମିତି ଖାଇବେ, ଏବଂ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ଦୁଃଖରେ ନିଜେ ଜୀବନ ଶେଷ କରିଦେବେ।