ସ ତଚ୍ ଛ୍ରୁତ୍ଵାଥ ସଂସ୍ମୃତ୍ଯ କ୍ଷୁଧଯା ପୀଡିତୋ ଽପି ସନ୍ ପ୍ରାହ ଭଦ୍ରେ ନ ଗୃହ୍ଣାମି ନିଯମୋ ହି କୃତୋ ମଯା
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଓ ନିଜ ବ୍ରତକୁ ମନେ ପକାଇ, ଯଦିଓ ଭୋକରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ହେଉଥିଲେ, ସେ କହିଲେ, ‘ଭଲ ମହିଳା, ମୁଁ ଏହା ନେବିନାହିଁ, କାରଣ ମୁଁ ବ୍ରତ ନେଇଛି।’
ପୁରତଃ ସିଦ୍ଧଵର୍ଗସ୍ଯ ନ ଭୋକ୍ଷ୍ଯେ ଶକଟଂ ତ୍ଵ୍ ଇତି ପରିଜ୍ଞାନାର୍ଥମ୍ ଉର୍ଵଶ୍ଯା ଦଦସ୍ଵାନ୍ଯସ୍ଯ କସ୍ଯଚିତ୍
‘ସିଦ୍ଧମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ଏହି ଗାଡ଼ି ଖାଇବିନାହିଁ; ପରୀକ୍ଷା ପାଇଁ, ହେ ଉର୍ବଶୀ, ଏହା ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ଦିଅ।’
ସାବ୍ରଵୀନ୍ ନିଯମୋ ଭଦ୍ର କୃତଃ କାଷ୍ଠମଯେ ତ୍ଵଯା ନାସୌ କାଷ୍ଠମଯୋ ଭୁଙ୍କ୍ଷ୍ଵ କ୍ଷୁଧଯା ଚାତିପୀଡିତଃ
ସେ କହିଲେ, ‘ଭଲ ଲୋକ, ତୁମେ କାଠର ଗାଡ଼ି ପାଇଁ ବ୍ରତ ନେଇଥିଲ; ଏହା କାଠର ନୁହେଁ—ଭୋକରେ ଅତି ଯନ୍ତ୍ରଣା ହେଉଛ, ଏହା ଖାଅ।’
ତାଂ ବ୍ରାହ୍ମଣଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ନ ମଯା ତଦ୍ ଵିଶେଷଣମ୍ କୃତଂ ଭଦ୍ରେ ଽଥ ନିଯମଃ ସାମାନ୍ଯେନୈଵ ମେ କୃତଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, ‘ମୁଁ ଏପରି କୌଣସି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କଥା କହିନଥିଲି, ଭଲ ମହିଳା; ମୋ ବ୍ରତ ସାଧାରଣ ଭାବେ ନିଆଯାଇଛି।’
ତଂ ଭୂଯଃ ପ୍ରାହ ସା ତନ୍ଵୀ ନ ଚେଦ୍ ଭୋକ୍ଷ୍ଯସି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଗୃହଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ଗଚ୍ଛସ୍ଵ କୁଟୁମ୍ବଂ ତଵ ଭୋକ୍ଷ୍ଯତି
ସେ ପୁଣି କହିଲେ, ‘ଯଦି ତୁମେ ଖାଉନାହାଁ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତେବେ ଏହା ଘରକୁ ନେଯାଅ; ତୁମ ପରିବାର ଏହା ଖାଇବ।’
ସ ତାମ୍ ଉଵାଚ ସୁଦତି ନ ତାଵଦ୍ ଯାମି ମନ୍ଦିରମ୍ ଇହାଯାତା ଵରାରୋହା ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେ ଽପ୍ଯ୍ ଅଧିକା ଗୁଣୈଃ
ସେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, ‘ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ମୁଁ ଏଖଣି ଘରକୁ ଯିବିନାହିଁ; ତୁମେ ଏଠାରେ ଆସିଛ, ତୁମ ଗୁଣରେ ତିନି ଲୋକୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ।’
ସା ମଯା ମଦନାର୍ତେନ ପ୍ରାର୍ଥିତାଶ୍ଵାସିତସ୍ ତଯା ସ୍ଥୀଯତାଂ କ୍ଷଣମ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଏଵଂ ସ୍ଥାସ୍ଯାମୀତି ମଯୋଦିତମ୍
‘ପ୍ରେମ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ବିନତି କଲି, ସେ ମୋତେ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଲେ। ସେ କହିଲେ, “କିଛି ଖଣ୍ଡ ଅପେକ୍ଷା କର”, ମୁଁ କହିଲି, “ମୁଁ ଅପେକ୍ଷା କରିବି।”’
ମାସମାତ୍ରଂ ଗତାଯାସ୍ ତୁ ତସ୍ଯା ଭଦ୍ରେ ସ୍ଥିତସ୍ଯ ଚ ମମ ସତ୍ଯାନୁରକ୍ତସ୍ଯ ସଂଗମାଯ ଧୃତଵ୍ରତେ
ତାଙ୍କର ଏକ ମାସ ଯାଉଥିବାବେଳେ ଓ ମୋର ସତ୍ୟରେ ଅଟୁଟ ରହି, ସଂଯୋଗ ପାଇଁ ଦୃଢ଼ ବ୍ରତ ଧରିଥିବାବେଳେ—
ତସ୍ଯ ସା ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା କୃତ୍ଵା ସ୍ଵଂ ରୂପମ୍ ଉତ୍ତମମ୍ ଵିହସ୍ଯ ଭାଵଗମ୍ଭୀରମ୍ ଉର୍ଵଶୀ ପ୍ରାହ ତଂ ଦ୍ଵିଜମ୍
ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଉର୍ବଶୀ ନିଜ ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଗଭୀର ହସିଲେ ଏବଂ ସେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ।
ସାଧୁ ସତ୍ଯଂ ତ୍ଵଯା ଵିପ୍ର ଵ୍ରତଂ ନିଷ୍ଠିତଚେତସା ନିଷ୍ପାଦିତଂ ହଠାଦ୍ ଏଵ ମମ ଦର୍ଶନମ୍ ଇଚ୍ଛତା
‘ଶାବାଶ! ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସତ୍ୟରେ ଅଟୁଟ ମନ ରଖି, ତୁମେ ବ୍ରତ ପୂରଣ କରିଛ; ମୋର ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଜୋର କରିଥିଲେ।’
ଅହମ୍ ଏଵୋର୍ଵଶୀ ଵିପ୍ର ତ୍ଵାଂ ଜିଜ୍ଞାସାର୍ଥମ୍ ଆଗତା ପରୀକ୍ଷିତୋ ନିଶ୍ଚିତଵାନ୍ ଭଵାନ୍ ସତ୍ଯତପା ଋଷିଃ
‘ମୁଁ ନିଜେ ଉର୍ବଶୀ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମ ପରୀକ୍ଷା ପାଇଁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି; ତୁମେ ପରୀକ୍ଷିତ ହେଇ, ସତ୍ୟତପସ୍ୱୀ ଋଷି ଭାବେ ପ୍ରମାଣିତ ହେଲେ।’
ଗଚ୍ଛ ଶୂକରଵୋଦ୍ଦେଶଂ ରୂପତୀର୍ଥେତି ଵିଶ୍ରୁତମ୍ ସିଦ୍ଧିଂ ଯାସ୍ଯସି ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର ତତସ୍ ତ୍ଵଂ ମାମ୍ ଅଵାପ୍ସ୍ଯସି
‘ଶୂକରବୋ ନାମକ ସ୍ଥାନକୁ ଯାଅ, ଯାହା ରୂପତୀର୍ଥ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ସେଠାରେ ତୁମେ ସିଦ୍ଧି ପାଇବ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାପରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ମିଳିବି।’
ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ଦିଵମ୍ ଉତ୍ପତ୍ଯ ସା ଜଗାମୋର୍ଵଶୀ ଦ୍ଵିଜାଃ ସ ଚ ସତ୍ଯତପା ଵିପ୍ରୋ ରୂପତୀର୍ଥଂ ଜଗାମ ହ
ଏହିପରି କହି ଉର୍ବଶୀ ଦିଗନ୍ତକୁ ଉଡ଼ିଗଲେ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଏବଂ ସତ୍ୟତପ ନାମକ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୂପତୀର୍ଥକୁ ଗଲେ।
ତତ୍ର ଶାନ୍ତିପରୋ ଭୂତ୍ଵା ନିଯମଵ୍ରତଧୃକ୍ ଶୁଚିଃ ଦେହୋତ୍ସର୍ଗେ ଜଗାମାସୌ ଗାନ୍ଧର୍ଵଂ ଲୋକମ୍ ଉତ୍ତମମ୍
ସେଠାରେ ସେ ଶାନ୍ତିରେ ଲାଗିଥିଲେ, ନିୟମ ଓ ବ୍ରତ ପାଳନ କରିଥିଲେ, ପବିତ୍ର ଥିଲେ; ଦେହ ଛାଡ଼ିବା ବେଳେ ସେ ଉତ୍ତମ ଗାନ୍ଧର୍ବ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।
ତତ୍ର ମନ୍ଵନ୍ତରଶତଂ ଭୋଗାନ୍ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଯଥାର୍ଥତଃ ବଭୂଵ ସୁକୁଲେ ରାଜା ପ୍ରଜାରଞ୍ଜନତତ୍ପରଃ
ସେଠାରେ ଏକ ଶତ ମନ୍ବନ୍ତର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯଥାଯଥ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରି, ପରେ ସେ ଏକ ଉତ୍ତମ କୁଳରେ ରାଜା ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ ଓ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବାରେ ଲାଗିଲେ।
ସ ଯଜ୍ଵା ଵିଵିଧୈର୍ ଯଜ୍ଞୈଃ ସମାପ୍ତଵରଦକ୍ଷିଣୈଃ ପୁତ୍ରେଷୁ ରାଜ୍ଯଂ ନିକ୍ଷିପ୍ଯ ଯଯୌ ଶୌକରଵଂ ପୁନଃ
ସେ ଅନେକ ପୂଜା-ଯଜ୍ଞ କରି, ମହାଦାନ ଦେଇ, ରାଜ୍ୟଟିକୁ ପୁଅମାନଙ୍କୁ ଦେଇ, ପୁଣି ଶୌରବ ଲୋକକୁ ଗଲେ।
ରୂପତୀର୍ଥେ ମୃତୋ ଭୂଯଃ ଶକ୍ରଲୋକମ୍ ଉପାଗତଃ ତତ୍ର ମନ୍ଵନ୍ତରଶତଂ ଭୋଗାନ୍ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ତତଶ୍ ଚ୍ଯୁତଃ
ରୂପତୀର୍ଥରେ ମୃତ୍ୟୁ ହେବା ପରେ ସେ ପୁଣି ଶକ୍ରଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ; ସେଠାରେ ଏକ ଶତ ମନ୍ବନ୍ତର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରି, ପରେ ସେଠାରୁ ତଳକୁ ପଡ଼ିଲେ।
ପ୍ରତିଷ୍ଠାନେ ପୁରଵରେ ବୁଧପୁତ୍ରଃ ପୁରୂରଵାଃ ବଭୂଵ ତତ୍ର ଚୋର୍ଵଶ୍ଯାଃ ସଂଗମାଯ ତପୋଧନାଃ
ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ନାମକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପୁରରେ ବୁଧଙ୍କ ପୁଅ ପୁରୁରବା ଜନ୍ମ ନେଲେ; ସେଠାରେ, ହେ ତପସ୍ୱୀମାନେ, ସେ ଉର୍ବଶୀଙ୍କ ସହିତ ସମ୍ମିଳିତ ହେଲେ।
ଏଵଂ ପୁରା ସତ୍ଯତପା ଦ୍ଵିଜାତିସ୍ ତୀର୍ଥେ ପ୍ରସିଦ୍ଧେ ସ ହି ରୂପସଂଜ୍ଞେ ଆରାଧ୍ଯ ଜନ୍ମନ୍ଯ୍ ଅଥ ଚାର୍ଚ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୁମ୍ ଅଵାପ୍ଯ ଭୋଗାନ୍ ଅଥ ମୁକ୍ତିମ୍ ଏତି
ଏଭଳି, ପୂର୍ବେ ସତ୍ୟତପ ନାମକ ଦ୍ୱିଜ ରୂପ ନାମକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ତୀର୍ଥରେ ଏହି ଜନ୍ମରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଉପାସନା ଓ ପୂଜା କରି, ଭୋଗ ଓ ପରେ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।
ଶ୍ରୁତଂ ଫଲଂ ଗୀତିକାଯା ଅସ୍ମାଭିଃ ସୁପ୍ରଜାଗରେ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ଯେନ ଚାଣ୍ଡାଲୋ ଗତୋ ଽସୌ ପରମାଂ ଗତିମ୍
ଏହି ମଙ୍ଗଳମୟ ରାତିରେ ଆମେ ଏହି ଗୀତିକାର ଫଳ ଶୁଣିଲୁ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଏକ ଚଣ୍ଡାଳ ମଧ୍ୟ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦୟାରେ ପରମ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।
ଯଥା ଵିଷ୍ଣୌ ଭଵେଦ୍ ଭକ୍ତିସ୍ ତନ୍ ନୋ ବ୍ରୂହି ମହାମତେ ତପସା କର୍ମଣା ଯେନ ଶ୍ରୋତୁମ୍ ଇଚ୍ଛାମ ସାଂପ୍ରତମ୍
ହେ ମହାମତି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ କିପରି ଭକ୍ତି ହୁଏ—କେଉଁ ତପସ୍ୟା କିମ୍ବା କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା—ଏହି କଥା ଆମେ ଏବେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ।
ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ ମୁନିଶାର୍ଦୂଲାଃ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମ୍ଯ୍ ଅନୁପୂର୍ଵଶଃ ଯଥା କୃଷ୍ଣେ ଭଵେଦ୍ ଭକ୍ତିଃ ପୁରୁଷସ୍ଯ ମହାଫଲା
ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଆପଣମାନେ ଶୁଣନ୍ତୁ, ମୁଁ କ୍ରମକ୍ରମେ କହିବି କିପରି କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ହୁଏ, ଯାହା ମଣିଷଙ୍କୁ ବଡ଼ ଫଳ ଦେଇଥାଏ।
ସଂସାରେ ଽସ୍ମିନ୍ ମହାଘୋରେ ସର୍ଵଭୂତଭଯାଵହେ ମହାମୋହକରେ ନୄଣାଂ ନାନାଦୁଃଖଶତାକୁଲେ
ଏହି ଭୟଙ୍କର ସଂସାରରେ, ଯାହା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଇଥାଏ, ବଡ଼ ମୋହ ଦେଇଥାଏ, ଏବଂ ଲୋକମାନେ ଶତଶଃ ବିଭିନ୍ନ ଦୁଃଖରେ ପୀଡ଼ିତ।
ତିର୍ଯଗ୍ଯୋନିସହସ୍ରେଷୁ ଜାଯମାନଃ ପୁନଃ ପୁନଃ କଥଂଚିଲ୍ ଲଭତେ ଜନ୍ମ ଦେହୀ ମାନୁଷ୍ଯକଂ ଦ୍ଵିଜାଃ
ହଜାର ହଜାର ପଶୁ ଜନ୍ମରେ ପୁନିପୁନି ଜନ୍ମ ନେଇ, କିପରି ବି ହେଉ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଏକ ଦେହୀ ମାନବ ଜନ୍ମ ପାଏ।
ମାନୁଷତ୍ଵେ ଽପି ଵିପ୍ରତ୍ଵଂ ଵିପ୍ରତ୍ଵେ ଽପି ଵିଵେକିତା ଵିଵେକାଦ୍ ଧର୍ମବୁଦ୍ଧିସ୍ ତୁ ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ତୁ ଶ୍ରେଯସାଂ ଗ୍ରହଃ
ମାନବ ଜନ୍ମରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହେବା, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହେଲେ ବିବେକ ଆସିବା, ବିବେକ ଦ୍ୱାରା ଧର୍ମବୁଦ୍ଧି ଆସିବା, ବୁଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରେୟସ୍ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ।
ଯାଵତ୍ ପାପକ୍ଷଯଂ ପୁଂସାଂ ନ ଭଵେଜ୍ ଜନ୍ମ ସଂଚିତମ୍ ତାଵନ୍ ନ ଜାଯତେ ଭକ୍ତିର୍ ଵାସୁଦେଵେ ଜଗନ୍ମଯେ
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମଣିଷଙ୍କ ପାପର ସଞ୍ଚିତ ଫଳ ନଷ୍ଟ ହୁଏନି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବାସୁଦେବ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆତ୍ମା, ତାଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏନାହିଁ।
ତସ୍ମାଦ୍ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଭୋ ଵିପ୍ରା ଭକ୍ତିଃ କୃଷ୍ଣେ ଯଥା ଭଵେତ୍ ଅନ୍ଯଦେଵେଷୁ ଯା ଭକ୍ତିଃ ପୁରୁଷସ୍ଯେହ ଜାଯତେ
ତେଣୁ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ମୁଁ କହିବି କିପରି କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ହୁଏ, ଏଉଁଠି ମଣିଷଙ୍କ ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ଯେଉଁ ଭକ୍ତି ହୁଏ, ସେଥିରେ କିପରି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
କର୍ମଣା ମନସା ଵାଚା ତଦ୍ଗତେନାନ୍ତରାତ୍ମନା ତେନ ତସ୍ଯ ଭଵେଦ୍ ଭକ୍ତିର୍ ଯଜନେ ମୁନିସତ୍ତମାଃ
କାର୍ଯ୍ୟ, ମନ, ବାଣୀ ଓ ଅନ୍ତଃକରଣ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ତାହାରେ ଲଗାଇ, ଏଭଳି ଉପାସନା କରିଲେ ତାଙ୍କର ଭକ୍ତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ।
ସ କରୋତି ତତୋ ଵିପ୍ରା ଭକ୍ତିଂ ଚାଗ୍ନେଃ ସମାହିତଃ ତୁଷ୍ଟେ ହୁତାଶନେ ତସ୍ଯ ଭକ୍ତିର୍ ଭଵତି ଭାସ୍କରେ
ସେପରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ସେ ଏକାଗ୍ରତାରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରେ; ଯେତେବେଳେ ଅଗ୍ନି ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଭକ୍ତି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଖାଯାଏ।
ପୂଜାଂ କରୋତି ସତତମ୍ ଆଦିତ୍ଯସ୍ଯ ତତୋ ଦ୍ଵିଜାଃ ପ୍ରସନ୍ନେ ଭାସ୍କରେ ତସ୍ଯ ଭକ୍ତିର୍ ଭଵତି ଶଂକରେ
ସେ ସଦା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପୂଜା କରେ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ; ସୂର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ଭକ୍ତି ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଦେଖାଯାଏ।