କୋକାମୁଖାତ୍ ସମାରଭ୍ଯ ଯାଵଦ୍ ଵୈ ସ୍କନ୍ଦଦର୍ଶନମ୍ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ୍କନ୍ଦଂ ଯଯୌ ଧାରାଚକ୍ରେ ଚାପି ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍
କୋକାମୁଖରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ଯେଉଁଠାରେ ସ୍କନ୍ଦଙ୍କ ଦର୍ଶନ ମିଳେ, ସେଠାକୁ ଯାଇ, ସ୍କନ୍ଦଙ୍କୁ ଦେଖି, ଧାରାଚକ୍ରକୁ ମଧ୍ୟ ପରିକ୍ରମା କଲେ।
ତତୋ ଽଦ୍ରିଵରମ୍ ଆଗମ୍ଯ ଵିନ୍ଧ୍ଯମ୍ ଉଚ୍ଚଶିଲୋଚ୍ଚଯମ୍ ପାପପ୍ରମୋଚନଂ ତୀର୍ଥମ୍ ଆସସାଦ ସ ତୁ ଦ୍ଵିଜାଃ
ତାପରେ, ସେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପାହାଡ଼, ଉଚ୍ଚ ଶିଖର ଥିବା ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତକୁ ପହଞ୍ଚି, ପାପପ୍ରମୋଚନ ନାମକ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥକୁ ଆସିଲେ।
ସ୍ନାନଂ ପାପହରଂ ଚକ୍ରେ ସ ତୁ ଚାଣ୍ଡାଲଵଂଶଜଃ ଵିମୁକ୍ତପାପଃ ସସ୍ମାର ପୂର୍ଵଜାତୀର୍ ଅନେକଶଃ
ସେଠାରେ, ଚଣ୍ଡାଳ ବଂଶର ପୁଅ ପାପ ଦୂରକରିବା ନଦୀସ୍ନାନ କଲେ; ପାପମୁକ୍ତ ହେଇ, ସେ ତାଙ୍କର ଅନେକ ପୂର୍ବଜନ୍ମକୁ ସ୍ମରଣ କଲେ।
ସ ପୂର୍ଵଜନ୍ମନ୍ଯ୍ ଅଭଵଦ୍ ଭିକ୍ଷୁଃ ସଂଯତଵାଙ୍ମନାଃ ଯତକାଯଶ୍ ଚ ମତିମାନ୍ ଵେଦଵେଦାଙ୍ଗପାରଗଃ
ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ ସେ ଏକ ଭିକ୍ଷୁ ଥିଲେ, ଯିଏ ମନ, କଥା ଓ ଦେହକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିଲେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ବେଦ ବେଦାଙ୍ଗର ଜ୍ଞାନୀ ଥିଲେ।
ଏକଦା ଗୋଷୁ ନଗରାଦ୍ ଧ୍ରିଯମାଣାସୁ ତସ୍କରୈଃ ଭିକ୍ଷାଵଧୂତା ରଜସା ମୁକ୍ତା ତେନାଥ ଭିକ୍ଷୁଣା
ଏକଥର, ଗାଁରୁ ଚୋରମାନେ ଗାଈ ନେଉଥିବା ବେଳେ, ଭିକ୍ଷା ମାଗୁଥିବା ଭିକ୍ଷୁଙ୍କ ଧୂଳିରେ ସେ ରହିଥିଲେ ଓ ଏହି ରଜସ୍ ଦ୍ୱାରା ସେ ମୁକ୍ତ ହେଲେ।
ସ ତେନାଧର୍ମଦୋଷେଣ ଚାଣ୍ଡାଲୀଂ ଯୋନିମ୍ ଆଗତଃ ପାପପ୍ରମୋଚନେ ସ୍ନାତଃ ସ ମୃତୋ ନର୍ମଦାତଟେ
ସେ ଅଧର୍ମର ଦୋଷରୁ ଚଣ୍ଡାଳ ଯୋନିରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ପାପପ୍ରମୋଚନରେ ସ୍ନାନ କରି, ନର୍ମଦା ତଟରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ।
ମୂର୍ଖୋ ଽଭୂଦ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣଵରୋ ଵାରାଣସ୍ଯାଂ ଚ ଭୋ ଦ୍ଵିଜାଃ ତତ୍ରାସ୍ଯ ଵସତୋ ଽବ୍ଦୈସ୍ ତୁ ତ୍ରିଂଶଦ୍ଭିଃ ସିଦ୍ଧପୂରୁଷଃ
ଏହିପରେ ସେ କାଶୀରେ ଏକ ମୂର୍ଖ କିନ୍ତୁ ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହେଲେ; ସେଠାରେ ତିରିଶି ବର୍ଷ ରହି, ସିଦ୍ଧପୁରୁଷ ହେଲେ।
ଵିରୂପରୂପୀ ବଭ୍ରାମ ଯୋଗମାଲାବଲାନ୍ଵିତଃ ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସୋପହାସାର୍ଥମ୍ ଅଭିଵାଦ୍ଯାଭ୍ଯୁଵାଚ ହ
ସେ ବିଭିନ୍ନ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଯୋଗଶକ୍ତିର ମାଳା ଧାରଣ କରି ଘୁରୁଥିଲେ; ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, କେହି ଉପହାସ କରିବାକୁ ଆସି, ପ୍ରଣାମ କରି କହିଲେ।
କୁଶଲଂ ସିଦ୍ଧପୁରୁଷଂ କୁତସ୍ ତ୍ଵ୍ ଆଗମ୍ଯତେ ତ୍ଵଯା
“ହେ ସିଦ୍ଧପୁରୁଷ, ତୁମେ କେଉଁଠୁ ଏଠାକୁ ଆସିଛ?”
ଏଵଂ ସଂଭାଷିତସ୍ ତେନ ଜ୍ଞାତୋ ଽହମ୍ ଇତି ଚିନ୍ତ୍ଯ ତୁ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚାଥ ଵନ୍ଦ୍ଯସ୍ ତଂ ସ୍ଵର୍ଗଲୋକାଦ୍ ଉପାଗତଃ
ଏଭଳି ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ପରେ, 'ସେ ମୋତେ ଜାଣିଛନ୍ତି' ବୋଲି ଭାବି, ସେ ପ୍ରଣାମ ଯୋଗ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତି କହିଲେ, “ମୁଁ ସ୍ୱର୍ଗ ଲୋକରୁ ଆସିଛି।”
ତଂ ସିଦ୍ଧଂ ପ୍ରାହ ମୂର୍ଖୋ ଽସୌ କିଂ ତ୍ଵଂ ଵେତ୍ସି ତ୍ରିଵିଷ୍ଟପେ ନାରାଯଣୋରୁପ୍ରଭଵାମ୍ ଉର୍ଵଶୀମ୍ ଅପ୍ସରୋଵରାମ୍
ସେ ମୂର୍ଖ ବ୍ୟକ୍ତି ସିଦ୍ଧପୁରୁଷଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, “ତୁମେ ତିନି ଲୋକରେ ନାରାୟଣଙ୍କ ମହାଶକ୍ତିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଉର୍ବଶୀ ନାମକ ଅପ୍ସରାକୁ ଜାଣୁଛ କି?”
ସିଦ୍ଧସ୍ ତମ୍ ଆହ ତାଂ ଵେଦ୍ମି ଶକ୍ରଚାମରଧାରିଣୀମ୍ ସ୍ଵର୍ଗସ୍ଯାଭରଣଂ ମୁଖ୍ଯମ୍ ଉର୍ଵଶୀଂ ସାଧୁସଂଭଵାମ୍
ସିଦ୍ଧପୁରୁଷ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଜାଣେ—ଉର୍ବଶୀ, ଯିଏ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପଙ୍ଖା ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସ୍ୱର୍ଗର ପ୍ରଧାନ ଅଳଙ୍କାର, ସାଧୁମାନେ ଯାହାଠାରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି।”
ଵିପ୍ରଃ ସିଦ୍ଧମ୍ ଉଵାଚାଥ ଋଜୁମାର୍ଗଵିଵର୍ଜିତଃ ତନ୍ ମିତ୍ର ମତ୍କୃତେ ଵାର୍ତ୍ତାମ୍ ଉର୍ଵଶ୍ଯା ଭଵତାଦରାତ୍
ତାପରେ ସେ ସିଧାସଳଖ ବ୍ୟବହାର ବିହୀନ ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ, “ମୋ ପାଇଁ ମିତ୍ର, ଉର୍ବଶୀଙ୍କ ସମ୍ବାଦ ଆଣିଦିଅ।”
କଥନୀଯା ଯଚ୍ ଚ ସା ତେ ବ୍ରୂଯାଦ୍ ଆଖ୍ଯାସ୍ଯତେ ଭଵାନ୍ ବାଢମ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଅବ୍ରଵୀତ୍ ସିଦ୍ଧଃ ସୋ ଽପି ଵିପ୍ରୋ ମୁଦାନ୍ଵିତଃ
“ସେ ଯାହା କହିବେ, ସେ ସବୁ ମୋତେ କହିବାକୁ ପଡିବ,” ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ; ସିଦ୍ଧପୁରୁଷ ସମ୍ମତି ଦେଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ।
ବଭୂଵ ସିଦ୍ଧୋ ଽପି ଯଯୌ ମେରୁପୃଷ୍ଠଂ ସୁରାଲଯମ୍ ସମେତ୍ଯ ଚୋର୍ଵଶୀଂ ପ୍ରାହ ଯଦ୍ ଉକ୍ତୋ ଽସୌ ଦ୍ଵିଜେନ ତୁ
ସିଦ୍ଧପୁରୁଷ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ମେରୁ ପର୍ବତ ଶିଖରରେ ଥିବା ଦେବତାମାନଙ୍କ ଗୃହକୁ ଗଲେ; ଉର୍ବଶୀଙ୍କ ସହିତ ମିଳି, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ କଥା ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ସା ପ୍ରାହ ତଂ ସିଦ୍ଧଵରଂ ନାହଂ କାଶିପତିଂ ଦ୍ଵିଜମ୍ ଜାନାମି ସତ୍ଯମ୍ ଉକ୍ତଂ ତେ ନ ଚେତସି ମମ ସ୍ଥିତମ୍
ସେଠାରେ ଉର୍ବଶୀ ସିଦ୍ଧପୁରୁଷଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୁଁ କାଶୀପତି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଜାଣେନି; ତୁମେ ଯାହା କହିଲ, ଏହା ସତ୍ୟ, କିନ୍ତୁ ସେ ମୋ ମନରେ ନାହାନ୍ତି।”
ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତଃ ପ୍ରଯଯୌ ସୋ ଽପି କାଲେନ ବହୁନା ପୁନଃ ଵାରାଣସୀଂ ଯଯୌ ସିଦ୍ଧୋ ଦୃଷ୍ଟୋ ମୂର୍ଖେଣ ଵୈ ପୁନଃ
ଏଭଳି କହିବା ପରେ ସେ ମଧ୍ୟ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ପୁଣି ବାରାଣସୀକୁ ଫେରିଲେ; ସେ ସିଦ୍ଧପୁରୁଷକୁ ପୁଣିଥରେ ସେ ମୂର୍ଖ ଦେଖିଲେ।
ଦୃଷ୍ଟଃ ପୃଷ୍ଟଃ କିଲ ଭୂଯଃ କିମ୍ ଆହୋରୁଭଵା ତଵ ସିଦ୍ଧୋ ଽବ୍ରଵୀନ୍ ନ ଜାନାମି ମାମ୍ ଉଵାଚୋର୍ଵଶୀ ସ୍ଵଯମ୍
ଦେଖିବା ପରେ ସେ ପଚାରିଲେ, 'ଉର୍ବଶୀ ତୁମକୁ କଣ କହିଲେ?' ସିଦ୍ଧପୁରୁଷ କହିଲେ, 'ମୁଁ ଜାଣେନି; ଉର୍ବଶୀ ନିଜେ ମୋତେ କହିଥିଲେ।'
ସିଦ୍ଧଵାକ୍ଯଂ ତତଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସ୍ମିତଭିନ୍ନୌଷ୍ଠସଂପୁଟଃ ପୁନଃ ପ୍ରାହ କଥଂ ଵେତ୍ସୀତ୍ଯ୍ ଏଵଂ ଵାଚ୍ଯା ତ୍ଵଯୋର୍ଵଶୀ
ସିଦ୍ଧଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ହସି ଠୋଠ ଭିତରେ ହସ ଫୁଟିଲା; ସେ ପୁଣି କହିଲେ, 'ତୁମେ କିପରି ଜାଣିଲ?'- ଏହିପରି ଉର୍ବଶୀଙ୍କୁ କହିବାକୁ ଚାହିଁବ।
ବାଢମ୍ ଏଵଂ କରିଷ୍ଯାମୀତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ସିଦ୍ଧୋ ଦିଵଂ ଗତଃ ଦଦର୍ଶ ଶକ୍ରଭଵନାନ୍ ନିଷ୍କ୍ରାମନ୍ତୀମ୍ ଅଥୋର୍ଵଶୀମ୍
'ଠିକ୍ ଅଛି, ମୁଁ ଏହିପରି କରିବି' ବୋଲି କହି, ସିଦ୍ଧପୁରୁଷ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ; ସେଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ମହଳରୁ ବାହାରୁଥିବା ଉର୍ବଶୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ପ୍ରୋଵାଚ ତାଂ ସିଦ୍ଧଵରଃ ସା ଚ ତଂ ସିଦ୍ଧମ୍ ଅବ୍ରଵୀତ୍ ନିଯମଂ କଂଚିଦ୍ ଅପି ହି କରୋତୁ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମଃ
ସିଦ୍ଧପୁରୁଷ ତାଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ, ତାହାକୁ ଉର୍ବଶୀ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, 'ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣ କିଛି ନିୟମ ଧରୁନ୍ତୁ।'
ଯେନାହଂ କର୍ମଣା ସିଦ୍ଧ ତଂ ଜାନାମି ନ ଚାନ୍ଯଥା ତଦ୍ ଉର୍ଵଶୀଵଚୋ ଽଭ୍ଯେତ୍ଯ ତସ୍ମୈ ମୂର୍ଖଦ୍ଵିଜାଯ ତୁ
'ମୁଁ କେବଳ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ଜାଣିପାରିବି, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଭଳି ନୁହେଁ'—ଏହିପରି ଉର୍ବଶୀ କହି, ସେ ପରେ ମୂର୍ଖ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
କଥଯାମ୍ ଆସ ସିଦ୍ଧସ୍ ତୁ ସୋ ଽପୀମଂ ନିଯମଂ ଜଗୌ ତଵାଗ୍ରେ ସିଦ୍ଧପୁରୁଷ ନିଯମୋ ଽଯଂ କୃତୋ ମଯା
ତାପରେ ସିଦ୍ଧପୁରୁଷ ସେଠି ଯାଇ ଏହି ନିୟମ ବ୍ୟକ୍ତ କଲେ: 'ହେ ସିଦ୍ଧପୁରୁଷ, ମୁଁ ଏହି ନିୟମ ଧରିଛି।'
ନ ଭୋକ୍ଷ୍ଯେ ଽଦ୍ଯପ୍ରଭୃତି ଵୈ ଶକଟଂ ସତ୍ଯମ୍ ଈରିତମ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତଃ ପ୍ରଯଯୌ ସିଦ୍ଧଃ ସ୍ଵର୍ଗେ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୋର୍ଵଶୀମ୍ ଅଥ
'ଆଜିଠାରୁ ଆଉ ମୁଁ ଶକଟଫଳ ଖାଇବି ନାହିଁ; ଏହା ସତ୍ୟ କଥା'—ଏହିପରି କହି, ସିଦ୍ଧପୁରୁଷ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚାଲିଗଲେ ଏବଂ ଉର୍ବଶୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ପ୍ରାହାସୌ ଶକଟଂ ଭୋକ୍ଷ୍ଯେ ନାଦ୍ଯପ୍ରଭୃତି କର୍ହିଚିତ୍ ତଂ ସିଦ୍ଧମ୍ ଉର୍ଵଶୀ ପ୍ରାହ ଜ୍ଞାତୋ ଽସୌ ସାଂପ୍ରତଂ ମଯା
ସେ କହିଲେ, 'ମୁଁ ଶକଟଫଳ ଖାଇବି; ଆଜିଠାରୁ କେବେ ମୁଁ ଏହା ଛାଡିବି ନାହିଁ।' ଉର୍ବଶୀ ସିଦ୍ଧପୁରୁଷଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଏବେ ମୁଁ ବୁଝିଗଲି।'
ନିଯମଗ୍ରହଣାଦ୍ ଏଵ ମୂର୍ଖୋ ମାମ୍ ଉପହାସକଃ ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରଯଯୌ ଶୀଘ୍ରଂ ଵାସଂ ନାରାଯଣାତ୍ମଜା
'ନିୟମ ଧରିବା ଦ୍ୱାରା ଏହି ମୂର୍ଖ ମୋତେ ଉପହାସ କରିଛି'—ଏହିପରି କହି, ନାରାୟଣଙ୍କ ଝିଅ ତୁରନ୍ତ ନିଜ ଗୃହକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ସିଦ୍ଧୋ ଽପି ଵିଚଚାରାସୌ କାମଚାରୀ ମହୀତଲମ୍ ଉର୍ଵଶ୍ଯ୍ ଅପି ଵରାରୋହା ଗତ୍ଵା ଵାରାଣସୀଂ ପୁରୀମ୍
ସିଦ୍ଧପୁରୁଷ ଚାହିଲେ ଯେଉଁଠାରେ, ସେଉଁଠାରେ ଘୁରୁଥିଲେ; ଉର୍ବଶୀ ମଧ୍ୟ ସୁନ୍ଦର ଶରୀର ଧାରଣ କରି ବାରାଣସୀ ପୁରୀକୁ ଗଲେ।
ମତ୍ସ୍ଯୋଦରୀଜଲେ ସ୍ନାନଂ ଚକ୍ରେ ଦିଵ୍ଯଵପୁର୍ଧରା ଅଥାସାଵ୍ ଅପି ମୂର୍ଖସ୍ ତୁ ନଦୀଂ ମତ୍ସ୍ଯୋଦରୀଂ ମୁନେ
ଉର୍ବଶୀ ଦିବ୍ୟ ଶରୀର ଧାରଣ କରି ମାଛଉଦରୀ ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କଲେ; ଏହି ମୂର୍ଖ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମଧ୍ୟ ମୁନି, ସେଇ ମାଛଉଦରୀ ନଦୀକୁ ଗଲେ।
ଜଗାମାଥ ଦଦର୍ଶାସୌ ସ୍ନାଯମାନାମ୍ ଅଥୋର୍ଵଶୀମ୍ ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵଵୃଧେ ଽଥାସ୍ଯ ମନ୍ମଥଃ କ୍ଷୋଭକୃଦ୍ ଦୃଢମ୍
ସେଠାକୁ ଯାଇ, ଉର୍ବଶୀଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରୁଥିବା ଦେଖିଲେ; ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ମନରେ କାମବିକାର ଦୃଢ଼ ଭାବେ ବଢ଼ିଗଲା।
ଚକାର ମୂର୍ଖଶ୍ ଚେଷ୍ଟାଶ୍ ଚ ତଂ ଵିଵେଦୋର୍ଵଶୀ ସ୍ଵଯମ୍ ତଂ ମୂର୍ଖଂ ସିଦ୍ଧଗଦିତଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ସସ୍ମିତମ୍ ଆହ ତମ୍
ମୂର୍ଖ ବ୍ରାହ୍ମଣ କିଛି ଇଂଗিত କଲେ, ଉର୍ବଶୀ ନିଜେ ତାହା ବୁଝିଲେ; ସିଦ୍ଧପୁରୁଷଙ୍କ କଥା ମନେପକାଇ, ହସି ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।