ଲୋକାନ୍ ଭାସଯସେ ସର୍ଵାନ୍ ଯେନ ତ୍ଵଂ ସତତଂ ପ୍ରଭୋ ତଦ୍ ଏତନ୍ ମଣିରତ୍ନଂ ମେ ଭଗଵନ୍ ଦାତୁମ୍ ଅର୍ହସି
“ହେ ପ୍ରଭୁ, ତୁମେ ଯେଉଁ ମଣି ଦ୍ୱାରା ସବୁ ଜଗତକୁ ଆଲୋକିତ କର, ଏହି ଦିବ୍ୟ ମଣିଟି ମୋତେ ଦେବାକୁ ଉଚିତ।”
ତତଃ ସ୍ଯମନ୍ତକମଣିଂ ଦତ୍ତଵାନ୍ ଭାସ୍କରସ୍ ତଦା ସ ତମ୍ ଆବଧ୍ଯ ନଗରୀଂ ପ୍ରଵିଵେଶ ମହୀପତିଃ
ତାପରେ, ସେଇ ସମୟରେ, ଭାସ୍କର ଏହି ସ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣି ଦେଲେ। ରାଜା ଏହାକୁ ଗଳାରେ ପିନ୍ଧି ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ତଂ ଜନାଃ ପର୍ଯଧାଵନ୍ତ ସୂର୍ଯୋ ଽଯଂ ଗଚ୍ଛତୀତି ହ ସ୍ଵାଂ ପୁରୀଂ ସ ଵିସିଷ୍ମାଯ ରାଜା ତ୍ଵ୍ ଅନ୍ତଃପୁରଂ ତଥା
ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କ ପଛରେ ଦୌଡ଼ି ଚିତ୍କାର କଲେ, “ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯାଉଛନ୍ତି!” ରାଜା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ ନିଜ ସହର ଓ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ତଂ ପ୍ରସେନଜିତଂ ଦିଵ୍ଯଂ ମଣିରତ୍ନଂ ସ୍ଯମନ୍ତକମ୍ ଦଦୌ ଭ୍ରାତ୍ରେ ନରପତିଃ ପ୍ରେମ୍ଣା ସତ୍ରାଜିଦ୍ ଉତ୍ତମମ୍
ସେଇ ଦିବ୍ୟ ସ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣିଟି, ପ୍ରସେନଜିତ ରାଜା ତାଙ୍କର ଅତି ପ୍ରିୟ ଭାଇ ସତ୍ରାଜିତଙ୍କୁ ଭଲପାଇ ଦେଇଦେଲେ।
ସ ମଣିଃ ସ୍ଯନ୍ଦତେ ରୁକ୍ମଂ ଵୃଷ୍ଣ୍ଯନ୍ଧକନିଵେଶନେ କାଲଵର୍ଷୀ ଚ ପର୍ଜନ୍ଯୋ ନ ଚ ଵ୍ଯାଧିଭଯଂ ହ୍ଯ୍ ଅଭୂତ୍
ସେଇ ମଣି ଭୃଷ୍ଣି ଓ ଅନ୍ଧକଙ୍କ ଘରେ ସୁନା ଉତ୍ପନ୍ନ କରୁଥିଲା, ସମୟରେ ବର୍ଷା ପଡ଼ୁଥିଲା, ଏବଂ କୌଣସି ରୋଗ ଭୟ ଥିଲାନି।
ଲିପ୍ସାଂ ଚକ୍ରେ ପ୍ରସେନସ୍ଯ ମଣିରତ୍ନେ ସ୍ଯମନ୍ତକେ ଗୋଵିନ୍ଦୋ ନ ଚ ତଂ ଲେଭେ ଶକ୍ତୋ ଽପି ନ ଜହାର ସଃ
ଗୋବିନ୍ଦ ପ୍ରସେନଙ୍କଠାରୁ ସ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣି ନେବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ, କିନ୍ତୁ ସମର୍ଥ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଏହା ନେଲେ ନାହିଁ, ଚେଷ୍ଟା କଲେ ନାହିଁ।
କଦାଚିନ୍ ମୃଗଯାଂ ଯାତଃ ପ୍ରସେନସ୍ ତେନ ଭୂଷିତଃ ସ୍ଯମନ୍ତକକୃତେ ସିଂହାଦ୍ ଵଧଂ ପ୍ରାପ ଵନେଚରାତ୍
ଏକ ଦିନ ପ୍ରସେନ ସ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣି ପିନ୍ଧି ଶିକାରକୁ ଗଲେ। ଏହି ମଣି ଦ୍ୱାରା, ସେ ଜଙ୍ଗଲରେ ଏକ ସିଂହ ଦ୍ୱାରା ମାରାଗଲେ।
ଅଥ ସିଂହଂ ପ୍ରଧାଵନ୍ତମ୍ ଋକ୍ଷରାଜୋ ମହାବଲଃ ନିହତ୍ଯ ମଣିରତ୍ନଂ ତଦ୍ ଆଦାଯ ପ୍ରାଵିଶଦ୍ ଗୁହାମ୍
ତାପରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାଲୁରାଜା ଦୌଡ଼ୁଥିବା ସିଂହକୁ ମାରିଦେଲେ, ମଣି ନେଇ ନିଜ ଗୁହାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ତତୋ ଵୃଷ୍ଣ୍ଯନ୍ଧକାଃ କୃଷ୍ଣଂ ପ୍ରସେନଵଧକାରଣାତ୍ ପ୍ରାର୍ଥନାଂ ତାଂ ମଣେର୍ ବଦ୍ଧ୍ଵା ସର୍ଵ ଏଵ ଶଶଙ୍କିରେ
ତାପରେ, ପ୍ରସେନଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଦ୍ୱାରା ଭୃଷ୍ଣି ଓ ଅନ୍ଧକମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସନ୍ଦେହ କରି, ସମସ୍ତେ ଏହି ମଣି ବିଷୟରେ ଅଭିଯୋଗ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ସ ଶଙ୍କ୍ଯମାନୋ ଧର୍ମାତ୍ମା ଅକାରୀ ତସ୍ଯ କର୍ମଣଃ ଆହରିଷ୍ଯେ ମଣିମ୍ ଇତି ପ୍ରତିଜ୍ଞାଯ ଵନଂ ଯଯୌ
ଏପରି ସନ୍ଦେହ କରାଯିବାରେ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ କୃଷ୍ଣ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ, 'ମୁଁ ଏହି ମଣି ଆଣିବି।' ଏହି ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରି ସେ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଯତ୍ର ପ୍ରସେନୋ ମୃଗଯାଂ ଵ୍ଯଚରତ୍ ତତ୍ର ଚାପ୍ଯ୍ ଅଥ ପ୍ରସେନସ୍ଯ ପଦଂ ଗୃହ୍ଯ ପୁରୁଷୈର୍ ଆପ୍ତକାରିଭିଃ
ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରସେନ ଶିକାର କରିବାକୁ ଗଲେ, ସେଠାରେ ଭରସାଯୋଗ୍ୟ ଏବଂ କର୍ତ୍ତବ୍ୟନିଷ୍ଠ ଲୋକମାନେ ପ୍ରସେନଙ୍କ ପଦଚିହ୍ନ ଅନୁସରଣ କଲେ।
ଋକ୍ଷଵନ୍ତଂ ଗିରିଵରଂ ଵିନ୍ଧ୍ଯଂ ଚ ଗିରିମ୍ ଉତ୍ତମମ୍ ଅନ୍ଵେଷଯନ୍ ପରିଶ୍ରାନ୍ତଃ ସ ଦଦର୍ଶ ମହାମନାଃ
ଭାଲୁ ଥିବା ପର୍ବତ ଏବଂ ଉତ୍ତମ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତ ଖୋଜିବା ସମୟରେ, ସେ ମହାମନା ଲୋକ ଥକିଯାଇ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ଖୋଜ ଜାରି ରଖିଲେ।
ସାଶ୍ଵଂ ହତଂ ପ୍ରସେନଂ ତୁ ନାଵିନ୍ଦତ ଚ ତନ୍ମଣିମ୍ ଅଥ ସିଂହଃ ପ୍ରସେନସ୍ଯ ଶରୀରସ୍ଯାଵିଦୂରତଃ
ସେ ପ୍ରସେନଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଘୋଡ଼ା ସହିତ ମୃତ ଅବସ୍ଥାରେ ମିଳିଲେ ନାହିଁ, ଏବଂ ମଣି ମଧ୍ୟ ମିଳିଲା ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ପ୍ରସେନଙ୍କ ଦେହରୁ ଅଧିକ ଦୂର ନୁହେଁ, ଏକ ସିଂହ ଦେଖାଗଲା।
ଋକ୍ଷେଣ ନିହତୋ ଦୃଷ୍ଟଃ ପଦୈର୍ ଋକ୍ଷସ୍ ତୁ ସୂଚିତଃ ପଦୈସ୍ ତୈର୍ ଅନ୍ଵିଯାଯାଥ ଗୁହାମ୍ ଋକ୍ଷସ୍ଯ ମାଧଵଃ
ସିଂହଟିଏ ଭାଲୁ ଦ୍ୱାରା ମାରାଯାଇଥିବା ଦେଖାଗଲା; ଭାଲୁର ପଦଚିହ୍ନ ସ୍ପଷ୍ଟ ଥିଲା, ଏବଂ ମାଧବ ସେହି ପଦଚିହ୍ନ ଅନୁସରି ଭାଲୁର ଗୁହାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ସ ହି ଋକ୍ଷବିଲେ ଵାଣୀଂ ଶୁଶ୍ରାଵ ପ୍ରମଦେରିତାମ୍ ଧାତ୍ର୍ଯା କୁମାରମ୍ ଆଦାଯ ସୁତଂ ଜାମ୍ବଵତୋ ଦ୍ଵିଜାଃ
ସେ ଭାଲୁର ଗୁହାରେ ଏକ ମହିଳାଙ୍କ ମଧୁର କଥା ଶୁଣିଲେ, ଯିଏ ଜାମ୍ବବନ୍ତଙ୍କ ପୁଅକୁ ଦୁଧ ପିଅଇ ରହିଥିଲେ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ।
କ୍ରୀଡଯନ୍ତ୍ଯା ଚ ମଣିନା ମା ରୋଦୀର୍ ଇତ୍ଯ୍ ଅଥେରିତାମ୍
ସେ ମଣି ସହିତ ଖେଳୁଥିବାବେଳେ, ସେ କହିଲେ, 'କାନ୍ଦିନାହଁ।'
ସିଂହଃ ପ୍ରସେନମ୍ ଅଵଧୀତ୍ ସିଂହୋ ଜାମ୍ବଵତା ହତଃ ସୁକୁମାରକ ମା ରୋଦୀସ୍ ତଵ ହ୍ଯ୍ ଏଷ ସ୍ଯମନ୍ତକଃ
'ସିଂହ ପ୍ରସେନଙ୍କୁ ମାରିଦେଲା; ସିଂହକୁ ଜାମ୍ବବନ୍ତ ମାରିଦେଲେ। ହେ ସୁକୁମାର, କାନ୍ଦିନାହଁ; ଏହି ସ୍ୟାମନ୍ତକ ତୋର।'
ଵ୍ଯକ୍ତିତସ୍ ତସ୍ଯ ଶବ୍ଦସ୍ଯ ତୂର୍ଣମ୍ ଏଵ ବିଲଂ ଯଯୌ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ତତ୍ର ଭଗଵାଂସ୍ ତଦ୍ ଋକ୍ଷବିଲମ୍ ଅଞ୍ଜସା
ସେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ସେହି କଥା ଶୁଣି, ତୁରନ୍ତ ଗୁହାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଏବଂ ଭଗବାନ ସେ ଭାଲୁର ଗୁହାକୁ ସିଧାସଳଖ ଭାବେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ସ୍ଥାପଯିତ୍ଵା ବିଲଦ୍ଵାରେ ଯଦୂଂଲ୍ ଲାଙ୍ଗଲିନା ସହ ଶାର୍ଙ୍ଗଧନ୍ଵା ବିଲସ୍ଥଂ ତୁ ଜାମ୍ବଵନ୍ତଂ ଦଦର୍ଶ ସଃ
ସେ ଲାଙ୍ଗଳଧାରୀଙ୍କ ସହିତ ଯଦୁମାନେଙ୍କୁ ଗୁହାର ଦ୍ୱାରରେ ରଖି, ଗୁହାଭିତରେ ଜାମ୍ବବନ୍ତଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ଯୁଯୁଧେ ଵାସୁଦେଵସ୍ ତୁ ବିଲେ ଜାମ୍ବଵତା ସହ ବାହୁଭ୍ଯାମ୍ ଏଵ ଗୋଵିନ୍ଦୋ ଦିଵସାନ୍ ଏକଵିଂଶତିମ୍
ବାସୁଦେବ ଗୁହାଭିତରେ ଜାମ୍ବବନ୍ତ ସହିତ କେବଳ ଦୁଇହାତରେ ଏକୋଇଶି ଦିନ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
ପ୍ରଵିଷ୍ଟେ ଽଥ ବିଲେ କୃଷ୍ଣେ ବଲଦେଵପୁରଃସରାଃ ପୁରୀଂ ଦ୍ଵାରଵତୀମ୍ ଏତ୍ଯ ହତଂ କୃଷ୍ଣଂ ନ୍ଯଵେଦଯନ୍
କୃଷ୍ଣ ଗୁହାକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ପରେ, ବଳରାମ ଓ ତାଙ୍କ ସହଯାତୀମାନେ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଗଲେ ଏବଂ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ମାରାଯିବା ବାର୍ତ୍ତା ଦେଲେ।
ଵାସୁଦେଵୋ ଽପି ନିର୍ଜିତ୍ଯ ଜାମ୍ବଵନ୍ତଂ ମହାବଲମ୍ ଲେଭେ ଜାମ୍ବଵତୀଂ କନ୍ଯାମ୍ ଋକ୍ଷରାଜସ୍ଯ ସଂମତାମ୍
ବାସୁଦେବ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜାମ୍ବବନ୍ତଙ୍କୁ ଜିତି, ଭାଲୁରାଜଙ୍କ ପ୍ରିୟ କନ୍ୟା ଜାମ୍ବବତୀଙ୍କୁ ପାଇଲେ।
ମଣିଂ ସ୍ଯମନ୍ତକଂ ଚୈଵ ଜଗ୍ରାହାତ୍ମଵିଶୁଦ୍ଧଯେ ଅନୁନୀଯର୍କ୍ଷରାଜଂ ତୁ ନିର୍ଯଯୌ ଚ ତତୋ ବିଲାତ୍
ସେ ନିଜ ପବିତ୍ରତା ପାଇଁ ସ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣି ନେଲେ, ଏବଂ ଭାଲୁରାଜଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରି, ସେଠାରୁ ବାହାରିଲେ।
ଉପାଯାଦ୍ ଦ୍ଵାରକାଂ କୃଷ୍ଣଃ ସ ଵିନୀତୈଃ ପୁରଃସରୈଃ ଏଵଂ ସ ମଣିମ୍ ଆହୃତ୍ଯ ଵିଶୋଧ୍ଯାତ୍ମାନମ୍ ଅଚ୍ଯୁତଃ
କୃଷ୍ଣ ନମ୍ର ସହଯାତୀମାନେ ସହିତ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଫେରିଲେ; ଏଭଳି ଭାବେ ମଣି ଆଣି ନିଜକୁ ପବିତ୍ର କଲେ, ଅଚ୍ୟୁତ।
ଦଦୌ ସତ୍ରାଜିତେ ତଂ ଵୈ ସର୍ଵସାତ୍ଵତସଂସଦି ଏଵଂ ମିଥ୍ଯାଭିଶସ୍ତେନ କୃଷ୍ଣେନାମିତ୍ରଘାତିନା
ସେ ସମସ୍ତ ସାତ୍ୱତମାନେଙ୍କ ସଭାରେ ସେହି ମଣି ସତ୍ରାଜିତଙ୍କୁ ଦେଲେ; ଏଭଳି ଭାବରେ ମିଥ୍ୟା ଅଭିଯୁକ୍ତ ମିତ୍ରହନନ କୃଷ୍ଣ ଏହା ଫେରାଇଲେ।
ଆତ୍ମା ଵିଶୋଧିତଃ ପାପାଦ୍ ଵିନିର୍ଜିତ୍ଯ ସ୍ଯମନ୍ତକମ୍ ସତ୍ରାଜିତୋ ଦଶ ତ୍ଵ୍ ଆସନ୍ ଭାର୍ଯାସ୍ ତାସାଂ ଶତଂ ସୁତାଃ
ନିଜକୁ ପାପରୁ ପବିତ୍ର କରି, ସ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣି ପୁନର୍ଦ୍ଧାରଣ କରି, ସତ୍ରାଜିତଙ୍କ ଦଶଟି ଭାର୍ଯ୍ୟା ଥିଲେ, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ଶତଟି ପୁଅ ଜନ୍ମିଥିଲେ।
ଖ୍ଯାତିମନ୍ତସ୍ ତ୍ରଯସ୍ ତେଷାଂ ଭଗଂକାରସ୍ ତୁ ପୂର୍ଵଜଃ ଵୀରୋ ଵାତପତିଶ୍ ଚୈଵ ଵସୁମେଧସ୍ ତଥୈଵ ଚ
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ତିନିଜଣ ଖ୍ୟାତିଲାଭ କରିଥିଲେ: ପ୍ରଥମଜ ଭଗଙ୍କାର, ବୀର, ବାତପତି ଏବଂ ଭଳି ଭାବେ ବସୁମେଧସ।
କୁମାର୍ଯଶ୍ ଚାପି ତିସ୍ରୋ ଵୈ ଦିକ୍ଷୁ ଖ୍ଯାତା ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ ସତ୍ଯଭାମୋତ୍ତମା ତାସାଂ ଵ୍ରତିନୀ ଚ ଦୃଢଵ୍ରତା
ଏବଂ ତିନିଜଣ କନ୍ୟା ମଧ୍ୟ ଦିଗ୍ଦିଗନ୍ତରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ; ସତ୍ୟଭାମା ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଥିଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ନିଷ୍ଠାବାନ ଓ ଦୃଢ଼ବ୍ରତ ଥିଲେ।
ତଥା ପ୍ରସ୍ଵାପିନୀ ଚୈଵ ଭାର୍ଯାଂ କୃଷ୍ଣାଯ ତାଂ ଦଦୌ ସଭାକ୍ଷୋ ଭଙ୍ଗକାରିସ୍ ତୁ ନାଵେଯଶ୍ ଚ ନରୋତ୍ତମୌ
ଏଭଳି, ସଭାକ୍ଷ ନିଜ ଶୟନରତା ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଲେ; ଭଙ୍ଗକାରୀ ଓ ନାବେୟ, ଏହି ଦୁଇଜଣେ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ ଥିଲେ।
ଜଜ୍ଞାତେ ଗୁଣସଂପନ୍ନୌ ଵିଶ୍ରୁତୌ ରୂପସଂପଦା ମାଦ୍ର୍ଯାଃ ପୁତ୍ରୋ ଽଥ ଜଜ୍ଞେ ଽଥ ଵୃଷ୍ଣିପୁତ୍ରୋ ଯୁଧାଜିତଃ
ଗୁଣ ଓ ରୂପରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଦୁଇଜଣ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ—ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ପୁଅ ଏବଂ ବୃଷ୍ଣିଙ୍କ ପୁଅ ଯୁଧାଜିତ।