ଏଵଂ ତସ୍ଯାସତସ୍ ତତ୍ର କୁର୍ଵତୋ ଵିଷ୍ଣୁପ୍ରୀଣନମ୍ ଗୀତିକାଭିର୍ ଵିଚିତ୍ରାଭିର୍ ଵଯଃ ପ୍ରତିଗତଂ ବହୁ
ଏଭଳି ସେଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ଗୀତ ଦ୍ୱାରା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଥିବାବେଳେ, ତାଙ୍କର ଅନେକ ବର୍ଷ କଟିଗଲା।
ଏକଦା ଚୈତ୍ରମାସେ ତୁ କୃଷ୍ଣୈକାଦଶିଗୋଚରେ ଵିଷ୍ଣୁଶୁଶ୍ରୂଷଣାର୍ଥାଯ ଯଯୌ ଵନମ୍ ଅନୁତ୍ତମମ୍
ଏକଥର, ଚୈତ୍ର ମାସର କୃଷ୍ଣ ଏକାଦଶୀ ଦିନ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସେବା ପାଇଁ, ସେ ଅତି ଉତ୍ତମ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଗଲେ।
ଵନଜାତାନି ପୁଷ୍ପାଣି ଗ୍ରହୀତୁଂ ଭକ୍ତିତତ୍ପରଃ କ୍ଷିପ୍ରାତଟେ ମହାରଣ୍ଯେ ଵିଭୀତକତରୋର୍ ଅଧଃ
ଭକ୍ତି ଭାବରେ ଜଙ୍ଗଲରେ ଉଠିଥିବା ଫୁଲ ତୁଳିବାକୁ, ସେ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ବଡ଼ ଅରଣ୍ୟରେ ବିଭୀତକ ଗଛ ତଳେ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଦୃଷ୍ଟଃ ସ ରାକ୍ଷସେନାଥ ଗୃହୀତଶ୍ ଚାପି ଭକ୍ଷିତୁମ୍ ଚାଣ୍ଡାଲସ୍ ତମ୍ ଅଥୋଵାଚ ନାଦ୍ଯ ଭକ୍ଷ୍ଯସ୍ ତ୍ଵଯା ହ୍ଯ୍ ଅହମ୍
ସେଠାରେ ଏକ ରାକ୍ଷସ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲା ଓ ଧରି ଖାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲା; ତେବେ ଚଣ୍ଡାଳ କହିଲେ— 'ଆଜି ତୁମେ ମୋତେ ଖାଇପାରିବେ ନାହିଁ।'
ପ୍ରାତର୍ ଭୋକ୍ଷ୍ଯସି କଲ୍ଯାଣ ସତ୍ଯମ୍ ଏଷ୍ଯାମ୍ଯ୍ ଅହଂ ପୁନଃ ଅଦ୍ଯ କାର୍ଯଂ ମମ ମହତ୍ ତସ୍ମାନ୍ ମୁଞ୍ଚସ୍ଵ ରାକ୍ଷସ
'କଲି ସକାଳେ ତୁମେ ମୋତେ ଖାଇପାରିବ; ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ଫେରିଆସିବି। ଆଜି ମୋର ବଡ଼ କାମ ଅଛି, ତେଣୁ ମୋତେ ଛାଡ଼ିଦିଅ, ହେ ରାକ୍ଷସ।'
ଶ୍ଵଃ ସତ୍ଯେନ ସମେଷ୍ଯାମି ତତଃ ଖାଦସି ମାମ୍ ଇତି ଵିଷ୍ଣୁଶୁଶ୍ରୂଷଣାର୍ଥାଯ ରାତ୍ରିଜାଗରଣଂ ମଯା କାର୍ଯଂ ନ ଵ୍ରତଵିଘ୍ନଂ ମେ କର୍ତୁମ୍ ଅର୍ହସି ରାକ୍ଷସ
'କଲି ମୁଁ ସତ୍ୟ ସହିତ ଫେରିଆସିବି, ତାପରେ ତୁମେ ମୋତେ ଖାଇପାରିବ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସେବା ପାଇଁ ଏଇ ରାତି ଜାଗିବା ଆବଶ୍ୟକ, ମୋର ବ୍ରତର ବିଘ୍ନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ହେ ରାକ୍ଷସ।'
ତଂ ରାକ୍ଷସଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ଦଶରାତ୍ରମ୍ ଅଭୋଜନମ୍ ମମାଭୂଦ୍ ଅଦ୍ଯ ଚ ଭଵାନ୍ ମଯା ଲବ୍ଧୋ ମତଙ୍ଗଜ
ସେ ରାକ୍ଷସ ତାକୁ କହିଲା: ଦଶ ରାତି ହେଉଛି ମୁଁ ଖାଇନାହିଁ, ଏବେ ଆଜି ତୁମେ, ହାତୀ, ମୋର ହାତକୁ ଆସିଛ।
ନ ମୋକ୍ଷ୍ଯେ ଭକ୍ଷଯିଷ୍ଯାମି କ୍ଷୁଧଯା ପୀଡିତୋ ଭୃଶମ୍ ନିଶାଚରଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମାତଙ୍ଗସ୍ ତମ୍ ଉଵାଚ ହ ସାନ୍ତ୍ଵଯଞ୍ ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣଯା ଵାଚା ସ ସତ୍ଯଵଚନୈର୍ ଦୃଢୈଃ
ମୁଁ ତୁମକୁ ଛାଡ଼ିବି ନାହିଁ, ଭୟଙ୍କର ଭୋକରେ ପିଡ଼ିତ ହୋଇ ତୁମକୁ ଖାଇଦେବି। ଏହି ରାତିର ଭ୍ରମଣକାରୀଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ସେ ହାତୀ ମୃଦୁ ଓ ସତ୍ୟ କଥାରେ ସାନ୍ତ୍ବନା ଦେଇ ଉତ୍ତର ଦେଲା।
ସତ୍ଯମୂଲଂ ଜଗତ୍ ସର୍ଵଂ ବ୍ରହ୍ମରାକ୍ଷସ ତଚ୍ ଛୃଣୁ ସତ୍ଯେନାହଂ ଶପିଷ୍ଯାମି ପୁନରାଗମନାଯ ଚ
ସମସ୍ତ ଜଗତ ସତ୍ୟ ଉପରେ ଭିତ୍ତି କରିଛି, ହେ ବ୍ରହ୍ମରାକ୍ଷସ, ଏହା ଶୁଣ। ମୁଁ ସତ୍ୟର ଶପଥ ଦେଉଛି, ମୁଁ ପୁଣି ଆସିବି।
ଆଦିତ୍ଯଶ୍ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଵହ୍ନିର୍ ଵାଯୁର୍ ଭୂର୍ ଦ୍ଯୌର୍ ଜଲଂ ମନଃ ଅହୋରାତ୍ରଂ ଯମଃ ସଂଧ୍ଯେ ଦ୍ଵେ ଵିଦୁର୍ ନରଚେଷ୍ଟିତମ୍
ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ରମା, ଅଗ୍ନି, ବାୟୁ, ଭୂମି, ଆକାଶ, ପାଣି, ମନ, ଦିନ ଓ ରାତି, ଯମ, ଦୁଇ ସନ୍ଧ୍ୟା ଓ ମଣିଷଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ—ସମସ୍ତେ ଜାଣନ୍ତି।
ପରଦାରେଷୁ ଯତ୍ ପାପଂ ଯତ୍ ପରଦ୍ରଵ୍ଯହାରିଷୁ ଯଚ୍ ଚ ବ୍ରହ୍ମହନଃ ପାପଂ ସୁରାପେ ଗୁରୁତଲ୍ପଗେ
ଅନ୍ୟର ଜନାନୀଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିବାରେ, ଅନ୍ୟର ଧନ ଚୋରାଇବାରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନନରେ, ମଦ୍ୟପାନ କିମ୍ବା ଗୁରୁପତ୍ନୀ ସହିତ ଶୟନ କରିବାରେ ଯେ ପାପ ହୁଏ,
ଵନ୍ଧ୍ଯାପତେଶ୍ ଚ ଯତ୍ ପାପଂ ଯତ୍ ପାପଂ ଵୃଷଲୀପତେଃ ଯଚ୍ ଚ ଦେଵଲକେ ପାପଂ ମତ୍ସ୍ଯମାଂସାଶିନଶ୍ ଚ ଯତ୍
ବନ୍ଧ୍ୟା ଜନାନୀଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ, ନିମ୍ନଜାତି ଜନାନୀଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ, ଦେଉଳରେ କୃତ ପାପ ଓ ମାଛ ମାଂସ ଖାଇବାରେ ଯେ ପାପ ହୁଏ,
କ୍ରୋଡମାଂସାଶିନୋ ଯଚ୍ ଚ କୂର୍ମମାଂସାଶିନଶ୍ ଚ ଯତ୍ ଵୃଥା ମାଂସାଶିନୋ ଯଚ୍ ଚ ପୃଷ୍ଠମାଂସାଶିନଶ୍ ଚ ଯତ୍
ବନ୍ଦର ମାଂସ ଖାଇବା, କଚ୍ଛପ ମାଂସ ଖାଇବା, ଅନାବଶ୍ୟକ ମାଂସ ଖାଇବା ଓ ପିଠିର ମାଂସ ଖାଇବାରେ ଯେ ପାପ ହୁଏ,
କୃତଘ୍ନେ ମିତ୍ରଘାତକେ ଯତ୍ ପାପଂ ଦିଧିଷୂପତୌ ସୂତକସ୍ଯ ଚ ଯତ୍ ପାପଂ ଯତ୍ ପାପଂ କ୍ରୂରକର୍ମଣଃ
ଋଣ ଭୁଲିଯିବା, ବନ୍ଧୁ ହନନ, ଅନ୍ୟର ଧନ ଚାହିବା, ଅଶୁଚି ଅବସ୍ଥା ଓ କ୍ରୂର କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାରେ ଯେ ପାପ ହୁଏ,
କୃପଣସ୍ଯ ଚ ଯତ୍ ପାପଂ ଯଚ୍ ଚ ଵନ୍ଧ୍ଯାତିଥେର୍ ଅପି ଅମାଵାସ୍ଯାଷ୍ଟମୀ ଷଷ୍ଠୀ କୃଷ୍ଣଶୁକ୍ଲଚତୁର୍ଦଶୀ
କଞ୍ଜୁସି, ବନ୍ଧ୍ୟା ଅତିଥିକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରିବା, ଅମାବାସ୍ୟା, ଅଷ୍ଟମୀ, ଷଷ୍ଠୀ, କୃଷ୍ଣ ଓ ଶୁକ୍ଳ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନରେ
ତାସୁ ଯଦ୍ ଗମନାତ୍ ପାପଂ ଯଦ୍ ଵିପ୍ରୋ ଵ୍ରଜତି ସ୍ତ୍ରିଯମ୍ ରଜସ୍ଵଲାଂ ତଥା ପଶ୍ଚାଚ୍ ଛ୍ରାଦ୍ଧଂ କୃତ୍ଵା ସ୍ତ୍ରିଯଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ସେହି ଦିନରେ ସମ୍ପର୍କ କରିବା, ବ୍ରାହ୍ମଣ ରଜସ୍ୱଳା ଜନାନୀଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିବା, ଏବଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରି ସତ୍ତେ ଜନାନୀଙ୍କୁ ଯିବାରେ ଯେ ପାପ ହୁଏ,
ସର୍ଵସ୍ଵସ୍ନାତଭୋଜ୍ଯାନାଂ ଯତ୍ ପାପଂ ମଲଭୋଜନେ ମିତ୍ରଭାର୍ଯାଂ ଗଚ୍ଛତାଂ ଚ ଯତ୍ ପାପଂ ପିଶୁନସ୍ଯ ଚ
ଯିଏ ସ୍ନାନ କରିନଥିବା ଲୋକଙ୍କ ହାତରୁ ଖାଇବା, ଅଶୁଚି ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା, ବନ୍ଧୁଙ୍କ ଜନାନୀଙ୍କୁ ଯିବା ଓ ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରିବାରେ ଯେ ପାପ ହୁଏ,
ଦମ୍ଭମାଯାନୁରକ୍ତେ ଚ ଯତ୍ ପାପଂ ମଧୁଘାତିନଃ ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତ୍ଯ ଯତ୍ ପାପଂ ତଦଯଚ୍ଛତଃ
ଦ୍ୱେଷ ଓ ଚତୁରତାରେ, ମଧୁ ସଂଗ୍ରାହକ ହନନରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବାକୁ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇ ନ ଦେବାରେ ଯେ ପାପ ହୁଏ,
ଯଚ୍ ଚ କନ୍ଯାନୃତେ ପାପଂ ଯଚ୍ ଚ ଗୋଶ୍ଵତରାନୃତେ ସ୍ତ୍ରୀବାଲହନ୍ତୁର୍ ଯତ୍ ପାପଂ ଯଚ୍ ଚ ମିଥ୍ଯାଭିଭାଷିଣଃ
କନ୍ୟା ବିଷୟରେ ମିଥ୍ୟା କହିବା, ଗାଈ କିମ୍ବା ଖଚ୍ଛର ବିଷୟରେ ମିଥ୍ୟା କହିବା, ଜନାନୀ କିମ୍ବା ଶିଶୁ ହନନ ଓ ମିଥ୍ୟା କଥା କହିବାରେ ଯେ ପାପ ହୁଏ,
ଦେଵଵେଦଦ୍ଵିଜନୃପପୁତ୍ରମିତ୍ରସତୀସ୍ତ୍ରିଯଃ ଯଚ୍ ଚ ନିନ୍ଦଯତାଂ ପାପଂ ଗୁରୁମିଥ୍ଯାପଚାରତଃ
ଦେବତା, ବେଦ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ରାଜା, ବନ୍ଧୁ, ପତିବ୍ରତା ଜନାନୀଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରିବା ଓ ଗୁରୁଙ୍କୁ ମିଥ୍ୟା ଭାବେ ଅପମାନ କରିବାରେ ଯେ ପାପ ହୁଏ,
ଅଗ୍ନିତ୍ଯାଗିଷୁ ଯତ୍ ପାପମ୍ ଅଗ୍ନିଦାଯିଷୁ ଯଦ୍ ଵନେ ଗୃହେଷ୍ଟ୍ଯା ପାତକେ ଯଚ୍ ଚ ଯଦ୍ ଗୋଘ୍ନେ ଯଦ୍ ଦ୍ଵିଜାଧମେ
ଅଗ୍ନିକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା, ଜଙ୍ଗଲରେ ଅଗ୍ନି ଦେବା, ଘରେ ଯଜ୍ଞ ଉପେକ୍ଷା କରିବା, ଗାଈ ହନନ ଓ ଗିରି ପଡ଼ିଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ପାପ,
ଯତ୍ ପାପଂ ପରିଵିତ୍ତେ ଚ ଯତ୍ ପାପଂ ପରିଵେଦିନଃ ତଯୋର୍ ଦାତୃଗ୍ରହୀତ୍ରୋଶ୍ ଚ ଯତ୍ ପାପଂ ଭ୍ରୂଣଘାତିନଃ
ଅନ୍ୟଙ୍କର ଜିମ୍ମା ନିଅ, ଭରସା ଭଙ୍ଗ କର, ଦେବା ଓ ନେବା ଦୁହେଁର ପାପ, ଗର୍ଭ ହନନରେ ଯେ ପାପ ହୁଏ,
କିଂ ଚାତ୍ର ବହୁଭିଃ ପ୍ରୋକ୍ତୈଃ ଶପଥୈସ୍ ତଵ ରାକ୍ଷସ ଶ୍ରୂଯତାଂ ଶପଥଂ ଭୀମଂ ଦୁର୍ଵାଚ୍ଯମ୍ ଅପି କଥ୍ଯତେ
ହେ ରାକ୍ଷସ, ଏତେ ଅଧିକ ଶପଥ କାହିଁକି? ଏହି ଭୟଙ୍କର ଶପଥ ଶୁଣ, ଯାହା କହିବା କଷ୍ଟକର।
ସ୍ଵକନ୍ଯାଜୀଵିନଃ ପାପଂ ଗୂଢସତ୍ଯେନ ସାକ୍ଷିଣଃ ଅଯାଜ୍ଯଯାଜକେ ଷଣ୍ଢେ ଯତ୍ ପାପଂ ଶ୍ରଵଣେ ଽଧମେ
ନିଜ କନ୍ୟା ଉପରେ ଜୀବନ ଚାଲାଇବା, ଗୁପ୍ତ ସତ୍ୟ ଲୁଚାଇ ଗବାହି ଦେବା, ଅନୁଚିତ ଯଜ୍ଞ କରିବା, ନପୁଂସକ ଓ ଅତି ନିମ୍ନ ଶ୍ରବଣ କରିବାରେ ଯେ ପାପ ହୁଏ,
ପ୍ରଵ୍ରଜ୍ଯାଵସିତେ ଯଚ୍ ଚ ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣି କାମୁକେ ଏତୈସ୍ ତୁ ପାପୈର୍ ଲିପ୍ଯେ ଽହଂ ଯଦି ନୈଷ୍ଯାମି ତେ ଽନ୍ତିକମ୍
ମୁଁ ଯଦି ସନ୍ନ୍ୟାସ ନେଇଥିବା ସତ୍ୱେ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଅବସ୍ଥାରେ କାମନାର ପାପରେ ଲିପ୍ତ ହେଉଛି, ତେବେ ମୁଁ ତୁମ ପାଖକୁ ନ ଯିବିଲେ ଏହି ସମସ୍ତ ଦୁଷ୍କର୍ମରେ ମୁଁ ଦୂଷିତ ହେଇଯିବି।
ମାତଙ୍ଗଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵିସ୍ମିତୋ ବ୍ରହ୍ମରାକ୍ଷସଃ ପ୍ରାହ ଗଚ୍ଛସ୍ଵ ସତ୍ଯେନ ସମଯଂ ଚୈଵ ପାଲଯ
ମାତଙ୍ଗଙ୍କର କଥା ଶୁଣି ବ୍ରହ୍ମରାକ୍ଷସ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚକିତ ହେଲେ ଏବଂ କହିଲେ, 'ତୁମେ ଯାଅ, ସତ୍ୟ ରଖିବାକୁ ଏବଂ ନିଜ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପାଳନ କର।'
ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତଃ କୁଣପାଶେନ ଶ୍ଵପାକଃ କୁସୁମାନି ତୁ ସମାଦାଯାଗମଚ୍ ଚୈଵ ଵିଷ୍ଣୋଃ ସ ନିଲଯଂ ଗତଃ
ଏଭଳି କହାଯିବା ପରେ, ଶବର ରସିରେ ବନ୍ଧା ହୋଇଥିବା ଶ୍ୱପାକ ଫୁଲଗୁଡ଼ିକୁ ନେଇ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନିବାସକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ତାନି ପ୍ରାଦାଦ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣାଯ ସୋ ଽପି ପ୍ରକ୍ଷାଲ୍ଯ ଚାମ୍ଭସା ଵିଷ୍ଣୁମ୍ ଅଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ନିଲଯଂ ଜଗାମ ସ ତପୋଧନାଃ
ସେ ଫୁଲଗୁଡ଼ିକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ତାହାକୁ ପାଣିରେ ଧୋଇ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ ଏବଂ ସେ ତପସ୍ୱୀ ନିଜ ଘରକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ସୋ ଽପି ମାତଙ୍ଗଦାଯାଦଃ ସୋପଵାସସ୍ ତୁ ତାଂ ନିଶାମ୍ ଗାଯନ୍ ହି ବାହ୍ଯଭୂମିଷ୍ଠଃ ପ୍ରଜାଗରମ୍ ଉପାକରୋତ୍
ସେ ମାତଙ୍ଗଙ୍କର ବଂଶଜ, ଉପବାସ ରଖି ସେ ରାତିଟିକୁ ବାହାରେ ଭୂମିରେ ବସି ଗୀତ ଗାଇ ଜାଗି ରହିଲେ।
ପ୍ରଭାତାଯାଂ ତୁ ଶର୍ଵର୍ଯାଂ ସ୍ନାତ୍ଵା ଦେଵଂ ନମସ୍ଯ ଚ ସତ୍ଯଂ ସ ସମଯଂ କର୍ତୁଂ ପ୍ରତସ୍ଥେ ଯତ୍ର ରାକ୍ଷସଃ
ପ୍ରଭାତ ହେଲାପରେ, ସେ ସ୍ନାନ କରି ଦେବତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ ଏବଂ ନିଜ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣ କରିବାକୁ ରାକ୍ଷସ ଯେଉଁଠାରେ ଥିଲେ ସେଠାକୁ ଚାଲିଗଲେ।