ଶ୍ରୁତ୍ଵୈଵଂ ସା ଜଗନ୍ମାତା ଭର୍ତୁର୍ ଵଚନମ୍ ଆଦିତଃ ହୃଷ୍ଟା ବଭୂଵ ସୁପ୍ରୀତା ଵିସ୍ମିତା ଚ ତଦା ଦ୍ଵିଜାଃ
ଏପରି ଭାବେ ସ୍ୱାମୀଙ୍କର କଥା ଆରମ୍ଭରୁ ଶୁଣି, ଜଗତ୍ମାତା ଖୁସି ହେଲେ, ବହୁତ ପ୍ରସନ୍ନ ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ, ଦ୍ୱିଜମାନେ।
ଯେ ତତ୍ରାସନ୍ ମୁନିଵରାସ୍ ତ୍ରିପୁରାରେଃ ସମୀପତଃ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାପ୍ରସଙ୍ଗେନ ଗତାସ୍ ତସ୍ମିନ୍ ଗିରୌ ଦ୍ଵିଜାଃ
ତିପୁରାରିଙ୍କ ନିକଟରେ ଥିବା ମହାମୁନିମାନେ, ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାର ସମୟରେ ସେ ଗିରିରେ ଆସିଥିଲେ, ଦ୍ୱିଜମାନେ।
ତେ ଽପି ସଂପୂଜ୍ଯ ତଂ ଦେଵଂ ଶୂଲପାଣିଂ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଚ ପପ୍ରଚ୍ଛୁଃ ସଂଶଯଂ ଚୈଵ ଲୋକାନାଂ ହିତକାମ୍ଯଯା
ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଶୂଳଧାରୀ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ନମସ୍କାର କରି, ଲୋକମାନଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ନିଜ ସନ୍ଦେହ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।
ତ୍ରିଲୋଚନ ନମସ୍ ତେ ଽସ୍ତୁ ଦକ୍ଷକ୍ରତୁଵିନାଶନ ପୃଚ୍ଛାମସ୍ ତ୍ଵାଂ ଜଗନ୍ନାଥ ସଂଶଯଂ ହୃଦି ସଂସ୍ଥିତମ୍
ତ୍ରିନୟନ, ଦକ୍ଷର ଯଜ୍ଞ ନାଶକ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର! ମୁଁମାନେ ତୁମକୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଛୁ, ଜଗନ୍ନାଥ, ହୃଦୟରେ ଥିବା ସନ୍ଦେହ ବିଷୟରେ।
ସଂସାରେ ଽସ୍ମିନ୍ ମହାଘୋରେ ଭୈରଵେ ଲୋମହର୍ଷଣେ ଭ୍ରମନ୍ତି ସୁଚିରଂ କାଲଂ ପୁରୁଷାଶ୍ ଚାଲ୍ପମେଧସଃ
ଏହି ଭୟଙ୍କର ଓ ଦୁର୍ଦ୍ଦାନ୍ତ ସଂସାରରେ, ଅଳ୍ପ ବୁଧି ଲୋକମାନେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଭ୍ରମଣ କରନ୍ତି।
ଯେନୋପାଯେନ ମୁଚ୍ଯନ୍ତେ ଜନ୍ମସଂସାରବନ୍ଧନାତ୍ ବ୍ରୂହି ତଚ୍ ଛ୍ରୋତୁମ୍ ଇଚ୍ଛାମଃ ପରଂ କୌତୂହଲଂ ହି ନଃ
କେଉଁ ବିଧିରେ ଲୋକମାନେ ଜନ୍ମ ଓ ସଂସାରର ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି? ଏହା କହ, ମୁଁମାନେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ, ଆମର ଉତ୍ସୁକତା ବହୁତ।
କର୍ମପାଶନିବଦ୍ଧାନାଂ ନରାଣାଂ ଦୁଃଖଭାଗିନାମ୍ ନାନ୍ଯୋପାଯଂ ପ୍ରପଶ୍ଯାମି ଵାସୁଦେଵାତ୍ ପରଂ ଦ୍ଵିଜାଃ
କର୍ମର ପାଶରେ ବାନ୍ଧା ଓ ଦୁଃଖରେ ଭାଗୀ ଲୋକମାନେ ପାଇଁ, ମୁଁ ଭିନ୍ନ କୌଣସି ଉପାୟ ଦେଖୁନାହିଁ, ବାସୁଦେବ ଛଡ଼ା, ଦ୍ୱିଜମାନେ।
ଯେ ପୂଜଯନ୍ତି ତଂ ଦେଵଂ ଶଙ୍ଖଚକ୍ରଗଦାଧରମ୍ ଵାଙ୍ମନଃକର୍ମଭିଃ ସମ୍ଯକ୍ ତେ ଯାନ୍ତି ପରମାଂ ଗତିମ୍
ଯେଉଁମାନେ ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦାଧାରୀ ଦେବତାଙ୍କୁ ଭାଷା, ମନ, କାର୍ଯ୍ୟରେ ଠିକ୍ ଭାବରେ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
କିଂ ତେଷାଂ ଜୀଵିତେନେହ ପଶୁଵଚ୍ ଚେଷ୍ଟିତେନ ଚ ଯେଷାଂ ନ ପ୍ରଵଣଂ ଚିତ୍ତଂ ଵାସୁଦେଵେ ଜଗନ୍ମଯେ
ଯେଉଁମାନେ ବାସୁଦେବ, ଜଗତ୍ର ଆତ୍ମା, ଉପରେ ଚିତ୍ତ ଲଗାନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କର ଏଠାରେ ଜୀବନ କିମ୍ବା ପଶୁପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାର କଣ ଉପଯୋଗ?
ପିନାକିନ୍ ଭଗନେତ୍ରଘ୍ନ ସର୍ଵଲୋକନମସ୍କୃତ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ଶ୍ରୋତୁମ୍ ଇଚ୍ଛାମ ଶଂକର
ପିନାକୀ, ଭଗାଙ୍କର ନେତ୍ର ନାଶକ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ପୂଜିତ, ଶଙ୍କର, ମୁଁମାନେ ବାସୁଦେବଙ୍କର ମହିମା ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ।
ପିତାମହାଦ୍ ଅପି ଵରଃ ଶାଶ୍ଵତଃ ପୁରୁଷୋ ହରିଃ କୃଷ୍ଣୋ ଜାମ୍ବୂନଦାଭାସୋ ଵ୍ଯଭ୍ରେ ସୂର୍ଯ ଇଵୋଦିତଃ
ହରି, ଶାଶ୍ୱତ ପୁରୁଷ, ପିତାମହାଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ; କୃଷ୍ଣ ଜାମ୍ବୁନଦ ସମ୍ମାନରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ନିର୍ମଳ ଆକାଶରେ ଉଦିତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକେ।
ଦଶବାହୁର୍ ମହାତେଜା ଦେଵତାରିନିଷୂଦନଃ ଶ୍ରୀଵତ୍ସାଙ୍କୋ ହୃଷୀକେଶଃ ସର୍ଵଦୈଵତଯୂଥପଃ
ତାଙ୍କର ଦଶଟି ହାତ, ଅପାର ତେଜ, ଦେବତାଙ୍କର ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରିଥିବା; ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ, ହୃଷୀକେଶ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ନେତୃତ୍ୱ କରିଥିବା।
ବ୍ରହ୍ମା ତସ୍ଯୋଦରଭଵସ୍ ତସ୍ଯାହଂ ଚ ଶିରୋଭଵଃ ଶିରୋରୁହେଭ୍ଯୋ ଜ୍ଯୋତୀଂଷି ରୋମଭ୍ଯଶ୍ ଚ ସୁରାସୁରାଃ
ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କର ଉଦରରୁ ଜନ୍ମିଛି, ମୁଁ ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ; ମୁଣ୍ଡର କେଶରୁ ଆଲୋକ, ଶରୀରର କେଶରୁ ଦେବ ଓ ଦାନବ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଇଛନ୍ତି।
ଋଷଯୋ ଦେହସଂଭୂତାସ୍ ତସ୍ଯ ଲୋକାଶ୍ ଚ ଶାଶ୍ଵତାଃ ପିତାମହଗୃହଂ ସାକ୍ଷାତ୍ ସର୍ଵଦେଵଗୃହଂ ଚ ସଃ
ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କର ଶରୀରରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛନ୍ତି, ଶାଶ୍ୱତ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ; ପିତାମହାଙ୍କର ଘର ଏହି, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ଘର ମଧ୍ୟ ଏହି।
ସୋ ଽସ୍ଯାଃ ପୃଥିଵ୍ଯାଃ କୃତ୍ସ୍ନାଯାଃ ସ୍ରଷ୍ଟା ତ୍ରିଭୁଵନେଶ୍ଵରଃ ସଂହର୍ତା ଚୈଵ ଭୂତାନାଂ ସ୍ଥାଵରସ୍ଯ ଚରସ୍ଯ ଚ
ସେ ଏହି ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ରଚନାକର୍ତ୍ତା, ତିନି ଲୋକର ନାଥ, ସ୍ଥାବର ଓ ଚର ଭୂତମାନେ ମଧ୍ୟ ନଶ୍ଟ କରିଥିବା।
ସ ହି ଦେଵଦେଵଃ ସାକ୍ଷାଦ୍ ଦେଵନାଥଃ ପରଂତପଃ ସର୍ଵଜ୍ଞଃ ସର୍ଵସଂସ୍ରଷ୍ଟା ସର୍ଵଗଃ ସର୍ଵତୋମୁଖଃ
ସେ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦେବ, ଦେବତାଙ୍କର ନାଥ, ପରମ ତାପ, ସବୁକିଛି ଜଣା, ସମସ୍ତ ରଚନାକର୍ତ୍ତା, ସବୁଠାରେ ବ୍ୟାପି, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ମୁହଁ।
ନ ତସ୍ମାତ୍ ପରମଂ ଭୂତଂ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ କିଂଚନ ସନାତନୋ ମହାଭାଗୋ ଗୋଵିନ୍ଦ ଇତି ଵିଶ୍ରୁତଃ
ତିନି ଲୋକରେ ତାଙ୍କୁ ଠାରୁ ଉପରେ କିଛି ନାହିଁ; ସେ ସନାତନ, ବଡ଼ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଗୋବିନ୍ଦ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ସ ସର୍ଵାନ୍ ପାର୍ଥିଵାନ୍ ସଂଖ୍ଯେ ଘାତଯିଷ୍ଯତି ମାନଦଃ ସୁରକାର୍ଯାର୍ଥମ୍ ଉତ୍ପନ୍ନୋ ମାନୁଷ୍ଯଂ ଵପୁର୍ ଆସ୍ଥିତଃ
ସେ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀର ରାଜାମାନେକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ନଶ୍ଟ କରିବେ, ମାନ ଦେଇ; ଦେବମାନେ ପାଇଁ, ମାନବ ଶରୀର ଧରି ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇଛନ୍ତି।
ନହି ଦେଵଗଣାଃ ଶକ୍ତାସ୍ ତ୍ରିଵିକ୍ରମଵିନାକୃତାଃ ଭୁଵନେ ଦେଵକାର୍ଯାଣି କର୍ତୁଂ ନାଯକଵର୍ଜିତଃ
ତ୍ରିବିକ୍ରମ ଛଡ଼ା, ଦେବମାନେ ଦେବତାଙ୍କର କାମ ପୃଥିବୀରେ କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ନେତା ନଥିଲେ।
ନାଯକଃ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ସର୍ଵଭୂତନମସ୍କୃତଃ ଏତସ୍ଯ ଦେଵନାଥସ୍ଯ କାର୍ଯସ୍ଯ ଚ ପରସ୍ଯ ଚ
ସେ ସମସ୍ତ ଭୂତମାନେର ନେତା, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ପୂଜିତ; ଦେବନାଥଙ୍କର ଏହି କାମ ଓ ପରମ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପାଇଁ।
ବ୍ରହ୍ମଭୂତସ୍ଯ ସତତଂ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିଶରଣସ୍ଯ ଚ ବ୍ରହ୍ମା ଵସତି ନାଭିସ୍ଥଃ ଶରୀରେ ଽହଂ ଚ ସଂସ୍ଥିତଃ
ବ୍ରହ୍ମା ସଦା ତାଙ୍କର ନାଭିରେ ବସିଥାନ୍ତି, ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିମାନେ ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରନ୍ତି; ମୁଁ ତାଙ୍କର ଶରୀରରେ ବସିଛି।
ସର୍ଵାଃ ସୁଖଂ ସଂସ୍ଥିତାଶ୍ ଚ ଶରୀରେ ତସ୍ଯ ଦେଵତାଃ ସ ଦେଵଃ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷଃ ଶ୍ରୀଗର୍ଭଃ ଶ୍ରୀସହୋଷିତଃ
ସମସ୍ତ ଦେବତା ତାଙ୍କର ଶରୀରରେ ସୁଖରେ ବସିଛନ୍ତି; ସେ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷ, ଶ୍ରୀର ଗର୍ଭ, ଶ୍ରୀ ସହିତ ଏକତା।
ଶାର୍ଙ୍ଗଚକ୍ରାଯୁଧଃ ଖଡ୍ଗୀ ସର୍ଵନାଗରିପୁଧ୍ଵଜଃ ଉତ୍ତମେନ ସୁଶୀଲେନ ଶୌଚେନ ଚ ଦମେନ ଚ
ଶାର୍ଙ୍ଗ ଧନୁ, ଚକ୍ର, ଅସ୍ତ୍ର, ଖଡ଼ଗ ଧରିଛନ୍ତି, ସର୍ପରାଜ ଝଣ୍ଡା; ଉତ୍ତମ ଶୀଳ, ପବିତ୍ରତା, ଦମ ସହିତ।
ପରାକ୍ରମେଣ ଵୀର୍ଯେଣ ଵପୁଷା ଦର୍ଶନେନ ଚ ଆରୋହଣପ୍ରମାଣେନ ଵୀର୍ଯେଣାର୍ଜଵସଂପଦା
ପ୍ରାକ୍ରମ, ଶକ୍ତି, ଶରୀର, ଦେଖା, ଉଚ୍ଚତା, ମାପ, ଶକ୍ତି, ସତ୍ୟତାର ଧନ।
ଆନୃଶଂସ୍ଯେନ ରୂପେଣ ବଲେନ ଚ ସମନ୍ଵିତଃ ଅସ୍ତ୍ରୈଃ ସମୁଦିତଃ ସର୍ଵୈର୍ ଦିଵ୍ଯୈର୍ ଅଦ୍ଭୁତଦର୍ଶନୈଃ
ଦୟା, ରୂପ, ଶକ୍ତିରେ ଶୋଭିତ; ସମସ୍ତ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ରରେ ସଜିତ, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ।
ଯୋଗମାଯାସହସ୍ରାକ୍ଷୋ ଵିରୂପାକ୍ଷୋ ମହାମନାଃ ଵାଚା ମିତ୍ରଜନଶ୍ଲାଘୀ ଜ୍ଞାତିବନ୍ଧୁଜନପ୍ରିଯଃ
ଯୋଗମାୟାର ହଜାର ଚକ୍ଷୁ, ବିଭିନ୍ନ ଚକ୍ଷୁ, ବଡ଼ ମନ; ମିତ୍ରମାନେ ତାଙ୍କର କଥାକୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, ଜ୍ଞାତି ବନ୍ଧୁମାନେ ପ୍ରିୟ।
କ୍ଷମାଵାଂଶ୍ ଚାନହଂଵାଦୀ ସ ଦେଵୋ ବ୍ରହ୍ମଦାଯକଃ ଭଯହର୍ତା ଭଯାର୍ତାନାଂ ମିତ୍ରାନନ୍ଦଵିଵର୍ଧନଃ
କ୍ଷମାଶୀଳ ଓ ଅହଂକାର ନଥିବା, ସେ ଦେବ ବ୍ରହ୍ମାପଦ ଦେଇଥିବା; ଭୟିତମାନେ ପାଇଁ ଭୟ ଦୂର କରିଥିବା, ମିତ୍ରମାନେ ପାଇଁ ଆନନ୍ଦ ବଢ଼ାଇଥିବା।
ଶରଣ୍ଯଃ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ଦୀନାନାଂ ପାଲନେ ରତଃ ଶ୍ରୁତଵାନ୍ ଅଥ ସଂପନ୍ନଃ ସର୍ଵଭୂତନମସ୍କୃତଃ
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ, ଦୀନମାନେ ପାଇଁ ରକ୍ଷାରେ ଲଗିଥିବା; ଶ୍ରୁତିଜ୍ଞ ଓ ସଫଳ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ପୂଜିତ।
ସମାଶ୍ରିତାନାମ୍ ଉପକୃଚ୍ ଛତ୍ରୂଣାଂ ଭଯକୃତ୍ ତଥା ନୀତିଜ୍ଞୋ ନୀତିସଂପନ୍ନୋ ବ୍ରହ୍ମଵାଦୀ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ
ନୀତିରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ, ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନରେ ପ୍ରବୀଣ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରଖିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଭୟର କାରଣ ହେବେ ଏବଂ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ରକ୍ଷାକର୍ତ୍ତା ହେବେ।
ଭଵାର୍ଥମ୍ ଏଵ ଦେଵାନାଂ ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ପରମଯା ଯୁତଃ ପ୍ରାଜାପତ୍ଯେ ଶୁଭେ ମାର୍ଗେ ମାନଵେ ଧର୍ମସଂସ୍କୃତେ
ଦେବତାମାନଙ୍କର ଭଲ ପାଇଁ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବୁଦ୍ଧିରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ, ସୁଭ ମାର୍ଗରେ ପ୍ରଜାପତିମାନଙ୍କ ପଥରେ ଚାଲିବେ, ମାନବ ଧର୍ମରେ ପବିତ୍ର ହୋଇ।