ଲୋକପୂଜ୍ଯୋ ନମସ୍କର୍ତା ପ୍ରସୂତୋ ମଧୁରଂ ଵଚଃ ସର୍ଵକର୍ମପ୍ରିଯକରଃ ସର୍ଵଭୂତପ୍ରିଯଃ ସଦା
ସେ ଲୋକମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ, ନମସ୍କାର କରିଥିବା, ମଧୁର ଭାଷା କହିଥିବା, ସମସ୍ତ କାମରେ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପ୍ରିୟ ହୋଇଥାନ୍ତି।
ଅଦ୍ଵେଷୀ ସୁମୁଖଃ ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣଃ ସ୍ନିଗ୍ଧଵାଣୀପ୍ରଦଃ ସଦା ସ୍ଵାଗତେନୈଵ ସର୍ଵେଷାଂ ଭୂତାନାମ୍ ଅଵିହିଂସକଃ
ସେ ଦ୍ୱେଷ ରହିତ, ସୁମୁଖ, ମୃଦୁ, ସଦା ସ୍ନିଗ୍ଧ ଭାଷା କହିଥିବା, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ସ୍ବାଗତ କରିଥିବା ଓ କେହିଁକୁ ହାନି କରେନାହିଁ।
ଯଥାର୍ଥଂ ସତ୍କ୍ରିଯାପୂର୍ଵମ୍ ଅର୍ଚଯନ୍ନ୍ ଅଵତିଷ୍ଠତେ ମାର୍ଗାର୍ହାଯ ଦଦନ୍ ମାର୍ଗଂ ଗୁରୁମ୍ ଅଭ୍ଯର୍ଚଯନ୍ ସଦା
ସେ ଯଥାର୍ଥ ଭାବରେ, ସତ୍କ୍ରିୟା ସହିତ ପୂଜା କରିଥାନ୍ତି, ସଦା ଗୁରୁଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିଥିବା ଓ ଯୋଗ୍ୟ ଲୋକଙ୍କୁ ଠିକ ପଥ ଦେଇଥାନ୍ତି।
ଅତିଥିପ୍ରଗ୍ରହରତସ୍ ତଥାଭ୍ଯାଗତପୂଜକଃ ଏଵଂଭୂତୋ ନରୋ ଦେଵି ସ୍ଵର୍ଗତିଂ ପ୍ରତିପଦ୍ଯତେ
ଅତିଥିମାନେଙ୍କୁ ଆଗ୍ରହ କରିଥିବା ଓ ଆସିଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଥିବା, ଏପରି ଲୋକ, ହେ ଦେବୀ, ସ୍ୱର୍ଗର ମାର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥାନ୍ତି।
ତତୋ ମାନୁଷ୍ଯମ୍ ଆସାଦ୍ଯ ଵିଶିଷ୍ଟକୁଲଜୋ ଭଵେତ୍ ତତ୍ରାସୌ ଵିପୁଲୈର୍ ଭୋଗୈଃ ସର୍ଵରତ୍ନସମାଯୁତଃ
ତାପରେ ମାନବ ଜନ୍ମ ଲାଭ କରି, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇ, ବହୁ ସୁଖ ଭୋଗ କରିଥାନ୍ତି ଓ ସମସ୍ତ ରତ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥାନ୍ତି।
ଯଥାର୍ହଦାତା ଚାର୍ହେଷୁ ଧର୍ମଚର୍ଯାପରୋ ଭଵେତ୍ ସଂମତଃ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ସର୍ଵଲୋକନମସ୍କୃତଃ
ସେ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଲୋକଙ୍କୁ ଦାନ କରିଥାନ୍ତି, ଧର୍ମ ଚରଣରେ ଲାଗିଥାନ୍ତି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ଓ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନମସ୍କୃତ ହୋଇଥାନ୍ତି।
ସ୍ଵକର୍ମଫଲମ୍ ଆପ୍ନୋତି ସ୍ଵଯମ୍ ଏଵ ନରଃ ସଦା ଏଷ ଧର୍ମୋ ମଯା ପ୍ରୋକ୍ତୋ ଵିଧାତ୍ରା ସ୍ଵଯମ୍ ଈରିତଃ
ମନୁଷ୍ୟ ସଦା ନିଜ କର୍ମର ଫଳ ପାଇଥାନ୍ତି; ଏହି ଧର୍ମ ମୁଁ କହିଛି, ଯାହା ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ନିଜେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଛନ୍ତି।
ଯସ୍ ତୁ ରୌଦ୍ରସମାଚାରଃ ସର୍ଵସତ୍ତ୍ଵଭଯଂକରଃ ହସ୍ତାଭ୍ଯାଂ ଯଦି ଵା ପଦ୍ଭ୍ଯାଂ ରଜ୍ଜ୍ଵା ଦଣ୍ଡେନ ଵା ପୁନଃ
ଯେଉଁ ଲୋକ ଦୁଷ୍ଟ ଆଚରଣ କରନ୍ତି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଇଥାନ୍ତି, ହାତ, ପାଁ, ଦୂରୀ, କଠି ଦ୍ୱାରା କିମ୍ବା
ଲୋଷ୍ଟୈଃ ସ୍ତମ୍ଭୈର୍ ଉପାଯୈର୍ ଵା ଜନ୍ତୂନ୍ ବାଧେତ ଶୋଭନେ ହିଂସାର୍ଥଂ ନିଷ୍କୃତିପ୍ରଜ୍ଞଃ ପ୍ରୋଦ୍ଵେଜଯତି ଚୈଵ ହି
ମାଟି, ଦଣ୍ଡ, ଅନ୍ୟ ଉପାୟ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାଣୀମାନେଙ୍କୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇଥାନ୍ତି, ହିଂସା ପାଇଁ ଜାଣିସୁଣି କଷ୍ଟ ଦେଇଥାନ୍ତି,
ଉପକ୍ରାମତି ଜନ୍ତୂଂଶ୍ ଚ ଉଦ୍ଵେଗଜନନଃ ସଦା ଏଵଂ ଶୀଲସମାଚାରୋ ନିରଯଂ ପ୍ରତିପଦ୍ଯତେ
ଯେଉଁ ଲୋକ ସଦା ପ୍ରାଣୀମାନେଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରନ୍ତି ଓ ଅସ୍ଥିରତା ଦେଇଥାନ୍ତି—ଏପରି ଆଚରଣ ଓ ଚରିତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସେ ନରକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
ସ ଚେନ୍ ମନୁଷ୍ଯତାଂ ଗଚ୍ଛେଦ୍ ଯଦି କାଲସ୍ଯ ପର୍ଯଯାତ୍ ବହ୍ଵାବାଧାପରିକ୍ଲିଷ୍ଟେ କୁଲେ ଜଯତି ସୋ ଽଧମେ
ଯଦି ସେ କିଛି ସମୟ ପରେ ମାନବ ଜନ୍ମ ଲାଭ କରନ୍ତି, ତେବେ ଅଧମ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇ, ବହୁ କଷ୍ଟ ଭୋଗ କରନ୍ତି।
ଲୋକଦ୍ଵିଷ୍ଟୋ ଽଧମଃ ପୁଂସାଂ ସ୍ଵଯଂ କର୍ମକୃତୈଃ ଫଲୈଃ ଏଷ ଦେଵି ମନୁଷ୍ଯେଷୁ ବୋଦ୍ଧଵ୍ଯୋ ଜ୍ଞାତିବନ୍ଧୁଷୁ
ଲୋକମାନେଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅପ୍ରିୟ, ଲୋକମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଧମ, ନିଜ କର୍ମର ଫଳ ଭୋଗ କରିଥାନ୍ତି; ହେ ଦେବୀ, ଏହି କଥା ଜ୍ଞାତି ଓ ବନ୍ଧୁମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବୁଝିବା ଉଚିତ।
ଅପରଃ ସର୍ଵଭୂତାନି ଦଯାଵାନ୍ ଅନୁପଶ୍ଯତି ମୈତ୍ରୀ ଦୃଷ୍ଟିଃ ପିତୃସମୋ ନିର୍ଵୈରୋ ନିଯତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ
ଅନ୍ୟ ଜଣେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଦୟାଭାବରେ ଦେଖନ୍ତି, ମିତ୍ର ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖନ୍ତି, ପିତାପରି ମମତା ରଖନ୍ତି, ଶତ୍ରୁତା ରହିତ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥାନ୍ତି।
ନୋଦ୍ଵେଜଯତି ଭୂତାନି ନ ଚ ହନ୍ତି ଦଯାପରଃ ହସ୍ତପାଦୈଶ୍ ଚ ନିଯତୈର୍ ଵିଶ୍ଵାସ୍ଯଃ ସର୍ଵଜନ୍ତୁଷୁ
ସେ କେବେ ପ୍ରାଣୀମାନେଙ୍କୁ ଅସ୍ଥିର କରନ୍ତି ନାହିଁ, ହାନି କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସଦା ଦୟାରେ ଲାଗିଥାନ୍ତି, ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ହାତ ପାଁ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଶ୍ୱାସ ଯୋଗ୍ୟ ହୋଇଥାନ୍ତି।
ନ ରଜ୍ଜ୍ଵା ନ ଚ ଦଣ୍ଡେନ ନ ଲୋଷ୍ଟୈର୍ ନାଯୁଧେନ ଚ ଉଦ୍ଵେଜଯତି ଭୂତାନି ଶୁଭକର୍ମା ଦଯାପରଃ
ଯେଉଁଜଣେ ଦୟାରେ ନିଷ୍ଠା ଓ ଭଲ କାମ କରିଥାନ୍ତି, ସେ କେବେ ଜୀବମାନଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ଦେଇନାହାନ୍ତି—ନ ଦୂରୀ, ନ ଲଠି, ନ କଠା, ନ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା।
ଏଵଂ ଶୀଲସମାଚାରଃ ସ୍ଵର୍ଗେ ସମୁପଜାଯତେ ତତ୍ରାସୌ ଭଵନେ ଦିଵ୍ଯେ ମୁଦା ଵସତି ଦେଵଵତ୍
ଏପରି ଆଚରଣ ଓ ଚରିତ୍ର ଥିବା ଲୋକ ଶ୍ୱର୍ଗରେ ଜନ୍ମ ନେଇ, ତାହାଁରେ ଦିବ୍ୟ ଗୃହରେ ଦେବତା ପରି ଆନନ୍ଦରେ ବସିଥାଏ।
ସ ଚେତ୍ ସ୍ଵର୍ଗକ୍ଷଯାନ୍ ମର୍ତ୍ଯୋ ମନୁଷ୍ଯେଷୂପଜାଯତେ ଅଲ୍ପାଯାସୋ ନିରାତଙ୍କଃ ସ ଜାତଃ ସୁଖମ୍ ଏଧତେ
ଯଦି ଶ୍ୱର୍ଗର ଫଳ ଶେଷ ହେଲା ପରେ ସେ ମାନବ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ, ତେବେ ସେ ସହଜରେ, କଷ୍ଟ ଓ ଦୁଃଖ ବିନା ଜନ୍ମ ନେଇ ସୁଖରେ ବଢିଥାଏ।
ସୁଖଭାଗୀ ନିରାଯାସୋ ନିରୁଦ୍ଵେଗଃ ସଦା ନରଃ ଏଷ ଦେଵି ସତାଂ ମାର୍ଗୋ ବାଧା ଯତ୍ର ନ ଵିଦ୍ଯତେ
ଏପରି ଲୋକ ସୁଖ ଭୋଗ କରିଥାଏ, ସେ ସଦା କଷ୍ଟ ଓ ଚିନ୍ତାରୁ ମୁକ୍ତ; ହେ ଦେବୀ, ଏହି ହେଉଛି ସତ୍ମାନଙ୍କର ପଥ, ଯେଉଁଠି କେହି ବାଧା ନାହିଁ।
ଇମେ ମନୁଷ୍ଯା ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ଊହାପୋହଵିଶାରଦାଃ ଜ୍ଞାନଵିଜ୍ଞାନସଂପନ୍ନାଃ ପ୍ରଜ୍ଞାଵନ୍ତୋ ଽର୍ଥକୋଵିଦାଃ
ଏପରି ମାନବମାନେ ଦେଖାଯାନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ତର୍କ ଓ ବିଚାରରେ ପ୍ରବୀଣ, ଜ୍ଞାନ ଓ ବୁଦ୍ଧିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସୁବୁଦ୍ଧି ଓ ବ୍ୟବହାରରେ ଦକ୍ଷ।
ଦୁଷ୍ପ୍ରଜ୍ଞାଶ୍ ଚାପରେ ଦେଵ ଜ୍ଞାନଵିଜ୍ଞାନଵର୍ଜିତାଃ କେନ କର୍ମଵିପାକେନ ପ୍ରଜ୍ଞାଵାନ୍ ପୁରୁଷୋ ଭଵେତ୍
କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟମାନେ, ହେ ଦେବ, ଅସୁବୁଦ୍ଧି ଓ ଜ୍ଞାନ ନାହିଁ; କେଉଁ କର୍ମର ଫଳରେ ଏକ ମାନବ ବୁଦ୍ଧିମାନ ହୁଏ?
ଅଲ୍ପପ୍ରଜ୍ଞୋ ଵିରୂପାକ୍ଷ କଥଂ ଭଵତି ମାନଵଃ ଏଵଂ ତ୍ଵଂ ସଂଶଯଂ ଛିନ୍ଧି ସର୍ଵଧର୍ମଭୃତାଂ ଵର
ଅସୁବୁଦ୍ଧି କିମ୍ବା ବିକୃତ ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ମାନବ କିପରି ହୁଏ? ଏହି ସନ୍ଦେହ କାଟିଦିଅ, ହେ ସମସ୍ତ ଧର୍ମର ଉତ୍ତମ ଧାରକ।
ଜାତ୍ଯନ୍ଧାଶ୍ ଚାପରେ ଦେଵ ରୋଗାର୍ତାଶ୍ ଚାପରେ ତଥା ନରାଃ କ୍ଲୀବାଶ୍ ଚ ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ କାରଣଂ ବ୍ରୂହି ତତ୍ର ଵୈ
କିଛି ଲୋକ ଜନ୍ମରୁ ଅନ୍ଧ, କିଛି ରୋଗରେ ପୀଡିତ, ଆଉ କିଛି ଅପୁରୁଷ; ଏହାର କାରଣ କହ, ନିଶ୍ଚୟ।
ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ ଵେଦଵିଦୁଷଃ ସିଦ୍ଧାନ୍ ଧର୍ମଵିଦସ୍ ତଥା ପରିପୃଚ୍ଛନ୍ତ୍ଯ୍ ଅହରହଃ କୁଶଲାକୁଶଲଂ ସଦା
ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ, ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ପ୍ରତିଦିନ ଉତ୍ତମ ଓ ଅନୁତ୍ତମ ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରାଯାଏ।
ଵର୍ଜଯନ୍ତୋ ଽଶୁଭଂ କର୍ମ ସେଵମାନାଃ ଶୁଭଂ ତଥା ଲଭନ୍ତେ ସ୍ଵର୍ଗତିଂ ନିତ୍ଯମ୍ ଇହ ଲୋକେ ଯଥାସୁଖମ୍
ଅଶୁଭ କାମକୁ ଛାଡି ଓ ଶୁଭ କାମ କରି, ସେମାନେ ଶ୍ୱର୍ଗର ପଥ ଓ ଏହି ଜଗତରେ ସୁଖ ପାଆନ୍ତି।
ସ ଚେନ୍ ମନୁଷ୍ଯତାଂ ଯାତି ମେଧାଵୀ ତତ୍ର ଜାଯତେ ଶ୍ରୁତଂ ଯଜ୍ଞାନୁଗଂ ଯସ୍ଯ କଲ୍ଯାଣମ୍ ଉପଜାଯତେ
ଏପରି ଲୋକ ମାନବ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ସେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ହୁଏ; ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଶ୍ରୁତି, ଯଜ୍ଞ ଓ ଭଲ ଭାଗ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ।
ପରଦାରେଷୁ ଯେ ଚାପି ଚକ୍ଷୁର୍ ଦୁଷ୍ଟଂ ପ୍ରଯୁଞ୍ଜତେ ତେନ ଦୁଷ୍ଟସ୍ଵଭାଵେନ ଜାତ୍ଯନ୍ଧାସ୍ ତେ ଭଵନ୍ତି ହି
ଯେଉଁମାନେ ଅନ୍ୟର ଜନାନୀଙ୍କୁ ଦୁଷ୍ଟ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ସ୍ଵଭାବରେ ଜନ୍ମରୁ ଅନ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି।
ମନସାପି ପ୍ରଦୁଷ୍ଟେନ ନଗ୍ନାଂ ପଶ୍ଯନ୍ତି ଯେ ସ୍ତ୍ରିଯମ୍ ରୋଗାର୍ତାସ୍ ତେ ଭଵନ୍ତୀହ ନରା ଦୁଷ୍କୃତକାରିଣଃ
ଯେଉଁମାନେ ମନରେ ଦୁଷ୍ଟ ଭାବରେ ନଗ୍ନା ନାରୀକୁ ଦେଖନ୍ତି, ସେମାନେ ଦୁଷ୍ଟ କାମର ଫଳରେ ଏଠାରେ ରୋଗରେ ପୀଡିତ ହୁଅନ୍ତି।
ଯେ ତୁ ମୂଢା ଦୁରାଚାରା ଵିଯୋନୌ ମୈଥୁନେ ରତାଃ ପୁରୁଷେଷୁ ସୁଦୁଷ୍ପ୍ରଜ୍ଞାଃ କ୍ଲୀବତ୍ଵମ୍ ଉପଯାନ୍ତି ତେ
ଯେଉଁମାନେ ମୂଢ ଓ ଦୁଷ୍ଟ ଆଚରଣରେ, ବିକୃତ ମିଳନରେ ଲିପ୍ତ, ସେମାନେ ମାନବମାନେ ଅତି ଅସୁବୁଦ୍ଧି ଥିବା ଲୋକ ହୋଇ, ଅପୁରୁଷ ହୁଅନ୍ତି।
ପଶୂଂଶ୍ ଚ ଯେ ଵୈ ବଧ୍ନନ୍ତି ଯେ ଚୈଵ ଗୁରୁତଲ୍ପଗାଃ ପ୍ରକୀର୍ଣମୈଥୁନା ଯେ ଚ କ୍ଲୀବା ଜାଯନ୍ତି ଵୈ ନରାଃ
ଯେଉଁମାନେ ପଶୁମାନେକୁ ବାନ୍ଧନ୍ତି, ଗୁରୁଙ୍କର ଶୟନ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରନ୍ତି, ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମିଳନରେ ଲିପ୍ତ, ସେମାନେ ମାନବ ଜନ୍ମରେ ଅପୁରୁଷ ହୁଅନ୍ତି।
ଅଵଦ୍ଯଂ କିଂ ତୁ ଵୈ କର୍ମ ନିରଵଦ୍ଯଂ ତଥୈଵ ଚ ଶ୍ରେଯଃ କୁର୍ଵନ୍ନ୍ ଅଵାପ୍ନୋତି ମାନଵୋ ଦେଵସତ୍ତମ
କିନ୍ତୁ, ହେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅପରାଧ ନାହିଁ ଏମିତି କାମ କରି ଓ ଅପରାଧ ଯାହା ନୁହେଁ ତାହା ଛାଡି, ମାନବ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଫଳ ପାଏ।