ତେ ଵୈ ମନୁଷ୍ଯତାଂ ଯାନ୍ତି ଯଦା କାଲସ୍ଯ ପର୍ଯଯାତ୍ ଧନରିକ୍ତେ କୁଲେ ଜନ୍ମ ଲଭନ୍ତେ ସ୍ଵଲ୍ପବୁଦ୍ଧଯଃ
ସମୟ ଆସିଲେ, ସେମାନେ ଧନ ଶୂନ୍ୟ ପରିବାରରେ ଅଳ୍ପ ବୁଦ୍ଧି ସହିତ ମଣିଷ ରୂପେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି।
କ୍ଷୁତ୍ପିପାସାପରୀତାଶ୍ ଚ ସର୍ଵଲୋକବହିଷ୍କୃତାଃ ନିରାଶାଃ ସର୍ଵଭୋଗେଭ୍ଯୋ ଜୀଵନ୍ତ୍ଯ୍ ଅଧର୍ମଜୀଵିକାଃ
ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନୀୟ ଅଭାବରେ ପୀଡ଼ିତ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତ୍ୟାଗିତ, ସମସ୍ତ ଭୋଗରୁ ବଞ୍ଚିତ, ସେମାନେ ଅଧର୍ମ ଉପାୟରେ ଜୀବନ ଯାପନ କରନ୍ତି।
ଅଲ୍ପଭୋଗକୁଲେ ଜାତା ଅଲ୍ପଭୋଗରତା ନରାଃ ଅନେନ କର୍ମଣା ଦେଵି ଭଵନ୍ତ୍ଯ୍ ଅଧନିନୋ ନରାଃ
ଅଳ୍ପ ଭୋଗ ଥିବା ପରିବାରରେ ଜନ୍ମ ନେଇ, ଅଳ୍ପ ଭୋଗରେ ଆନନ୍ଦ ମାନନ୍ତି; ଏହି କର୍ମ ଦ୍ୱାରା, ହେ ଦେବୀ, ମଣିଷ ଧନ ହୀନ ହୁଏ।
ଅପରେ ଦମ୍ଭିନୋ ନିତ୍ଯଂ ମାନିନଃ ପରତୋ ରତାଃ ଆସନାର୍ହସ୍ଯ ଯେ ପୀଠଂ ନ ଯଚ୍ଛନ୍ତ୍ଯ୍ ଅଲ୍ପଚେତସଃ
ଅନ୍ୟେମାନେ ସଦା ଢୋଙ୍ଗୀ, ଅଭିମାନୀ ଓ ଅନ୍ୟଙ୍କ ଜିନିଷରେ ଆସକ୍ତ; ଅଳ୍ପ ବୁଦ୍ଧି ଥିବାମାନେ ଯୋଗ୍ୟ ଲୋକଙ୍କୁ ଆସନ ଦେଇନାହାନ୍ତି।
ମାର୍ଗାର୍ହସ୍ଯ ଚ ଯେ ମାର୍ଗଂ ନ ପ୍ରଯଚ୍ଛନ୍ତ୍ଯ୍ ଅବୁଦ୍ଧଯଃ ଅର୍ଘାର୍ହାନ୍ ନ ଚ ସଂସ୍କାରୈର୍ ଅର୍ଚଯନ୍ତି ଯଥାଵିଧି
ଯେମାନେ ଅବୁଦ୍ଧି, ଯୋଗ୍ୟ ଲୋକଙ୍କୁ ପଥ ଦେଇନାହାନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଅର୍ଘ୍ୟ ଯୋଗ୍ୟଙ୍କୁ ଯଥାବିଧି ସମ୍ମାନ କରିନାହାନ୍ତି।
ପାଦ୍ଯମ୍ ଆଚମନୀଯଂ ଵା ପ୍ରଯଚ୍ଛନ୍ତ୍ଯ୍ ଅଭିବୁଦ୍ଧଯଃ ଶୁଭଂ ଚାଭିମତଂ ପ୍ରେମ୍ଣା ଗୁରୁଂ ନାଭିଵଦନ୍ତି ଯେ
ଯେଉଁମାନେ ବିପରୀତ ବୁଦ୍ଧି, ପାଦ ଧୋଇବା ପାଇଁ କିମ୍ବା ଆଚମନ ପାଇଁ ଜଳ ଦେଇନାହାନ୍ତି, ଏବଂ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଭଲପାଇ ସମ୍ମାନ କରି ନମସ୍କାର କରିନାହାନ୍ତି।
ଅଭିମାନପ୍ରଵୃଦ୍ଧେନ ଲୋଭେନ ସମମ୍ ଆସ୍ଥିତାଃ ସଂମାନ୍ଯାଂଶ୍ ଚାଵମନ୍ଯନ୍ତେ ଵୃଦ୍ଧାନ୍ ପରିଭଵନ୍ତି ଚ
ଅହଂକାର ଓ ଲୋଭ ବଢି ଯିବାରୁ, ସେମାନେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଭିତରେ ଅପନା ଥାନ ନେଇ, ସମ୍ମାନିତ ଲୋକଙ୍କୁ ଅସମ୍ମାନ କରନ୍ତି ଓ ବୃଦ୍ଧମାନେଙ୍କୁ ଅପମାନ କରନ୍ତି।
ଏଵଂଵିଧା ନରା ଦେଵି ସର୍ଵେ ନିରଯଗାମିନଃ ତେ ଚେଦ୍ ଯଦି ନରାସ୍ ତସ୍ମାନ୍ ନିରଯାଦ୍ ଉତ୍ତରନ୍ତି ଚ
ଏପରି ଲୋକମାନେ, ହେ ଦେବୀ, ସମସ୍ତେ ନରକକୁ ଯାନ୍ତି; ତଥାପି ଯଦି ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ନରକରୁ ବାହାରିବାକୁ ସମର୍ଥ ହୁଅନ୍ତି,
ଵର୍ଷପୂଗୈସ୍ ତତୋ ଜନ୍ମ ଲଭନ୍ତେ କୁତ୍ସିତେ କୁଲେ ଶ୍ଵପାକପୁଲ୍କସାଦୀନାଂ କୁତ୍ସିତାନାମ୍ ଅଚେତସାମ୍
ଅନେକ ବର୍ଷ ପରେ, ସେମାନେ ଅପମାନିତ ଓ ଅବିବେକୀ ଲୋକମାନଙ୍କ ଘରେ, କୁକୁର ଖାଇଥିବା ଓ ଅପବାଦିତ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି।
କୁଲେଷୁ ତେ ଽଭିଜାଯନ୍ତେ ଗୁରୁଵୃଦ୍ଧୋପତାପିନଃ ନ ଦମ୍ଭୀ ନ ଚ ମାନୀ ଯୋ ଦେଵତାତିଥିପୂଜକଃ
ସେମାନେ ଏପରି କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇ, ଗୁରୁ ଓ ବୃଦ୍ଧମାନେଙ୍କୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇଥାନ୍ତି; ତେବେ ସେମାନେ ଚତୁର୍, ଅହଂକାରୀ ନୁହଁନ୍ତି, ଦେବତା ଓ ଅତିଥିମାନେଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି।
ଲୋକପୂଜ୍ଯୋ ନମସ୍କର୍ତା ପ୍ରସୂତୋ ମଧୁରଂ ଵଚଃ ସର୍ଵକର୍ମପ୍ରିଯକରଃ ସର୍ଵଭୂତପ୍ରିଯଃ ସଦା
ସେ ଲୋକମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ, ନମସ୍କାର କରିଥିବା, ମଧୁର ଭାଷା କହିଥିବା, ସମସ୍ତ କାମରେ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପ୍ରିୟ ହୋଇଥାନ୍ତି।
ଅଦ୍ଵେଷୀ ସୁମୁଖଃ ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣଃ ସ୍ନିଗ୍ଧଵାଣୀପ୍ରଦଃ ସଦା ସ୍ଵାଗତେନୈଵ ସର୍ଵେଷାଂ ଭୂତାନାମ୍ ଅଵିହିଂସକଃ
ସେ ଦ୍ୱେଷ ରହିତ, ସୁମୁଖ, ମୃଦୁ, ସଦା ସ୍ନିଗ୍ଧ ଭାଷା କହିଥିବା, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ସ୍ବାଗତ କରିଥିବା ଓ କେହିଁକୁ ହାନି କରେନାହିଁ।
ଯଥାର୍ଥଂ ସତ୍କ୍ରିଯାପୂର୍ଵମ୍ ଅର୍ଚଯନ୍ନ୍ ଅଵତିଷ୍ଠତେ ମାର୍ଗାର୍ହାଯ ଦଦନ୍ ମାର୍ଗଂ ଗୁରୁମ୍ ଅଭ୍ଯର୍ଚଯନ୍ ସଦା
ସେ ଯଥାର୍ଥ ଭାବରେ, ସତ୍କ୍ରିୟା ସହିତ ପୂଜା କରିଥାନ୍ତି, ସଦା ଗୁରୁଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିଥିବା ଓ ଯୋଗ୍ୟ ଲୋକଙ୍କୁ ଠିକ ପଥ ଦେଇଥାନ୍ତି।
ଅତିଥିପ୍ରଗ୍ରହରତସ୍ ତଥାଭ୍ଯାଗତପୂଜକଃ ଏଵଂଭୂତୋ ନରୋ ଦେଵି ସ୍ଵର୍ଗତିଂ ପ୍ରତିପଦ୍ଯତେ
ଅତିଥିମାନେଙ୍କୁ ଆଗ୍ରହ କରିଥିବା ଓ ଆସିଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଥିବା, ଏପରି ଲୋକ, ହେ ଦେବୀ, ସ୍ୱର୍ଗର ମାର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥାନ୍ତି।
ତତୋ ମାନୁଷ୍ଯମ୍ ଆସାଦ୍ଯ ଵିଶିଷ୍ଟକୁଲଜୋ ଭଵେତ୍ ତତ୍ରାସୌ ଵିପୁଲୈର୍ ଭୋଗୈଃ ସର୍ଵରତ୍ନସମାଯୁତଃ
ତାପରେ ମାନବ ଜନ୍ମ ଲାଭ କରି, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇ, ବହୁ ସୁଖ ଭୋଗ କରିଥାନ୍ତି ଓ ସମସ୍ତ ରତ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥାନ୍ତି।
ଯଥାର୍ହଦାତା ଚାର୍ହେଷୁ ଧର୍ମଚର୍ଯାପରୋ ଭଵେତ୍ ସଂମତଃ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ସର୍ଵଲୋକନମସ୍କୃତଃ
ସେ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଲୋକଙ୍କୁ ଦାନ କରିଥାନ୍ତି, ଧର୍ମ ଚରଣରେ ଲାଗିଥାନ୍ତି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ଓ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନମସ୍କୃତ ହୋଇଥାନ୍ତି।
ସ୍ଵକର୍ମଫଲମ୍ ଆପ୍ନୋତି ସ୍ଵଯମ୍ ଏଵ ନରଃ ସଦା ଏଷ ଧର୍ମୋ ମଯା ପ୍ରୋକ୍ତୋ ଵିଧାତ୍ରା ସ୍ଵଯମ୍ ଈରିତଃ
ମନୁଷ୍ୟ ସଦା ନିଜ କର୍ମର ଫଳ ପାଇଥାନ୍ତି; ଏହି ଧର୍ମ ମୁଁ କହିଛି, ଯାହା ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ନିଜେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଛନ୍ତି।
ଯସ୍ ତୁ ରୌଦ୍ରସମାଚାରଃ ସର୍ଵସତ୍ତ୍ଵଭଯଂକରଃ ହସ୍ତାଭ୍ଯାଂ ଯଦି ଵା ପଦ୍ଭ୍ଯାଂ ରଜ୍ଜ୍ଵା ଦଣ୍ଡେନ ଵା ପୁନଃ
ଯେଉଁ ଲୋକ ଦୁଷ୍ଟ ଆଚରଣ କରନ୍ତି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଇଥାନ୍ତି, ହାତ, ପାଁ, ଦୂରୀ, କଠି ଦ୍ୱାରା କିମ୍ବା
ଲୋଷ୍ଟୈଃ ସ୍ତମ୍ଭୈର୍ ଉପାଯୈର୍ ଵା ଜନ୍ତୂନ୍ ବାଧେତ ଶୋଭନେ ହିଂସାର୍ଥଂ ନିଷ୍କୃତିପ୍ରଜ୍ଞଃ ପ୍ରୋଦ୍ଵେଜଯତି ଚୈଵ ହି
ମାଟି, ଦଣ୍ଡ, ଅନ୍ୟ ଉପାୟ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାଣୀମାନେଙ୍କୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇଥାନ୍ତି, ହିଂସା ପାଇଁ ଜାଣିସୁଣି କଷ୍ଟ ଦେଇଥାନ୍ତି,
ଉପକ୍ରାମତି ଜନ୍ତୂଂଶ୍ ଚ ଉଦ୍ଵେଗଜନନଃ ସଦା ଏଵଂ ଶୀଲସମାଚାରୋ ନିରଯଂ ପ୍ରତିପଦ୍ଯତେ
ଯେଉଁ ଲୋକ ସଦା ପ୍ରାଣୀମାନେଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରନ୍ତି ଓ ଅସ୍ଥିରତା ଦେଇଥାନ୍ତି—ଏପରି ଆଚରଣ ଓ ଚରିତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସେ ନରକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
ସ ଚେନ୍ ମନୁଷ୍ଯତାଂ ଗଚ୍ଛେଦ୍ ଯଦି କାଲସ୍ଯ ପର୍ଯଯାତ୍ ବହ୍ଵାବାଧାପରିକ୍ଲିଷ୍ଟେ କୁଲେ ଜଯତି ସୋ ଽଧମେ
ଯଦି ସେ କିଛି ସମୟ ପରେ ମାନବ ଜନ୍ମ ଲାଭ କରନ୍ତି, ତେବେ ଅଧମ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇ, ବହୁ କଷ୍ଟ ଭୋଗ କରନ୍ତି।
ଲୋକଦ୍ଵିଷ୍ଟୋ ଽଧମଃ ପୁଂସାଂ ସ୍ଵଯଂ କର୍ମକୃତୈଃ ଫଲୈଃ ଏଷ ଦେଵି ମନୁଷ୍ଯେଷୁ ବୋଦ୍ଧଵ୍ଯୋ ଜ୍ଞାତିବନ୍ଧୁଷୁ
ଲୋକମାନେଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅପ୍ରିୟ, ଲୋକମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଧମ, ନିଜ କର୍ମର ଫଳ ଭୋଗ କରିଥାନ୍ତି; ହେ ଦେବୀ, ଏହି କଥା ଜ୍ଞାତି ଓ ବନ୍ଧୁମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବୁଝିବା ଉଚିତ।
ଅପରଃ ସର୍ଵଭୂତାନି ଦଯାଵାନ୍ ଅନୁପଶ୍ଯତି ମୈତ୍ରୀ ଦୃଷ୍ଟିଃ ପିତୃସମୋ ନିର୍ଵୈରୋ ନିଯତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ
ଅନ୍ୟ ଜଣେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଦୟାଭାବରେ ଦେଖନ୍ତି, ମିତ୍ର ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖନ୍ତି, ପିତାପରି ମମତା ରଖନ୍ତି, ଶତ୍ରୁତା ରହିତ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥାନ୍ତି।
ନୋଦ୍ଵେଜଯତି ଭୂତାନି ନ ଚ ହନ୍ତି ଦଯାପରଃ ହସ୍ତପାଦୈଶ୍ ଚ ନିଯତୈର୍ ଵିଶ୍ଵାସ୍ଯଃ ସର୍ଵଜନ୍ତୁଷୁ
ସେ କେବେ ପ୍ରାଣୀମାନେଙ୍କୁ ଅସ୍ଥିର କରନ୍ତି ନାହିଁ, ହାନି କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସଦା ଦୟାରେ ଲାଗିଥାନ୍ତି, ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ହାତ ପାଁ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଶ୍ୱାସ ଯୋଗ୍ୟ ହୋଇଥାନ୍ତି।
ନ ରଜ୍ଜ୍ଵା ନ ଚ ଦଣ୍ଡେନ ନ ଲୋଷ୍ଟୈର୍ ନାଯୁଧେନ ଚ ଉଦ୍ଵେଜଯତି ଭୂତାନି ଶୁଭକର୍ମା ଦଯାପରଃ
ଯେଉଁଜଣେ ଦୟାରେ ନିଷ୍ଠା ଓ ଭଲ କାମ କରିଥାନ୍ତି, ସେ କେବେ ଜୀବମାନଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ଦେଇନାହାନ୍ତି—ନ ଦୂରୀ, ନ ଲଠି, ନ କଠା, ନ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା।
ଏଵଂ ଶୀଲସମାଚାରଃ ସ୍ଵର୍ଗେ ସମୁପଜାଯତେ ତତ୍ରାସୌ ଭଵନେ ଦିଵ୍ଯେ ମୁଦା ଵସତି ଦେଵଵତ୍
ଏପରି ଆଚରଣ ଓ ଚରିତ୍ର ଥିବା ଲୋକ ଶ୍ୱର୍ଗରେ ଜନ୍ମ ନେଇ, ତାହାଁରେ ଦିବ୍ୟ ଗୃହରେ ଦେବତା ପରି ଆନନ୍ଦରେ ବସିଥାଏ।
ସ ଚେତ୍ ସ୍ଵର୍ଗକ୍ଷଯାନ୍ ମର୍ତ୍ଯୋ ମନୁଷ୍ଯେଷୂପଜାଯତେ ଅଲ୍ପାଯାସୋ ନିରାତଙ୍କଃ ସ ଜାତଃ ସୁଖମ୍ ଏଧତେ
ଯଦି ଶ୍ୱର୍ଗର ଫଳ ଶେଷ ହେଲା ପରେ ସେ ମାନବ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ, ତେବେ ସେ ସହଜରେ, କଷ୍ଟ ଓ ଦୁଃଖ ବିନା ଜନ୍ମ ନେଇ ସୁଖରେ ବଢିଥାଏ।
ସୁଖଭାଗୀ ନିରାଯାସୋ ନିରୁଦ୍ଵେଗଃ ସଦା ନରଃ ଏଷ ଦେଵି ସତାଂ ମାର୍ଗୋ ବାଧା ଯତ୍ର ନ ଵିଦ୍ଯତେ
ଏପରି ଲୋକ ସୁଖ ଭୋଗ କରିଥାଏ, ସେ ସଦା କଷ୍ଟ ଓ ଚିନ୍ତାରୁ ମୁକ୍ତ; ହେ ଦେବୀ, ଏହି ହେଉଛି ସତ୍ମାନଙ୍କର ପଥ, ଯେଉଁଠି କେହି ବାଧା ନାହିଁ।
ଇମେ ମନୁଷ୍ଯା ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ଊହାପୋହଵିଶାରଦାଃ ଜ୍ଞାନଵିଜ୍ଞାନସଂପନ୍ନାଃ ପ୍ରଜ୍ଞାଵନ୍ତୋ ଽର୍ଥକୋଵିଦାଃ
ଏପରି ମାନବମାନେ ଦେଖାଯାନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ତର୍କ ଓ ବିଚାରରେ ପ୍ରବୀଣ, ଜ୍ଞାନ ଓ ବୁଦ୍ଧିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସୁବୁଦ୍ଧି ଓ ବ୍ୟବହାରରେ ଦକ୍ଷ।
ଦୁଷ୍ପ୍ରଜ୍ଞାଶ୍ ଚାପରେ ଦେଵ ଜ୍ଞାନଵିଜ୍ଞାନଵର୍ଜିତାଃ କେନ କର୍ମଵିପାକେନ ପ୍ରଜ୍ଞାଵାନ୍ ପୁରୁଷୋ ଭଵେତ୍
କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟମାନେ, ହେ ଦେବ, ଅସୁବୁଦ୍ଧି ଓ ଜ୍ଞାନ ନାହିଁ; କେଉଁ କର୍ମର ଫଳରେ ଏକ ମାନବ ବୁଦ୍ଧିମାନ ହୁଏ?