ଅରଣ୍ଯେ ଵିଜନେ ନ୍ଯସ୍ତଂ ପରସ୍ଵଂ ଦୃଶ୍ଯତେ ଯଦା ମନସାପି ନ ଗୃହ୍ଣନ୍ତି ତେ ନରାଃ ସ୍ଵର୍ଗଗାମିନଃ
ଏକା ଅରଣ୍ୟରେ ଅନ୍ୟର ସମ୍ପତ୍ତି ପଡ଼ିଥିବାକୁ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯେମାନେ ମନରେ ମଧ୍ୟ ତାହାକୁ ନେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ତଥୈଵ ପରଦାରାନ୍ ଯେ କାମଵୃତ୍ତା ରହୋଗତାଃ ମନସାପି ନ ହିଂସନ୍ତି ତେ ନରାଃ ସ୍ଵର୍ଗଗାମିନଃ
ତେଣୁ ଯେମାନେ ଆସକ୍ତି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏକାନ୍ତରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଅନ୍ୟର ଜୀବନସାଥୀକୁ ମନରେ ମଧ୍ୟ କ୍ଷତି କରୁନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ଶତ୍ରୁଂ ମିତ୍ରଂ ଚ ଯେ ନିତ୍ଯଂ ତୁଲ୍ଯେନ ମନସା ନରାଃ ଭଜନ୍ତି ମୈତ୍ର୍ଯଂ ସଂଗମ୍ଯ ତେ ନରାଃ ସ୍ଵର୍ଗଗାମିନଃ
ଯେମାନେ ଶତ୍ରୁ ଓ ବନ୍ଧୁ, ଦୁହିଁଠାରେ ସମଭାବ ରଖନ୍ତି, ଏବଂ ସବୁ ସହ ମିତ୍ରତାରେ ଏକତା ହୁଏ, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ଶ୍ରୁତଵନ୍ତୋ ଦଯାଵନ୍ତଃ ଶୁଚଯଃ ସତ୍ଯସଂଗରାଃ ସ୍ଵୈର୍ ଅର୍ଥୈଃ ପରିସଂତୁଷ୍ଟାସ୍ ତେ ନରାଃ ସ୍ଵର୍ଗଗାମିନଃ
ଯେମାନେ ଶିକ୍ଷାପ୍ରାପ୍ତ, ଦୟାଳୁ, ପବିତ୍ର, ସତ୍ୟରେ ଦୃଢ଼, ଓ ନିଜ ଜିବିକାରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ଅଵୈରା ଯେ ତ୍ଵ୍ ଅନାଯାସା ମୈତ୍ରଚିତ୍ତରତାଃ ସଦା ସର୍ଵଭୂତଦଯାଵନ୍ତସ୍ ତେ ନରାଃ ସ୍ଵର୍ଗଗାମିନଃ
ଯେମାନେ ଦ୍ୱେଷ ନାହିଁ, ଅନ୍ୟଙ୍କୁ କଷ୍ଟ ଦେବାରେ ଆଲସ୍ୟ, ସଦା ମିତ୍ରତା ଭାବରେ ରହନ୍ତି, ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀପ୍ରତି ଦୟାଳୁ, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ଜ୍ଞାତଵନ୍ତଃ କ୍ରିଯାଵନ୍ତଃ କ୍ଷମାଵନ୍ତଃ ସୁହୃତ୍ପ୍ରିଯାଃ ଧର୍ମାଧର୍ମଵିଦୋ ନିତ୍ଯଂ ତେ ନରାଃ ସ୍ଵର୍ଗଗାମିନଃ
ଯେମାନେ ଜ୍ଞାନୀ, କାର୍ଯ୍ୟଶୀଳ, କ୍ଷମାଶୀଳ, ମିତ୍ରମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ଓ ସଦା ଧର୍ମ ଅଧର୍ମ ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ଶୁଭାନାମ୍ ଅଶୁଭାନାଂ ଚ କର୍ମଣାଂ ଫଲସଂଚଯେ ନିରାକାଙ୍କ୍ଷାଶ୍ ଚ ଯେ ଦେଵି ତେ ନରାଃ ସ୍ଵର୍ଗଗାମିନଃ
ହେ ଦେବୀ, ଯେମାନେ ଭଲ କିମ୍ବା ଖରାପ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତି ନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ପାପୋପେତାନ୍ ଵର୍ଜଯନ୍ତି ଦେଵଦ୍ଵିଜପରାଃ ସଦା ସମୁତ୍ଥାନମ୍ ଅନୁପ୍ରାପ୍ତାସ୍ ତେ ନରାଃ ସ୍ଵର୍ଗଗାମିନଃ
ଯେମାନେ ସଦା ପାପୀମାନେ ଠାରୁ ଦୂରେ ରହନ୍ତି, ଦେବତା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପ୍ରତି ଭକ୍ତିଶୀଳ, ଏବଂ ଉଦ୍ୟମୀ, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ଶୁଭୈଃ କର୍ମଫଲୈର୍ ଦେଵି ମଯୈତେ ପରିକୀର୍ତିତାଃ ସ୍ଵର୍ଗମାର୍ଗପରା ଭୂଯଃ କିଂ ତ୍ଵଂ ଶ୍ରୋତୁମ୍ ଇହେଚ୍ଛସି
ହେ ଦେବୀ, ଏହି ଭଲ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ସ୍ୱର୍ଗପଥରେ ଲାଗିଥିବା ଲୋକମାନେ ବିଷୟରେ କହିଛି। ଏଠାରେ ଆଉ କଣ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହାଁଛ?
ମହାନ୍ ମେ ସଂଶଯଃ କଶ୍ଚିନ୍ ମର୍ତ୍ଯାନ୍ ପ୍ରତି ମହେଶ୍ଵର ତସ୍ମାତ୍ ତ୍ଵଂ ନିପୁଣେନାଦ୍ଯ ମମ ଵ୍ଯାଖ୍ଯାତୁମ୍ ଅର୍ହସି
ହେ ମହେଶ୍ୱର, ମୋର ମନରେ ମରଣଶୀଳ ଲୋକମାନେ ବିଷୟରେ ବଡ଼ ସନ୍ଦେହ ଅଛି। ତେଣୁ ଆଜି ଆପଣ ଏହାକୁ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ମୋତେ ବୁଝାଇଦିଅନ୍ତୁ।
କେନାଯୁର୍ ଲଭତେ ଦୀର୍ଘଂ କର୍ମଣା ପୁରୁଷଃ ପ୍ରଭୋ ତପସା ଵାପି ଦେଵେଶ କେନାଯୁର୍ ଲଭତେ ମହତ୍
ହେ ପ୍ରଭୁ, କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ ଏକ ମଣିଷ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁଷ୍ୟ ପାଏ? କିମ୍ବା, ହେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଠାକୁର, କେଉଁ ପ୍ରକାର ତପସ୍ୟା କଲେ ବଡ଼ ଆୟୁଷ୍ୟ ମିଳେ?
କ୍ଷୀଣାଯୁଃ କେନ ଭଵତି କର୍ମଣା ଭୁଵି ମାନଵଃ ଵିପାକଂ କର୍ମଣାଂ ଦେଵ ଵକ୍ତୁମ୍ ଅର୍ହସ୍ଯ୍ ଅନିନ୍ଦିତ
ହେ ଦେବ, ପୃଥିବୀରେ କେଉଁ କାରଣରୁ ମଣିଷର ଆୟୁଷ୍ୟ କମିଯାଏ? ଆପଣ କୃପାକରି କାର୍ମିକ ଫଳ ବିଷୟରେ କହନ୍ତୁ।
ଅପରେ ଚ ମହାଭାଗ୍ଯା ମନ୍ଦଭାଗ୍ଯାସ୍ ତଥା ପରେ ଅକୁଲୀନାଃ କୁଲୀନାଶ୍ ଚ ସଂଭଵନ୍ତି ତଥା ପରେ
କେହି ବହୁତ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, କେହି ଅଳ୍ପ ଭାଗ୍ୟର; କେହି ଉଚ୍ଚ କୁଳର, କେହି ନିମ୍ନ କୁଳର — ଏପରି ଭିନ୍ନତା ଦେଖାଯାଏ।
ଦୁର୍ଦର୍ଶାଃ କେଚିଦ୍ ଆଭାନ୍ତି ନରାଃ କାଷ୍ଠମଯା ଇଵ ପ୍ରିଯଦର୍ଶାସ୍ ତଥା ଚାନ୍ଯେ ଦର୍ଶନାଦ୍ ଏଵ ମାନଵାଃ
କେହି ମଣିଷ ଦେଖିବାକୁ ଅପ୍ରିୟ, କାଠର ପୁତୁଳି ଭଳି ଲାଗେ; ଅନ୍ୟେ ଦେଖିବାକୁ ଆନନ୍ଦଦାୟକ, କେହି କେବଳ ଉପସ୍ଥିତିରେ ମଧୁର ଲାଗନ୍ତି।
ଦୁଷ୍ପ୍ରଜ୍ଞାଃ କେଚିଦ୍ ଆଭାନ୍ତି କେଚିଦ୍ ଆଭାନ୍ତି ପଣ୍ଡିତାଃ ମହାପ୍ରଜ୍ଞାସ୍ ତଥା ଚାନ୍ଯେ ଜ୍ଞାନଵିଜ୍ଞାନଭାଵିନଃ
କେହି ଅବୁଦ୍ଧିମାନ୍, କେହି ପଣ୍ଡିତ; କେହି ବହୁତ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍, କେହି ଜ୍ଞାନ ଓ ବିବେକର ଧନୀ।
ଅଲ୍ପଵାଚାସ୍ ତଥା କେଚିନ୍ ମହାଵାଚାସ୍ ତଥା ପରେ ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ପୁରୁଷା ଦେଵ ତତୋ ଵ୍ଯାଖ୍ଯାତୁମ୍ ଅର୍ହସି
କେହି କମ୍ କଥା କହନ୍ତି, କେହି ବହୁତ କଥା କହନ୍ତି; ଏପରି ମଣିଷମାନେ ଦେଖାଯାନ୍ତି, ହେ ଦେବ, ଏହାର କାରଣ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରନ୍ତୁ।
ହନ୍ତ ତେ ଽହଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଦେଵି କର୍ମଫଲୋଦଯମ୍ ମର୍ତ୍ଯଲୋକେ ନରଃ ସର୍ଵୋ ଯେନ ସ୍ଵଂ ଫଲମ୍ ଅଶ୍ନୁତେ
ହେ ଦେବୀ, ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ କର୍ମର ଫଳ କେମିତି ମିଳେ, ତାହା କହିବି; ଯାହା ଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ମଣିଷ ନିଜ ଫଳ ଭୋଗ କରେ।
ପ୍ରାଣାତିପାତୀ ଯୋଗୀନ୍ଦ୍ରୋ ଦଣ୍ଡହସ୍ତୋ ନରଃ ସଦା ନିତ୍ଯମ୍ ଉଦ୍ଯତଶସ୍ତ୍ରଶ୍ ଚ ହନ୍ତି ଭୂତଗଣାନ୍ ନରଃ
ଯେଉଁ ମଣିଷ ଜୀବମାନଙ୍କୁ ମାରେ, ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଭୁତ୍ୱ ରଖେ, ସବୁବେଳେ ଦଣ୍ଡ ଧରିଥାଏ, ଶସ୍ତ୍ର ନେଇ ତିଆରି ରହେ, ସେ ଜନ୍ତୁମାନଙ୍କୁ ମାରେ।
ନିର୍ଦଯଃ ସର୍ଵଭୂତେଭ୍ଯୋ ନିତ୍ଯମ୍ ଉଦ୍ଵେଗକାରକଃ ଅପି କୀଟପତଂଗାନାମ୍ ଅଶରଣ୍ଯଃ ସୁନିର୍ଘୃଣଃ
ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପ୍ରତି ନିର୍ଦୟ, ସବୁବେଳେ ଅନ୍ୟମାନେ ଦୁଃଖ ପାଉଥିବାକୁ କାରଣ; କୀଟ, ପତଙ୍ଗ ଓ ଉଡୁଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେ ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ ସେ କୌଣସି ଦୟା ଦେଖାଏ ନାହିଁ।
ଏଵଂଭୂତୋ ନରୋ ଦେଵି ନିରଯଂ ପ୍ରତିପଦ୍ଯତେ ଵିପରୀତସ୍ ତୁ ଧର୍ମାତ୍ମା ସ୍ଵରୂପେଣାଭିଜାଯତେ
ହେ ଦେବୀ, ଏପରି ମଣିଷ ନରକକୁ ଯାଏ; ତାହାର ବିପରୀତ, ଧର୍ମିକ ମଣିଷ ନିଜ ସ୍ୱରୂପରେ ଜନ୍ମ ନେଉଛି।
ନିରଯଂ ଯାତି ହିଂସାତ୍ମା ଯାତି ସ୍ଵର୍ଗମ୍ ଅହିଂସକଃ ଯାତନାଂ ନିରଯେ ରୌଦ୍ରାଂ ସକୃଚ୍ଛ୍ରାଂ ଲଭତେ ନରଃ
ହିଂସାକାରୀ ନରକକୁ ଯାଏ, ଅହିଂସକ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ; ନରକରେ ମଣିଷ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ କଷ୍ଟଦାୟକ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗ କରେ।
ଯଃ କଶ୍ଚିନ୍ ନିରଯାତ୍ ତସ୍ମାତ୍ ସମୁତ୍ତରତି କର୍ହିଚିତ୍ ମାନୁଷ୍ଯଂ ଲଭତେ ଵାପି ହୀନାଯୁସ୍ ତତ୍ର ଜାଯତେ
ଯେଉଁଠାରୁ କେବେ ନରକରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ, ସେ କେବେ କେବେ ମାନବ ଜନ୍ମ ମିଳିପାରେ; କିନ୍ତୁ ସେଠାରେ ଅଳ୍ପ ଆୟୁଷ୍ୟ ସହିତ ଜନ୍ମ ନେଉଛି।
ପାପେନ କର୍ମଣା ଦେଵି ଯୁକ୍ତୋ ହିଂସାଦିଭିର୍ ଯତଃ ଅହିତଃ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ହୀନାଯୁର୍ ଉପଜାଯତେ
ହେ ଦେବୀ, ହିଂସା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପାପ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରିଥିଲେ, ମଣିଷ ଅଳ୍ପ ଆୟୁଷ୍ୟ ସହିତ ଜନ୍ମ ନେଉଛି।
ଶୁଭେନ କର୍ମଣା ଦେଵି ପ୍ରାଣିଘାତଵିଵର୍ଜିତଃ ଶୁଭେନ କର୍ମଣା ଦେଵି ପ୍ରାଣିଘାତଵିଵର୍ଜିତଃ ନିକ୍ଷିପ୍ତଶସ୍ତ୍ରୋ ନିର୍ଦଣ୍ଡୋ ନ ହିଂସତି କଦାଚନ
ହେ ଦେବୀ, ଯେଉଁ ମଣିଷ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ପ୍ରାଣୀହିଂସାରୁ ବିରତ ରହେ, ଶସ୍ତ୍ର ଓ ଦଣ୍ଡ ଛାଡ଼ି ଦିଏ, ସେ କେବେ ମଧ୍ୟ କାହାକୁ କ୍ଷତି କରେନାହିଁ।
ନ ଘାତଯତି ନୋ ହନ୍ତି ଘ୍ନନ୍ତଂ ନୈଵାନୁମୋଦତେ ସର୍ଵଭୂତେଷୁ ସସ୍ନେହୋ ଯଥାତ୍ମନି ତଥା ପରେ
ସେ କେବେ ମାରେନାହିଁ, ନ କାହାକୁ ଘାତ କରେ, ମାରୁଥିବାକୁ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମତି ଦେଉନାହିଁ; ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପ୍ରତି ନିଜ ପରି ଭଲପାଏ।
ଈଦୃଶଃ ପୁରୁଷୋ ନିତ୍ଯଂ ଦେଵି ଦେଵତ୍ଵମ୍ ଅଶ୍ନୁତେ ଉପପନ୍ନାନ୍ ସୁଖାନ୍ ଭୋଗାନ୍ ସଦାଶ୍ନାତି ମୁଦା ଯୁତଃ
ଏପରି ମଣିଷ ସଦା ଦେବତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ, ହେ ଦେବୀ, ଯୋଗ୍ୟ ସୁଖ ଓ ଭୋଗ ସଦା ଆନନ୍ଦରେ ଉପଭୋଗ କରେ।
ଅଥ ଚେନ୍ ମାନୁଷେ ଲୋକେ କଦାଚିଦ୍ ଉପପଦ୍ଯତେ ଏଷ ଦୀର୍ଘାଯୁଷାଂ ମାର୍ଗଃ ସୁଵୃତ୍ତାନାଂ ସୁକର୍ମଣାମ୍ ପ୍ରାଣିହିଂସାଵିମୋକ୍ଷେଣ ବ୍ରହ୍ମଣା ସମୁଦୀରିତଃ
ଯଦି ସେ କେବେ ମାନବ ଲୋକରେ ଜନ୍ମ ନେଉଛି, ଏହି ହେଉଛି ଦୀର୍ଘ ଆୟୁଷ୍ୟ, ସଦ୍ବ୍ୟବହାର ଓ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବାମାନଙ୍କର ପଥ, ପ୍ରାଣୀହିଂସା ଛାଡ଼ିବାକୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କହାଯାଇଛି।
କିଂଶୀଲଃ କିଂସମାଚାରଃ ପୁରୁଷଃ କୈଶ୍ ଚ କର୍ମଭିଃ ସ୍ଵର୍ଗଂ ସମଭିପଦ୍ଯେତ ସଂପ୍ରଦାନେନ କେନ ଵା
କେଉଁ ଚରିତ୍ର, କେଉଁ ବ୍ୟବହାର ଓ କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମଣିଷ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ? କିମ୍ବା କେଉଁ ଦାନ ଦ୍ୱାରା?
ଦାତା ବ୍ରାହ୍ମଣସତ୍କର୍ତା ଦୀନାର୍ତକୃପଣାଦିଷୁ ଭକ୍ଷଭୋଜ୍ଯାନ୍ନପାନାନାଂ ଵାସସାଂ ଚ ମହାମତିଃ
ସେ ଦାନ କରନ୍ତି, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇଥାନ୍ତି, ଦୁଃଖୀ, ଦରିଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଅସହାୟଙ୍କୁ ଦୟା କରନ୍ତି; ଖାଦ୍ୟ, ଭୋଜନ, ପାନୀୟ ଓ ପୋଷାକ ବିଷୟରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଅଟନ୍ତି।
ପ୍ରତିଶ୍ରଯାନ୍ ସଭାଃ କୁର୍ଯାତ୍ ପ୍ରପାଃ ପୁଷ୍କରିଣୀସ୍ ତଥା ନିତ୍ଯକାଦୀନି କର୍ମାଣି କରୋତି ପ୍ରଯତଃ ଶୁଚିଃ
ସେ ଆଶ୍ରୟସ୍ଥଳ, ସଭାଘର, ପାନୀୟ ଜଳ ଦେବା ସ୍ଥାନ ଓ ପୋଖରୀ ତିଆରି କରନ୍ତି; ସେ ନିତ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଶୁଦ୍ଧ ଭାବେ ଏବଂ ଉତ୍ସାହରେ କରନ୍ତି।