ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣାଂ ଵାଣୀଂ ସ୍ଵଚ୍ଛଵର୍ଣାଂ ମଧୁରାଂ ପାପଵର୍ଜିତାମ୍ ସ୍ଵଗତେନାଭିଭାଷନ୍ତେ ତେ ନରାଃ ସ୍ଵର୍ଗଗାମିନଃ
ଯେମାନେ ନିଜ ମୁଁହରେ ମୃଦୁ, ସ୍ପଷ୍ଟ ଅର୍ଥବୋଧକ, ମଧୁର ଓ ପାପରହିତ କଥା କହନ୍ତି, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବେ।
ପରୁଷଂ ଯେ ନ ଭାଷନ୍ତେ କଟୁକଂ ନିଷ୍ଠୁରଂ ତଥା ନ ପୈଶୁନ୍ଯରତାଃ ସନ୍ତସ୍ ତେ ନରାଃ ସ୍ଵର୍ଗଗାମିନଃ
ଯେମାନେ କଠୋର, ତୀକ୍ଷ୍ଣ କିମ୍ବା ନିଷ୍ଠୁର କଥା କହନ୍ତି ନାହିଁ, ଅପବାଦରେ ରୁଚି ରଖନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବେ।
ପିଶୁନଂ ନ ପ୍ରଭାଷନ୍ତେ ମିତ୍ରଭେଦକରଂ ତଥା ପରପୀଡାକରଂ ଚୈଵ ତେ ନରାଃ ସ୍ଵର୍ଗଗାମିନଃ
ଯେମାନେ ଅପବାଦ କହୁନାହାନ୍ତି, ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ୱେଷ ହେବାକୁ କାରଣ ହୁଏ ନାହିଁ, ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଦୁଃଖ ପାଇବେ ଏମିତି କଥା କହୁନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ଯେ ଵର୍ଜଯନ୍ତି ପରୁଷଂ ପରଦ୍ରୋହଂ ଚ ମାନଵାଃ ସର୍ଵଭୂତସମା ଦାନ୍ତାସ୍ ତେ ନରାଃ ସ୍ଵର୍ଗଗାମିନଃ
ଯେମାନେ କଠୋର କଥା ଓ ଅନ୍ୟଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରିବାକୁ ଏଡ଼ି ଚାଲନ୍ତି, ସବୁ ପ୍ରାଣୀପ୍ରତି ସମଭାବ ଓ ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ଶଠପ୍ରଲାପାଦ୍ ଵିରତା ଵିରୁଦ୍ଧପରିଵର୍ଜକାଃ ସୌମ୍ଯପ୍ରଲାପିନୋ ନିତ୍ଯଂ ତେ ନରାଃ ସ୍ଵର୍ଗଗାମିନଃ
ଯେମାନେ ଚତୁର କିମ୍ବା ଠକିବା ଭାବରେ କଥା କହୁନାହାନ୍ତି, ଅନ୍ୟଙ୍କ ସହ ବିରୋଧ କରିବାକୁ ଏଡ଼ି ଚାଲନ୍ତି, ଏବଂ ସବୁବେଳେ ମୃଦୁ କଥା କହନ୍ତି, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ନ କୋପାଦ୍ ଵ୍ଯାହରନ୍ତେ ଯେ ଵାଚଂ ହୃଦଯଦାରିଣୀମ୍ ଶାନ୍ତିଂ ଵିନ୍ଦନ୍ତି ଯେ କ୍ରୁଦ୍ଧାସ୍ ତେ ନରାଃ ସ୍ଵର୍ଗଗାମିନଃ
ଯେମାନେ କ୍ରୋଧରେ ହୃଦୟକୁ ଦୁଃଖ ଦେଇଥିବା କଥା କହୁନାହାନ୍ତି, ଏବଂ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଶାନ୍ତି ଧରିଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ଏଷ ଵାଣୀକୃତୋ ଦେଵି ଧର୍ମଃ ସେଵ୍ଯଃ ସଦା ନରୈଃ ଶୁଭସତ୍ଯଗୁଣୈର୍ ନିତ୍ଯଂ ଵର୍ଜନୀଯା ମୃଷା ବୁଧୈଃ
ହେ ଦେବୀ, ଏହି ହେଉଛି ଉଚିତ କଥାବାର୍ତ୍ତାର ଧର୍ମ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ସଦା ଏହାକୁ ଅନୁସରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁମାନେ ଭଲ ଓ ସତ୍ୟ ଗୁଣ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସଦା ମିଥ୍ୟା କଥା ଏଡ଼ିବା ଉଚିତ।
ମନସା ବଧ୍ଯତେ ଯେନ କର୍ମଣା ପୁରୁଷଃ ସଦା ତନ୍ ମେ ବ୍ରୂହି ମହାଭାଗ ଦେଵଦେଵ ପିନାକଧୃକ୍
ହେ ମହାଭାଗ, ହେ ଦେବଦେବ, ପିନାକଧାରୀ, ମୋତେ କହ, କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟ ସଦା ମନରେ ବନ୍ଧି ରହେ?
ମାନସେନେହ ଧର୍ମେଣ ସଂଯୁକ୍ତାଃ ପୁରୁଷାଃ ସଦା ସ୍ଵର୍ଗଂ ଗଚ୍ଛନ୍ତି କଲ୍ଯାଣି ତନ୍ ମେ କୀର୍ତଯତଃ ଶୃଣୁ
ହେ ଶୁଭେ, ଯେମାନେ ସଦା ମନରେ ଧର୍ମରେ ଲାଗି ରହନ୍ତି, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଏହା ମୁଁ କହୁଛି, ଆପଣ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ଦୁଷ୍ପ୍ରଣୀତେନ ମନସା ଦୁଷ୍ପ୍ରଣୀତାନ୍ତରାକୃତିଃ ନରୋ ବଧ୍ଯେତ ଯେନେହ ଶୃଣୁ ଵା ତଂ ଶୁଭାନନେ
ହେ ଶୁଭମୁଖୀ, ଶୁଣ, କେଉଁ ଭୁଲ ଭାବନା କିମ୍ବା ମନର ଦୁଷ୍ଟ ଆକୃତି ଦ୍ୱାରା ଏଠାରେ ମନୁଷ୍ୟ ବନ୍ଧିଯାଏ, କିମ୍ବା କେଉଁ ଉପାୟରେ, ଏହି କଥା ମୋ ଠାରୁ ଶୁଣ।
ଅରଣ୍ଯେ ଵିଜନେ ନ୍ଯସ୍ତଂ ପରସ୍ଵଂ ଦୃଶ୍ଯତେ ଯଦା ମନସାପି ନ ଗୃହ୍ଣନ୍ତି ତେ ନରାଃ ସ୍ଵର୍ଗଗାମିନଃ
ଏକା ଅରଣ୍ୟରେ ଅନ୍ୟର ସମ୍ପତ୍ତି ପଡ଼ିଥିବାକୁ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯେମାନେ ମନରେ ମଧ୍ୟ ତାହାକୁ ନେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ତଥୈଵ ପରଦାରାନ୍ ଯେ କାମଵୃତ୍ତା ରହୋଗତାଃ ମନସାପି ନ ହିଂସନ୍ତି ତେ ନରାଃ ସ୍ଵର୍ଗଗାମିନଃ
ତେଣୁ ଯେମାନେ ଆସକ୍ତି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏକାନ୍ତରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଅନ୍ୟର ଜୀବନସାଥୀକୁ ମନରେ ମଧ୍ୟ କ୍ଷତି କରୁନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ଶତ୍ରୁଂ ମିତ୍ରଂ ଚ ଯେ ନିତ୍ଯଂ ତୁଲ୍ଯେନ ମନସା ନରାଃ ଭଜନ୍ତି ମୈତ୍ର୍ଯଂ ସଂଗମ୍ଯ ତେ ନରାଃ ସ୍ଵର୍ଗଗାମିନଃ
ଯେମାନେ ଶତ୍ରୁ ଓ ବନ୍ଧୁ, ଦୁହିଁଠାରେ ସମଭାବ ରଖନ୍ତି, ଏବଂ ସବୁ ସହ ମିତ୍ରତାରେ ଏକତା ହୁଏ, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ଶ୍ରୁତଵନ୍ତୋ ଦଯାଵନ୍ତଃ ଶୁଚଯଃ ସତ୍ଯସଂଗରାଃ ସ୍ଵୈର୍ ଅର୍ଥୈଃ ପରିସଂତୁଷ୍ଟାସ୍ ତେ ନରାଃ ସ୍ଵର୍ଗଗାମିନଃ
ଯେମାନେ ଶିକ୍ଷାପ୍ରାପ୍ତ, ଦୟାଳୁ, ପବିତ୍ର, ସତ୍ୟରେ ଦୃଢ଼, ଓ ନିଜ ଜିବିକାରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ଅଵୈରା ଯେ ତ୍ଵ୍ ଅନାଯାସା ମୈତ୍ରଚିତ୍ତରତାଃ ସଦା ସର୍ଵଭୂତଦଯାଵନ୍ତସ୍ ତେ ନରାଃ ସ୍ଵର୍ଗଗାମିନଃ
ଯେମାନେ ଦ୍ୱେଷ ନାହିଁ, ଅନ୍ୟଙ୍କୁ କଷ୍ଟ ଦେବାରେ ଆଲସ୍ୟ, ସଦା ମିତ୍ରତା ଭାବରେ ରହନ୍ତି, ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀପ୍ରତି ଦୟାଳୁ, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ଜ୍ଞାତଵନ୍ତଃ କ୍ରିଯାଵନ୍ତଃ କ୍ଷମାଵନ୍ତଃ ସୁହୃତ୍ପ୍ରିଯାଃ ଧର୍ମାଧର୍ମଵିଦୋ ନିତ୍ଯଂ ତେ ନରାଃ ସ୍ଵର୍ଗଗାମିନଃ
ଯେମାନେ ଜ୍ଞାନୀ, କାର୍ଯ୍ୟଶୀଳ, କ୍ଷମାଶୀଳ, ମିତ୍ରମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ଓ ସଦା ଧର୍ମ ଅଧର୍ମ ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ଶୁଭାନାମ୍ ଅଶୁଭାନାଂ ଚ କର୍ମଣାଂ ଫଲସଂଚଯେ ନିରାକାଙ୍କ୍ଷାଶ୍ ଚ ଯେ ଦେଵି ତେ ନରାଃ ସ୍ଵର୍ଗଗାମିନଃ
ହେ ଦେବୀ, ଯେମାନେ ଭଲ କିମ୍ବା ଖରାପ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତି ନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ପାପୋପେତାନ୍ ଵର୍ଜଯନ୍ତି ଦେଵଦ୍ଵିଜପରାଃ ସଦା ସମୁତ୍ଥାନମ୍ ଅନୁପ୍ରାପ୍ତାସ୍ ତେ ନରାଃ ସ୍ଵର୍ଗଗାମିନଃ
ଯେମାନେ ସଦା ପାପୀମାନେ ଠାରୁ ଦୂରେ ରହନ୍ତି, ଦେବତା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପ୍ରତି ଭକ୍ତିଶୀଳ, ଏବଂ ଉଦ୍ୟମୀ, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ଶୁଭୈଃ କର୍ମଫଲୈର୍ ଦେଵି ମଯୈତେ ପରିକୀର୍ତିତାଃ ସ୍ଵର୍ଗମାର୍ଗପରା ଭୂଯଃ କିଂ ତ୍ଵଂ ଶ୍ରୋତୁମ୍ ଇହେଚ୍ଛସି
ହେ ଦେବୀ, ଏହି ଭଲ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ସ୍ୱର୍ଗପଥରେ ଲାଗିଥିବା ଲୋକମାନେ ବିଷୟରେ କହିଛି। ଏଠାରେ ଆଉ କଣ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହାଁଛ?
ମହାନ୍ ମେ ସଂଶଯଃ କଶ୍ଚିନ୍ ମର୍ତ୍ଯାନ୍ ପ୍ରତି ମହେଶ୍ଵର ତସ୍ମାତ୍ ତ୍ଵଂ ନିପୁଣେନାଦ୍ଯ ମମ ଵ୍ଯାଖ୍ଯାତୁମ୍ ଅର୍ହସି
ହେ ମହେଶ୍ୱର, ମୋର ମନରେ ମରଣଶୀଳ ଲୋକମାନେ ବିଷୟରେ ବଡ଼ ସନ୍ଦେହ ଅଛି। ତେଣୁ ଆଜି ଆପଣ ଏହାକୁ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ମୋତେ ବୁଝାଇଦିଅନ୍ତୁ।
କେନାଯୁର୍ ଲଭତେ ଦୀର୍ଘଂ କର୍ମଣା ପୁରୁଷଃ ପ୍ରଭୋ ତପସା ଵାପି ଦେଵେଶ କେନାଯୁର୍ ଲଭତେ ମହତ୍
ହେ ପ୍ରଭୁ, କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ ଏକ ମଣିଷ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁଷ୍ୟ ପାଏ? କିମ୍ବା, ହେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଠାକୁର, କେଉଁ ପ୍ରକାର ତପସ୍ୟା କଲେ ବଡ଼ ଆୟୁଷ୍ୟ ମିଳେ?
କ୍ଷୀଣାଯୁଃ କେନ ଭଵତି କର୍ମଣା ଭୁଵି ମାନଵଃ ଵିପାକଂ କର୍ମଣାଂ ଦେଵ ଵକ୍ତୁମ୍ ଅର୍ହସ୍ଯ୍ ଅନିନ୍ଦିତ
ହେ ଦେବ, ପୃଥିବୀରେ କେଉଁ କାରଣରୁ ମଣିଷର ଆୟୁଷ୍ୟ କମିଯାଏ? ଆପଣ କୃପାକରି କାର୍ମିକ ଫଳ ବିଷୟରେ କହନ୍ତୁ।
ଅପରେ ଚ ମହାଭାଗ୍ଯା ମନ୍ଦଭାଗ୍ଯାସ୍ ତଥା ପରେ ଅକୁଲୀନାଃ କୁଲୀନାଶ୍ ଚ ସଂଭଵନ୍ତି ତଥା ପରେ
କେହି ବହୁତ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, କେହି ଅଳ୍ପ ଭାଗ୍ୟର; କେହି ଉଚ୍ଚ କୁଳର, କେହି ନିମ୍ନ କୁଳର — ଏପରି ଭିନ୍ନତା ଦେଖାଯାଏ।
ଦୁର୍ଦର୍ଶାଃ କେଚିଦ୍ ଆଭାନ୍ତି ନରାଃ କାଷ୍ଠମଯା ଇଵ ପ୍ରିଯଦର୍ଶାସ୍ ତଥା ଚାନ୍ଯେ ଦର୍ଶନାଦ୍ ଏଵ ମାନଵାଃ
କେହି ମଣିଷ ଦେଖିବାକୁ ଅପ୍ରିୟ, କାଠର ପୁତୁଳି ଭଳି ଲାଗେ; ଅନ୍ୟେ ଦେଖିବାକୁ ଆନନ୍ଦଦାୟକ, କେହି କେବଳ ଉପସ୍ଥିତିରେ ମଧୁର ଲାଗନ୍ତି।
ଦୁଷ୍ପ୍ରଜ୍ଞାଃ କେଚିଦ୍ ଆଭାନ୍ତି କେଚିଦ୍ ଆଭାନ୍ତି ପଣ୍ଡିତାଃ ମହାପ୍ରଜ୍ଞାସ୍ ତଥା ଚାନ୍ଯେ ଜ୍ଞାନଵିଜ୍ଞାନଭାଵିନଃ
କେହି ଅବୁଦ୍ଧିମାନ୍, କେହି ପଣ୍ଡିତ; କେହି ବହୁତ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍, କେହି ଜ୍ଞାନ ଓ ବିବେକର ଧନୀ।
ଅଲ୍ପଵାଚାସ୍ ତଥା କେଚିନ୍ ମହାଵାଚାସ୍ ତଥା ପରେ ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ପୁରୁଷା ଦେଵ ତତୋ ଵ୍ଯାଖ୍ଯାତୁମ୍ ଅର୍ହସି
କେହି କମ୍ କଥା କହନ୍ତି, କେହି ବହୁତ କଥା କହନ୍ତି; ଏପରି ମଣିଷମାନେ ଦେଖାଯାନ୍ତି, ହେ ଦେବ, ଏହାର କାରଣ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରନ୍ତୁ।
ହନ୍ତ ତେ ଽହଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଦେଵି କର୍ମଫଲୋଦଯମ୍ ମର୍ତ୍ଯଲୋକେ ନରଃ ସର୍ଵୋ ଯେନ ସ୍ଵଂ ଫଲମ୍ ଅଶ୍ନୁତେ
ହେ ଦେବୀ, ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ କର୍ମର ଫଳ କେମିତି ମିଳେ, ତାହା କହିବି; ଯାହା ଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ମଣିଷ ନିଜ ଫଳ ଭୋଗ କରେ।
ପ୍ରାଣାତିପାତୀ ଯୋଗୀନ୍ଦ୍ରୋ ଦଣ୍ଡହସ୍ତୋ ନରଃ ସଦା ନିତ୍ଯମ୍ ଉଦ୍ଯତଶସ୍ତ୍ରଶ୍ ଚ ହନ୍ତି ଭୂତଗଣାନ୍ ନରଃ
ଯେଉଁ ମଣିଷ ଜୀବମାନଙ୍କୁ ମାରେ, ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଭୁତ୍ୱ ରଖେ, ସବୁବେଳେ ଦଣ୍ଡ ଧରିଥାଏ, ଶସ୍ତ୍ର ନେଇ ତିଆରି ରହେ, ସେ ଜନ୍ତୁମାନଙ୍କୁ ମାରେ।
ନିର୍ଦଯଃ ସର୍ଵଭୂତେଭ୍ଯୋ ନିତ୍ଯମ୍ ଉଦ୍ଵେଗକାରକଃ ଅପି କୀଟପତଂଗାନାମ୍ ଅଶରଣ୍ଯଃ ସୁନିର୍ଘୃଣଃ
ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପ୍ରତି ନିର୍ଦୟ, ସବୁବେଳେ ଅନ୍ୟମାନେ ଦୁଃଖ ପାଉଥିବାକୁ କାରଣ; କୀଟ, ପତଙ୍ଗ ଓ ଉଡୁଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେ ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ ସେ କୌଣସି ଦୟା ଦେଖାଏ ନାହିଁ।
ଏଵଂଭୂତୋ ନରୋ ଦେଵି ନିରଯଂ ପ୍ରତିପଦ୍ଯତେ ଵିପରୀତସ୍ ତୁ ଧର୍ମାତ୍ମା ସ୍ଵରୂପେଣାଭିଜାଯତେ
ହେ ଦେବୀ, ଏପରି ମଣିଷ ନରକକୁ ଯାଏ; ତାହାର ବିପରୀତ, ଧର୍ମିକ ମଣିଷ ନିଜ ସ୍ୱରୂପରେ ଜନ୍ମ ନେଉଛି।