ଯୋନିପ୍ରତିଗ୍ରହାଦାନୈଃ କର୍ମଭିଶ୍ ଚ ଶୁଚିସ୍ମିତେ ଏତତ୍ ତେ ଗୁହ୍ଯମ୍ ଆଖ୍ଯାତଂ ଯଥା ଶୂଦ୍ରୋ ଭଵେଦ୍ ଦ୍ଵିଜଃ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଵା ଚ୍ଯୁତୋ ଧର୍ମାଦ୍ ଯଥା ଶୂଦ୍ରତ୍ଵମ୍ ଆପ୍ନୁଯାତ୍
ଜନ୍ମ, ଗ୍ରହଣ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ହେ ଶୁଭ୍ର ମୁହଁବାଳି, ଏହି ଗୁପ୍ତ କଥା ତୁମକୁ କହିଦେଲି: କିପରି ଏକ ଶୂଦ୍ର ଦ୍ୱିଜ ହୁଏ, ଏବଂ କିପରି ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଧର୍ମରୁ ବିଚ୍ୟୁତ ହେଲେ ଶୂଦ୍ରତ୍ୱ ପାଇଥାଏ।
ଭଗଵନ୍ ସର୍ଵଭୂତେଶ ସୁରାସୁରନମସ୍କୃତ ଧର୍ମାଧର୍ମେ ନୃଣାଂ ଦେଵ ବ୍ରୂହି ମେ ସଂଶଯଂ ଵିଭୋ
ହେ ଭଗବନ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ନାଥ, ଦେବ ଓ ଦାନବଙ୍କରେ ପୂଜିତ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମ ବିଷୟରେ ମୋର ସନ୍ଦେହ କୁ ଦୂର କରିବାକୁ କହ।
କର୍ମଣା ମନସା ଵାଚା ତ୍ରିଵିଧୈର୍ ଦେହିନଃ ସଦା ବଧ୍ଯନ୍ତେ ବନ୍ଧନୈଃ କୈର୍ ଵା ମୁଚ୍ଯନ୍ତେ ଵା କଥଂ ଵଦ
କାର୍ଯ୍ୟ, ମନ ଓ ଓଠ — ଏହି ତିନି ପ୍ରକାର ବନ୍ଧନରେ ପ୍ରାଣୀମାନେ ସଦା ବନ୍ଧି ରହନ୍ତି; କେଉଁ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି, କିପରି? ମୋତେ କହ।
କେନ ଶୀଲେନ ଵୈ ଦେଵ କର୍ମଣା କୀଦୃଶେନ ଵା ସମାଚାରୈର୍ ଗୁଣୈଃ କୈର୍ ଵା ସ୍ଵର୍ଗଂ ଯାନ୍ତୀହ ମାନଵାଃ
କେଉଁ ଶୀଳ, କିପରି କାର୍ଯ୍ୟ, କିମ୍ବା କେଉଁ ଆଚରଣ ଓ ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଏଠି ସ୍ଵର୍ଗ ପାଇଥାନ୍ତି, ହେ ଦେବ?
ଦେଵି ଧର୍ମାର୍ଥତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞେ ଧର୍ମନିତ୍ଯେ ଉମେ ସଦା ସର୍ଵପ୍ରାଣିହିତଃ ପ୍ରଶ୍ନଃ ଶ୍ରୂଯତାଂ ବୁଦ୍ଧିଵର୍ଧନଃ
ହେ ଦେବୀ, ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥର ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଜାଣିଥିବା, ସଦା ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ଥିବା, ଉମା, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ଚିନ୍ତା କରୁଥିବା ତୁମେ, ଏହି ପ୍ରଶ୍ନଟି, ଯାହା ବୁଦ୍ଧିକୁ ବଢ଼ାଏ, ଶୁଣ।
ସତ୍ଯଧର୍ମରତାଃ ଶାନ୍ତାଃ ସର୍ଵଲିଙ୍ଗଵିଵର୍ଜିତାଃ ନାଧର୍ମେଣ ନ ଧର୍ମେଣ ବଧ୍ଯନ୍ତେ ଛିନ୍ନସଂଶଯାଃ
ଯେମାନେ ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମରେ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି, ଶାନ୍ତ ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରଭେଦରୁ ମୁକ୍ତ, ସେମାନେ ଅଧର୍ମ କିମ୍ବା ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଧି ନହାନ୍ତି, କାରଣ ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ତ ସନ୍ଦେହ କଟିଯାଇଛି।
ପ୍ରଲଯୋତ୍ପତ୍ତିତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞାଃ ସର୍ଵଜ୍ଞାଃ ସର୍ଵଦର୍ଶିନଃ ଵୀତରାଗା ଵିମୁଚ୍ଯନ୍ତେ ପୁରୁଷାଃ କର୍ମବନ୍ଧନୈଃ
ଯେମାନେ ସୃଷ୍ଟି ଓ ପ୍ରଳୟର ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଜାଣନ୍ତି, ସମସ୍ତକୁ ଜାଣନ୍ତି ଓ ଦେଖନ୍ତି, ରାଗ ଛାଡ଼ିଦେଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ କର୍ମର ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
କର୍ମଣା ମନସା ଵାଚା ଯେ ନ ହିଂସନ୍ତି କିଂଚନ ଯେ ନ ମଜ୍ଜନ୍ତି କସ୍ମିଂଶ୍ଚିତ୍ ତେ ନ ବଧ୍ନନ୍ତି କର୍ମଭିଃ
ଯେମାନେ କର୍ମ, ମନ ଓ କଥା ଦ୍ୱାରା କାହାକୁ ମଧ୍ୟ କ୍ଷତି କରନ୍ତି ନାହିଁ, ଏବଂ କୌଣସି କଥାରେ ଲିନ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଧି ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ।
ପ୍ରାଣାତିପାତାଦ୍ ଵିରତାଃ ଶୀଲଵନ୍ତୋ ଦଯାନ୍ଵିତାଃ ତୁଲ୍ଯଦ୍ଵେଷ୍ଯପ୍ରିଯା ଦାନ୍ତା ମୁଚ୍ଯନ୍ତେ କର୍ମବନ୍ଧନୈଃ
ଯେମାନେ ପ୍ରାଣୀହତ୍ୟାରୁ ଦୂରେଇଥାନ୍ତି, ଶିଳବାନ୍ତ, ଦୟାଶୀଳ, ପ୍ରେମ ଓ ଦ୍ୱେଷରେ ସମ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିବା, ସେମାନେ କର୍ମର ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
ସର୍ଵଭୂତଦଯାଵନ୍ତୋ ଵିଶ୍ଵାସ୍ଯାଃ ସର୍ଵଜନ୍ତୁଷୁ ତ୍ଯକ୍ତହିଂସ୍ରସମାଚାରାସ୍ ତେ ନରାଃ ସ୍ଵର୍ଗଗାମିନଃ
ଯେମାନେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପ୍ରତି ଦୟାଶୀଳ, ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭରସାଯୋଗ୍ୟ, ହିଂସାପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଚରଣ ଛାଡ଼ିଦେଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବେ।
ପରସ୍ଵନିର୍ମମା ନିତ୍ଯଂ ପରଦାରଵିଵର୍ଜିକାଃ ଧର୍ମଲବ୍ଧାର୍ଥଭୋକ୍ତାରସ୍ ତେ ନରାଃ ସ୍ଵର୍ଗଗାମିନଃ
ଯେମାନେ ସଦା ଅନ୍ୟଙ୍କ ସମ୍ପତି ପ୍ରତି ମମତା ରଖନ୍ତି ନାହିଁ, ଅନ୍ୟଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଏଡ଼ି ଚାଲନ୍ତି, ଧର୍ମରେ ଉପାର୍ଜିତ ଧନ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବେ।
ମାତୃଵତ୍ ସ୍ଵସୃଵଚ୍ ଚୈଵ ନିତ୍ଯଂ ଦୁହିତୃଵଚ୍ ଚ ଯେ ପରଦାରେଷୁ ଵର୍ତନ୍ତେ ତେ ନରାଃ ସ୍ଵର୍ଗଗାମିନଃ
ଯେମାନେ ଅନ୍ୟଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ସଦା ମା, ଭଉଣୀ କିମ୍ବା ଝିଅ ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବେ।
ସ୍ଵଦାରନିରତା ଯେ ଚ ଋତୁକାଲାଭିଗାମିନଃ ଅଗ୍ରାମ୍ଯସୁଖଭୋଗାଶ୍ ଚ ତେ ନରାଃ ସ୍ଵର୍ଗଗାମିନଃ
ଯେମାନେ ନିଜ ସ୍ତ୍ରୀ ପ୍ରତି ନିଷ୍ଠାବାନ୍ତ, ଯଥାସମୟରେ ତାଙ୍କୁ ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ହୁଅନ୍ତି, ଅଶୁଭ ଭୋଗ ଏଡ଼ି ଚାଲନ୍ତି, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବେ।
ସ୍ତୈନ୍ଯାନ୍ ନିଵୃତ୍ତାଃ ସତତଂ ସଂତୁଷ୍ଟାଃ ସ୍ଵଧନେନ ଚ ସ୍ଵଭାଗ୍ଯାନ୍ଯ୍ ଉପଜୀଵନ୍ତି ତେ ନରାଃ ସ୍ଵର୍ଗଗାମିନଃ
ଯେମାନେ ସଦା ଚୋରିରୁ ଦୂରେଇଥାନ୍ତି, ନିଜ ଧନରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ନିଜ ଭାଗ୍ୟରେ ଜୀବିକା ଚାଲାନ୍ତି, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବେ।
ପରଦାରେଷୁ ଯେ ନିତ୍ଯଂ ଚାରିତ୍ରାଵୃତଲୋଚନାଃ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯାଃ ଶୀଲପରାସ୍ ତେ ନରାଃ ସ୍ଵର୍ଗଗାମିନଃ
ଯେମାନେ ଅନ୍ୟଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ସଦା ଲଜ୍ଜା ଭରା ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖନ୍ତି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଜୟ କରିଛନ୍ତି, ଶିଳରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ତ, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବେ।
ଏଷ ଦୈଵକୃତୋ ମାର୍ଗଃ ସେଵିତଵ୍ଯଃ ସଦା ନରୈଃ ଅକଷାଯକୃତଶ୍ ଚୈଵ ମାର୍ଗଃ ସେଵ୍ଯଃ ସଦା ବୁଧୈଃ
ଏହି ଦେବତାମାନେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିଥିବା ପଥ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ସଦା ଅନୁସରିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁ ପଥ ଦୁଃଖ ଦେଉନାହିଁ, ଜ୍ଞାନୀମାନେ ସଦା ଏହି ପଥ ଅନୁସରିବା ଉଚିତ।
ଅଵୃଥାପକୃତଶ୍ ଚୈଵ ମାର୍ଗଃ ସେଵ୍ଯଃ ସଦା ବୁଧୈଃ ଦାନକର୍ମତପୋଯୁକ୍ତଃ ଶୀଲଶୌଚଦଯାତ୍ମକଃ ସ୍ଵର୍ଗମାର୍ଗମ୍ ଅଭୀପ୍ସଦ୍ଭିର୍ ନ ସେଵ୍ଯସ୍ ତ୍ଵ୍ ଅତ ଉତ୍ତରଃ
ଯେଉଁ ପଥ ଅର୍ଥହୀନ ନୁହେଁ, ଜ୍ଞାନୀମାନେ ସଦା ଏହି ପଥ ଅନୁସରିବା ଉଚିତ। ଦାନ, ନିୟମିତ କର୍ମ, ତପସ୍ୟା, ଶିଳ, ପବିତ୍ରତା ଓ ଦୟା ଯେଉଁଠି ଅଛି, ସ୍ୱର୍ଗ ପଥ ଆଶା କରୁଥିବାମାନେ ଏହିଠାରୁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପଥ ଅନୁସରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ଵାଚା ତୁ ବଧ୍ଯତେ ଯେନ ମୁଚ୍ଯତେ ହ୍ଯ୍ ଅଥଵା ପୁନଃ ତାନି କର୍ମାଣି ମେ ଦେଵ ଵଦ ଭୂତପତେ ଽନଘ
କଥା ଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟ ବନ୍ଧିଯାଏ, ଏବଂ ଏହା ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତ ମଧ୍ୟ ହୁଏ। ହେ ଭୂତମାନଙ୍କ ନାଥ, ହେ ପାପହୀନ, ସେହି କର୍ମଗୁଡ଼ିକ କ'ଣ, ମୋତେ କୁହ।
ଆତ୍ମହେତୋଃ ପରାର୍ଥେ ଵା ଅଧର୍ମାଶ୍ରିତମ୍ ଏଵ ଚ ଯେ ମୃଷା ନ ଵଦନ୍ତୀହ ତେ ନରାଃ ସ୍ଵର୍ଗଗାମିନଃ
ଯେମାନେ ନିଜ ପାଇଁ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ, କିମ୍ବା ଅଧର୍ମ ଅନୁସରଣ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏଠାରେ ମିଥ୍ୟା କଥା କହନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବେ।
ଵୃତ୍ତ୍ଯର୍ଥଂ ଧର୍ମହେତୋର୍ ଵା କାମକାରାତ୍ ତଥୈଵ ଚ ଅନୃତଂ ଯେ ନ ଭାଷନ୍ତେ ତେ ନରାଃ ସ୍ଵର୍ଗଗାମିନଃ
ଯେମାନେ ଜୀବିକା, ଧର୍ମ କିମ୍ବା ଇଚ୍ଛା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅସତ୍ୟ କଥା କହନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବେ।
ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣାଂ ଵାଣୀଂ ସ୍ଵଚ୍ଛଵର୍ଣାଂ ମଧୁରାଂ ପାପଵର୍ଜିତାମ୍ ସ୍ଵଗତେନାଭିଭାଷନ୍ତେ ତେ ନରାଃ ସ୍ଵର୍ଗଗାମିନଃ
ଯେମାନେ ନିଜ ମୁଁହରେ ମୃଦୁ, ସ୍ପଷ୍ଟ ଅର୍ଥବୋଧକ, ମଧୁର ଓ ପାପରହିତ କଥା କହନ୍ତି, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବେ।
ପରୁଷଂ ଯେ ନ ଭାଷନ୍ତେ କଟୁକଂ ନିଷ୍ଠୁରଂ ତଥା ନ ପୈଶୁନ୍ଯରତାଃ ସନ୍ତସ୍ ତେ ନରାଃ ସ୍ଵର୍ଗଗାମିନଃ
ଯେମାନେ କଠୋର, ତୀକ୍ଷ୍ଣ କିମ୍ବା ନିଷ୍ଠୁର କଥା କହନ୍ତି ନାହିଁ, ଅପବାଦରେ ରୁଚି ରଖନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବେ।
ପିଶୁନଂ ନ ପ୍ରଭାଷନ୍ତେ ମିତ୍ରଭେଦକରଂ ତଥା ପରପୀଡାକରଂ ଚୈଵ ତେ ନରାଃ ସ୍ଵର୍ଗଗାମିନଃ
ଯେମାନେ ଅପବାଦ କହୁନାହାନ୍ତି, ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ୱେଷ ହେବାକୁ କାରଣ ହୁଏ ନାହିଁ, ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଦୁଃଖ ପାଇବେ ଏମିତି କଥା କହୁନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ଯେ ଵର୍ଜଯନ୍ତି ପରୁଷଂ ପରଦ୍ରୋହଂ ଚ ମାନଵାଃ ସର୍ଵଭୂତସମା ଦାନ୍ତାସ୍ ତେ ନରାଃ ସ୍ଵର୍ଗଗାମିନଃ
ଯେମାନେ କଠୋର କଥା ଓ ଅନ୍ୟଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରିବାକୁ ଏଡ଼ି ଚାଲନ୍ତି, ସବୁ ପ୍ରାଣୀପ୍ରତି ସମଭାବ ଓ ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ଶଠପ୍ରଲାପାଦ୍ ଵିରତା ଵିରୁଦ୍ଧପରିଵର୍ଜକାଃ ସୌମ୍ଯପ୍ରଲାପିନୋ ନିତ୍ଯଂ ତେ ନରାଃ ସ୍ଵର୍ଗଗାମିନଃ
ଯେମାନେ ଚତୁର କିମ୍ବା ଠକିବା ଭାବରେ କଥା କହୁନାହାନ୍ତି, ଅନ୍ୟଙ୍କ ସହ ବିରୋଧ କରିବାକୁ ଏଡ଼ି ଚାଲନ୍ତି, ଏବଂ ସବୁବେଳେ ମୃଦୁ କଥା କହନ୍ତି, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ନ କୋପାଦ୍ ଵ୍ଯାହରନ୍ତେ ଯେ ଵାଚଂ ହୃଦଯଦାରିଣୀମ୍ ଶାନ୍ତିଂ ଵିନ୍ଦନ୍ତି ଯେ କ୍ରୁଦ୍ଧାସ୍ ତେ ନରାଃ ସ୍ଵର୍ଗଗାମିନଃ
ଯେମାନେ କ୍ରୋଧରେ ହୃଦୟକୁ ଦୁଃଖ ଦେଇଥିବା କଥା କହୁନାହାନ୍ତି, ଏବଂ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଶାନ୍ତି ଧରିଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ଏଷ ଵାଣୀକୃତୋ ଦେଵି ଧର୍ମଃ ସେଵ୍ଯଃ ସଦା ନରୈଃ ଶୁଭସତ୍ଯଗୁଣୈର୍ ନିତ୍ଯଂ ଵର୍ଜନୀଯା ମୃଷା ବୁଧୈଃ
ହେ ଦେବୀ, ଏହି ହେଉଛି ଉଚିତ କଥାବାର୍ତ୍ତାର ଧର୍ମ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ସଦା ଏହାକୁ ଅନୁସରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁମାନେ ଭଲ ଓ ସତ୍ୟ ଗୁଣ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସଦା ମିଥ୍ୟା କଥା ଏଡ଼ିବା ଉଚିତ।
ମନସା ବଧ୍ଯତେ ଯେନ କର୍ମଣା ପୁରୁଷଃ ସଦା ତନ୍ ମେ ବ୍ରୂହି ମହାଭାଗ ଦେଵଦେଵ ପିନାକଧୃକ୍
ହେ ମହାଭାଗ, ହେ ଦେବଦେବ, ପିନାକଧାରୀ, ମୋତେ କହ, କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟ ସଦା ମନରେ ବନ୍ଧି ରହେ?
ମାନସେନେହ ଧର୍ମେଣ ସଂଯୁକ୍ତାଃ ପୁରୁଷାଃ ସଦା ସ୍ଵର୍ଗଂ ଗଚ୍ଛନ୍ତି କଲ୍ଯାଣି ତନ୍ ମେ କୀର୍ତଯତଃ ଶୃଣୁ
ହେ ଶୁଭେ, ଯେମାନେ ସଦା ମନରେ ଧର୍ମରେ ଲାଗି ରହନ୍ତି, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଏହା ମୁଁ କହୁଛି, ଆପଣ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ଦୁଷ୍ପ୍ରଣୀତେନ ମନସା ଦୁଷ୍ପ୍ରଣୀତାନ୍ତରାକୃତିଃ ନରୋ ବଧ୍ଯେତ ଯେନେହ ଶୃଣୁ ଵା ତଂ ଶୁଭାନନେ
ହେ ଶୁଭମୁଖୀ, ଶୁଣ, କେଉଁ ଭୁଲ ଭାବନା କିମ୍ବା ମନର ଦୁଷ୍ଟ ଆକୃତି ଦ୍ୱାରା ଏଠାରେ ମନୁଷ୍ୟ ବନ୍ଧିଯାଏ, କିମ୍ବା କେଉଁ ଉପାୟରେ, ଏହି କଥା ମୋ ଠାରୁ ଶୁଣ।