ଇତ୍ଯ୍ ଏତେ କଥିତା ଵିପ୍ରା ଵର୍ଣଧର୍ମା ମଯାଦ୍ଯ ଵୈ ଧର୍ମମ୍ ଆଶ୍ରମିଣାଂ ସମ୍ଯଗ୍ ବ୍ରୁଵତୋ ଽପି ନିବୋଧତ
ଏଭଳି ମୁଁ ବର୍ଣ୍ଣଧର୍ମ କହିଲି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ; ଏବେ ଆଶ୍ରମୀମାନଙ୍କ ଧର୍ମ ବିଷୟରେ ଭଲଭାବେ ଶୁଣ।
ବାଲଃ କୃତୋପନଯନୋ ଵେଦାହରଣତତ୍ପରଃ ଗୁରୋର୍ ଗେହେ ଵସନ୍ ଵିପ୍ରା ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ସମାହିତଃ
ଯିଏ ଉପନୟନ ସଂସ୍କାର କରାଇଛି, ବେଦ ପାଠରେ ଲାଗିଛି, ଗୁରୁଙ୍କ ଘରେ ରହୁଛି—ସେ ହେଉଛି ଏକ ଏକାଗ୍ର ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ।
ଶୌଚାଚାରରତସ୍ ତତ୍ର କାର୍ଯଂ ଶୁଶ୍ରୂଷଣଂ ଗୁରୋଃ ଵ୍ରତାନି ଚରତା ଗ୍ରାହ୍ଯୋ ଵେଦଶ୍ ଚ କୃତବୁଦ୍ଧିନା
ସେଠାରେ, ସେ ଶୁଚିତା ଓ ଭଲ ଆଚରଣରେ ଲାଗିଥିବା, ଗୁରୁଙ୍କ ସେବା କରିବା, ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଓ ଦୃଢ଼ ମନେ ବେଦ ଶିଖିବା ଉଚିତ।
ଉଭେ ସଂଧ୍ଯେ ରଵିଂ ଵିପ୍ରାସ୍ ତଥୈଵାଗ୍ନିଂ ସମାହିତଃ ଉପତିଷ୍ଠେତ୍ ତଥା କୁର୍ଯାଦ୍ ଗୁରୋର୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅଭିଵାଦନମ୍
ଉଷା ଓ ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ, ସେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକାଗ୍ରତାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନିକୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଗୁରୁଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନମସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ।
ସ୍ଥିତେ ତିଷ୍ଠେଦ୍ ଵ୍ରଜେଦ୍ ଯାତି ନୀଚୈର୍ ଆସୀତ ଚାସିତେ ଶିଷ୍ଯୋ ଗୁରୌ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ ପ୍ରତିକୂଲଂ ଚ ସଂତ୍ଯଜେତ୍
ଗୁରୁ ଦଣ୍ଡାଇଥିଲେ, ଶିଷ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଦଣ୍ଡାଇ ରହିବ; ଗୁରୁ ଯିବାବେଳେ, ସେ ପଛେ ପଛେ ଯିବ; ଗୁରୁ ବସିଲେ, ଶିଷ୍ୟ ତାଙ୍କଠାରୁ ନିମ୍ନସ୍ଥାନରେ ବସିବ; ଏବଂ ଶିଷ୍ୟ କେବେ ମଧ୍ୟ ବିରୋଧ କାମ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ତେନୈଵୋକ୍ତଂ ପଠେଦ୍ ଵେଦଂ ନାନ୍ଯଚିତ୍ତଃ ପୁରସ୍ଥିତଃ ଅନୁଜ୍ଞାତଂ ଚ ଭିକ୍ଷାନ୍ନମ୍ ଅଶ୍ନୀଯାଦ୍ ଗୁରୁଣା ତତଃ
ଗୁରୁ ଯେପରି କହିଛନ୍ତି, ସେପରି ବେଦ ପଢ଼ିବା ଉଚିତ, ମନ ଅନ୍ୟଠାରେ ନ ରଖି, ଗୁରୁଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଥିବାବେଳେ; ଏବଂ ଗୁରୁ ଅନୁମତି ଦେଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ଉଚିତ।
ଅଵଗାହେଦ୍ ଅପଃ ପୂର୍ଵମ୍ ଆଚାର୍ଯେଣାଵଗାହିତାଃ ସମିଜ୍ଜଲାଦିକଂ ଚାସ୍ଯ କଲ୍ଯକଲ୍ଯମ୍ ଉପାନଯେତ୍
ଗୁରୁ ପ୍ରଥମେ ସ୍ନାନ କରିଲେ, ତା’ପରେ ଶିଷ୍ୟ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ; ଏବଂ ଜଳ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦରକାରୀ ଜିନିଷ ଗୁରୁଙ୍କ ପାଖକୁ ନେଇଯିବା ଉଚିତ।
ଗୃହୀତଗ୍ରାହ୍ଯଵେଦଶ୍ ଚ ତତୋ ଽନୁଜ୍ଞାମ୍ ଅଵାପ୍ଯ ଵୈ ଗାର୍ହସ୍ଥ୍ଯମ୍ ଆଵସେତ୍ ପ୍ରାଜ୍ଞୋ ନିଷ୍ପନ୍ନଗୁରୁନିଷ୍କୃତିଃ
ବେଦ ଶିଖି ଓ ଆତ୍ମସାତ କରି, ଗୁରୁଙ୍କ ଅନୁମତି ମିଳିଲେ, ଗୁରୁଙ୍କ ଋଣ ସମାପ୍ତ କରି, ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ବ୍ୟକ୍ତି ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ଉଚିତ।
ଵିଧିନାଵାପ୍ତଦାରସ୍ ତୁ ଧନଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ସ୍ଵକର୍ମଣା ଗୃହସ୍ଥକାର୍ଯମ୍ ଅଖିଲଂ କୁର୍ଯାଦ୍ ଵିପ୍ରାଃ ସ୍ଵଶକ୍ତିତଃ
ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ବିବାହ କରି, ନିଜ କାମରେ ଧନ ଅର୍ଜନ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ସମସ୍ତ ଗୃହସ୍ଥ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।
ନିର୍ଵାପେଣ ପିତୄନ୍ ଅର୍ଚ୍ଯ ଯଜ୍ଞୈର୍ ଦେଵାଂସ୍ ତଥାତିଥୀନ୍ ଅନ୍ନୈର୍ ମୁନୀଂଶ୍ ଚ ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯୈର୍ ଅପତ୍ଯେନ ପ୍ରଜାପତିମ୍
ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ପିଣ୍ଡଦାନ, ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ, ଅତିଥିମାନେ ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ, ଋଷିମାନେ ପାଇଁ ଅଧ୍ୟୟନ, ଓ ସନ୍ତାନ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେବା ଉଚିତ।
ବଲିକର୍ମଣା ଭୂତାନି ଵାକ୍ସତ୍ଯେନାଖିଲଂ ଜଗତ୍ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ଲୋକାନ୍ ପୁରୁଷୋ ନିଜକର୍ମସମାର୍ଜିତାନ୍
ଭୂତମାନେ ପାଇଁ ବଳି ଓ ସତ୍ୟବାଦୀ ହେବା ଦ୍ୱାରା, ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ; ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଅର୍ଜିତ ଲୋକ ପାଇଥାଏ।
ଭିକ୍ଷାଭୁଜଶ୍ ଚ ଯେ କେଚିତ୍ ପରିଵ୍ରାଡ୍ ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣଃ ତେ ଽପ୍ଯ୍ ଅତ୍ର ପ୍ରତିତିଷ୍ଠନ୍ତି ଗାର୍ହସ୍ଥ୍ଯଂ ତେନ ଵୈ ପରମ୍
ଯେମାନେ ଭିକ୍ଷା ଖାଇ ଜୀବନ ଚାଲାନ୍ତି, ଚାହେଁ ସେମାନେ ପରିବ୍ରାଜକ ହେଉନ୍ତୁ କିମ୍ବା ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନରେ ନିଜକୁ ସ୍ଥିର କରନ୍ତି, କାରଣ ଏହି ଅବସ୍ଥା ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ତମ।
ଵେଦାହରଣକାର୍ଯେଣ ତୀର୍ଥସ୍ନାନାଯ ଚ ଦ୍ଵିଜାଃ ଅଟନ୍ତି ଵସୁଧାଂ ଵିପ୍ରାଃ ପୃଥିଵୀଦର୍ଶନାଯ ଚ
ବେଦ ପାଠ ଓ ତୀର୍ଥସ୍ନାନ ପାଇଁ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଘୂରନ୍ତି, ଏବଂ ଏହି ଭୂମିକୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ।
ଅନିକେତା ହ୍ଯ୍ ଅନାହାରା ଯେ ତୁ ସାଯଂଗୃହାସ୍ ତୁ ତେ ତେଷାଂ ଗୃହସ୍ଥଃ ସତତଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଯୋନିର୍ ଉଚ୍ଯତେ
ଯେମାନେ ଘରବାହାରେ ଓ ଅନ୍ନ ବିନା ରହନ୍ତି, ତଥାପି ସାନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ଘରକୁ ଯାଆନ୍ତି—ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୃହସ୍ଥ ସଦା ସ୍ଥିର ମୂଳ ଭାବରେ ଗଣାଯାନ୍ତି।
ତେଷାଂ ସ୍ଵାଗତଦାନାନି ଵକ୍ତଵ୍ଯଂ ମଧୁରଂ ସଦା ଗୃହାଗତାନାଂ ଦଦ୍ଯାଚ୍ ଚ ଶଯନାସନଭୋଜନମ୍
ଯେଉଁମାନେ ଘରକୁ ଆସନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ସଦା ମିଠା କଥା କହିବା ଓ ଆତିଥ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ୍। ଘରକୁ ଆସିଥିବା ଅତିଥିମାନେ ପାଇଁ ଶୋଇବା ଶଯ୍ୟା, ବସିବା ଆସନ ଓ ଖାଇବା ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ୍।
ଅତିଥିର୍ ଯସ୍ଯ ଭଗ୍ନାଶୋ ଗୃହାତ୍ ପ୍ରତିନିଵର୍ତତେ ସ ଦତ୍ତ୍ଵା ଦୁଷ୍କୃତଂ ତସ୍ମୈ ପୁଣ୍ଯମ୍ ଆଦାଯ ଗଚ୍ଛତି
ଯଦି କୌଣସି ଅତିଥି ଆଶା ଭଙ୍ଗ ହୋଇ ଘରରୁ ଫେରିଯାଏ, ତେବେ ଘରମାଳିକ ତାଙ୍କୁ ନିଜର ପୁଣ୍ୟ ଦେଇ ତାଙ୍କର ପାପ ନେଇ ନିଅନ୍ତି।
ଅଵଜ୍ଞାନମ୍ ଅହଂକାରୋ ଦମ୍ଭଶ୍ ଚାପି ଗୃହେ ସତଃ ପରିଵାଦୋପଘାତୌ ଚ ପାରୁଷ୍ଯଂ ଚ ନ ଶସ୍ଯତେ
ଘରେ ଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଅବମାନ, ଅହଂକାର, ଢୋଙ୍ଗ, ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରିବା, କ୍ଷତି କରିବା ଓ କଠୋର କଥା କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଯଶ୍ ଚ ସମ୍ଯକ୍ କରୋତ୍ଯ୍ ଏଵଂ ଗୃହସ୍ଥଃ ପରମଂ ଵିଧିମ୍ ସର୍ଵବନ୍ଧଵିନିର୍ମୁକ୍ତୋ ଲୋକାନ୍ ଆପ୍ନୋତି ଚୋତ୍ତମାନ୍
ଯିଏ ଏପରି ଭାବେ ନିୟମିତ ଭାବେ କରେ, ସେ ଘରସ୍ଥ ସମସ୍ତ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଉତ୍ତମ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
ଵଯଃପରିଣତୌ ଵିପ୍ରାଃ କୃତକୃତ୍ଯୋ ଗୃହାଶ୍ରମୀ ପୁତ୍ରେଷୁ ଭାର୍ଯାଂ ନିକ୍ଷିପ୍ଯ ଵନଂ ଗଚ୍ଛେତ୍ ସହୈଵ ଵା
ଯେତେବେଳେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବୟସରେ ବୃଦ୍ଧ ହୋଇଯାନ୍ତି ଓ ଘରସ୍ଥ ଦାୟିତ୍ୱ ପୂରଣ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଜଣେ ପୁଅଙ୍କ ପାଖରେ ଜନାନୀଙ୍କୁ ରଖି, ଏକାକି କିମ୍ବା ସହ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯିବା ଉଚିତ୍।
ପର୍ଣମୂଲଫଲାହାରଃ କେଶଶ୍ମଶ୍ରୁଜଟାଧରଃ ଭୂମିଶାଯୀ ଭଵେତ୍ ତତ୍ର ମୁନିଃ ସର୍ଵାତିଥିର୍ ଦ୍ଵିଜାଃ
ସେଠାରେ ମୁନି ଗଛପତ୍ର, ମୂଳ ଓ ଫଳ ଖାଇବା, ଝାଡ଼ ଓ ଦାଢ଼ି ଗଠିବା, ଭୂମିରେ ଶୋଇବା ଓ ସମସ୍ତ ଅତିଥି, ବିଶେଷକରି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଆଦର କରିବା ଉଚିତ୍।
ଚର୍ମକାଶକୁଶୈଃ କୁର୍ଯାତ୍ ପରିଧାନୋତ୍ତରୀଯକେ ତଦ୍ଵତ୍ ତ୍ରିଷଵଣଂ ସ୍ନାନଂ ଶସ୍ତମ୍ ଅସ୍ଯ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ତାଙ୍କର ପାଇଁ ଚର୍ମ, ଚାଳ କିମ୍ବା କୁଶ ଘାସର ଜାମା ଓ ଉପର ପୋଶାକ ପିନ୍ଧିବା ଉଚିତ୍। ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ତିନିବେଳେ ସ୍ନାନ କରିବା ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଉଚିତ୍।
ଦେଵତାଭ୍ଯର୍ଚନଂ ହୋମଃ ସର୍ଵାଭ୍ଯାଗତପୂଜନମ୍ ଭିକ୍ଷା ବଲିପ୍ରଦାନଂ ତୁ ଶସ୍ତମ୍ ଅସ୍ଯ ପ୍ରଶସ୍ଯତେ
ଦେବତାଙ୍କର ପୂଜା, ହୋମ, ଯେଉଁମାନେ ଆସନ୍ତି ସେମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ, ଭିକ୍ଷା ଓ ବଳି ଦେବା ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ପ୍ରଶଂସିତ।
ଵନ୍ଯସ୍ନେହେନ ଗାତ୍ରାଣାମ୍ ଅଭ୍ଯଙ୍ଗଶ୍ ଚାପି ଶସ୍ଯତେ ତପସ୍ଯା ତସ୍ଯ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରାଃ ଶୀତୋଷ୍ଣାଦିସହିଷ୍ଣୁତା
ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଅରଣ୍ୟର ତେଲରେ ଦେହ ମାସିବା ଓ ତାପସ୍ୟାରେ ଶୀତ ଓ ଉଷ୍ଣତା ସହିବା ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଉଚିତ୍।
ଯସ୍ ତ୍ଵ୍ ଏତା ନିଯତଶ୍ ଚର୍ଯା ଵାନପ୍ରସ୍ଥଶ୍ ଚରେନ୍ ମୁନିଃ ସ ଦହତ୍ଯ୍ ଅଗ୍ନିଵଦ୍ ଦୋଷାଞ୍ ଜଯେଲ୍ ଲୋକାଂଶ୍ ଚ ଶାଶ୍ଵତାନ୍
ଯିଏ ଏହି ନିୟମ ନିଷ୍ଠାରେ ଅନୁସରଣ କରେ, ସେ ମୁନି ଅଗ୍ନି ପରି ଦୋଷକୁ ଦହି ଦେଉଛନ୍ତି ଓ ଶାଶ୍ୱତ ଲୋକକୁ ଜୟ କରନ୍ତି।
ଚତୁର୍ଥଶ୍ ଚାଶ୍ରମୋ ଭିକ୍ଷୋଃ ପ୍ରୋଚ୍ଯତେ ଯୋ ମନୀଷିଭିଃ ତସ୍ଯ ସ୍ଵରୂପଂ ଗଦତୋ ବୁଧ୍ଯଧ୍ଵଂ ମମ ସତ୍ତମାଃ
ଚତୁର୍ଥ ଆଶ୍ରମ, ଯାହାକୁ ବିଦ୍ୱାନମାନେ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ଭାବେ କହନ୍ତି, ତାହାର ସ୍ୱରୂପ ବିଷୟରେ ମୁଁ କହୁଛି, ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଶୁଣ।
ପୁତ୍ରଦ୍ରଵ୍ଯକଲତ୍ରେଷୁ ତ୍ଯଜେତ୍ ସ୍ନେହଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ ଚତୁର୍ଥମ୍ ଆଶ୍ରମସ୍ଥାନଂ ଗଚ୍ଛେନ୍ ନିର୍ଧୂତମତ୍ସରଃ
ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ପୁଅ, ଧନ ଓ ଜନାନୀ ପ୍ରତି ମୋହ ଛାଡ଼ି, ଇର୍ଷ୍ୟା ରହିତ ଭାବେ ଚତୁର୍ଥ ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ଉଚିତ୍।
ତ୍ରୈଵର୍ଣିକାଂସ୍ ତ୍ଯଜେତ୍ ସର୍ଵାନ୍ ଆରମ୍ଭାନ୍ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ ମିତ୍ରାଦିଷୁ ସମୋ ମୈତ୍ରଃ ସମସ୍ତେଷ୍ଵ୍ ଏଵ ଜନ୍ତୁଷୁ
ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ସେ ତିନି ବର୍ଣ୍ଣର ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ୍, ମିତ୍ର ଓ ଶତ୍ରୁ ପ୍ରତି ସମ ଭାବ ରଖିବା ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପ୍ରତି ମୈତ୍ରୀ ରଖିବା ଉଚିତ୍।
ଜରାଯୁଜାଣ୍ଡଜାଦୀନାଂ ଵାଙ୍ମନଃକର୍ମଭିଃ କ୍ଵଚିତ୍ ଯୁକ୍ତଃ କୁର୍ଵୀତ ନ ଦ୍ରୋହଂ ସର୍ଵସଙ୍ଗାଂଶ୍ ଚ ଵର୍ଜଯେତ୍
ଯେଉଁମାନେ ଜରା, ଡିମ୍ବ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ କେବେ ବା କଥା, ମନ କିମ୍ବା କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା କ୍ଷତି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ସମସ୍ତ ସଂଗ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ୍।
ଏକରାତ୍ରସ୍ଥିତିର୍ ଗ୍ରାମେ ପଞ୍ଚରାତ୍ରସ୍ଥିତିଃ ପୁରେ ତଥା ପ୍ରୀତିର୍ ନ ତିର୍ଯକ୍ଷୁ ଦ୍ଵେଷୋ ଵା ନାସ୍ଯ ଜାଯତେ
ଏକ ରାତି ଗାଁରେ ଓ ପାଞ୍ଚ ରାତି ସହରରେ ରହିବା ଉଚିତ୍; ପଶୁପାଇଁ ନ ମୋହ ଓ ନ ଦ୍ୱେଷ ହେବା ଉଚିତ୍।
ପ୍ରାଣଯାତ୍ରାନିମିତ୍ତଂ ଚ ଵ୍ଯଙ୍ଗାରେ ଽଭୁକ୍ତଵଜ୍ଜନେ କାଲେ ପ୍ରଶସ୍ତଵର୍ଣାନାଂ ଭିକ୍ଷାର୍ଥୀ ପର୍ଯଟେଦ୍ ଗୃହାନ୍
ଜୀବନ ଚାଲିବା ପାଇଁ ଯେତେବେଳେ ଉଚିତ୍ ସମୟ ଆସେ, ଭଲ ଚରିତ୍ର ଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଘରକୁ ଯାଇ, ଭିକ୍ଷା ମାଗିବା ଉଚିତ୍, ଯେପରି ଖାଇନଥିବା ଭାବେ।