ଊର୍ଧ୍ଵଂ ସଂଚଯନାତ୍ ତେଷାମ୍ ଅଙ୍ଗସ୍ପର୍ଶୋ ଵିଧୀଯତେ ଗୋତ୍ରକୈସ୍ ତୁ କ୍ରିଯାଃ ସର୍ଵାଃ କାର୍ଯାଃ ସଂଚଯନାତ୍ ପରମ୍
ଅସ୍ଥି ସଂଗ୍ରହ ପରେ ଦେହକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ନିୟମ ଅଛି; ଗୋତ୍ରୀୟମାନେ ସମସ୍ତ କ୍ରିୟା ସଂଗ୍ରହ ପରେ କରିବା ଉଚିତ।
ସ୍ପର୍ଶ ଏଵ ସପିଣ୍ଡାନାଂ ମୃତାହନି ତଥୋଭଯୋଃ ଅନ୍ଵର୍ଥମ୍ ଇଚ୍ଛଯା ଶସ୍ତ୍ରରଜ୍ଜୁବନ୍ଧନଵହ୍ନିଷୁ
ମୃତ୍ୟୁ ଦିନେ ସପିଣ୍ଡମାନେ କେବଳ ସ୍ପର୍ଶ କରିଥାନ୍ତି; ଏହିପରି ଇଚ୍ଛାକ୍ରମେ ଶସ୍ତ୍ର, ରସ୍ସି ବା ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ନିୟମ ଲାଗୁ ହୁଏ।
ଵିଷପ୍ରତାପାଦିମୃତେ ପ୍ରାଯାନାଶକଯୋର୍ ଅପି ବାଲେ ଦେଶାନ୍ତରସ୍ଥେ ଚ ତଥା ପ୍ରଵ୍ରଜିତେ ମୃତେ
ବିଷ, ତାପ ଓ ଏହାଦି ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁ, ଦେହ ମିଶିଯିବା, ଶିଶୁ, ଦେଶାନ୍ତରରେ ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି କିମ୍ବା ସନ୍ନ୍ୟାସୀଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ନିୟମ ଲାଗୁ ହୁଏ।
ସଦ୍ଯଃ ଶୌଚଂ ମନୁଷ୍ଯାଣାଂ ତ୍ର୍ଯହମ୍ ଉକ୍ତମ୍ ଅଶୌଚକମ୍ ସପିଣ୍ଡାନାଂ ସପିଣ୍ଡସ୍ ତୁ ମୃତେ ଽନ୍ଯସ୍ମିନ୍ ମୃତୋ ଯଦି
ମଣିଷମାନେ ପାଇଁ ସତ୍ସଙ୍ଗ ଶୌଚ ତୁରନ୍ତ ହୁଏ; ଅନ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ତିନି ଦିନ ଅଶୌଚ ରହେ। ଏହି ସମୟରେ ଆଉ ଜଣେ ସପିଣ୍ଡ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ, ଅଶୌଚ ନବେ।
ପୂର୍ଵଶୌଚଂ ସମାଖ୍ଯାତଂ କାର୍ଯାସ୍ ତତ୍ର ଦିନକ୍ରିଯାଃ ଏଷ ଏଵ ଵିଧିର୍ ଦୃଷ୍ଟୋ ଜନ୍ମନ୍ଯ୍ ଅପି ହି ସୂତକେ
ପୂର୍ବ ଅଶୌଚ ବିଷୟରେ କହାଯାଇଛି; ସେଇ ସମୟରେ ଦିନକ୍ରମ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ନିୟମ ଜନ୍ମ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଲାଗୁ ହୁଏ।
ସପିଣ୍ଡାନାଂ ସପିଣ୍ଡେଷୁ ଯଥାଵତ୍ ସୋଦକେଷୁ ଚ ପୁତ୍ରେ ଜାତେ ପିତୁଃ ସ୍ନାନଂ ସଚୈଲସ୍ଯ ଵିଧୀଯତେ
ସପିଣ୍ଡ ଓ ସୋଦକମାନେ ପାଇଁ ଯଥାଯଥ ନିୟମ ଅନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ। ପୁଅ ଜନ୍ମ ହେଲେ ବାପା ଜଳ ଓ ପୋଷାକ ସହିତ ସ୍ନାନ କରିବା ଦରକାର।
ତତ୍ରାପି ଯଦି ଵାନ୍ଯସ୍ମିନ୍ନ୍ ଅନୁଯାତସ୍ ତତଃ ପରମ୍ ତତ୍ରାପି ଶୁଦ୍ଧିର୍ ଉଦିତା ପୂର୍ଵଜନ୍ମଵତୋ ଦିନୈଃ
ଏହି ସମୟରେ ଆଉ ଜଣେ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ, ପୂର୍ବ ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଁ ଯେତେ ଦିନ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ହୋଇଛି, ସେଇ ଦିନ ପରେ ଶୁଦ୍ଧି ହୁଏ।
ଦଶଦ୍ଵାଦଶମାସାର୍ଧମାସସଂଖ୍ଯୈର୍ ଦିନୈର୍ ଗତୈଃ ସ୍ଵାଃ ସ୍ଵାଃ କର୍ମକ୍ରିଯାଃ କୁର୍ଯୁଃ ସର୍ଵେ ଵର୍ଣା ଯଥାଵିଧି
ଦଶ, ବାର, କିମ୍ବା ଅର୍ଧମାସ ପରେ ସମସ୍ତ ଜାତି ନିଜ-ନିଜ ନିୟମ ଅନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।
ପ୍ରେତମ୍ ଉଦ୍ଦିଶ୍ଯ କର୍ତଵ୍ଯମ୍ ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟମ୍ ଅତଃ ପରମ୍ ଦାନାନି ଚୈଵ ଦେଯାନି ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯୋ ମନୀଷିଭିଃ
ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟ ପରେ ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଦରକାର; ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ।
ଯଦ୍ ଯଦ୍ ଇଷ୍ଟତମଂ ଲୋକେ ଯଚ୍ ଚାସ୍ଯ ଦଯିତଂ ଗୃହେ ତତ୍ ତଦ୍ ଗୁଣଵତେ ଦେଯଂ ତଦ୍ ଏଵାକ୍ଷଯମ୍ ଇଚ୍ଛତା
ଏହି ସଂସାରରେ ଯାହା ସବୁଠାରୁ ପ୍ରିୟ, ଘରେ ଯାହା ମୃତକଙ୍କୁ ଅତି ଭଲ ଲାଗୁଥିଲା, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଯୋଗ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଦେଲେ ଅକ୍ଷୟ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ।
ପୂର୍ଣୈସ୍ ତୁ ଦିଵସୈଃ ସ୍ପୃଷ୍ଟ୍ଵା ସଲିଲଂ ଵାହନାଯୁଧୈଃ ଦତ୍ତପ୍ରେତୋଦପିଣ୍ଡାଶ୍ ଚ ସର୍ଵେ ଵର୍ଣାଃ କୃତକ୍ରିଯାଃ
ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦିନ ପରେ ଜଳ, ଯାନ, ଅସ୍ତ୍ର ସ୍ପର୍ଶ କରି, ପିତୃପିଣ୍ଡ ଦେଇ, ସମସ୍ତ ଜାତି ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ କରି ଶୁଦ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି।
କୁର୍ଯୁଃ ସମଗ୍ରାଃ ଶୁଚିନଃ ପରତ୍ରେହ ଚ ଭୂତଯେ ଅଧ୍ଯେତଵ୍ଯା ତ୍ରଯୀ ନିତ୍ଯଂ ଭଵିତଵ୍ଯଂ ଵିପଶ୍ଚିତା
ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୁଚିତା ସହ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ, ଏହି ଲୋକ ଓ ପରଲୋକର ଭଲ ପାଇଁ; ତିନି ବେଦ ସଦା ପଢ଼ିବା ଦରକାର, ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଏହିପରି ଆଚରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ଧର୍ମତୋ ଧନମ୍ ଆହାର୍ଯଂ ଯଷ୍ଟଵ୍ଯଂ ଚାପି ଯତ୍ନତଃ ଯେନ ପ୍ରକୁପିତୋ ନାତ୍ମା ଜୁଗୁପ୍ସାମ୍ ଏତି ଭୋ ଦ୍ଵିଜାଃ
ଧର୍ମରେ ଧନ ଅର୍ଜନ କରିବା ଓ ଯଥାଯଥ ଯଜ୍ଞ କରିବା ଦରକାର, ଯେଉଁଠାରେ ଆତ୍ମା ଦୁଷ୍ଟିରେ ପଡ଼ିବା ନାହିଁ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ।
ତତ୍ କର୍ତଵ୍ଯମ୍ ଅଶଙ୍କେନ ଯନ୍ ନ ଗୋପ୍ଯଂ ମହାଜନୈଃ ଏଵମ୍ ଆଚରତୋ ଵିପ୍ରାଃ ପୁରୁଷସ୍ଯ ଗୃହେ ସତଃ
ଯାହା କଥା ମହାନ ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ଲୁଚାଇବା ଦରକାର ନୁହେଁ, ସେଉଁଠି ନିର୍ଭୟ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ; ଏହିପରି ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଆଚରଣ କରନ୍ତୁ।
ଧର୍ମାର୍ଥକାମଂ ସଂପ୍ରାପ୍ଯ ପରତ୍ରେହ ଚ ଶୋଭନମ୍ ଇଦଂ ରହସ୍ଯମ୍ ଆଯୁଷ୍ଯଂ ଧନ୍ଯଂ ବୁଦ୍ଧିଵିଵର୍ଧନମ୍
ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ ଓ କାମ ଉଭୟ ଲୋକରେ ଲାଭ କରି, ଏହି ଗୁପ୍ତ ଜ୍ଞାନ ଶୁଭ, ଆୟୁଦାୟକ, ଧନ୍ୟ ଓ ବୁଦ୍ଧି ବଢ଼ାଇବା।
ସର୍ଵପାପହରଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଶ୍ରୀପୁଷ୍ଟ୍ଯାରୋଗ୍ଯଦଂ ଶିଵମ୍ ଯଶଃକୀର୍ତିପ୍ରଦଂ ନୄଣାଂ ତେଜୋବଲଵିଵର୍ଧନମ୍
ଏହା ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରେ, ପୁଣ୍ୟ ଦେଇଥାଏ, ଶ୍ରୀ, ପୁଷ୍ଟି, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ମଙ୍ଗଳ ଦାୟକ; ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ଯଶ ଓ କୀର୍ତ୍ତି ଦେଇଥାଏ, ତେଜ ଓ ବଳ ବଢ଼ାଏ।
ଅନୁଷ୍ଠେଯଂ ସଦା ପୁଂଭିଃ ସ୍ଵର୍ଗସାଧନମ୍ ଉତ୍ତମମ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣୈଃ କ୍ଷତ୍ରିଯୈର୍ ଵୈଶ୍ଯୈଃ ଶୂଦ୍ରୈଶ୍ ଚ ମୁନିସତ୍ତମାଃ
ପୁରୁଷମାନେ ସଦା ଏହା ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ, ଏହା ସ୍ୱର୍ଗ ପାଇଁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଉପାୟ; ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ଓ ଶୂଦ୍ରମାନେ ଏହିପରି କରିବା ଦରକାର, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଜ୍ଞାତଵ୍ଯଂ ସୁପ୍ରଯତ୍ନେନ ସମ୍ଯକ୍ ଶ୍ରେଯୋଭିକାଙ୍କ୍ଷିଭିଃ ଜ୍ଞାତ୍ଵୈଵ ଯଃ ସଦା କାଲମ୍ ଅନୁଷ୍ଠାନଂ କରୋତି ଵୈ
ଯେଉଁମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଙ୍ଗଳ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି ଜ୍ଞାନକୁ ଭଲ ଭାବେ ଶିଖିବା ଦରକାର; ଏହି ଜାଣି, ଯିଏ ସଦା ଠିକ୍ ସମୟରେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରେ—
ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତଃ ସ୍ଵର୍ଗଲୋକେ ମହୀଯତେ ସାରାତ୍ ସାରତରଂ ଚେଦମ୍ ଆଖ୍ଯାତଂ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ
ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ସ୍ୱର୍ଗରେ ସମ୍ମାନ ପାଏ; ଏହି କଥା ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି କହାଯାଇଛି, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ।
ଶ୍ରୁତିସ୍ମୃତ୍ଯୁଦିତଂ ଧର୍ମଂ ନ ଦେଯଂ ଯସ୍ଯ କସ୍ଯଚିତ୍ ନ ନାସ୍ତିକାଯ ଦାତଵ୍ଯଂ ନ ଦୁଷ୍ଟମତଯେ ଦ୍ଵିଜାଃ ନ ଦାମ୍ଭିକାଯ ମୂର୍ଖାଯ ନ କୁତର୍କପ୍ରଲାପିନେ
ବେଦ ଓ ସ୍ମୃତିରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ ଧର୍ମ କାହାକୁ ସେହିପରି ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଅନାସ୍ତିକ, ଦୁଷ୍ଟ ମନ୍ତି, ଢୋଙ୍ଗୀ, ମୂର୍ଖ କିମ୍ବା ତର୍କ କରି ଭ୍ରମିତ କରୁଥିବାକୁ ଏହା କେବେ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ।
ଶ୍ରୋତୁମ୍ ଇଚ୍ଛାମହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଵର୍ଣଧର୍ମାନ୍ ଵିଶେଷତଃ ଚତୁରାଶ୍ରମଧର୍ମାଂଶ୍ ଚ ଦ୍ଵିଜଵର୍ଯ ବ୍ରଵୀହି ତାନ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆମେ ବିଶେଷ କରି ବର୍ଣ୍ଣମାନଙ୍କର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ବିଷୟରେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ; ଏହା ସହ ଚାରି ଆଶ୍ରମର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ କହନ୍ତୁ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ।
ବ୍ରାହ୍ମଣକ୍ଷତ୍ରିଯଵିଶାଂ ଶୂଦ୍ରାଣାଂ ଚ ଯଥାକ୍ରମମ୍ ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ ସଂଯତା ଭୂତ୍ଵା ଵର୍ଣଧର୍ମାନ୍ ମଯୋଦିତାନ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ଓ ଶୂଦ୍ରଙ୍କର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଯଥାକ୍ରମେ ମୁଁ କହୁଛି; ଆପଣମାନେ ଶାନ୍ତ ହୋଇ ଏହା ଶୁଣନ୍ତୁ।
ଦାନଦଯାତପୋଦେଵଯଜ୍ଞସ୍ଵାଧ୍ଯାଯତତ୍ପରଃ ନିତ୍ଯୋଦକୀ ଭଵେଦ୍ ଵିପ୍ରଃ କୁର୍ଯାଚ୍ ଚାଗ୍ନିପରିଗ୍ରହମ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦାନ, ଦୟା, ତପ, ଦେବପୂଜା ଓ ଅଧ୍ୟୟନରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିବା ଉଚିତ୍; ସେ ସଦା ପାଣି ଧରିଥିବା ଓ ଅଗ୍ନିର ସେବା କରିବା ଉଚିତ୍।
ଵୃତ୍ତ୍ଯର୍ଥଂ ଯାଜଯେତ୍ ତ୍ଵ୍ ଅନ୍ଯାନ୍ ଦ୍ଵିଜାନ୍ ଅଧ୍ଯାପଯେତ୍ ତଥା କୁର୍ଯାତ୍ ପ୍ରତିଗ୍ରହାଦାନଂ ଯଜ୍ଞାର୍ଥଂ ଜ୍ଞାନତୋ ଦ୍ଵିଜାଃ
ଉପାର୍ଜନ ପାଇଁ, ସେ ଅନ୍ୟ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କର ଯଜ୍ଞ କରାଇପାରିବେ, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ପଢ଼ାଇପାରିବେ, ଓ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଉପହାର ଗ୍ରହଣ କରିପାରିବେ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ।
ସର୍ଵଲୋକହିତଂ କୁର୍ଯାନ୍ ନାହିତଂ କସ୍ଯଚିଦ୍ ଦ୍ଵିଜାଃ ମୈତ୍ରୀ ସମସ୍ତସତ୍ତ୍ଵେଷୁ ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯୋତ୍ତମଂ ଧନମ୍
ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ କାମ କରିବା ଉଚିତ୍, କାହାରି କ୍ଷତି କେବେ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ସହିତ ମିତ୍ରତା, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ସର୍ବୋତ୍ତମ ଧନ।
ଗଵି ରତ୍ନେ ଚ ପାରକ୍ଯେ ସମବୁଦ୍ଧିର୍ ଭଵେଦ୍ ଦ୍ଵିଜାଃ ଋତାଵ୍ ଅଭିଗମଃ ପତ୍ନ୍ଯାଂ ଶସ୍ଯତେ ଵାସ୍ଯ ଭୋ ଦ୍ଵିଜାଃ
ଗାଈ, ମଣି ଓ ଅନ୍ୟର ସମ୍ପତି ପ୍ରତି ସମଭାବ ରଖିବା ଉଚିତ୍, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ; ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ ଜନ୍ମଦାତ୍ରୀ ସ୍ତ୍ରୀ ସହ ମିଳନ ସ୍ତୁତିଯୋଗ୍ୟ।
ଦାନାନି ଦଦ୍ଯାଦ୍ ଇଚ୍ଛାତୋ ଦ୍ଵିଜେଭ୍ଯଃ କ୍ଷତ୍ରିଯୋ ଽପି ହି ଯଜେଚ୍ ଚ ଵିଵିଧୈର୍ ଯଜ୍ଞୈର୍ ଅଧୀଯୀତ ଚ ଭୋ ଦ୍ଵିଜାଃ
କ୍ଷତ୍ରିୟ ମଧ୍ୟ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ଦାନ ଦେଇପାରିବେ, ବିଭିନ୍ନ ଯଜ୍ଞ କରିପାରିବେ, ଓ ଅଧ୍ୟୟନ କରିପାରିବେ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ।
ଶସ୍ତ୍ରାଜୀଵୋ ମହୀରକ୍ଷା ପ୍ରଵରା ତସ୍ଯ ଜୀଵିକା ତସ୍ଯାପି ପ୍ରଥମେ କଲ୍ପେ ପୃଥିଵୀପରିପାଲନମ୍
ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି ଓ ଭୂମିକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ତାଙ୍କର ସର୍ବୋତ୍ତମ ଉପାର୍ଜନ ଉପାୟ; ପ୍ରଥମ ଅବସ୍ଥାରେ ଭୂମିର ରକ୍ଷା ସର୍ବପ୍ରଥମ।
ଧରିତ୍ରୀପାଲନେନୈଵ କୃତକୃତ୍ଯା ନରାଧିପାଃ ଭଵନ୍ତି ନୃପତେ ରକ୍ଷା ଯତୋ ଯଜ୍ଞାଦିକର୍ମଣାମ୍
ଭୂମିକୁ ରକ୍ଷା କରି, ରାଜାମାନେ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପୂରଣ କରନ୍ତି; କାରଣ ରାଜାଙ୍କର ରକ୍ଷା ଯଜ୍ଞ ଓ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟର ଆଧାର।
ଦୁଷ୍ଟାନାଂ ଶାସନାଦ୍ ରାଜା ଶିଷ୍ଟାନାଂ ପରିପାଲନାତ୍ ପ୍ରାପ୍ନୋତ୍ଯ୍ ଅଭିମତାଂଲ୍ ଲୋକାନ୍ ଵର୍ଣସଂସ୍ଥାପକୋ ନୃପଃ
ଦୁଷ୍ଟମାନଙ୍କୁ ଶାସନ କରି ଓ ସଜ୍ଜନମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରି, ରାଜା ଆକାଂକ୍ଷିତ ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି; ଯେ ରାଜା ବର୍ଣ୍ଣକୁ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି।