ଯୁଗପଜ୍ ଜଲମ୍ ଅଗ୍ନିଂ ଚ ବିଭୃଯାନ୍ ନ ଵିଚକ୍ଷଣଃ ଗୁରୁଦେଵପିତୄନ୍ ଵିପ୍ରାନ୍ ନ ଚ ପାଦୌ ପ୍ରସାରଯେତ୍
ଯିଏ ବୁଝିବାରେ ଅସମର୍ଥ, ସେ ଏକାସାଥିରେ ଜଳ ଓ ଅଗ୍ନି ଧରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଗୁରୁ, ଦେବତା, ପିତୃ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପ୍ରତି ପାଦ ଦୀଘା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ନାଚକ୍ଷୀତ ଧଯନ୍ତୀଂ ଗାଂ ଜଲଂ ନାଞ୍ଜଲିନା ପିବେତ୍ ଶୌଚକାଲେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ଗୁରୁଷ୍ଵ୍ ଅଲ୍ପେଷୁ ଵା ପୁନଃ ନ ଵିଲମ୍ବେତ ମେଧାଵୀ ନ ମୁଖେନାନଲଂ ଧମେତ୍
ଗାଈ ପିପାସା କରୁଥିବାବେଳେ ତାକୁ ଦେଖିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ହାତ ଜୋଡି ଜଳ ପିଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଶୌଚ କାଳରେ, ବଡ଼ କିମ୍ବା ଛୋଟ ଯେଉଁଠି ହେଉ, ମନେ ରଖିବା ଉଚିତ ଯେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ଦେରି କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ମୁହଁ ଦେଇ ଅଗ୍ନିକୁ ଫୁଙ୍କିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ତତ୍ର ଵିପ୍ରା ନ ଵସ୍ତଵ୍ଯଂ ଯତ୍ର ନାସ୍ତି ଚତୁଷ୍ଟଯମ୍ ଋଣପ୍ରଦାତା ଵୈଦ୍ଯଶ୍ ଚ ଶ୍ରୋତ୍ରିଯଃ ସଜଲା ନଦୀ
ଯେଉଁଠି ଚାରିଟି ଉପସ୍ଥିତ ନାହିଁ—ଋଣ ଦେବା ଲୋକ, ଡାକ୍ତର, ଶ୍ରୁତିଜ୍ଞ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଜଳସମୃଦ୍ଧ ନଦୀ—ସେଠି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବସିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ଜିତଭୃତ୍ଯୋ ନୃପୋ ଯତ୍ର ବଲଵାନ୍ ଧର୍ମତତ୍ପରଃ ତତ୍ର ନିତ୍ଯଂ ଵସେତ୍ ପ୍ରାଜ୍ଞଃ କୁତଃ କୁନୃପତୌ ସୁଖମ୍
ଯେଉଁଠି ରାଜା ନିଜ ସେବକମାନେକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିପାରିଛନ୍ତି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ, ସେଠି ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକ ସଦା ବସିବା ଉଚିତ; ଦୁଷ୍ଟ ରାଜା ତଳେ କେମିତି ସୁଖ ମିଳିବ?
ପୌରାଃ ସୁସଂହତା ଯତ୍ର ସତତଂ ନ୍ଯାଯଵର୍ତିନଃ ଶାନ୍ତାମତ୍ସରିଣୋ ଲୋକାସ୍ ତତ୍ର ଵାସଃ ସୁଖୋଦଯଃ
ଯେଉଁଠି ସହରବାସୀମାନେ ଏକତାରେ ଅଛନ୍ତି, ସଦା ନ୍ୟାୟରେ ଚଲନ୍ତି, ଲୋକମାନେ ଶାନ୍ତ ଓ ଇର୍ଷ୍ୟାରହିତ, ସେଠି ବସିବା ଦ୍ୱାରା ସୁଖ ମିଳେ।
ଯସ୍ମିନ୍ କୃଷୀଵଲା ରାଷ୍ଟ୍ରେ ପ୍ରାଯଶୋ ନାତିମାନିନଃ ଯତ୍ରୌଷଧାନ୍ଯ୍ ଅଶେଷାଣି ଵସେତ୍ ତତ୍ର ଵିଚକ୍ଷଣଃ
ଯେଉଁ ଦେଶର କୃଷକମାନେ ସାଧାରଣତଃ ଅଭିମାନୀ ନୁହନ୍ତି, ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଔଷଧି ଉପଲବ୍ଧ, ସେଠି ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ବସିବା ଉଚିତ।
ତତ୍ର ଵିପ୍ରା ନ ଵସ୍ତଵ୍ଯଂ ଯତ୍ରୈତତ୍ ତ୍ରିତଯଂ ସଦା ଜିଗୀଷୁଃ ପୂର୍ଵଵୈରଶ୍ ଚ ଜନଶ୍ ଚ ସତତୋତ୍ସଵଃ
ଯେଉଁଠି ଏହି ତିନିଟି ସଦା ଥାଏ—ସବୁବେଳେ ଝଗଡ଼ା କରିବା ଲୋକ, ପୁରୁଣା ଶତ୍ରୁତା ଓ ସଦା ଉତ୍ସବରେ ଲାଗିଥିବା ଲୋକ—ସେଠି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବସିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ଵସେନ୍ ନିତ୍ଯଂ ସୁଶୀଲେଷୁ ସହଚାରିଷୁ ପଣ୍ଡିତଃ ଯତ୍ରାପ୍ରଧୃଷ୍ଯୋ ନୃପତିର୍ ଯତ୍ର ସସ୍ଯପ୍ରଦା ମହୀ
ସଦା ଭଲ ଚରିତ୍ରର ସାଥୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ, ଯେଉଁଠି ରାଜା ଅପରାଜେୟ ଓ ଭୂମି ଅଧିକ ଫସଲ ଦେଉଛି, ସେଠି ପଣ୍ଡିତ ଲୋକ ବସିବା ଉଚିତ।
ଇତ୍ଯ୍ ଏତତ୍ କଥିତଂ ଵିପ୍ରା ମଯା ଵୋ ହିତକାମ୍ଯଯା ଅତଃପରଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଭକ୍ଷ୍ଯଭୋଜ୍ଯଵିଧିକ୍ରିଯାମ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ତୁମେମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଏହି କଥା କହିଲି; ଏବେ ଆଗକୁ ଖାଦ୍ୟ ଓ ଭୋଜ୍ୟ ବ୍ୟବହାର ନିୟମ କହିବି।
ଭୋଜ୍ଯମ୍ ଅନ୍ନଂ ପର୍ଯୁଷିତଂ ସ୍ନେହାକ୍ତଂ ଚିରସଂଭୃତମ୍ ଅସ୍ନେହା ଅପି ଗୋଧୂମଯଵଗୋରସଵିକ୍ରିଯାଃ
ଯେଉଁ ଅନ୍ନ ପୁରୁଣା, ତେଲ ଲାଗିଛି, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରଖାଯାଇଛି, ଏବଂ ତେଲ ନଥିବା ଗହୁଁ, ଯବ ଓ ଗାଈର ଦୁଧର ତିଆରି ଖାଦ୍ୟ, ସେଗୁଡ଼ିକ ଭୋଜନ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ।
ଶଶକଃ କଚ୍ଛପୋ ଗୋଧା ଶ୍ଵାଵିନ୍ ମତ୍ସ୍ଯୋ ଽଥ ଶଲ୍ଯକଃ ଭକ୍ଷ୍ଯାଶ୍ ଚୈତେ ତଥା ଵର୍ଜ୍ଯୌ ଗ୍ରାମଶୂକରକୁକ୍କୁଟୌ
ଖରା, କଚ୍ଛପ, ଗୋଧା, କୁକୁର, ମାଛ ଓ ଶଳ୍ୟକ ଖାଇବାଯୋଗ୍ୟ; କିନ୍ତୁ ଗ୍ରାମ ଶୁଅର ଓ ଗାଁ କୁକୁଡ଼ି ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ।
ପିତୃଦେଵାଦିଶେଷଂ ଚ ଶ୍ରାଦ୍ଧେ ବ୍ରାହ୍ମଣକାମ୍ଯଯା ପ୍ରୋକ୍ଷିତଂ ଚୌଷଧାର୍ଥଂ ଚ ଖାଦନ୍ ମାଂସଂ ନ ଦୁଷ୍ଯତି
ପିତୃ, ଦେବତା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ଛିଟାଯାଇଥିବା, କିମ୍ବା ଔଷଧ ପାଇଁ ଦିଆଯାଇଥିବା ମାଂସ ଖାଇଲେ ଦୋଷ ହୁଏ ନାହିଁ।
ଶଙ୍ଖାଶ୍ମସ୍ଵର୍ଣରୂପ୍ଯାଣାଂ ରଜ୍ଜୂନାମ୍ ଅଥ ଵାସସାମ୍ ଶାକମୂଲଫଲାନାଂ ଚ ତଥା ଵିଦଲଚର୍ମଣାମ୍
ଶଂଖ, ପାଥର, ସୁନା, ଚାନ୍ଦି, ଦୋରି, ବସ୍ତ୍ର, ଶାକ, ମୂଳ, ଫଳ ଓ ଚିରା ଚର୍ମ ଏହାମାନେ ପ୍ରକାର ଅନୁଯାୟୀ ପବିତ୍ର କରାଯାଏ।
ମଣିଵସ୍ତ୍ରପ୍ରଵାଲାନାଂ ତଥା ମୁକ୍ତାଫଲସ୍ଯ ଚ ପାତ୍ରାଣାଂ ଚମସାନାଂ ଚ ଅମ୍ବୁନା ଶୌଚମ୍ ଇଷ୍ଯତେ
ମଣି, ବସ୍ତ୍ର, ପଗଡ଼, ମୁକ୍ତା, ପାତ୍ର ଓ ଚମସ ଏହାମାନେ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ହୁଏ।
ତଥାଶ୍ମକାନାଂ ତୋଯେନ ଅଶ୍ମସଂଘର୍ଷଣେନ ଚ ସସ୍ନେହାନାଂ ଚ ପାତ୍ରାଣାଂ ଶୁଦ୍ଧିର୍ ଉଷ୍ଣେନ ଵାରିଣା
ପଥରକୁ ପାଣି ଦେଇ, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ପଥର ସହ ଘସି, ଏବଂ ତେଲ ଲଗାଇଥିବା ପାତ୍ରକୁ ଗରମ ପାଣି ଦେଇ ସଫା କରାଯାଏ।
ଶୂର୍ପାଣାମ୍ ଅଜିନାନାଂ ଚ ମୁଶଲୋଲୂଖଲସ୍ଯ ଚ ସଂହତାନାଂ ଚ ଵସ୍ତ୍ରାଣାଂ ପ୍ରୋକ୍ଷଣାତ୍ ସଂଚଯସ୍ଯ ଚ
ଛାଳି, ଚର୍ମ, ମୁସଳ, ଉଲୁଖଳ ଏବଂ ଘନ୍ତି ମାଟିରେ ଧୋଇବା, ଏବଂ ଧାନ ଦାଣ୍ଡାକୁ ପାଣି ଛିଟିବା ଦ୍ୱାରା ସଫା କରାଯାଏ।
ଵଲ୍କଲାନାମ୍ ଅଶେଷାଣାମ୍ ଅମ୍ବୁମୃଚ୍ଛୌଚମ୍ ଇଷ୍ଯତେ ଆଵିକାନାଂ ସମସ୍ତାନାଂ କେଶାନାଂ ଚୈଵମ୍ ଇଷ୍ଯତେ
ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଛାଳ ଜାକେଟ, ଉଲ ଜିନିଷ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର କେଶକୁ ପାଣି ଓ ମାଟି ଦେଇ ଧୋଇଲେ ପବିତ୍ର ହୁଏ।
ସିଦ୍ଧାର୍ଥକାନାଂ କଲ୍କେନ ତିଲକଲ୍କେନ ଵା ପୁନଃ ଶୋଧନଂ ଚୈଵ ଭଵତି ଉପଘାତଵତାଂ ସଦା
ସିଦ୍ଧାର୍ଥକ ବିଆ, କିମ୍ବା ତିଳ ପିଠାରୁ ତିଆରି ଜିନିଷ ମାନେ ଯଦି ଅପବିତ୍ର ହୋଇଯାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ସେହି ପିଠା ଲଗାଇ ପୁନି ସଫା କରାଯାଏ।
ତଥା କାର୍ପାସିକାନାଂ ଚ ଶୁଦ୍ଧିଃ ସ୍ଯାଜ୍ ଜଲଭସ୍ମନା ଦାରୁଦନ୍ତାସ୍ଥିଶୃଙ୍ଗାଣାଂ ତକ୍ଷଣାଚ୍ ଛୁଦ୍ଧିର୍ ଇଷ୍ଯତେ
କପାସ ଜିନିଷକୁ ଖାର ମିଶା ପାଣି ଦେଇ ସଫା କରାଯାଏ। କାଠ, ଦାନ୍ତ, ଅସ୍ଥି ଓ ଶିଙ୍ଗ ଜିନିଷକୁ ଘସିଲେ ପବିତ୍ର ହୁଏ।
ପୁନଃ ପାକେନ ଭାଣ୍ଡାନାଂ ପାର୍ଥିଵାନାମ୍ ଅମେଧ୍ଯତା ଶୁଦ୍ଧଂ ଭୈକ୍ଷ୍ଯଂ କାରୁହସ୍ତଃ ପଣ୍ଯଂ ଯୋଷିନ୍ମୁଖଂ ତଥା
ମାଟିର ପାତ୍ରକୁ ପୁନି ଆଗୁନିରେ ଜଳାଇ ସଫା କରାଯାଏ। ଭିକ୍ଷାର ଖାଦ୍ୟ, କାମ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ହାତର ସାମଗ୍ରୀ, ଓ ଜଣେ ମହିଳାଙ୍କ ମୁଖରୁ ଆସିଥିବା ଜିନିଷକୁ ଏହିପରି ଭାବରେ ପବିତ୍ର କରାଯାଏ।
ରଥ୍ଯାଗମନଵିଜ୍ଞାନଂ ଦାସଵର୍ଗେଣ ସଂସ୍କୃତମ୍ ପ୍ରାକ୍ପ୍ରଶସ୍ତଂ ଚିରାତୀତମ୍ ଅନେକାନ୍ତରିତଂ ଲଘୁ
ରାସ୍ତାରେ ପଡ଼ିଥିବା, ଦାସମାନେ ଚିହ୍ନିଥିବା, ପୂର୍ବରୁ ପ୍ରଶଂସିତ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଅପଯୋଗରେ ଥିବା, କିମ୍ବା ବହୁ ସମୟ ଅଲଗା ରହିଥିବା ଜିନିଷକୁ ସହଜରେ ପବିତ୍ର କରାଯାଏ।
ଅନ୍ତଃ ପ୍ରଭୂତଂ ବାଲଂ ଚ ଵୃଦ୍ଧାନ୍ତରଵିଚେଷ୍ଟିତମ୍ କର୍ମାନ୍ତାଗାରଶାଲାଶ୍ ଚ ସ୍ତନଦ୍ଵଯଂ ଶୁଚି ସ୍ତ୍ରିଯାଃ
ଘର ଭିତରେ ବହୁବାରି ବ୍ୟବହୃତ, ଶିଶୁ, ବୃଦ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ଛୁଇଁଥିବା, ଚଳାଉଥିବା, କାମ ଘର, ରାନ୍ଧଘର ଏବଂ ଜଣେ ମହିଳାଙ୍କ ଦୁଇ ଷ୍ଟନ୍ ସବୁ ପବିତ୍ର।
ଶୁଚଯଶ୍ ଚ ତଥୈଵାପଃ ସ୍ରଵନ୍ତ୍ଯୋ ଗନ୍ଧଵର୍ଜିତାଃ ଭୂମିର୍ ଵିଶୁଧ୍ଯତେ କାଲାଦ୍ ଦାହମାର୍ଜନଗୋକୁଲୈଃ
ପବିତ୍ର ପାଣି, ବହୁଥିବା ଏବଂ ଗନ୍ଧ ନଥିବା ପାଣି ସଦା ପବିତ୍ର। ମାଟି କିଛି ସମୟ ପରେ, ଆଗୁନିରେ ଜଳି, ବୁହାଇବା କିମ୍ବା ଗାଈ ଚାଲିଲେ ପବିତ୍ର ହୁଏ।
ଲେପାଦ୍ ଉଲ୍ଲେଖନାତ୍ ସେକାଦ୍ ଵେଶ୍ମ ସଂମାର୍ଜନାଦିନା କେଶକୀଟାଵପନ୍ନେ ଚ ଗୋଘ୍ରାତେ ମକ୍ଷିକାନ୍ଵିତେ
ଘରକୁ ଲଗାଇବା, ଘସିବା, ପାଣି ଛିଟିବା, ବୁହାଇବା, କେଶ କିମ୍ବା ପୋକ ପଡ଼ିଲେ, ଗାଈର ଗନ୍ଧ କିମ୍ବା ମକୁଡ଼ି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ରତା ହୁଏ।
ମୃଦମ୍ବୁ ଭସ୍ମ ଚାପ୍ଯ୍ ଅନ୍ନେ ପ୍ରକ୍ଷେପ୍ତଵ୍ଯଂ ଵିଶୁଦ୍ଧଯେ ଔଦୁମ୍ବରାଣାମ୍ ଅମ୍ଲେନ ଵାରିଣା ତ୍ରପୁସୀସଯୋଃ
ଖାଦ୍ୟ ଉପରେ ମାଟି, ପାଣି ଓ ଖାର ଛିଟିଲେ ସଫା ହୁଏ। ଉଦୁମ୍ବର କାଠର ପାତ୍ରକୁ ଟିକିଳା ପାଣି ଦେଇ, ଟିନ୍ ଓ ସିସା ପାତ୍ରକୁ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ସଫା କରାଯାଏ।
ଭସ୍ମାମ୍ବୁଭିଶ୍ ଚ କାଂସ୍ଯାନାଂ ଶୁଦ୍ଧିଃ ପ୍ଲାଵୋ ଦ୍ରଵସ୍ଯ ଚ ଅମେଧ୍ଯାକ୍ତସ୍ଯ ମୃତ୍ତୋଯୈର୍ ଗନ୍ଧାପହରଣେନ ଚ
ଖାର ଓ ପାଣି ଦେଇ କାଂସା ପାତ୍ର ସଫା କରାଯାଏ। ତରଳ ପଦାର୍ଥକୁ ଛାଣିଲେ ପବିତ୍ର ହୁଏ। ମାଟିର ପାତ୍ର ଅପବିତ୍ର ହେଲେ, ପାଣି ଦେଇ ଧୋଇ ଓ ଗନ୍ଧ ହଟାଇଲେ ପବିତ୍ର ହୁଏ।
ଅନ୍ଯେଷାଂ ଚୈଵ ଦ୍ରଵ୍ଯାଣାଂ ଵର୍ଣଗନ୍ଧାଂଶ୍ ଚ ହାରଯେତ୍ ଶୁଚି ମାଂସଂ ତୁ ଚାଣ୍ଡାଲକ୍ରଵ୍ଯାଦୈର୍ ଵିନିପାତିତମ୍
ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଜିନିଷର ରଙ୍ଗ ଓ ଗନ୍ଧ ହଟାଇବା ଉଚିତ। ଚଣ୍ଡାଳ କିମ୍ବା ଶିକାରି ଦ୍ୱାରା ପଡ଼ିଥିବା ମାଂସ ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର।
ରଥ୍ଯାଗତଂ ଚ ତୈଲାଦି ଶୁଚି ଗୋତୃପ୍ତିଦଂ ପଯଃ ରଜୋ ଽଗ୍ନିର୍ ଅଶ୍ଵଗୋଛାଯା ରଶ୍ମଯଃ ପଵନୋ ମହୀ
ରାସ୍ତାରେ ମିଳୁଥିବା ତେଲ ଓ ଏପରି ଜିନିଷ, ଗାଈକୁ ତୃପ୍ତି ଦେଇଥିବା ଦୁଧ, ଧୂଳି, ଅଗ୍ନି, ଘୋଡ଼ାର ଛାୟା, ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ, ପବନ ଓ ମାଟି ପବିତ୍ର।
ଵିପ୍ଲୁଷୋ ମକ୍ଷିକାଦ୍ଯାଶ୍ ଚ ଦୁଷ୍ଟସଙ୍ଗାଦ୍ ଅଦୋଷିଣଃ ଅଜାଶ୍ଵଂ ମୁଖତୋ ମେଧ୍ଯଂ ନ ଗୋର୍ ଵତ୍ସସ୍ଯ ଚାନନମ୍
ମକୁଡ଼ି ଓ ଏପରି ପୋକମାନେ ଅପବିତ୍ର ଜିନିଷ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ ମଧ୍ୟ ନିଜେ ଅପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ। ଛାଗ କିମ୍ବା ଘୋଡ଼ାର ମୁଁହ ପବିତ୍ର, କିନ୍ତୁ ଗାଈର ବଛାର ମୁଁହ ପବିତ୍ର ନୁହେଁ।
ମାତୁଃ ପ୍ରସ୍ରଵଣେ ମେଧ୍ଯଂ ଶକୁନିଃ ଫଲପାତନେ ଆସନଂ ଶଯନଂ ଯାନଂ ତଟୌ ନଦ୍ଯାସ୍ ତୃଣାନି ଚ
ମାଆର ଦୁଧ ବହୁଥିବାବେଳେ ପବିତ୍ର। ପକ୍ଷୀ ଫଳ ପକାଇ ଛାଡ଼ିଲେ ପବିତ୍ର। ଆସନ, ଖଟ, ଯାନ ଓ ନଦୀ ତଟର ଘାସ ପବିତ୍ର।