ଵାଯଵେ ଚ ପ୍ରତିଦିଶଂ ଦିଗ୍ଭ୍ଯଃ ପ୍ରାଚ୍ଯାଦିଷୁ କ୍ରମାତ୍ ବ୍ରହ୍ମଣେ ଚାନ୍ତରିକ୍ଷାଯ ସୂର୍ଯାଯ ଚ ଯଥାକ୍ରମାତ୍
ପୂର୍ବ ଦିଗରୁ ଆରମ୍ଭ କରି କ୍ରମ ଅନୁଯାୟୀ ପ୍ରତି ଦିଗରେ ବାୟୁଙ୍କୁ, ବ୍ରହ୍ମା, ଆକାଶ ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଯଥାକ୍ରମରେ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।
ଵିଶ୍ଵେଭ୍ଯଶ୍ ଚୈଵ ଦେଵେଭ୍ଯୋ ଵିଶ୍ଵଭୂତେଭ୍ଯ ଏଵ ଚ ଉଷସେ ଭୂତପତଯେ ଦଦ୍ଯାଦ୍ ଵୋତ୍ତରତଃ ଶୁଚିଃ
ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ, ଉଷା ଏବଂ ପ୍ରାଣୀପତିଙ୍କୁ ଶୁଚି ହୋଇ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।
ସ୍ଵଧା ଚ ନମ ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ପିତୃଭ୍ଯଶ୍ ଚୈଵ ଦକ୍ଷିଣେ କୃତ୍ଵାପସଵ୍ଯଂ ଵାଯଵ୍ଯାଂ ଯକ୍ଷ୍ମୈତତ୍ ତୈତି ସଂଵଦନ୍
‘ସ୍ୱଧା’ ଏବଂ ‘ନମଃ’ ବୋଲି କହି, ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ; ଏବଂ ବାୟବ୍ୟ ଦିଗରେ ବାମ ହାତର ଚିହ୍ନ କରି, ‘ଯକ୍ଷ୍ମ ଏତତ୍’ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଦରକାର।
ଅନ୍ନାଵଶେଷମିଶ୍ରଂ ଵୈ ତୋଯଂ ଦଦ୍ଯାଦ୍ ଯଥାଵିଧି ଦେଵାନାଂ ଚ ତତଃ କୁର୍ଯାଦ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ନମସ୍କ୍ରିଯାମ୍
ଯଥାବିଧି ଅନୁଯାୟୀ ଅନ୍ନ ଅବଶିଷ୍ଟ ମିଶ୍ରିତ ପାଣି ଦେବତାଙ୍କୁ ଦେବା ପରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ।
ଅଙ୍ଗୁଷ୍ଠୋତ୍ତରତୋ ରେଖା ପାଣେର୍ ଯା ଦକ୍ଷିଣସ୍ଯ ଚ ଏତଦ୍ ବ୍ରାହ୍ମମ୍ ଇତି ଖ୍ଯାତଂ ତୀର୍ଥମ୍ ଆଚମନାଯ ଵୈ
ଡାହାଣ ହାତର ଅଙ୍ଗୁଠି ଉପରେ ଯେଉଁ ରେଖା ଅଛି, ତାହାକୁ ‘ବ୍ରହ୍ମ ତୀର୍ଥ’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏହା ଆଚମନ ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ।
ତର୍ଜନ୍ଯଙ୍ଗୁଷ୍ଠଯୋର୍ ଅନ୍ତଃ ପିତ୍ର୍ଯଂ ତୀର୍ଥମ୍ ଉଦାହୃତମ୍ ପିତୄଣାଂ ତେନ ତୋଯାନି ଦଦ୍ଯାନ୍ ନାନ୍ଦୀମୁଖାଦ୍ ଋତେ
ତର୍ଜନୀ ଓ ଅଙ୍ଗୁଠି ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ସ୍ଥାନ ଅଛି, ତାହାକୁ ‘ପିତୃୟ ତୀର୍ଥ’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏହା ଦ୍ୱାରା ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ପାଣି ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ, କିନ୍ତୁ ନାନ୍ଦୀମୁଖ କ୍ରିୟା ବ୍ୟତୀତ।
ଅଙ୍ଗୁଲ୍ଯଗ୍ରେ ତଥା ଦୈଵଂ ତେନ ଦିଵ୍ଯକ୍ରିଯାଵିଧିଃ ତୀର୍ଥଂ କନିଷ୍ଠିକାମୂଲେ କାଯଂ ତତ୍ର ପ୍ରଜାପତେଃ
ଆଂଠିର ଆଗ ଛୋଟ ଅଂଶରେ ଦିବ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯାଏ; କନିଷ୍ଠିକା ଆଉ ତଳ ଅଂଶରେ ପବିତ୍ର ଜଳ ଧରାଯାଏ; ସେଠି ଦେହକୁ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ।
ଏଵମ୍ ଏଭିଃ ସଦା ତୀର୍ଥୈର୍ ଵିଧାନଂ ପିତୃଭିଃ ସହ ସଦା କାର୍ଯାଣି କୁର୍ଵୀତ ନାନ୍ଯତୀର୍ଥଃ କଦାଚନ
ଏଭଳି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥଜଳ ସହିତ ପିତୃମାନେ ସହ ନିତ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ; ଅନ୍ୟ କୌଣସି ତୀର୍ଥଜଳ କେବେ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ବ୍ରାହ୍ମେଣାଚମନଂ ଶସ୍ତଂ ପୈତ୍ର୍ଯଂ ପିତ୍ର୍ଯେଣ ସର୍ଵଦା ଦେଵତୀର୍ଥେନ ଦେଵାନାଂ ପ୍ରାଜାପତ୍ଯଂ ଜିତେନ ଚ
ବ୍ରହ୍ମ ତୀର୍ଥ ଆଚମନ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ; ପିତୃ ତୀର୍ଥ ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ; ଦେବ ତୀର୍ଥ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ; ପ୍ରଜାପତ୍ୟ ତୀର୍ଥ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ।
ନାନ୍ଦୀମୁଖାନାଂ କୁର୍ଵୀତ ପ୍ରାଜ୍ଞଃ ପିଣ୍ଡୋଦକକ୍ରିଯାମ୍ ପ୍ରାଜାପତ୍ଯେନ ତୀର୍ଥେନ ଯଚ୍ ଚ କିଂଚିତ୍ ପ୍ରଜାପତେଃ
ନନ୍ଦୀମୁଖ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ପିଣ୍ଡ ଓ ଜଳ ଦେବା କାର୍ଯ୍ୟରେ, ଏବଂ ପ୍ରଜାପତି ସମ୍ପର୍କିତ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରଜାପତ୍ୟ ତୀର୍ଥ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଜ୍ଞାନୀଙ୍କର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ।
ଯୁଗପଜ୍ ଜଲମ୍ ଅଗ୍ନିଂ ଚ ବିଭୃଯାନ୍ ନ ଵିଚକ୍ଷଣଃ ଗୁରୁଦେଵପିତୄନ୍ ଵିପ୍ରାନ୍ ନ ଚ ପାଦୌ ପ୍ରସାରଯେତ୍
ଯିଏ ବୁଝିବାରେ ଅସମର୍ଥ, ସେ ଏକାସାଥିରେ ଜଳ ଓ ଅଗ୍ନି ଧରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଗୁରୁ, ଦେବତା, ପିତୃ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପ୍ରତି ପାଦ ଦୀଘା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ନାଚକ୍ଷୀତ ଧଯନ୍ତୀଂ ଗାଂ ଜଲଂ ନାଞ୍ଜଲିନା ପିବେତ୍ ଶୌଚକାଲେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ଗୁରୁଷ୍ଵ୍ ଅଲ୍ପେଷୁ ଵା ପୁନଃ ନ ଵିଲମ୍ବେତ ମେଧାଵୀ ନ ମୁଖେନାନଲଂ ଧମେତ୍
ଗାଈ ପିପାସା କରୁଥିବାବେଳେ ତାକୁ ଦେଖିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ହାତ ଜୋଡି ଜଳ ପିଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଶୌଚ କାଳରେ, ବଡ଼ କିମ୍ବା ଛୋଟ ଯେଉଁଠି ହେଉ, ମନେ ରଖିବା ଉଚିତ ଯେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ଦେରି କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ମୁହଁ ଦେଇ ଅଗ୍ନିକୁ ଫୁଙ୍କିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ତତ୍ର ଵିପ୍ରା ନ ଵସ୍ତଵ୍ଯଂ ଯତ୍ର ନାସ୍ତି ଚତୁଷ୍ଟଯମ୍ ଋଣପ୍ରଦାତା ଵୈଦ୍ଯଶ୍ ଚ ଶ୍ରୋତ୍ରିଯଃ ସଜଲା ନଦୀ
ଯେଉଁଠି ଚାରିଟି ଉପସ୍ଥିତ ନାହିଁ—ଋଣ ଦେବା ଲୋକ, ଡାକ୍ତର, ଶ୍ରୁତିଜ୍ଞ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଜଳସମୃଦ୍ଧ ନଦୀ—ସେଠି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବସିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ଜିତଭୃତ୍ଯୋ ନୃପୋ ଯତ୍ର ବଲଵାନ୍ ଧର୍ମତତ୍ପରଃ ତତ୍ର ନିତ୍ଯଂ ଵସେତ୍ ପ୍ରାଜ୍ଞଃ କୁତଃ କୁନୃପତୌ ସୁଖମ୍
ଯେଉଁଠି ରାଜା ନିଜ ସେବକମାନେକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିପାରିଛନ୍ତି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ, ସେଠି ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକ ସଦା ବସିବା ଉଚିତ; ଦୁଷ୍ଟ ରାଜା ତଳେ କେମିତି ସୁଖ ମିଳିବ?
ପୌରାଃ ସୁସଂହତା ଯତ୍ର ସତତଂ ନ୍ଯାଯଵର୍ତିନଃ ଶାନ୍ତାମତ୍ସରିଣୋ ଲୋକାସ୍ ତତ୍ର ଵାସଃ ସୁଖୋଦଯଃ
ଯେଉଁଠି ସହରବାସୀମାନେ ଏକତାରେ ଅଛନ୍ତି, ସଦା ନ୍ୟାୟରେ ଚଲନ୍ତି, ଲୋକମାନେ ଶାନ୍ତ ଓ ଇର୍ଷ୍ୟାରହିତ, ସେଠି ବସିବା ଦ୍ୱାରା ସୁଖ ମିଳେ।
ଯସ୍ମିନ୍ କୃଷୀଵଲା ରାଷ୍ଟ୍ରେ ପ୍ରାଯଶୋ ନାତିମାନିନଃ ଯତ୍ରୌଷଧାନ୍ଯ୍ ଅଶେଷାଣି ଵସେତ୍ ତତ୍ର ଵିଚକ୍ଷଣଃ
ଯେଉଁ ଦେଶର କୃଷକମାନେ ସାଧାରଣତଃ ଅଭିମାନୀ ନୁହନ୍ତି, ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଔଷଧି ଉପଲବ୍ଧ, ସେଠି ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ବସିବା ଉଚିତ।
ତତ୍ର ଵିପ୍ରା ନ ଵସ୍ତଵ୍ଯଂ ଯତ୍ରୈତତ୍ ତ୍ରିତଯଂ ସଦା ଜିଗୀଷୁଃ ପୂର୍ଵଵୈରଶ୍ ଚ ଜନଶ୍ ଚ ସତତୋତ୍ସଵଃ
ଯେଉଁଠି ଏହି ତିନିଟି ସଦା ଥାଏ—ସବୁବେଳେ ଝଗଡ଼ା କରିବା ଲୋକ, ପୁରୁଣା ଶତ୍ରୁତା ଓ ସଦା ଉତ୍ସବରେ ଲାଗିଥିବା ଲୋକ—ସେଠି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବସିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ଵସେନ୍ ନିତ୍ଯଂ ସୁଶୀଲେଷୁ ସହଚାରିଷୁ ପଣ୍ଡିତଃ ଯତ୍ରାପ୍ରଧୃଷ୍ଯୋ ନୃପତିର୍ ଯତ୍ର ସସ୍ଯପ୍ରଦା ମହୀ
ସଦା ଭଲ ଚରିତ୍ରର ସାଥୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ, ଯେଉଁଠି ରାଜା ଅପରାଜେୟ ଓ ଭୂମି ଅଧିକ ଫସଲ ଦେଉଛି, ସେଠି ପଣ୍ଡିତ ଲୋକ ବସିବା ଉଚିତ।
ଇତ୍ଯ୍ ଏତତ୍ କଥିତଂ ଵିପ୍ରା ମଯା ଵୋ ହିତକାମ୍ଯଯା ଅତଃପରଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଭକ୍ଷ୍ଯଭୋଜ୍ଯଵିଧିକ୍ରିଯାମ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ତୁମେମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଏହି କଥା କହିଲି; ଏବେ ଆଗକୁ ଖାଦ୍ୟ ଓ ଭୋଜ୍ୟ ବ୍ୟବହାର ନିୟମ କହିବି।
ଭୋଜ୍ଯମ୍ ଅନ୍ନଂ ପର୍ଯୁଷିତଂ ସ୍ନେହାକ୍ତଂ ଚିରସଂଭୃତମ୍ ଅସ୍ନେହା ଅପି ଗୋଧୂମଯଵଗୋରସଵିକ୍ରିଯାଃ
ଯେଉଁ ଅନ୍ନ ପୁରୁଣା, ତେଲ ଲାଗିଛି, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରଖାଯାଇଛି, ଏବଂ ତେଲ ନଥିବା ଗହୁଁ, ଯବ ଓ ଗାଈର ଦୁଧର ତିଆରି ଖାଦ୍ୟ, ସେଗୁଡ଼ିକ ଭୋଜନ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ।
ଶଶକଃ କଚ୍ଛପୋ ଗୋଧା ଶ୍ଵାଵିନ୍ ମତ୍ସ୍ଯୋ ଽଥ ଶଲ୍ଯକଃ ଭକ୍ଷ୍ଯାଶ୍ ଚୈତେ ତଥା ଵର୍ଜ୍ଯୌ ଗ୍ରାମଶୂକରକୁକ୍କୁଟୌ
ଖରା, କଚ୍ଛପ, ଗୋଧା, କୁକୁର, ମାଛ ଓ ଶଳ୍ୟକ ଖାଇବାଯୋଗ୍ୟ; କିନ୍ତୁ ଗ୍ରାମ ଶୁଅର ଓ ଗାଁ କୁକୁଡ଼ି ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ।
ପିତୃଦେଵାଦିଶେଷଂ ଚ ଶ୍ରାଦ୍ଧେ ବ୍ରାହ୍ମଣକାମ୍ଯଯା ପ୍ରୋକ୍ଷିତଂ ଚୌଷଧାର୍ଥଂ ଚ ଖାଦନ୍ ମାଂସଂ ନ ଦୁଷ୍ଯତି
ପିତୃ, ଦେବତା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ଛିଟାଯାଇଥିବା, କିମ୍ବା ଔଷଧ ପାଇଁ ଦିଆଯାଇଥିବା ମାଂସ ଖାଇଲେ ଦୋଷ ହୁଏ ନାହିଁ।
ଶଙ୍ଖାଶ୍ମସ୍ଵର୍ଣରୂପ୍ଯାଣାଂ ରଜ୍ଜୂନାମ୍ ଅଥ ଵାସସାମ୍ ଶାକମୂଲଫଲାନାଂ ଚ ତଥା ଵିଦଲଚର୍ମଣାମ୍
ଶଂଖ, ପାଥର, ସୁନା, ଚାନ୍ଦି, ଦୋରି, ବସ୍ତ୍ର, ଶାକ, ମୂଳ, ଫଳ ଓ ଚିରା ଚର୍ମ ଏହାମାନେ ପ୍ରକାର ଅନୁଯାୟୀ ପବିତ୍ର କରାଯାଏ।
ମଣିଵସ୍ତ୍ରପ୍ରଵାଲାନାଂ ତଥା ମୁକ୍ତାଫଲସ୍ଯ ଚ ପାତ୍ରାଣାଂ ଚମସାନାଂ ଚ ଅମ୍ବୁନା ଶୌଚମ୍ ଇଷ୍ଯତେ
ମଣି, ବସ୍ତ୍ର, ପଗଡ଼, ମୁକ୍ତା, ପାତ୍ର ଓ ଚମସ ଏହାମାନେ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ହୁଏ।
ତଥାଶ୍ମକାନାଂ ତୋଯେନ ଅଶ୍ମସଂଘର୍ଷଣେନ ଚ ସସ୍ନେହାନାଂ ଚ ପାତ୍ରାଣାଂ ଶୁଦ୍ଧିର୍ ଉଷ୍ଣେନ ଵାରିଣା
ପଥରକୁ ପାଣି ଦେଇ, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ପଥର ସହ ଘସି, ଏବଂ ତେଲ ଲଗାଇଥିବା ପାତ୍ରକୁ ଗରମ ପାଣି ଦେଇ ସଫା କରାଯାଏ।
ଶୂର୍ପାଣାମ୍ ଅଜିନାନାଂ ଚ ମୁଶଲୋଲୂଖଲସ୍ଯ ଚ ସଂହତାନାଂ ଚ ଵସ୍ତ୍ରାଣାଂ ପ୍ରୋକ୍ଷଣାତ୍ ସଂଚଯସ୍ଯ ଚ
ଛାଳି, ଚର୍ମ, ମୁସଳ, ଉଲୁଖଳ ଏବଂ ଘନ୍ତି ମାଟିରେ ଧୋଇବା, ଏବଂ ଧାନ ଦାଣ୍ଡାକୁ ପାଣି ଛିଟିବା ଦ୍ୱାରା ସଫା କରାଯାଏ।
ଵଲ୍କଲାନାମ୍ ଅଶେଷାଣାମ୍ ଅମ୍ବୁମୃଚ୍ଛୌଚମ୍ ଇଷ୍ଯତେ ଆଵିକାନାଂ ସମସ୍ତାନାଂ କେଶାନାଂ ଚୈଵମ୍ ଇଷ୍ଯତେ
ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଛାଳ ଜାକେଟ, ଉଲ ଜିନିଷ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର କେଶକୁ ପାଣି ଓ ମାଟି ଦେଇ ଧୋଇଲେ ପବିତ୍ର ହୁଏ।
ସିଦ୍ଧାର୍ଥକାନାଂ କଲ୍କେନ ତିଲକଲ୍କେନ ଵା ପୁନଃ ଶୋଧନଂ ଚୈଵ ଭଵତି ଉପଘାତଵତାଂ ସଦା
ସିଦ୍ଧାର୍ଥକ ବିଆ, କିମ୍ବା ତିଳ ପିଠାରୁ ତିଆରି ଜିନିଷ ମାନେ ଯଦି ଅପବିତ୍ର ହୋଇଯାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ସେହି ପିଠା ଲଗାଇ ପୁନି ସଫା କରାଯାଏ।
ତଥା କାର୍ପାସିକାନାଂ ଚ ଶୁଦ୍ଧିଃ ସ୍ଯାଜ୍ ଜଲଭସ୍ମନା ଦାରୁଦନ୍ତାସ୍ଥିଶୃଙ୍ଗାଣାଂ ତକ୍ଷଣାଚ୍ ଛୁଦ୍ଧିର୍ ଇଷ୍ଯତେ
କପାସ ଜିନିଷକୁ ଖାର ମିଶା ପାଣି ଦେଇ ସଫା କରାଯାଏ। କାଠ, ଦାନ୍ତ, ଅସ୍ଥି ଓ ଶିଙ୍ଗ ଜିନିଷକୁ ଘସିଲେ ପବିତ୍ର ହୁଏ।
ପୁନଃ ପାକେନ ଭାଣ୍ଡାନାଂ ପାର୍ଥିଵାନାମ୍ ଅମେଧ୍ଯତା ଶୁଦ୍ଧଂ ଭୈକ୍ଷ୍ଯଂ କାରୁହସ୍ତଃ ପଣ୍ଯଂ ଯୋଷିନ୍ମୁଖଂ ତଥା
ମାଟିର ପାତ୍ରକୁ ପୁନି ଆଗୁନିରେ ଜଳାଇ ସଫା କରାଯାଏ। ଭିକ୍ଷାର ଖାଦ୍ୟ, କାମ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ହାତର ସାମଗ୍ରୀ, ଓ ଜଣେ ମହିଳାଙ୍କ ମୁଖରୁ ଆସିଥିବା ଜିନିଷକୁ ଏହିପରି ଭାବରେ ପବିତ୍ର କରାଯାଏ।