ଭୀମୋ ଵିଦର୍ଭସ୍ଯ ସୁତଃ କୁନ୍ତିସ୍ ତସ୍ଯାତ୍ମଜୋ ଽଭଵତ୍ କୁନ୍ତେର୍ ଧୃଷ୍ଟଃ ସୁତୋ ଜଜ୍ଞେ ରଣଧୃଷ୍ଟଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍
ବିଦର୍ଭଙ୍କର ପୁଅ ଭୀମ ଥିଲେ । ଭୀମଙ୍କର ପୁଅ କୁନ୍ତି ହେଲେ । କୁନ୍ତିଙ୍କୁ ଧୃଷ୍ଟ ପୁଅ ହେଲେ, ଯିଏ ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରଶିଂସିତ ଥିଲେ ।
ଧୃଷ୍ଟସ୍ଯ ଜଜ୍ଞିରେ ଶୂରାସ୍ ତ୍ରଯଃ ପରମଧାର୍ମିକାଃ ଆଵନ୍ତଶ୍ ଚ ଦଶାର୍ହଶ୍ ଚ ବଲୀ ଵିଷହରଶ୍ ଚ ସଃ
ଧୃଷ୍ଟଙ୍କୁ ତିନିଟି ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ସେମାନେ ଅତି ଧାର୍ମିକ ଓ ଶୂର । ଆବନ୍ତ, ଦଶାର୍ହ ଓ ବଳୀ ବିଷହର ତାଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ।
ଦଶାର୍ହସ୍ଯ ସୁତୋ ଵ୍ଯୋମା ଵ୍ଯୋମ୍ନୋ ଜୀମୂତ ଉଚ୍ଯତେ ଜୀମୂତପୁତ୍ରୋ ଵିକୃତିସ୍ ତସ୍ଯ ଭୀମରଥଃ ସ୍ମୃତଃ
ଦଶାର୍ହଙ୍କର ପୁଅ ବ୍ୟୋମା ଥିଲେ । ବ୍ୟୋମାଙ୍କର ପୁଅ ଜୀମୂତ । ଜୀମୂତଙ୍କର ପୁଅ ବିକୃତି, ଏବଂ ବିକୃତିଙ୍କର ପୁଅ ଭୀମରଥ ନାମରେ ପରିଚିତ ।
ଅଥ ଭୀମରଥସ୍ଯାସୀତ୍ ପୁତ୍ରୋ ନଵରଥସ୍ ତଥା ତସ୍ଯ ଚାସୀଦ୍ ଦଶରଥଃ ଶକୁନିସ୍ ତସ୍ଯ ଚାତ୍ମଜଃ
ଭୀମରଥଙ୍କର ପୁଅ ନବରଥ ଥିଲେ । ନବରଥଙ୍କର ପୁଅ ଦଶରଥ, ଦଶରଥଙ୍କର ପୁଅ ଶକୁନି ।
ତସ୍ମାତ୍ କରମ୍ଭଃ କାରମ୍ଭିର୍ ଦେଵରାତୋ ଽଭଵନ୍ ନୃପଃ ଦେଵକ୍ଷତ୍ରୋ ଽଭଵତ୍ ତସ୍ଯ ଵୃଦ୍ଧକ୍ଷତ୍ରୋ ମହାଯଶାଃ
ତାଙ୍କୁ କରମ୍ଭ ଜନ୍ମ ଦେଲେ । କରମ୍ଭଙ୍କର ପୁଅ ଦେବରାତ, ଏକ ରାଜା । ଦେବରାତଙ୍କର ପୁଅ ଦେବକ୍ଷତ୍ର, ଦେବକ୍ଷତ୍ରଙ୍କର ପୁଅ ବୃଦ୍ଧକ୍ଷତ୍ର, ଯିଏ ମହାଶ୍ରେଷ୍ଠ ଥିଲେ ।
ଦେଵଗର୍ଭସମୋ ଜଜ୍ଞେ ଦେଵକ୍ଷତ୍ରସ୍ଯ ନନ୍ଦନଃ ମଧୂନାଂ ଵଂଶକୃଦ୍ ରାଜା ମଧୁର୍ ମଧୁରଵାଗ୍ ଅପି
ଦେବକ୍ଷତ୍ରଙ୍କର ପୁଅ ଦେବଗର୍ଭ ସମାନ ମଧୁର ଥିଲେ । ସେ ମଧୁ ଗୋତ୍ରର ରାଜା ଏବଂ ତାଙ୍କର କଥା ମଧୁର ଥିଲା ।
ମଧୋର୍ ଜଜ୍ଞେ ଽଥ ଵୈଦର୍ଭ୍ଯାଂ ପୁରୁଦ୍ଵାନ୍ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ ଐକ୍ଷ୍ଵାକୀ ଚାଭଵଦ୍ ଭାର୍ଯା ମଧୋସ୍ ତସ୍ଯାଂ ଵ୍ଯଜାଯତ
ମଧୁର ଓ ବୈଦର୍ଭୀ ମହିଳାଠାରୁ ପୁରୁଦ୍ବନ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯିଏ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ । ମଧୁରଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଏକ ଐକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ଥିଲେ ଏବଂ ସେ ତାଙ୍କୁ ପୁଅ ଦେଲେ ।
ସତ୍ଵାନ୍ ସର୍ଵଗୁଣୋପେତଃ ସାତ୍ଵତା କୀର୍ତିଵର୍ଧନଃ ଇମାଂ ଵିସୃଷ୍ଟିଂ ଵିଜ୍ଞାଯ ଜ୍ଯାମଘସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ ଯୁଜ୍ଯତେ ପରମପ୍ରୀତ୍ଯା ପ୍ରଜାଵାଂଶ୍ ଚ ଭଵେତ୍ ସଦା
ସତ୍ବାନ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଭରିପୁର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ, ସାତ୍ବତଙ୍କର କୀର୍ତି ବଢ଼ାଇଲେ । ମହାତ୍ମା ଜ୍ୟାମଘଙ୍କର ଏହି ସୃଷ୍ଟିକୁ ଜାଣି, ମହାପ୍ରୀତିରେ ଏକତା ହେବା ଉଚିତ ଏବଂ ସଦା ସନ୍ତାନର ଆଶୀର୍ବାଦ ମିଳିବ ।
ସତ୍ଵତଃ ସତ୍ତ୍ଵସଂପନ୍ନାନ୍ କୌଶଲ୍ଯା ସୁଷୁଵେ ସୁତାନ୍ ଭାଗିନଂ ଭଜମାନଂ ଚ ଦିଵ୍ଯଂ ଦେଵାଵୃଧଂ ନୃପମ୍
ସାତ୍ବତଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା କୌଶଳ୍ୟା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁଣରେ ଭରିପୁର୍ଣ୍ଣ ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେଲେ—ଭାଗିନ, ଭଜମାନ, ଦିବ୍ୟ ଦେବାବୃଦ୍ଧ ଓ ଏକ ରାଜା ।
ଅନ୍ଧକଂ ଚ ମହାବାହୁଂ ଵୃଷ୍ଣିଂ ଚ ଯଦୁନନ୍ଦନମ୍ ତେଷାଂ ଵିସର୍ଗାଶ୍ ଚତ୍ଵାରୋ ଵିସ୍ତରେଣେହ କୀର୍ତିତାଃ
ଅନ୍ଧକ, ଯିଏ ମହାବାହୁ ଥିଲେ, ଏବଂ ବୃଷ୍ଣି, ଯଦୁଙ୍କର ଆନନ୍ଦ, ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମ ନେଲେ । ସେମାନଙ୍କର ଚାରିଟି ବଂଶ ଏଠାରେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ନିତ ।
ଭଜମାନସ୍ଯ ସୃଞ୍ଜଯ୍ଯୌ ବାହ୍ଯକାଥୋପବାହ୍ଯକା ଆସ୍ତାଂ ଭାର୍ଯେ ତଯୋସ୍ ତସ୍ମାଜ୍ ଜଜ୍ଞିରେ ବହଵଃ ସୁତାଃ
ଭଜମାନଙ୍କର ଦୁଇଟି ଭାର୍ଯ୍ୟା ଥିଲେ—ସୃଞ୍ଜୟୀ ଓ ବାହ୍ୟକା, ଏବଂ ଉପବାହ୍ୟକା । ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ଅନେକ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ ।
କ୍ରିମିଶ୍ ଚ କ୍ରମଣଶ୍ ଚୈଵ ଧୃଷ୍ଟଃ ଶୂରଃ ପୁରଂଜଯଃ ଏତେ ବାହ୍ଯକସୃଞ୍ଜଯ୍ଯାଂ ଭଜମାନାଦ୍ ଵିଜଜ୍ଞିରେ
କ୍ରିମି, କ୍ରମଣ, ଧୃଷ୍ଟ, ଶୂର ଓ ପୁରଂଜୟ—ଏହି ପୁଅମାନେ ଭଜମାନ ଓ ବାହ୍ୟକା-ସୃଞ୍ଜୟୀଠାରୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ ।
ଆଯୁତାଜିତ୍ ସହସ୍ରାଜିଚ୍ ଛତାଜିତ୍ ତ୍ଵ୍ ଅଥ ଦାସକଃ ଉପବାହ୍ଯକସୃଞ୍ଜଯ୍ଯାଂ ଭଜମାନାଦ୍ ଵିଜଜ୍ଞିରେ
ଆୟୁତାଜିତ, ସହସ୍ରାଜିତ, ଶତାଜିତ ଓ ଦାସକ—ଏହି ପୁଅମାନେ ଭଜମାନ ଓ ଉପବାହ୍ୟକା-ସୃଞ୍ଜୟୀଠାରୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ ।
ଯଜ୍ଵା ଦେଵାଵୃଧୋ ରାଜା ଚଚାର ଵିପୁଲଂ ତପଃ ପୁତ୍ରଃ ସର୍ଵଗୁଣୋପେତୋ ମମ ସ୍ଯାଦ୍ ଇତି ନିଶ୍ଚିତଃ
ଦେବାବୃଦ୍ଧ ରାଜା ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ, ବଡ଼ ତାପସ୍ୟା କରିଥିଲେ । ସେ ନିଶ୍ଚୟ କରିଥିଲେ ଯେ ତାଙ୍କର ପୁଅ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଭରିପୁର୍ଣ୍ଣ ହେବ ।
ସଂଯୁଜ୍ଯମାନସ୍ ତପସା ପର୍ଣାଶାଯା ଜଲଂ ସ୍ପୃଶନ୍ ସଦୋପସ୍ପୃଶତସ୍ ତସ୍ଯ ଚକାର ପ୍ରିଯମ୍ ଆପଗା
ତାପସ୍ୟାରେ ଲିନ ହୋଇ, ପତ୍ର ଖାଇ ଓ ଜଳ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ସେ ସଦା ଶୁଦ୍ଧ ରହିଥିଲେ । ନଦୀ ତାଙ୍କୁ ସଦା ପ୍ରସନ୍ନ କରୁଥିଲା ।
ଚିନ୍ତଯାଭିପରୀତା ସା ନ ଜଗାମୈଵ ନିଶ୍ଚଯମ୍ କଲ୍ଯାଣତ୍ଵାନ୍ ନରପତେସ୍ ତସ୍ଯ ସା ନିମ୍ନଗୋତ୍ତମା
ଚିନ୍ତାରେ ଭରି ନଦୀ ନିଶ୍ଚୟ କରିପାରିଲେନି । ତାଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠତାରୁ, ନଦୀ ରାଜାଙ୍କୁ ଭଲ ପାଇଥିଲା ।
ନାଧ୍ଯଗଚ୍ଛତ୍ ତୁ ତାଂ ନାରୀଂ ଯସ୍ଯାମ୍ ଏଵଂଵିଧଃ ସୁତଃ ଭଵେତ୍ ତସ୍ମାତ୍ ସ୍ଵଯଂ ଗତ୍ଵା ଭଵାମ୍ଯ୍ ଅସ୍ଯ ସହାନୁଗା
ସେଠାରେ ଏମିତି ଜଣେ ଜନନୀ ମିଳିଲେ ନାହିଁ, ଯାହାଠାରୁ ଏପରି ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେବ। ତେଣୁ ମୁଁ ନିଜେ ଯାଇ, ତାଙ୍କ ସହଯାତ୍ରିଣୀ ହେବି।
ଅଥ ଭୂତ୍ଵା କୁମାରୀ ସା ବିଭ୍ରତୀ ପରମଂ ଵପୁଃ ଵରଯାମ୍ ଆସ ନୃପତିଂ ତାମ୍ ଇଯେଷ ଚ ସ ପ୍ରଭୁଃ
ତାପରେ ସେ ଅତି ଶୋଭାମୟୀ କୁମାରୀ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ରାଜାଙ୍କୁ ବରିଲେ। ସେ ପ୍ରଭୁ ମଧ୍ୟ ସେଉଠାରେ ଆକାଂକ୍ଷା କଲେ।
ତସ୍ଯାମ୍ ଆଧତ୍ତ ଗର୍ଭଂ ସ ତେଜସ୍ଵିନମ୍ ଉଦାରଧୀଃ ଅଥ ସା ଦଶମେ ମାସି ସୁଷୁଵେ ସରିତାଂ ଵରା
ସେ ମହାନ୍ତ ଚିତ୍ତବାନ୍ ତାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଏକ ତେଜସ୍ବୀ ଶିଶୁ ରଖିଲେ। ପରେ, ଦଶମ ମାସରେ, ସେ ନଦୀମାନ୍ୟା ଶ୍ରେଷ୍ଠା ଶିଶୁକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।
ପୁତ୍ରଂ ସର୍ଵଗୁଣୋପେତଂ ବଭ୍ରୁଂ ଦେଵାଵୃଧଂ ଦ୍ଵିଜାଃ ଅତ୍ର ଵଂଶେ ପୁରାଣଜ୍ଞା ଗାଯନ୍ତୀତି ପରିଶ୍ରୁତମ୍
ସେ ଏକ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ, ବଭ୍ରୁ ଓ ଦେବାବୃଦ୍ଧ ନାମକ ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ। ଏହି ବଂଶରେ ପୁରାତନ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଏପରି ଗାନ୍ତିବା ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ଗୁଣାନ୍ ଦେଵାଵୃଧସ୍ଯାପି କୀର୍ତଯନ୍ତୋ ମହାତ୍ମନଃ ଯଥୈଵାଗ୍ରେ ତଥା ଦୂରାତ୍ ପଶ୍ଯାମସ୍ ତାଵଦ୍ ଅନ୍ତିକାତ୍
ଦେବାବୃଦ୍ଧଙ୍କର ମହାନ୍ ଗୁଣଗୁଡ଼ିକୁ ଏଠି ଏଉଁ ଗାଇ ଚାଲିଛନ୍ତି। ଆମେ ଆଗରୁ ଯେପରି ଦୂରରୁ ଦେଖୁଥିଲୁ, ସେପରି ନିକଟରୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖୁଛୁ।
ବଭ୍ରୁଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ମନୁଷ୍ଯାଣାଂ ଦେଵୈର୍ ଦେଵାଵୃଧଃ ସମଃ ଷଷ୍ଟିଶ୍ ଚ ଷଟ୍ ଚ ପୁରୁଷାଃ ସହସ୍ରାଣି ଚ ସପ୍ତ ଚ
ବଭ୍ରୁ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଥିଲେ, ଦେବାବୃଦ୍ଧ ଦେବମାନେ ସମାନ। ଷଷ୍ଟି ଛଅ ହଜାର ଏବଂ ସାତ ଜଣ ପୁରୁଷ,
ଏତେ ଽମୃତତ୍ଵଂ ପ୍ରାପ୍ତା ଵୈ ବଭ୍ରୋର୍ ଦେଵାଵୃଧାଦ୍ ଅପି ଯଜ୍ଵା ଦାନପତିର୍ ଧୀମାନ୍ ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯଃ ସୁଦୃଢାଯୁଧଃ
ଏମାନେ ସତ୍ୟରେ ଅମୃତତ୍ୱ ଲାଭ କରିଥିଲେ, ବଭ୍ରୁ ଓ ଦେବାବୃଦ୍ଧଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ। ଏମାନେ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା, ଦାନଶୀଳ, ଧୀର, ବ୍ରହ୍ମନିଷ୍ଠ, ଏବଂ ଶସ୍ତ୍ରରେ ଦୃଢ଼।
ତସ୍ଯାନ୍ଵଵାଯଃ ସୁମହାନ୍ ଭୋଜା ଯେ ସାର୍ତିକାଵତାଃ ଅନ୍ଧକାତ୍ କାଶ୍ଯଦୁହିତା ଚତୁରୋ ଽଲଭତାତ୍ମଜାନ୍
ତାଙ୍କର ବଡ଼ ବଂଶ ହେଉଛି ଭୋଜମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ସାର୍ତ୍ତିକମାନେ ସହିତ ଥିଲେ। ଅନ୍ଧକଙ୍କୁ କାଶ୍ୟର କନ୍ୟାଠାରୁ ଚାରିଜଣ ପୁଅ ମିଳିଲେ।
କୁକୁରଂ ଭଜମାନଂ ଚ ସସକଂ ବଲବର୍ହିଷମ୍ କୁକୁରସ୍ଯ ସୁତୋ ଵୃଷ୍ଟିର୍ ଵୃଷ୍ଟେସ୍ ତୁ ତନଯସ୍ ତଥା
କୁକୁର, ଭଜମାନ, ଶଶକ ଓ ବଳବର୍ହିଷ; କୁକୁରଙ୍କର ପୁଅ ହେଉଛନ୍ତି ବୃଷ୍ଟି, ବୃଷ୍ଟିଙ୍କର ମଧ୍ୟ ପୁଅ ଥିଲେ।
କପୋତରୋମା ତସ୍ଯାଥ ତିଲିରିସ୍ ତନଯୋ ଽଭଵତ୍ ଜଜ୍ଞେ ପୁନର୍ ଵସୁସ୍ ତସ୍ମାଦ୍ ଅଭିଜିଚ୍ ଚ ପୁନର୍ ଵସୋଃ
ତାଙ୍କର ପୁଅ ହେଉଛନ୍ତି କପୋତରୋମା, ତାପରେ ତିଲିରି ଜନ୍ମିଲେ। ତାଙ୍କଠାରୁ ପୁନର୍ବସୁ ହେଲେ, ପୁନର୍ବସୁଠାରୁ ଅଭିଜିତ।
ତଥା ଵୈ ପୁତ୍ରମିଥୁନଂ ବଭୂଵାଭିଜିତଃ କିଲ ଆହୁକଃ ଶ୍ରାହୁକଶ୍ ଚୈଵ ଖ୍ଯାତୌ ଖ୍ଯାତିମତାଂ ଵରୌ
ଏଭଳି ଅଭିଜିତଙ୍କର ଦୁଇ ଝିଅ ପୁଅ ହେଲେ: ଆହୁକ ଓ ଶ୍ରାହୁକ, ଦୁହେଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ମହାନ୍।
ଇମାଂ ଚୋଦାହରନ୍ତ୍ଯ୍ ଅତ୍ର ଗାଥାଂ ପ୍ରତି ତମ୍ ଆହୁକମ୍ ଶ୍ଵେତେନ ପରିଵାରେଣ କିଶୋରପ୍ରତିମୋ ମହାନ୍
ଏଠି ଆହୁକଙ୍କ ବିଷୟରେ ଏହି ଗାଥା ଉଚ୍ଚାରଣ କରାଯାଏ: 'ଧଳା ସାଥିମାନେ ଘେରିଥିବା, ଯୁବକ ସମାନ ମହାନ୍'।
ଅଶୀତିଵର୍ମଣା ଯୁକ୍ତ ଆହୁକଃ ପ୍ରଥମଂ ଵ୍ରଜେତ୍ ନାପୁତ୍ରଵାନ୍ ନାଶତଦୋ ନାସହସ୍ରଶତାଯୁଷଃ
ଅଶୀଟି ବର୍ମ ପିନ୍ଧି ଆହୁକ ପ୍ରଥମେ ଯିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁଠାରେ ପୁଅ ନାହିଁ, ଯେଉଁଠାରେ ଶତାଧିକ ପୁଅ ନାହିଁ, ଯେଉଁଠାରେ ହଜାର ବର୍ଷ ଆୟୁ ନାହିଁ, ସେଠାରେ ଯିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ନାଶୁଦ୍ଧକର୍ମା ନାଯଜ୍ଵା ଯୋ ଭୋଜମ୍ ଅଭିତୋ ଵ୍ରଜେତ୍ ପୂର୍ଵସ୍ଯାଂ ଦିଶି ନାଗାନାଂ ଭୋଜସ୍ଯ ପ୍ରଯଯୁଃ କିଲ
ଯେଉଁଠାରେ ଶୁଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟ ନାହିଁ, ଯେଉଁଠାରେ ଯଜ୍ଞ କରାଯାଏ ନାହିଁ, ସେଠାରେ ଭୋଜଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ନାଗମାନେ ଭୋଜଙ୍କୁ ଯାଇଥିଲେ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।