ଟିଟ୍ଟିଭାନ୍ ସାର୍ଧଜମ୍ବୂକାନ୍ ଵ୍ଯାଘ୍ର-ଋକ୍ଷତରକ୍ଷୁକାନ୍ ଏତାନ୍ ଅନ୍ଯାଂଶ୍ ଚ ସଂଦୁଷ୍ଟାନ୍ ଯୋ ଭକ୍ଷଯତି ଦୁର୍ମତିଃ
ଟିଟିଭା, ଆଧା ଶିଆଳ, ବାଘ, ଭାଲୁ, ତରକ୍ଷୁ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଶୁଦ୍ଧ ପ୍ରାଣୀ ଯେଉଁଠି ଖାଏ, ସେ ଦୁଷ୍ଟ ମନିଷ୍ୟ।
ସ ମହାପାପକାରୀ ତୁ ରୌରଵଂ ନରକଂ ଵ୍ରଜେତ୍ ପିତୃଷ୍ଵ୍ ଏତାଂସ୍ ତୁ ଯୋ ଦଦ୍ଯାତ୍ ପାପାତ୍ମା ଗର୍ହିତାମିଷାନ୍
ଏମିତି ମହାପାପୀ ରୌରବ ନରକକୁ ଯିବ; ଏବଂ ଯେଉଁଠି ଏହି ନିନ୍ଦିତ ମାଂସ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଦେଉଛି, ସେ ପାପୀ ଆତ୍ମା।
ସ ସ୍ଵର୍ଗସ୍ଥାନ୍ ଅପି ପିତୄନ୍ ନରକେ ପାତଯିଷ୍ଯତି କୁସୁମ୍ଭଶାକଂ ଜମ୍ବୀରଂ ସିଗ୍ରୁକଂ କୋଵିଦାରକମ୍
ସେ ମନିଷ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଥିବା ପିତୃମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ନରକକୁ ପକାଇ ଦେବ। କୁସୁମ୍ଭ ଶାଗ, ଜମ୍ବିର, ସିଗ୍ରୁ ଓ କୋବିଦାରକୁ ଏଡ଼ାଇବା ଉଚିତ।
ପିଣ୍ଯାକଂ ଵିପ୍ରୁଷଂ ଚୈଵ ମସୂରଂ ଗୃଞ୍ଜନଂ ଶଣମ୍ କୋଦ୍ରଵଂ କୋକିଲାକ୍ଷଂ ଚ ଚୁକ୍ରଂ କମ୍ବୁକପଦ୍ମକମ୍
ପିଣ୍ଯାକ, ବିପ୍ରୁଷ, ମସୁର ଡାଲି, ଗୃଞ୍ଜନ, ଛଣ, କୋଦୋ, କୋକିଳାକ୍ଷ, ଚୁକ୍ର, କମ୍ବୁକ ଓ ପଦ୍ମକ ଏହିମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଡ଼ାଇବା ଉଚିତ।
ଚକୋରଶ୍ଯେନମାଂସଂ ଚ ଵର୍ତୁଲାଲାବୁତାଲିନୀମ୍ ଫଲଂ ତାଲତରୂଣାଂ ଚ ଭୁକ୍ତ୍ଯା ନରକମ୍ ଋଚ୍ଛତି
ଚକୋର, ଶ୍ୟେନ ପକ୍ଷୀର ମାଂସ, ଗୋଲ ଲାଉ, ଝାଡ଼ୁ ଲାଉ, ଓ ତାଳ ଗଛର ଫଳ ଯେଉଁଠି ଖାଏ, ସେ ନରକକୁ ଯିବ।
ଦତ୍ତ୍ଵା ପିତୃଷୁ ତୈଃ ସାର୍ଧଂ ଵ୍ରଜେତ୍ ପୂଯଵହଂ ନରଃ ତସ୍ମାତ୍ ସର୍ଵପ୍ରଯତ୍ନେନ ନାହରେତ୍ ତୁ ଵିଚକ୍ଷଣଃ
ଏହିମାନେ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଦେଇଲେ, ମନିଷ୍ୟ ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ନରକକୁ ଯିବ। ତେଣୁ, ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ମନିଷ୍ୟ ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ ଏହିମାନେ ନ ଆଣିବା ଉଚିତ।
ନିଷିଦ୍ଧାନି ଵରାହେଣ ସ୍ଵଯଂ ପିତ୍ରର୍ଥମ୍ ଆଦରାତ୍ ଵରମ୍ ଏଵାତ୍ମମାଂସସ୍ଯ ଭକ୍ଷଣଂ ମୁନଯଃ କୃତମ୍
ଏହି ନିଷିଦ୍ଧ ଜିନିଷ ବାରାହ ନିଜେ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ କହିଛନ୍ତି। ମୁନିମାନେ ଏମିତି ଜିନିଷ ଖାଇବାଠାରୁ ନିଜ ମାଂସ ଖାଇବାକୁ ଭଲ ବୋଲି ମନେ କରିଛନ୍ତି।
ନ ତ୍ଵ୍ ଏଵ ହି ନିଷିଦ୍ଧାନାମ୍ ଆଦାନଂ ପୁଂଭିର୍ ଆଦରାତ୍ ଅଜ୍ଞାନାଦ୍ ଵା ପ୍ରମାଦାଦ୍ ଵା ସକୃଦ୍ ଏତାନି ଚ ଦ୍ଵିଜାଃ
କିନ୍ତୁ, ଏହି ନିଷିଦ୍ଧ ଜିନିଷ କେବେ ମଧ୍ୟ ଆଦର ସହିତ ନେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଅଜ୍ଞାନ କିମ୍ବା ଅବଧାନ ନଥିବାରୁ ଏକଥର ମଧ୍ୟ ଏହିମାନେ ନେଲେ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ—
ଭକ୍ଷିତାନି ନିଷିଦ୍ଧାନି ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତଂ ତତଶ୍ ଚରେତ୍ ଫଲମୂଲଦଧିକ୍ଷୀରତକ୍ରଗୋମୂତ୍ରଯାଵକୈଃ
ଯଦି କେହି ନିଷିଦ୍ଧ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଥାଏ, ସେ ତାପରେ ଫଳ, କନ୍ଦମୂଳ, ଦହି, ଖୀର, ତକର, ଗାଈର ମୁତ୍ର ଓ ଯବ ଦଳିଆ ଖାଇ ଶୁଦ୍ଧି କରିବା ଉଚିତ।
ଭୋଜ୍ଯାନ୍ନଭୋଜ୍ଯସଂଭୁକ୍ତେ ପ୍ରତ୍ଯେକଂ ଦିନସପ୍ତକମ୍ ଏଵଂ ନିଷିଦ୍ଧାଚରଣେ କୃତେ ସକୃଦ୍ ଅପି ଦ୍ଵିଜୈଃ
ଯେଉଁଠି ଭୋଜ୍ୟ କିମ୍ବା ଅଭୋଜ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ଭୋଜନ କରାଯାଏ, ପ୍ରତିଟି ଦିନ ପାଇଁ ସାତି ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବା ଦରକାର, ଦ୍ୱିଜମାନେ ଏକଥର ମଧ୍ୟ ଏହି ନିଷିଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ।
ଶୁଦ୍ଧିଂ ନେଯଂ ଶରୀରଂ ତୁ ଵିଷ୍ଣୁଭକ୍ତୈର୍ ଵିଶେଷତଃ ନିଷିଦ୍ଧଂ ଵର୍ଜଯେଦ୍ ଦ୍ରଵ୍ଯଂ ଯଥୋକ୍ତଂ ଚ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ଶରୀରକୁ ବିଶେଷକରି ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତମାନେ ପବିତ୍ର କରିବା ଉଚିତ। ନିଷିଦ୍ଧ ଦ୍ରବ୍ୟକୁ, ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି, ତାହାକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଦରକାର, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ।
ସମାହୃତ୍ଯ ତତଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ କର୍ତଵ୍ଯଂ ନିଜଶକ୍ତିତଃ ଏଵଂ ଵିଧାନତଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ କୃତ୍ଵା ସ୍ଵଵିଭଵୋଚିତମ୍ ଆବ୍ରହ୍ମସ୍ତମ୍ବପର୍ଯନ୍ତଂ ଜଗତ୍ ପ୍ରୀଣାତି ମାନଵଃ
ଏହା ପରେ ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ। ଏପରି ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଏବଂ ନିଜ ସମ୍ପତ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ, ଏହା ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମାଠାରୁ ଘାସ ପତ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ମନୁଷ୍ୟ ପ୍ରସନ୍ନ କରେ।
ପିତା ଜୀଵତି ଯସ୍ଯାଥ ମୃତୌ ଦ୍ଵୌ ପିତରୌ ପିତୁଃ କଥଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ହି କର୍ତଵ୍ଯମ୍ ଏତଦ୍ ଵିସ୍ତରଶୋ ଵଦ
ଯଦି କାହାରୋ ବାପା ଜୀବିତ ଅଛନ୍ତି, କିମ୍ବା ଦୁଇଝଣେ ପିତାମାତା ମୃତ, ତେବେ ବାପାଙ୍କ ପାଇଁ କିପରି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ? ଏହାକୁ ବିସ୍ତାରରେ କହ।
ଯସ୍ମୈ ଦଦ୍ଯାତ୍ ପିତା ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ତସ୍ମୈ ଦଦ୍ଯାତ୍ ସୁତଃ ସ୍ଵଯମ୍ ଏଵଂ ନ ହୀଯତେ ଧର୍ମୋ ଲୌକିକୋ ଵୈଦିକସ୍ ତଥା
ପିତା ଯାହାକୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେହି ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ପୁଅ ନିଜେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦେବା ଉଚିତ। ଏପରି କଲେ ଲୋକିକ କିମ୍ବା ବେଦିକ ଧର୍ମ କେବେ ହ୍ରାସ ପାଏ ନାହିଁ।
ମୃତଃ ପିତା ଜୀଵତି ଚ ଯସ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ପିତାମହଃ ସ ହି ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ କଥଂ କୁର୍ଯାଦ୍ ଏତତ୍ ତ୍ଵଂ ଵକ୍ତୁମ୍ ଅର୍ହସି
ଯାହାର ବାପା ମୃତ ଏବଂ ପିତାମହ ଜୀବିତ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେ କିପରି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବ? ଏହା ବିଷୟରେ ଆପଣ କହିବାଯୋଗ୍ୟ।
ପିତୁଃ ପିଣ୍ଡଂ ପ୍ରଦଦ୍ଯାଚ୍ ଚ ଭୋଜଯେଚ୍ ଚ ପିତାମହମ୍ ପ୍ରପିତାମହସ୍ଯ ପିଣ୍ଡଂ ଵୈ ହ୍ଯ୍ ଅଯଂ ଶାସ୍ତ୍ରେଷୁ ନିର୍ଣଯଃ
ସେ ବାପାଙ୍କୁ ପିଣ୍ଡ ଦେବା ଓ ପିତାମହଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇବା ଉଚିତ। ପ୍ରପିତାମହଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପିଣ୍ଡ ଦେବାକୁ କହାଯାଇଛି—ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଅଛି।
ମୃତେଷୁ ପିଣ୍ଡଂ ଦାତଵ୍ଯଂ ଜୀଵନ୍ତଂ ଚାପି ଭୋଜଯେତ୍ ସପିଣ୍ଡୀକରଣଂ ନାସ୍ତି ନ ଚ ପାର୍ଵଣମ୍ ଇଷ୍ଯତେ
ମୃତଙ୍କୁ ପିଣ୍ଡ ଦେବା ଦରକାର, ଜୀବିତଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇବା ଉଚିତ। ଏଠାରେ ସପିଣ୍ଡୀକରଣ ନାହିଁ, ଓ ପକ୍ଷିକ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ମଧ୍ୟ ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ଆଚାରମ୍ ଆଚରେଦ୍ ଯସ୍ ତୁ ପିତୃମେଧାଶ୍ରିତଂ ନରଃ ଆଯୁଷା ଧନପୁତ୍ରୈଶ୍ ଚ ଵର୍ଧତ୍ଯ୍ ଆଶୁ ନ ସଂଶଯଃ
ଯେଉଁ ମଣିଷ ପିତୃମେଧ ନିୟମ ଅନୁସରେ ଆଚରଣ କରେ, ସେ ଜୀବନ, ଧନ ଓ ପୁଅରେ ଶୀଘ୍ର ଉନ୍ନତି ପାଏ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ପିତୃମେଧାଧ୍ଯାଯମ୍ ଇମଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧକାଲେଷୁ ଯଃ ପଠେତ୍ ତଦ୍ ଅନ୍ନମ୍ ଅସ୍ଯ ପିତରୋ ଽଶ୍ନନ୍ତି ଚ ତ୍ରିଯୁଗଂ ଦ୍ଵିଜାଃ
ଯେଉଁଠାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ସମୟରେ ଏହି ପିତୃମେଧ ଅଧ୍ୟାୟ ପଢାଯାଏ, ତାହାର ଖାଦ୍ୟ ତାଙ୍କର ପିତୃପୁରୁଷମାନେ ତିନି ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭୋଜନ କରନ୍ତି, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ।
ଏଵଂ ମଯୋକ୍ତଃ ପିତୃମେଧକଲ୍ପଃ ପାପାପହଃ ପୁଣ୍ଯଵିଵର୍ଧନଶ୍ ଚ ଶ୍ରୋତଵ୍ଯ ଏଷ ପ୍ରଯତୈର୍ ନରୈଶ୍ ଚ ଶ୍ରାଦ୍ଧେଷୁ ଚୈଵାପ୍ଯ୍ ଅନୁକୀର୍ତଯେତ
ଏଭଳି ମୁଁ ପିତୃମେଧ ବିଧି କହିଛି, ଯାହା ପାପ ଦୂର କରେ ଓ ପୁଣ୍ୟ ବଢ଼ାଏ। ଏହାକୁ ଏକାଗ୍ର ମନେ ଶୁଣିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ପଢ଼ିବା ଦରକାର।
ଏଵଂ ସମ୍ଯଗ୍ ଗୃହସ୍ଥେନ ଦେଵତାଃ ପିତରସ୍ ତଥା ସଂପୂଜ୍ଯା ହଵ୍ଯକଵ୍ଯାଭ୍ଯାମ୍ ଅନ୍ନେନାତିଥିବାନ୍ଧଵାଃ
ଏଭଳି ଗୃହସ୍ଥ ଠିକ୍ ଭାବେ ଦେବତା ଓ ପିତୃପୁରୁଷଙ୍କୁ ହବ୍ୟ କବ୍ୟ ଓ ଅନ୍ନ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଅତିଥି ଓ ବାନ୍ଧବମାନେକୁ ଚାଉଳ ଦେଇ ଭୋଜନ କରାଯିବା ଦରକାର।
ଭୂତାନି ଭୃତ୍ଯାଃ ସକଲାଃ ପଶୁପକ୍ଷିପିପୀଲିକାଃ ଭିକ୍ଷଵୋ ଯାଚମାନାଶ୍ ଚ ଯେ ଚାନ୍ଯେ ପାନ୍ଥକା ଗୃହେ
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ, ଚାକର, ପଶୁ, ପକ୍ଷୀ, ପିପିଳିକା, ଭିକ୍ଷୁକ ଓ ଯେଉଁମାନେ ଭିକ୍ଷା ମାଗନ୍ତି, ଏହା ସହିତ ଘରକୁ ଆସୁଥିବା ଅନ୍ୟ ଯାତ୍ରୀମାନେ—
ସଦାଚାରରତା ଵିପ୍ରାଃ ସାଧୁନା ଗୃହମେଧିନା ପାପଂ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ସମୁଲ୍ଲଙ୍ଘ୍ଯ ନିତ୍ଯନୈମିତ୍ତିକୀଃ କ୍ରିଯାଃ
ଭଲ ଆଚରଣରେ ଲିନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କିମ୍ବା ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଗୃହସ୍ଥ, ଯଦି ସେମାନେ ନିତ୍ୟ ଓ ନିମିତ୍ତିକ କାର୍ଯ୍ୟ ଛାଡ଼ିଦିଅନ୍ତି, ତେବେ ପାପ ଭୋଗନ୍ତି।
କଥିତଂ ଭଵତା ଵିପ୍ର ନିତ୍ଯନୈମିତ୍ତିକଂ ଚ ଯତ୍ ନିତ୍ଯଂ ନୈମିତ୍ତିକଂ କାମ୍ଯଂ ତ୍ରିଵିଧଂ କର୍ମ ପୌରୁଷମ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆପଣ ନିତ୍ୟ, ନିମିତ୍ତିକ ଓ କାମ୍ୟ—ଏହି ତିନି ପ୍ରକାରର କର୍ମ ବିବରଣୀ କହିଛନ୍ତି।
ସଦାଚାରଂ ମୁନେ ଶ୍ରୋତୁମ୍ ଇଚ୍ଛାମୋ ଵଦତସ୍ ତଵ ଯଂ କୁର୍ଵନ୍ ସୁଖମ୍ ଆପ୍ନୋତି ପରତ୍ରେହ ଚ ମାନଵଃ
ହେ ମୁନି, ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ଠାରୁ ଭଲ ଆଚରଣ ବିଷୟରେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ, ଯାହା କରିଲେ ମଣିଷ ଏଠାରେ ଓ ପରଲୋକରେ ସୁଖ ପାଏ।
ଗୃହସ୍ଥେନ ସଦା କାର୍ଯମ୍ ଆଚାରପରିରକ୍ଷଣମ୍ ନ ହ୍ଯ୍ ଆଚାରଵିହୀନସ୍ଯ ଭଦ୍ରମ୍ ଅତ୍ର ପରତ୍ର ଵା
ଗୃହସ୍ଥ ମାନେ ସଦା ଭଲ ଆଚରଣ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ। କାରଣ, ଯେଉଁଠି ଭଲ ଆଚରଣ ନାହିଁ, ସେଠାରେ କିଛି ଭଲ ହୁଏ ନାହିଁ, ଏଠାରେ କିମ୍ବା ପରଲୋକରେ।
ଯଜ୍ଞଦାନତପାଂସୀହ ପୁରୁଷସ୍ଯ ନ ଭୂତଯେ ଭଵନ୍ତି ଯଃ ସଦାଚାରଂ ସମୁଲ୍ଲଙ୍ଘ୍ଯ ପ୍ରଵର୍ତତେ
ଏଠାରେ ଯଜ୍ଞ, ଦାନ ଓ ତପସ୍ୟା କରିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯେଉଁ ଲୋକ ସଦାଚାରକୁ ଅବହେଳା କରି ଭିନ୍ନ ଭାବରେ ଚାଲିଥାଏ, ସେଠିଏ ପାଇଁ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଉପକାର କରେ ନାହିଁ।
ଦୁରାଚାରୋ ହି ପୁରୁଷୋ ନେହାଯୁର୍ ଵିନ୍ଦତେ ମହତ୍ କାର୍ଯୋ ଧର୍ମଃ ସଦାଚାର ଆଚାରସ୍ଯୈଵ ଲକ୍ଷଣମ୍
ଖରାପ ଆଚରଣ ଥିବା ଲୋକ ଏଠାରେ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁଷ୍ୟ ପାଉନଥାଏ। ଧର୍ମର ମୂଳ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ଭଲ ଆଚରଣ, ଏବଂ ଆଚରଣ ହିଁ ଧର୍ମର ଚିହ୍ନ।
ତସ୍ଯ ସ୍ଵରୂପଂ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ସଦାଚାରସ୍ଯ ଭୋ ଦ୍ଵିଜାଃ ଆତ୍ମନୈକମନା ଭୂତ୍ଵା ତଥୈଵ ପରିପାଲଯେତ୍
ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ମୁଁ ଏବେ ସଦାଚାରର ସ୍ୱରୂପ କହିବି। ଏହାକୁ ଏକାଗ୍ର ମନେ ଧାରଣ କରି, ଠିକ୍ ଭାବରେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ।
ତ୍ରିଵର୍ଗସାଧନେ ଯତ୍ନଃ କର୍ତଵ୍ଯୋ ଗୃହମେଧିନା ତତ୍ସଂସିଦ୍ଧୌ ଗୃହସ୍ଥସ୍ଯ ସିଦ୍ଧିର୍ ଅତ୍ର ପରତ୍ର ଚ
ଗୃହସ୍ଥ ଲୋକଙ୍କୁ ତିନିଟି ପ୍ରଧାନ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଦରକାର। ଏହାର ସଫଳତା ଦ୍ୱାରା ଗୃହସ୍ଥ ଏଠାରେ ଓ ପରଲୋକରେ ମଧ୍ୟ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରେ।