ପିଶୁନୋ ଵେଦସଂତ୍ଯାଗୀ ଦାନାଗ୍ନିତ୍ଯାଗନିଷ୍ଠୁରଃ ରାଜ୍ଞଃ ପୁରୋହିତୋ ଭୃତ୍ଯୋ ଵିଦ୍ଯାହୀନୋ ଽଥ ମତ୍ସରୀ
ଅନ୍ୟଙ୍କ ନିନ୍ଦା କରୁଥିବା, ବେଦ ତ୍ୟାଗ କରିଥିବା, ଦାନ କିମ୍ବା ଅଗ୍ନି ପ୍ରତି କଠୋର, ରାଜାଙ୍କ ପୁରୋହିତ କିମ୍ବା ଚାକରିଆ, ଅଜ୍ଞାନୀ କିମ୍ବା ଇର୍ଷ୍ୟାଳୁ—
ଵୃଦ୍ଧଦ୍ଵିଡ୍ ଦୁର୍ଧରଃ କ୍ରୂରୋ ମୂଢୋ ଦେଵଲକସ୍ ତଥା ନକ୍ଷତ୍ରସୂଚକଶ୍ ଚୈଵ ପର୍ଵକାରଶ୍ ଚ ଗର୍ହିତଃ
ବୃଦ୍ଧଙ୍କୁ ଘୃଣା କରୁଥିବା, ଅସହ୍ୟ, କ୍ରୂର, ମୂର୍ଖ, ଦେଉଳର ସେବକ, ଜ୍ୟୋତିଷୀ କିମ୍ବା ପର୍ବ ତିଆରି କରୁଥିବା—ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ନିନ୍ଦିତ।
ଅଯାଜ୍ଯଯାଜକଃ ଷଣ୍ଢୋ ଗର୍ହିତା ଯେ ଚ ଯେ ଽଧମାଃ ନ ତେ ଶ୍ରାଦ୍ଧେ ନିଯୋକ୍ତଵ୍ଯା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାମୀ ପଙ୍କ୍ତିଦୂଷକାଃ
ଅଯୋଗ୍ୟଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞ କରାଉଥିବା, ନପୁଂସକ, ଯେଉଁମାନେ ନିନ୍ଦିତ କିମ୍ବା ନିମ୍ନ—ଏମାନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଅଂଶ ନେବାକୁ ଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ, କାରଣ ଏମାନେ ପଙ୍କ୍ତିକୁ ଦୂଷିତ କରନ୍ତି।
ଅସତାଂ ପ୍ରଗ୍ରହୋ ଯତ୍ର ସତାଂ ଚୈଵାଵମାନନା ଦଣ୍ଡୋ ଦେଵକୃତସ୍ ତତ୍ର ସଦ୍ଯଃ ପତତି ଦାରୁଣଃ
ଯେଉଁଠାରେ ଅଯୋଗ୍ୟଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦିଆଯାଏ ଓ ଯୋଗ୍ୟଙ୍କୁ ଅବମାନ କରାଯାଏ, ସେଠାରେ ଦେବତାଙ୍କ ଦଣ୍ଡ ତୁରନ୍ତ ଓ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ପଡ଼େ।
ହିତ୍ଵାଗମଂ ସୁଵିହିତଂ ବାଲିଶଂ ଯସ୍ ତୁ ଭୋଜଯେତ୍ ଆଦିଧର୍ମଂ ସମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ଦାତା ତତ୍ର ଵିନଶ୍ଯତି
ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରଚଳିତ ଧର୍ମକୁ ଛାଡ଼ି, ଅବିବେକୀକୁ ଭୋଜନ ଦିଅନ୍ତି, ପ୍ରାଚୀନ ଧର୍ମକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ସେଠାରେ ଦାତା ନଶ୍ଟ ହୁଏ।
ଯସ୍ ତ୍ଵ୍ ଆଶ୍ରିତଂ ଦ୍ଵିଜଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଅନ୍ଯମ୍ ଆନୀଯ ଭୋଜଯେତ୍ ତନ୍ନିଃଶ୍ଵାସାଗ୍ନିନିର୍ଦଗ୍ଧସ୍ ତତ୍ର ଦାତା ଵିନଶ୍ଯତି
ଯଦି କେହି ନିର୍ଭରଶୀଳ ଦ୍ୱିଜକୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟକୁ ଭୋଜନ ଦିଅନ୍ତି, ତେବେ ସେଠାରେ ଦାତା ତାଙ୍କର ଦୁଃଖର ଆଗ୍ନିରେ ପୁଡ଼ି ନଶ୍ଟ ହୁଏ।
ଵସ୍ତ୍ରାଭାଵେ କ୍ରିଯା ନାସ୍ତି ଯଜ୍ଞା ଵେଦାସ୍ ତପାଂସି ଚ ତସ୍ମାଦ୍ ଵାସାଂସି ଦେଯାନି ଶ୍ରାଦ୍ଧକାଲେ ଵିଶେଷତଃ
ବସ୍ତ୍ର ନଥିଲେ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ, ଯଜ୍ଞ, ବେଦ ଓ ତପସ୍ୟା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ; ଏହିଠାରୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ସମୟରେ ବସ୍ତ୍ର ଦେବା ଉଚିତ।
କୌଶେଯଂ କ୍ଷୌମକାର୍ପାସଂ ଦୁକୂଲମ୍ ଅହତଂ ତଥା ଶ୍ରାଦ୍ଧେ ତ୍ଵ୍ ଏତାନି ଯୋ ଦଦ୍ଯାତ୍ କାମାନ୍ ଆପ୍ନୋତି ଚୋତ୍ତମାନ୍
ପଟ, ତସର, କପାସ, ଅରଣା ଓ ଅଅରଞ୍ଜିତ ବସ୍ତ୍ର—ଏଗୁଡ଼ିକୁ ଯେଉଁଠି ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଦିଅନ୍ତି, ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛିତ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଫଳ ମିଳେ।
ଯଥା ଗୋଷୁ ପ୍ରଭୂତାସୁ ଵତ୍ସୋ ଵିନ୍ଦତି ମାତରମ୍ ତଥାନ୍ନଂ ତତ୍ର ଵିପ୍ରାଣାଂ ଜନ୍ତୁର୍ ଯତ୍ରାଵତିଷ୍ଠତେ
ଯେପରି ଅନେକ ଗାଈ ମଧ୍ୟରେ ବଛୁଆ ନିଜ ମାଆକୁ ଚିହ୍ନିଥାଏ, ସେପରି ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଅନ୍ନ ନିଜ ଉଦ୍ଦିଶ୍ୟ ପିତୃକୁ ପହଞ୍ଚିଯାଏ।
ନାମଗୋତ୍ରଂ ଚ ମନ୍ତ୍ରାଂଶ୍ ଚ ଦତ୍ତମ୍ ଅନ୍ନଂ ନ ଯନ୍ତି ତେ ଅପି ଯେ ନିଧନଂ ପ୍ରାପ୍ତାସ୍ ତୃପ୍ତିସ୍ ତାନ୍ ଉପତିଷ୍ଠତେ
ନାମ, ଗୋତ୍ର ଓ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ଦିଆଯାଇଥିବା ଅନ୍ନ ବ୍ୟର୍ଥ ହୁଏନାହିଁ; ଯେଉଁମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଥିରେ ତୃପ୍ତି ପାଆନ୍ତି।
ଦେଵତାଭ୍ଯଃ ପିତୃଭ୍ଯଶ୍ ଚ ମହାଯୋଗିଭ୍ଯ ଏଵ ଚ ନମଃ ସ୍ଵାହାଯୈ ସ୍ଵଧାଯୈ ନିତ୍ଯମ୍ ଏଵ ଭଵନ୍ତ୍ଵ୍ ଇତି
ଦେବତାମାନେ, ପିତୃମାନେ ଓ ମହାଯୋଗୀମାନେଙ୍କୁ, ଏବଂ ସ୍ୱାହା ଓ ସ୍ୱଧାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଏହି ଶୁଭାଶୀଷ ସଦା ରହୁ।
ଆଦ୍ଯାଵସାନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧସ୍ଯ ତ୍ରିର୍ ଆଵୃତ୍ତ୍ଯା ଜପେତ୍ ତଦା ପିଣ୍ଡନିର୍ଵପଣେ ଵାପି ଜପେଦ୍ ଏଵଂ ସମାହିତଃ
ଶ୍ରାଦ୍ଧର ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷରେ, କିମ୍ବା ପିଣ୍ଡ ଦେବା ସମୟରେ, ଏହି ମନ୍ତ୍ରକୁ ତିନିଥର ପଢ଼ିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ମନ ଏକାଗ୍ର କରି ପଢ଼ିବା ଦରକାର।
କ୍ଷିପ୍ରମ୍ ଆଯାନ୍ତି ପିତରୋ ରାକ୍ଷସାଃ ପ୍ରଦ୍ରଵନ୍ତି ଚ ପ୍ରୀଯନ୍ତେ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ମନ୍ତ୍ରୋ ଽଯଂ ତାରଯତ୍ଯ୍ ଉତ
ଏହି ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ିଲେ ପିତୃମାନେ ଶୀଘ୍ର ଆସନ୍ତି, ରାକ୍ଷସମାନେ ପଳାଇଯାନ୍ତି, ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସନ୍ନତା ଆସେ; ଏହି ମନ୍ତ୍ର ନିଶ୍ଚିତ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ।
କ୍ଷୌମସୂତ୍ରଂ ନଵଂ ଦଦ୍ଯାଚ୍ ଛାଣଂ କାର୍ପାସିକଂ ତଥା ପତ୍ତ୍ରୋର୍ଣଂ ପଟ୍ଟସୂତ୍ରଂ ଚ କୌଶେଯଂ ଚ ଵିଵର୍ଜଯେତ୍
ନୂତନ କ୍ଷୌମ ସୂତା, ଛାଣ, କପାସ, ପତ୍ର ଉନ୍ନ, ପଟ୍ଟ ସୂତା ଦେବା ଉଚିତ; କିନ୍ତୁ ପଟ୍ଟ ବସ୍ତ୍ର ଦେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ଵର୍ଜଯେଚ୍ ଚାଦଶଂ ପ୍ରାଜ୍ଞୋ ଯଦ୍ଯପ୍ଯ୍ ଅଵ୍ଯାହତଂ ଭଵେତ୍ ନ ପ୍ରୀଣଯନ୍ତ୍ଯ୍ ଅଥୈତାନି ଦାତୁଶ୍ ଚାପ୍ଯ୍ ଅନଯୋ ଭଵେତ୍
ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଲୋକେ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ତିଥିକୁ ଏଢାଇବା ଉଚିତ, ଯଦିଓ ସେ ଅବିରୋଧ ଥାଏ। ଏହି ଦିନରେ ଦାନ କଲେ ପିତୃମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ, ଦାତାଙ୍କ ପାଇଁ ଅପଶକୁନ ହୁଏ।
ନ ନିଵେଦ୍ଯୋ ଭଵେତ୍ ପିଣ୍ଡଃ ପିତୄଣାଂ ଯସ୍ ତୁ ଜୀଵତି ଇଷ୍ଟେନାନ୍ନେନ ଭକ୍ଷ୍ଯେଣ ଭୋଜଯେତ୍ ତଂ ଯଥାଵିଧି
ଯିଏ ଜୀବିତ, ସେଠି ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ପିଣ୍ଡ ନିବେଦନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ତାଙ୍କୁ ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ ଭୋଜନ ଓ ମିଠା ଖାଦ୍ୟ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଖୁଆଇବା ଉଚିତ।
ପିଣ୍ଡମ୍ ଅଗ୍ନୌ ସଦା ଦଦ୍ଯାଦ୍ ଭୋଗାର୍ଥୀ ସତତଂ ନରଃ ପତ୍ନ୍ଯୈ ଦଦ୍ଯାତ୍ ପ୍ରଜାର୍ଥୀ ଚ ମଧ୍ଯମଂ ମନ୍ତ୍ରପୂର୍ଵକମ୍
ଯିଏ ଭୋଗ ଆଶା କରେ, ସେ ସଦା ଅଗ୍ନିରେ ପିଣ୍ଡ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ସନ୍ତାନ ଆଶା କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ମନ୍ତ୍ର ପୂର୍ବକ ମଧ୍ୟମ ଭାଗ ଜଣେ ଜଣେ ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ।
ଉତ୍ତମାଂ ଦ୍ଯୁତିମ୍ ଅନ୍ଵିଚ୍ଛନ୍ ପିଣ୍ଡଂ ଗୋଷୁ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି ପ୍ରଜ୍ଞାଂ ଚୈଵ ଯଶଃ କୀର୍ତିମ୍ ଅପ୍ସୁ ଚୈଵ ନିଵେଦଯେତ୍
ଉତ୍ତମ ତେଜ ଆଶା କରିଲେ, ପିଣ୍ଡ ଗାଈଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ। ପ୍ରଜ୍ଞା, ଯଶ ଓ କୀର୍ତ୍ତି ପାଇଁ ପିଣ୍ଡ ପାଣିରେ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।
ପ୍ରାର୍ଥଯନ୍ ଦୀର୍ଘମ୍ ଆଯୁଶ୍ ଚ ଵାଯସେଭ୍ଯଃ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି କୁମାରଶାଲାମ୍ ଅନ୍ଵିଚ୍ଛନ୍ କୁକ୍କୁଟେଭ୍ଯଃ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି
ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ ଆଶା କରିଲେ କାଉଁକୁ ପିଣ୍ଡ ଦେବା ଉଚିତ। ପୁଅ ଶାଳ ଆଶା କରିଲେ କୁକୁଡ଼ାକୁ ପିଣ୍ଡ ଦେବା ଉଚିତ।
ଏକେ ଵିପ୍ରାଃ ପୁନଃ ପ୍ରାହୁଃ ପିଣ୍ଡୋଦ୍ଧରଣମ୍ ଅଗ୍ରତଃ ଅନୁଜ୍ଞାତସ୍ ତୁ ଵିପ୍ରୈସ୍ ତୈଃ କାମମ୍ ଉଦ୍ଧ୍ରିଯତାମ୍ ଇତି
କିଛି ବ୍ରାହ୍ମଣ କହନ୍ତି, ପିଣ୍ଡ ପ୍ରଥମେ ଉଠାଇବା ଉଚିତ। ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଅନୁମତି ଦେଲେ, ଇଚ୍ଛାମତେ ଉଠାଯାଇପାରିବ।
ତସ୍ମାଚ୍ ଛ୍ରାଦ୍ଧଂ ତଥା କାର୍ଯଂ ଯଥୋକ୍ତମ୍ ଋଷିଭିଃ ପୁରା ଅନ୍ଯଥା ତୁ ଭଵେଦ୍ ଦୋଷଃ ପିତୄଣାଂ ନୋପତିଷ୍ଠତି
ଏହିକାରଣରୁ, ପୂର୍ବରୁ ଋଷିମାନେ ଯେପରି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିଥିଲେ, ସେହିପରି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ। ନାହିଁଲେ ଦୋଷ ହୁଏ, ଏବଂ ପିତୃମାନେ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ।
ଯଵୈର୍ ଵ୍ରୀହିତିଲୈର୍ ମାଷୈର୍ ଗୋଧୂମୈଶ୍ ଚଣକୈସ୍ ତଥା ସଂତର୍ପଯେତ୍ ପିତୄନ୍ ମୁଦ୍ଗୈଃ ଶ୍ଯାମାକୈଃ ସର୍ଷପଦ୍ରଵୈଃ
ଯବ, ଚାଉଳ, ତିଳ, ବୁଟ, ଗହୁଁ, ଚଣା, ମୁଗ, କଳା ଚାଉଳ ଓ ସରିଷ ଦାଣା ଦ୍ୱାରା ପିତୃମାନେକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବା ଉଚିତ।
ନୀଵାରୈର୍ ହସ୍ତିଶ୍ଯାମାକୈଃ ପ୍ରିଯଙ୍ଗୁଭିସ୍ ତଥାର୍ଘଯେତ୍ ପ୍ରସାତିକାଂ ସତୂଲିକାଂ ଦଦ୍ଯାଚ୍ ଛ୍ରାଦ୍ଧେ ଵିଚକ୍ଷଣଃ
ନୀବାର, ହସ୍ତି ଶ୍ୟାମାକ, ପ୍ରିୟଙ୍ଗୁ ଦ୍ୱାରା ପିତୃମାନେକୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ। ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ପ୍ରସାତିକା ଓ ସତୂଳିକା ଦେଇଥିବା ଉଚିତ।
ଆମ୍ରମ୍ ଆମ୍ରାତକଂ ବିଲ୍ଵଂ ଦାଡିମଂ ବୀଜପୂରକମ୍ ପ୍ରାଚୀନାମଲକଂ କ୍ଷୀରଂ ନାରିକେଲଂ ପରୂଷକମ୍
ଆମ୍ବ, ବନ୍ଆମ୍ବ, ବେଲ, ଦାଡିମ୍ବ, ବିଜପୁର, ପୂର୍ବ ଆମଳକୀ, ଖୀର, ନାଡିଆ ଓ ଖଜୁରି ଦେଇବା ଉଚିତ।
ନାରଙ୍ଗଂ ଚ ସଖର୍ଜୂରଂ ଦ୍ରାକ୍ଷାନୀଲକପିତ୍ଥକମ୍ ପଟୋଲଂ ଚ ପ୍ରିଯାଲଂ ଚ କର୍କନ୍ଧୂବଦରାଣି ଚ
ନାରଙ୍ଗ, ଖଜୁରି, ଦ୍ରାକ୍ଷା, ନୀଳ କପିଥ, ପଟୋଳ, ପ୍ରିୟାଳ, କର୍କନ୍ଧୁ ଓ ବଦର ଫଳ ମଧ୍ୟ ଦେଇବା ଉଚିତ।
ଵିକଙ୍କତଂ ଵତ୍ସକଂ ଚ କସ୍ତ୍ଵାରୁର୍ ଵାରକାନ୍ ଅପି ଏତାନି ଫଲଜାତାନି ଶ୍ରାଦ୍ଧେ ଦେଯାନି ଯତ୍ନତଃ
ବିକଙ୍କଟ, ବତ୍ସକ, କସ୍ତ୍ୱାରୁ ଓ ବାରକ ଫଳ ଏହି ପ୍ରକାର ଫଳଗୁଡ଼ିକୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ସାବଧାନତାର ସହିତ ଦେବା ଉଚିତ।
ଗୁଡଶର୍କରମତ୍ସ୍ଯଣ୍ଡୀ ଦେଯଂ ଫାଣିତମୂର୍ମୁରମ୍ ଗଵ୍ଯଂ ପଯୋ ଦଧି ଘୃତଂ ତୈଲଂ ଚ ତିଲସଂଭଵମ୍
ଗୁଡ଼, ଚିନି, ମତ୍ସ୍ୟଣ୍ଡୀ, ଫାଣିତ, ମୁର୍ମୁରା, ଗାଈର ଦୁଧ, ଦହି, ଘିଅ ଓ ତିଳ ତେଲ ଦେଇବା ଉଚିତ।
ସୈନ୍ଧଵଂ ସାଗରୋତ୍ଥଂ ଚ ଲଵଣଂ ସାରସଂ ତଥା ନିଵେଦଯେଚ୍ ଛୁଚୀନ୍ ଗନ୍ଧାଂଶ୍ ଚନ୍ଦନାଗୁରୁକୁଙ୍କୁମାନ୍
ସେନ୍ଧା ଲୁଣ, ସମୁଦ୍ର ଲୁଣ, ସାରସ ଲୁଣ ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧ ଗନ୍ଧ — ଚନ୍ଦନ, ଅଗରୁ ଓ କୁଙ୍କୁମ ଦେଇବା ଉଚିତ।
କାଲଶାକଂ ତନ୍ଦୁଲୀଯଂ ଵାସ୍ତୁକଂ ମୂଲକଂ ତଥା ଶାକମ୍ ଆରଣ୍ଯକଂ ଚାପି ଦଦ୍ଯାତ୍ ପୁଷ୍ପାଣ୍ଯ୍ ଅମୂନି ଚ
କଳା ଶାଗ, ଉଡ଼ିଆ ଶାଗ, ବାସ୍ତୁକ ଶାଗ, ମୂଳା ଓ ଜଙ୍ଗଲି ଶାଗ, ଏହାସହିତ ଫୁଲ ମଧ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ।
ଜାତିଚମ୍ପକଲୋଧ୍ରାଶ୍ ଚ ମଲ୍ଲିକାବାଣବର୍ବରୀ ଵୃନ୍ତାଶୋକାଟରୂଷଂ ଚ ତୁଲସୀ ତିଲକଂ ତଥା
ଯାତି, ଚମ୍ପକ, ଲୋଧ୍ର, ମଲ୍ଲିକା, ବାଣ, ବର୍ବରୀ, ବୃଣ୍ତା, ଅଶୋକ, ଅଟରୂଷ, ତୁଳସୀ ଓ ତିଳକ ଫୁଲ ଦେଇବା ଉଚିତ।