ରୁକ୍ମେଷୁଃ ପୃଥୁରୁକ୍ମଶ୍ ଚ ଜ୍ଯାମଘଃ ପାଲିତୋ ହରିଃ ପାଲିତଂ ଚ ହରିଂ ଚୈଵ ଵିଦେହେଭ୍ଯଃ ପିତା ଦଦୌ
ରୁକ୍ମେଷୁ, ପୃଥୁରୁକ୍ମ, ଜ୍ୟାମଘ, ପାଳିତ ଓ ହରି—ପାଳିତ ଓ ହରିଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ପିତା ଭିଦେହ ରାଜାମାନେଠାରେ ଦେଇଥିଲେ।
ରୁକ୍ମେଷୁର୍ ଅଭଵଦ୍ ରାଜା ପୃଥୁରୁକ୍ମସ୍ଯ ସଂଶ୍ରଯାତ୍ ତାଭ୍ଯାଂ ପ୍ରଵ୍ରାଜିତୋ ରାଜା ଜ୍ଯାମଘୋ ଽଵସଦ୍ ଆଶ୍ରମେ
ରୁକ୍ମେଷୁ ପୃଥୁରୁକ୍ମଙ୍କ ସହଯୋଗରେ ରାଜା ହେଲେ। ତେବେ ଜ୍ୟାମଘ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିଷ୍କାସିତ ହୋଇ ଏକ ଆଶ୍ରମରେ ବସିଥିଲେ।
ପ୍ରଶାନ୍ତଶ୍ ଚ ତଦା ରାଜା ବ୍ରାହ୍ମଣୈଶ୍ ଚାଵବୋଧିତଃ ଜଗାମ ଧନୁର୍ ଆଦାଯ ଦେଶମ୍ ଅନ୍ଯଂ ଧ୍ଵଜୀ ରଥୀ
ସେ ସମୟରେ ରାଜା ଶାନ୍ତ ହୋଇ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶିକ୍ଷିତ ହେଲେ। ଧନୁ ନେଇ, ଝଣ୍ଡା ଲାଗିଥିବା ରଥରେ ଚଢି, ଅନ୍ୟ ଦେଶକୁ ଯାଇଥିଲେ।
ନର୍ମଦାକୂଲମ୍ ଏକାକୀମ୍ ଏକଲାଂ ମୃତ୍ତିକାଵତୀମ୍ ଋକ୍ଷଵନ୍ତଂ ଗିରିଂ ଜିତ୍ଵା ଶୁକ୍ତିମତ୍ଯାମ୍ ଉଵାସ ସଃ
ସେ ଏକା ନର୍ମଦା ତୀରରେ ମାଟି ଘରରେ ବସିଥିଲେ, ଋକ୍ଷବତ ପାହାଡ଼କୁ ଜୟ କରି, ଶୁକ୍ତିମତ ଅଞ୍ଚଳରେ ରହିଥିଲେ।
ଜ୍ଯାମଘସ୍ଯାଭଵଦ୍ ଭାର୍ଯା ଶୈବ୍ଯା ବଲଵତୀ ସତୀ ଅପୁତ୍ରୋ ଽପି ସ ରାଜା ଵୈ ନାନ୍ଯାଂ ଭାର୍ଯାମ୍ ଅଵିନ୍ଦତ
ଜ୍ୟାମଘଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଥିଲେ ଶୈବ୍ୟା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ପବିତ୍ର। ରାଜା ସନ୍ତାନହୀନ ଥିଲେ, ତେବେ ଅନ୍ୟ ଭାର୍ଯ୍ୟା ନେନାହାନ୍ତି।
ତସ୍ଯାସୀଦ୍ ଵିଜଯୋ ଯୁଦ୍ଧେ ତତ୍ର କନ୍ଯାମ୍ ଅଵାପ ସଃ ଭାର୍ଯାମ୍ ଉଵାଚ ସଂତ୍ରସ୍ତଃ ସ୍ନୁଷେତି ସ ଜନେଶ୍ଵରଃ
ସେଠାରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜୟ ଲାଭ କରି, ଏକ କନ୍ୟା ପାଇଲେ। ଲୋକମାନ୍ୟ ରାଜା ଭୟଭିତ ହୋଇ, ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ 'ସ୍ନୁଷା' ଭାବେ ଡାକିଥିଲେ।
ଏତଚ୍ ଛ୍ରୁତ୍ଵାବ୍ରଵୀଦ୍ ଦେଵୀ କସ୍ଯ ଦେଵ ସ୍ନୁଷେତି ଵୈ ଅବ୍ରଵୀତ୍ ତଦ୍ ଉପଶ୍ରୁତ୍ଯ ଜ୍ଯାମଘୋ ରାଜସତ୍ତମଃ
ଏହା ଶୁଣି ରାଣୀ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, 'ପ୍ରଭୁ, କାହାର ସ୍ନୁଷା?' ଏହା ଶୁଣି ରାଜା ଜ୍ୟାମଘ, ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଉତ୍ତର ଦେଲେ:
ଯସ୍ ତେ ଜନିଷ୍ଯତେ ପୁତ୍ରସ୍ ତସ୍ଯ ଭାର୍ଯୋପପାଦିତା
'ତୁମେ ଯାହା ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ଦେବେ, ସେହି ପୁତ୍ରଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଭାବେ ଏହି କନ୍ୟା ଆସିଛି।'
ଉଗ୍ରେଣ ତପସା ତସ୍ଯାଃ କନ୍ଯାଯାଃ ସା ଵ୍ଯଜାଯତ ପୁତ୍ରଂ ଵିଦର୍ଭଂ ସୁଭାଗା ଶୈବ୍ଯା ପରିଣତା ସତୀ
ତା କନ୍ୟା ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଏବଂ ପ୍ରାପ୍ତ ବୟସ୍କ ଥିଲେ । ତିନି ତାପସ୍ୟାରେ ଉଗ୍ର ଉଦ୍ୟମ କରି, ଏକ ପୁଅ, ବିଦର୍ଭ ଜନ୍ମ ଦେଲେ ।
ରାଜପୁତ୍ର୍ଯାଂ ତୁ ଵିଦ୍ଵାଂସୌ ସ୍ନୁଷାଯାଂ କ୍ରଥକୈଶିକୌ ପଶ୍ଚାଦ୍ ଵିଦର୍ଭୋ ଽଜନଯଚ୍ ଛୂରୌ ରଣଵିଶାରଦୌ
ପରେ, ବିଦର୍ଭ ରାଜପୁତ୍ରୀ ତାଙ୍କ ସ୍ନୁଷା ଉପରେ ଦୁଇଟି ପୁଅ, କ୍ରଥ ଓ କୈଶିକ, ଦେଲେ । ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦକ୍ଷ ଥିଲେ ।
ଭୀମୋ ଵିଦର୍ଭସ୍ଯ ସୁତଃ କୁନ୍ତିସ୍ ତସ୍ଯାତ୍ମଜୋ ଽଭଵତ୍ କୁନ୍ତେର୍ ଧୃଷ୍ଟଃ ସୁତୋ ଜଜ୍ଞେ ରଣଧୃଷ୍ଟଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍
ବିଦର୍ଭଙ୍କର ପୁଅ ଭୀମ ଥିଲେ । ଭୀମଙ୍କର ପୁଅ କୁନ୍ତି ହେଲେ । କୁନ୍ତିଙ୍କୁ ଧୃଷ୍ଟ ପୁଅ ହେଲେ, ଯିଏ ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରଶିଂସିତ ଥିଲେ ।
ଧୃଷ୍ଟସ୍ଯ ଜଜ୍ଞିରେ ଶୂରାସ୍ ତ୍ରଯଃ ପରମଧାର୍ମିକାଃ ଆଵନ୍ତଶ୍ ଚ ଦଶାର୍ହଶ୍ ଚ ବଲୀ ଵିଷହରଶ୍ ଚ ସଃ
ଧୃଷ୍ଟଙ୍କୁ ତିନିଟି ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ସେମାନେ ଅତି ଧାର୍ମିକ ଓ ଶୂର । ଆବନ୍ତ, ଦଶାର୍ହ ଓ ବଳୀ ବିଷହର ତାଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ।
ଦଶାର୍ହସ୍ଯ ସୁତୋ ଵ୍ଯୋମା ଵ୍ଯୋମ୍ନୋ ଜୀମୂତ ଉଚ୍ଯତେ ଜୀମୂତପୁତ୍ରୋ ଵିକୃତିସ୍ ତସ୍ଯ ଭୀମରଥଃ ସ୍ମୃତଃ
ଦଶାର୍ହଙ୍କର ପୁଅ ବ୍ୟୋମା ଥିଲେ । ବ୍ୟୋମାଙ୍କର ପୁଅ ଜୀମୂତ । ଜୀମୂତଙ୍କର ପୁଅ ବିକୃତି, ଏବଂ ବିକୃତିଙ୍କର ପୁଅ ଭୀମରଥ ନାମରେ ପରିଚିତ ।
ଅଥ ଭୀମରଥସ୍ଯାସୀତ୍ ପୁତ୍ରୋ ନଵରଥସ୍ ତଥା ତସ୍ଯ ଚାସୀଦ୍ ଦଶରଥଃ ଶକୁନିସ୍ ତସ୍ଯ ଚାତ୍ମଜଃ
ଭୀମରଥଙ୍କର ପୁଅ ନବରଥ ଥିଲେ । ନବରଥଙ୍କର ପୁଅ ଦଶରଥ, ଦଶରଥଙ୍କର ପୁଅ ଶକୁନି ।
ତସ୍ମାତ୍ କରମ୍ଭଃ କାରମ୍ଭିର୍ ଦେଵରାତୋ ଽଭଵନ୍ ନୃପଃ ଦେଵକ୍ଷତ୍ରୋ ଽଭଵତ୍ ତସ୍ଯ ଵୃଦ୍ଧକ୍ଷତ୍ରୋ ମହାଯଶାଃ
ତାଙ୍କୁ କରମ୍ଭ ଜନ୍ମ ଦେଲେ । କରମ୍ଭଙ୍କର ପୁଅ ଦେବରାତ, ଏକ ରାଜା । ଦେବରାତଙ୍କର ପୁଅ ଦେବକ୍ଷତ୍ର, ଦେବକ୍ଷତ୍ରଙ୍କର ପୁଅ ବୃଦ୍ଧକ୍ଷତ୍ର, ଯିଏ ମହାଶ୍ରେଷ୍ଠ ଥିଲେ ।
ଦେଵଗର୍ଭସମୋ ଜଜ୍ଞେ ଦେଵକ୍ଷତ୍ରସ୍ଯ ନନ୍ଦନଃ ମଧୂନାଂ ଵଂଶକୃଦ୍ ରାଜା ମଧୁର୍ ମଧୁରଵାଗ୍ ଅପି
ଦେବକ୍ଷତ୍ରଙ୍କର ପୁଅ ଦେବଗର୍ଭ ସମାନ ମଧୁର ଥିଲେ । ସେ ମଧୁ ଗୋତ୍ରର ରାଜା ଏବଂ ତାଙ୍କର କଥା ମଧୁର ଥିଲା ।
ମଧୋର୍ ଜଜ୍ଞେ ଽଥ ଵୈଦର୍ଭ୍ଯାଂ ପୁରୁଦ୍ଵାନ୍ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ ଐକ୍ଷ୍ଵାକୀ ଚାଭଵଦ୍ ଭାର୍ଯା ମଧୋସ୍ ତସ୍ଯାଂ ଵ୍ଯଜାଯତ
ମଧୁର ଓ ବୈଦର୍ଭୀ ମହିଳାଠାରୁ ପୁରୁଦ୍ବନ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯିଏ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ । ମଧୁରଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଏକ ଐକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ଥିଲେ ଏବଂ ସେ ତାଙ୍କୁ ପୁଅ ଦେଲେ ।
ସତ୍ଵାନ୍ ସର୍ଵଗୁଣୋପେତଃ ସାତ୍ଵତା କୀର୍ତିଵର୍ଧନଃ ଇମାଂ ଵିସୃଷ୍ଟିଂ ଵିଜ୍ଞାଯ ଜ୍ଯାମଘସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ ଯୁଜ୍ଯତେ ପରମପ୍ରୀତ୍ଯା ପ୍ରଜାଵାଂଶ୍ ଚ ଭଵେତ୍ ସଦା
ସତ୍ବାନ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଭରିପୁର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ, ସାତ୍ବତଙ୍କର କୀର୍ତି ବଢ଼ାଇଲେ । ମହାତ୍ମା ଜ୍ୟାମଘଙ୍କର ଏହି ସୃଷ୍ଟିକୁ ଜାଣି, ମହାପ୍ରୀତିରେ ଏକତା ହେବା ଉଚିତ ଏବଂ ସଦା ସନ୍ତାନର ଆଶୀର୍ବାଦ ମିଳିବ ।
ସତ୍ଵତଃ ସତ୍ତ୍ଵସଂପନ୍ନାନ୍ କୌଶଲ୍ଯା ସୁଷୁଵେ ସୁତାନ୍ ଭାଗିନଂ ଭଜମାନଂ ଚ ଦିଵ୍ଯଂ ଦେଵାଵୃଧଂ ନୃପମ୍
ସାତ୍ବତଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା କୌଶଳ୍ୟା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁଣରେ ଭରିପୁର୍ଣ୍ଣ ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେଲେ—ଭାଗିନ, ଭଜମାନ, ଦିବ୍ୟ ଦେବାବୃଦ୍ଧ ଓ ଏକ ରାଜା ।
ଅନ୍ଧକଂ ଚ ମହାବାହୁଂ ଵୃଷ୍ଣିଂ ଚ ଯଦୁନନ୍ଦନମ୍ ତେଷାଂ ଵିସର୍ଗାଶ୍ ଚତ୍ଵାରୋ ଵିସ୍ତରେଣେହ କୀର୍ତିତାଃ
ଅନ୍ଧକ, ଯିଏ ମହାବାହୁ ଥିଲେ, ଏବଂ ବୃଷ୍ଣି, ଯଦୁଙ୍କର ଆନନ୍ଦ, ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମ ନେଲେ । ସେମାନଙ୍କର ଚାରିଟି ବଂଶ ଏଠାରେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ନିତ ।
ଭଜମାନସ୍ଯ ସୃଞ୍ଜଯ୍ଯୌ ବାହ୍ଯକାଥୋପବାହ୍ଯକା ଆସ୍ତାଂ ଭାର୍ଯେ ତଯୋସ୍ ତସ୍ମାଜ୍ ଜଜ୍ଞିରେ ବହଵଃ ସୁତାଃ
ଭଜମାନଙ୍କର ଦୁଇଟି ଭାର୍ଯ୍ୟା ଥିଲେ—ସୃଞ୍ଜୟୀ ଓ ବାହ୍ୟକା, ଏବଂ ଉପବାହ୍ୟକା । ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ଅନେକ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ ।
କ୍ରିମିଶ୍ ଚ କ୍ରମଣଶ୍ ଚୈଵ ଧୃଷ୍ଟଃ ଶୂରଃ ପୁରଂଜଯଃ ଏତେ ବାହ୍ଯକସୃଞ୍ଜଯ୍ଯାଂ ଭଜମାନାଦ୍ ଵିଜଜ୍ଞିରେ
କ୍ରିମି, କ୍ରମଣ, ଧୃଷ୍ଟ, ଶୂର ଓ ପୁରଂଜୟ—ଏହି ପୁଅମାନେ ଭଜମାନ ଓ ବାହ୍ୟକା-ସୃଞ୍ଜୟୀଠାରୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ ।
ଆଯୁତାଜିତ୍ ସହସ୍ରାଜିଚ୍ ଛତାଜିତ୍ ତ୍ଵ୍ ଅଥ ଦାସକଃ ଉପବାହ୍ଯକସୃଞ୍ଜଯ୍ଯାଂ ଭଜମାନାଦ୍ ଵିଜଜ୍ଞିରେ
ଆୟୁତାଜିତ, ସହସ୍ରାଜିତ, ଶତାଜିତ ଓ ଦାସକ—ଏହି ପୁଅମାନେ ଭଜମାନ ଓ ଉପବାହ୍ୟକା-ସୃଞ୍ଜୟୀଠାରୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ ।
ଯଜ୍ଵା ଦେଵାଵୃଧୋ ରାଜା ଚଚାର ଵିପୁଲଂ ତପଃ ପୁତ୍ରଃ ସର୍ଵଗୁଣୋପେତୋ ମମ ସ୍ଯାଦ୍ ଇତି ନିଶ୍ଚିତଃ
ଦେବାବୃଦ୍ଧ ରାଜା ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ, ବଡ଼ ତାପସ୍ୟା କରିଥିଲେ । ସେ ନିଶ୍ଚୟ କରିଥିଲେ ଯେ ତାଙ୍କର ପୁଅ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଭରିପୁର୍ଣ୍ଣ ହେବ ।
ସଂଯୁଜ୍ଯମାନସ୍ ତପସା ପର୍ଣାଶାଯା ଜଲଂ ସ୍ପୃଶନ୍ ସଦୋପସ୍ପୃଶତସ୍ ତସ୍ଯ ଚକାର ପ୍ରିଯମ୍ ଆପଗା
ତାପସ୍ୟାରେ ଲିନ ହୋଇ, ପତ୍ର ଖାଇ ଓ ଜଳ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ସେ ସଦା ଶୁଦ୍ଧ ରହିଥିଲେ । ନଦୀ ତାଙ୍କୁ ସଦା ପ୍ରସନ୍ନ କରୁଥିଲା ।
ଚିନ୍ତଯାଭିପରୀତା ସା ନ ଜଗାମୈଵ ନିଶ୍ଚଯମ୍ କଲ୍ଯାଣତ୍ଵାନ୍ ନରପତେସ୍ ତସ୍ଯ ସା ନିମ୍ନଗୋତ୍ତମା
ଚିନ୍ତାରେ ଭରି ନଦୀ ନିଶ୍ଚୟ କରିପାରିଲେନି । ତାଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠତାରୁ, ନଦୀ ରାଜାଙ୍କୁ ଭଲ ପାଇଥିଲା ।
ନାଧ୍ଯଗଚ୍ଛତ୍ ତୁ ତାଂ ନାରୀଂ ଯସ୍ଯାମ୍ ଏଵଂଵିଧଃ ସୁତଃ ଭଵେତ୍ ତସ୍ମାତ୍ ସ୍ଵଯଂ ଗତ୍ଵା ଭଵାମ୍ଯ୍ ଅସ୍ଯ ସହାନୁଗା
ସେଠାରେ ଏମିତି ଜଣେ ଜନନୀ ମିଳିଲେ ନାହିଁ, ଯାହାଠାରୁ ଏପରି ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେବ। ତେଣୁ ମୁଁ ନିଜେ ଯାଇ, ତାଙ୍କ ସହଯାତ୍ରିଣୀ ହେବି।
ଅଥ ଭୂତ୍ଵା କୁମାରୀ ସା ବିଭ୍ରତୀ ପରମଂ ଵପୁଃ ଵରଯାମ୍ ଆସ ନୃପତିଂ ତାମ୍ ଇଯେଷ ଚ ସ ପ୍ରଭୁଃ
ତାପରେ ସେ ଅତି ଶୋଭାମୟୀ କୁମାରୀ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ରାଜାଙ୍କୁ ବରିଲେ। ସେ ପ୍ରଭୁ ମଧ୍ୟ ସେଉଠାରେ ଆକାଂକ୍ଷା କଲେ।
ତସ୍ଯାମ୍ ଆଧତ୍ତ ଗର୍ଭଂ ସ ତେଜସ୍ଵିନମ୍ ଉଦାରଧୀଃ ଅଥ ସା ଦଶମେ ମାସି ସୁଷୁଵେ ସରିତାଂ ଵରା
ସେ ମହାନ୍ତ ଚିତ୍ତବାନ୍ ତାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଏକ ତେଜସ୍ବୀ ଶିଶୁ ରଖିଲେ। ପରେ, ଦଶମ ମାସରେ, ସେ ନଦୀମାନ୍ୟା ଶ୍ରେଷ୍ଠା ଶିଶୁକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।
ପୁତ୍ରଂ ସର୍ଵଗୁଣୋପେତଂ ବଭ୍ରୁଂ ଦେଵାଵୃଧଂ ଦ୍ଵିଜାଃ ଅତ୍ର ଵଂଶେ ପୁରାଣଜ୍ଞା ଗାଯନ୍ତୀତି ପରିଶ୍ରୁତମ୍
ସେ ଏକ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ, ବଭ୍ରୁ ଓ ଦେବାବୃଦ୍ଧ ନାମକ ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ। ଏହି ବଂଶରେ ପୁରାତନ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଏପରି ଗାନ୍ତିବା ପ୍ରସିଦ୍ଧ।