ଜନ୍ମର୍କ୍ଷେ ଗ୍ରହପୀଡାଯାଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ପାର୍ଵଣମ୍ ଉଚ୍ଯତେ ଅଯନଦ୍ଵିତଯେ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ଵିଷୁଵଦ୍ଵିତଯେ ତଥା
ଜନ୍ମ ନକ୍ଷତ୍ର, ଗ୍ରହ ଦୁଃଖ ଦିନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ; ଦୁଇ ଅୟନ ଓ ଦୁଇ ବିଷୁବ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ।
ସଂକ୍ରାନ୍ତିଷୁ ଚ କର୍ତଵ୍ଯଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ଵିଧିଵଦ୍ ଉତ୍ତମମ୍ ଏଷୁ କାର୍ଯଂ ଦ୍ଵିଜାଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ପିଣ୍ଡନିର୍ଵାପଣାଦ୍ ଋତେ
ସଂକ୍ରାନ୍ତି ଦିନରେ ଯଥାବିଧି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ; ଏହି ସମୟରେ, ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ, କିନ୍ତୁ ପିଣ୍ଡ ଦେବା ନୁହେଁ।
ଵୈଶାଖସ୍ଯ ତୃତୀଯାଯାଂ ନଵମ୍ଯାଂ କାର୍ତ୍ତିକସ୍ଯ ଚ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ କାର୍ଯଂ ତୁ ଶୁକ୍ଲାଯାଂ ସଂକ୍ରାନ୍ତିଵିଧିନା ନରୈଃ
ବୈଶାଖ ମାସର ତୃତୀୟା ଓ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ନବମୀ ଦିନରେ, ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷରେ, ସଂକ୍ରାନ୍ତି ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।
ତ୍ରଯୋଦଶ୍ଯାଂ ଭାଦ୍ରପଦେ ମାଘେ ଚନ୍ଦ୍ରକ୍ଷଯେ ଽହନି ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ କାର୍ଯଂ ପାଯସେନ ଦକ୍ଷିଣାଯନଵଚ୍ ଚ ତତ୍
ଭାଦ୍ରପଦ ମାସର ତ୍ରୟୋଦଶୀ ଓ ମାଘ ମାସରେ, ଚନ୍ଦ୍ର କ୍ଷୟ ଦିନରେ, ପାୟସ ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ; ଦକ୍ଷିଣାୟନ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ।
ଯଦା ଚ ଶ୍ରୋତ୍ରିଯୋ ଽଭ୍ଯେତି ଗେହଂ ଵେଦଵିଦ୍ ଅଗ୍ନିମାନ୍ ତେନୈକେନ ଚ କର୍ତଵ୍ଯଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ଵିଧିଵଦ୍ ଉତ୍ତମମ୍
ଯେତେବେଳେ ବେଦ ଜଣା, ଅଗ୍ନିର ଉପାସନା କରୁଥିବା ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଘରକୁ ଆସନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ଏକ ଉତ୍ତମ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ନିୟମ ଅନୁସାରେ କରିବା ଉଚିତ।
ଶ୍ରାଦ୍ଧୀଯଦ୍ରଵ୍ଯସଂପ୍ରାପ୍ତିର୍ ଯଦା ସ୍ଯାତ୍ ସାଧୁସଂମତା ପାର୍ଵଣେନ ଵିଧାନେନ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ କାର୍ଯଂ ତଥା ଦ୍ଵିଜୈଃ
ଯେତେବେଳେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ପାଇଁ ଦ୍ରବ୍ୟ ସଦ୍ଗୁଣୀ ମନେ ମନେ ମନ୍ତ୍ରୀତ ହୋଇ ମିଳିଯାଏ, ଦ୍ୱିଜମାନେ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଅମାବାସ୍ୟା ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ରିତିରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।
ପ୍ରତିସଂଵତ୍ସରଂ କାର୍ଯଂ ମାତାପିତ୍ରୋର୍ ମୃତେ ଽହନି ପିତୃଵ୍ଯସ୍ଯାପ୍ଯ୍ ଅପୁତ୍ରସ୍ଯ ଭ୍ରାତୁର୍ ଜ୍ଯେଷ୍ଠସ୍ଯ ଚୈଵ ହି
ପ୍ରତି ବର୍ଷ ମାତା ଓ ପିତାଙ୍କର ଦେହାନ୍ତ ଦିନରେ, ପୁଅ ନଥିବା ପିତୃବ୍ୟ ଓ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭାଇ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।
ପାର୍ଵଣଂ ଦେଵପୂର୍ଵଂ ସ୍ଯାଦ୍ ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟଂ ସୁରୈର୍ ଵିନା ଦ୍ଵୌ ଦୈଵେ ପିତୃକାର୍ଯେ ତ୍ରୀନ୍ ଏକୈକମ୍ ଉଭଯତ୍ର ଵା
ଅମାବାସ୍ୟା ଶ୍ରାଦ୍ଧ ପ୍ରଥମେ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ କରିବା ଉଚିତ; ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଦେବତା ବିନା କରାଯାଏ। ଦେବତା ରିତିରେ ଦୁଇଜଣକୁ, ପିତୃ ରିତିରେ ତିନିଜଣକୁ, କିମ୍ବା ଦୁଇଉ ରିତିରେ ଏକେକ ଜଣକୁ ଭୋଜନ କରାଯିବ।
ମାତାମହାନାମ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଏଵଂ ସର୍ଵମ୍ ଊହେନ କୀର୍ତିତମ୍ ପ୍ରେତୀଭୂତସ୍ଯ ସତତଂ ଭୁଵି ପିଣ୍ଡଂ ଜଲଂ ତଥା
ମାତାମହଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏହି ସମସ୍ତ ଉପାୟ ଅନୁମାନରେ କହାଯାଇଛି। ପ୍ରେତ ହୋଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ପାଇଁ ସଦା ପିଣ୍ଡ ଓ ପାଣି ଭୂମିରେ ଦେବା ଉଚିତ।
ସତିଲଂ ସକୁଶଂ ଦଦ୍ଯାଦ୍ ବହିର୍ ଜଲସମୀପତଃ ତୃତୀଯେ ଽହ୍ନି ଚ କର୍ତଵ୍ଯଂ ପ୍ରେତାସ୍ଥିଚଯନଂ ଦ୍ଵିଜୈଃ
ତିଳ ଓ କୁଶ ଜଳ ନିକଟରେ ବାହାରେ ଦେବା ଉଚିତ; ତୃତୀୟ ଦିନରେ ପ୍ରେତର ଅସ୍ଥି ସଂଗ୍ରହ ଦ୍ୱିଜମାନେ କରିବା ଉଚିତ।
ଦଶାହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଃ ଶୁଦ୍ଧୋ ଦ୍ଵାଦଶାହେନ କ୍ଷତ୍ରିଯଃ ଵୈଶ୍ଯଃ ପଞ୍ଚଦଶାହେନ ଶୂଦ୍ରୋ ମାସେନ ଶୁଧ୍ଯତି
ଦଶ ଦିନରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି, ବାର ଦିନରେ କ୍ଷତ୍ରିୟ, ପନ୍ଦର ଦିନରେ ବୈଶ୍ୟ, ଏବଂ ମାସରେ ଶୂଦ୍ର ଶୁଦ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି।
ସୂତକାନ୍ତେ ଗୃହେ ଶ୍ରାଦ୍ଧମ୍ ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟଂ ପ୍ରଚକ୍ଷତେ ଦ୍ଵାଦଶେ ଽହନି ମାସେ ଚ ତ୍ରିପକ୍ଷେ ଚ ତତଃ ପରମ୍
ସୂତକ ଶେଷ ହେବା ପରେ ଘରରେ ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅଛି—ବାର ଦିନରେ, କିମ୍ବା ଏକ ମାସରେ, କିମ୍ବା ତିନି ପକ୍ଷ ପରେ, କିମ୍ବା ତାହା ପରେ।
ମାସି ମାସି ଚ କର୍ତଵ୍ଯଂ ଯାଵତ୍ ସଂଵତ୍ସରଂ ଦ୍ଵିଜାଃ ତତ ପରତରଂ କାର୍ଯଂ ସପିଣ୍ଡୀକରଣଂ କ୍ରମାତ୍
ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରତି ମାସ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଏହା କରିବା ଉଚିତ; ତାପରେ କ୍ରମ ଅନୁସାରେ ସପିଣ୍ଡୀକରଣ କରିବା ଉଚିତ।
କୃତେ ସପିଣ୍ଡୀକରଣେ ପାର୍ଵଣଂ ପ୍ରୋଚ୍ଯତେ ପୁନଃ ତତଃ ପ୍ରଭୃତି ନିର୍ମୁକ୍ତାଃ ପ୍ରେତତ୍ଵାତ୍ ପିତୃତାଂ ଗତାଃ
ସପିଣ୍ଡୀକରଣ କରିଲେ ଅମାବାସ୍ୟା ଶ୍ରାଦ୍ଧ ପୁନି କରିବା ଉଚିତ; ଏହା ପରେ ପ୍ରେତ ଦଶାରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ପିତୃ ଦଶାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
ଅମୂର୍ତା ମୂର୍ତିମନ୍ତଶ୍ ଚ ପିତରୋ ଦ୍ଵିଵିଧାଃ ସ୍ମୃତାଃ ନାନ୍ଦୀମୁଖାସ୍ ତ୍ଵ୍ ଅମୂର୍ତାଃ ସ୍ଯୁର୍ ମୂର୍ତିମନ୍ତୋ ଽଥ ପାର୍ଵଣାଃ ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟାଶିନଃ ପ୍ରେତାଃ ପିତୄଣାଂ ନିର୍ଣଯସ୍ ତ୍ରିଧା
ପିତୃମାନେ ଦୁଇ ପ୍ରକାର ଭାବରେ ଜଣାଯାନ୍ତି: ଅମୂର୍ତ୍ତ ଓ ମୂର୍ତ୍ତ। ନାନ୍ଦୀମୁଖା ଅମୂର୍ତ୍ତ, ପାର୍ବଣା ମୂର୍ତ୍ତ; ପ୍ରେତମାନେ ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଭୋଜନ କରନ୍ତି। ଏଭଳି ପିତୃମାନେ ତିନି ପ୍ରକାର ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହୁଏ।
କଥଂ ସପିଣ୍ଡୀକରଣଂ କର୍ତଵ୍ଯଂ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ ପ୍ରେତୀଭୂତସ୍ଯ ଵିଧିଵଦ୍ ବ୍ରୂହି ନୋ ଵଦତାଂ ଵର
ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ, ପ୍ରେତ ହୋଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ପାଇଁ ସପିଣ୍ଡୀକରଣ କିପରି ନିୟମ ଅନୁସାରେ କରିବା ଯାଉଛି, ଆମକୁ ଠିକ୍ ଭାବରେ କହ।
ସପିଣ୍ଡୀକରଣଂ ଵିପ୍ରାଃ ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ ଵଦତୋ ମମ ତଚ୍ ଚାପି ଦେଵରହିତମ୍ ଏକାର୍ଘୈକପଵିତ୍ରକମ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ମୋର କଥା ଶୁଣ; ସପିଣ୍ଡୀକରଣ ଦେବତା ବିନା, ଏକ ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ଏକ ପବିତ୍ର ସହିତ କରିବା ଉଚିତ।
ନୈଵାଗ୍ନୌ କରଣଂ ତତ୍ର ତଚ୍ ଚାଵାହନଵର୍ଜିତମ୍ ଅପସଵ୍ଯଂ ଚ ତତ୍ରାପି ଭୋଜଯେଦ୍ ଅଯୁଜୋ ଦ୍ଵିଜାନ୍
ଏହି କ୍ରିୟାରେ ଅଗ୍ନି ବ୍ୟବହାର ନାହିଁ, ଆହ୍ୱାନ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ; ଏହା ଅପସବ୍ୟ ରୂପରେ କରିବା ଉଚିତ ଓ ଦ୍ୱିଜମାନେ ବିସମ ସଂଖ୍ୟାରେ ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ।
ଵିଶେଷସ୍ ତତ୍ର ଚାନ୍ଯୋ ଽସ୍ତି ପ୍ରତିମାସକ୍ରିଯାଦିକଃ ତଂ କଥ୍ଯମାନମ୍ ଏକାଗ୍ରାଃ ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ ମେ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ଏଠାରେ ଅନ୍ୟ ଏକ ବିଶେଷତା ଅଛି, ମାସିକ କ୍ରିୟା ଓ ଅନ୍ୟ ଉପାୟ ସଂପର୍କରେ; ମନ ଏକାଗ୍ର କରି ମୋର କଥା ଶୁଣ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ।
ତିଲଗନ୍ଧୋଦକୈର୍ ଯୁକ୍ତଂ ତତ୍ର ପାତ୍ରଚତୁଷ୍ଟଯମ୍ କୁର୍ଯାତ୍ ପିତୄଣାଂ ତ୍ରିତଯମ୍ ଏକଂ ପ୍ରେତସ୍ଯ ଚ ଦ୍ଵିଜାଃ
ସେଠାରେ ଚାରିଟି ପାତ୍ର ତିଳ, ସୁଗନ୍ଧ ଓ ପାଣି ସହିତ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଉଚିତ—ତିନିଟି ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଓ ଏକଟି ପ୍ରେତ ପାଇଁ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ।
ପାତ୍ରତ୍ରଯେ ପ୍ରେତପାତ୍ରାଦ୍ ଅର୍ଘଂ ଚୈଵ ପ୍ରସେଚଯେତ୍ ଯେ ସମାନା ଇତି ଜପନ୍ ପୂର୍ଵଵଚ୍ ଛେଷମ୍ ଆଚରେତ୍
ତିନିଟି ପିତୃ ପାତ୍ର ଓ ପ୍ରେତ ପାତ୍ରରୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ; 'ସମାନ' ବୋଲି ଜପ କରି, ପୂର୍ବର ଭଳି ଅନ୍ୟ କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ।
ସ୍ତ୍ରୀଣାମ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଏଵମ୍ ଏଵ ସ୍ଯାଦ୍ ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟମ୍ ଉଦାହୃତମ୍ ସପିଣ୍ଡୀକରଣଂ ତାସାଂ ପୁତ୍ରାଭାଵେ ନ ଵିଦ୍ଯତେ
ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଏଭଳି କରିବା ଉଚିତ; କିନ୍ତୁ ପୁଅ ନଥିଲେ ସପିଣ୍ଡୀକରଣ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ନାହିଁ।
ପ୍ରତିସଂଵତ୍ସରଂ କାର୍ଯମ୍ ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟଂ ନରୈଃ ସ୍ତ୍ରିଯାଃ ମୃତାହନି ଚ ତତ୍ କାର୍ଯଂ ପିତୄଣାଂ ଵିଧିଚୋଦିତମ୍
ପ୍ରତିବର୍ଷ ମହିଳାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଦିନରେ, ପୁରୁଷମାନେ ପିତୃପୂଜା ନିୟମାନୁସାରେ କରିବା ଦରକାର।
ପୁତ୍ରାଭାଵେ ସପିଣ୍ଡାସ୍ ତୁ ତଦଭାଵେ ସହୋଦରାଃ କୁର୍ଯୁର୍ ଏତଂ ଵିଧିଂ ସମ୍ଯକ୍ ପୁତ୍ରସ୍ଯ ଚ ସୁତାଃ ସୁତାଃ
ପୁତ୍ର ନଥିଲେ, ସମାନ ପିଣ୍ଡ ଭାଗୀ ଲୋକମାନେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ; ସେମାନେ ନଥିଲେ, ସହୋଦରମାନେ କରିବେ। ପୁତ୍ର ନଥିଲେ, ପୁତ୍ରର ପୁତ୍ରମାନେ କରିବେ।
କୁର୍ଯାନ୍ ମାତାମହାନାଂ ତୁ ପୁତ୍ରିକାତନଯସ୍ ତଥା ଦ୍ଵ୍ଯାମୁଷ୍ଯାଯଣସଂଜ୍ଞାସ୍ ତୁ ମାତାମହପିତାମହାନ୍
ମା'ର ପୁତ୍ର ମାତାମହଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ; ଦୁଇ ଗୋତ୍ରର ଉତ୍ତରଧିକାରୀମାନେ ମାତାମହ ଓ ପ୍ରପିତାମହଙ୍କ ପାଇଁ କରିବେ।
ପୂଜଯେଯୁର୍ ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧୈର୍ ନୈମିତ୍ତିକୈର୍ ଅପି ସର୍ଵାଭାଵେ ସ୍ତ୍ରିଯଃ କୁର୍ଯୁଃ ସ୍ଵଭର୍ତୄଣାମ୍ ଅମନ୍ତ୍ରକମ୍
ଯଥାଯଥିକ ନିମିତ୍ତିକ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ପିତୃମାନେ ପୂଜିତ ହେବା ଉଚିତ; ସମସ୍ତଙ୍କ ଅଭାବରେ, ମହିଳାମାନେ ନିଜ ପତିଙ୍କ ପାଇଁ ମନ୍ତ୍ର ବିନା ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିପାରିବେ।
ତଦଭାଵେ ଚ ନୃପତିଃ କାରଯେତ୍ ତ୍ଵ୍ ଅକୁଟୁମ୍ବିନାମ୍ ତଜ୍ଜାତୀଯୈର୍ ନରୈଃ ସମ୍ଯଗ୍ ଵାହାଦ୍ଯାଃ ସକଲାଃ କ୍ରିଯାଃ
ଏହି ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ନଥିଲେ, ରାଜା ନିଜ ଜାତିର ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କୁଟୁମ୍ବ ନଥିବା ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ସମସ୍ତ କ୍ରିୟା ଯଥାଯଥିକ ଭାବେ କରାଇବା ଦରକାର।
ସର୍ଵେଷାମ୍ ଏଵ ଵର୍ଣାନାଂ ବାନ୍ଧଵୋ ନୃପତିର୍ ଯତଃ ଏତା ଵଃ କଥିତା ଵିପ୍ରା ନିତ୍ଯା ନୈମିତ୍ତିକାସ୍ ତଥା
ସମସ୍ତ ଜାତି ପାଇଁ ରାଜା ବାନ୍ଧବ ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ; ଏହି ନିତ୍ୟ ଓ ନିମିତ୍ତିକ କ୍ରିୟା ଆପଣମାନଙ୍କୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଛି।
ଵକ୍ଷ୍ଯେ ଶ୍ରାଦ୍ଧାଶ୍ରଯାମ୍ ଅନ୍ଯାଂ ନିତ୍ଯନୈମିତ୍ତିକାଂ କ୍ରିଯାମ୍ ଦର୍ଶସ୍ ତତ୍ର ନିମିତ୍ତଂ ତୁ ଵିଦ୍ଯାଦ୍ ଇନ୍ଦୁକ୍ଷଯାନ୍ଵିତଃ
ଏବେ ମୁଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ସଂପୃକ୍ତ ଅନ୍ୟ ନିତ୍ୟ ଓ ନିମିତ୍ତିକ କ୍ରିୟା ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି; ଏଥିରେ, ଚନ୍ଦ୍ରର କ୍ଷୟ ସହିତ ଅମାବାସ୍ୟା ନିମିତ୍ତ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ।
ନିତ୍ଯସ୍ ତୁ ନିଯତଃ କାଲସ୍ ତସ୍ମିନ୍ କୁର୍ଯାଦ୍ ଯଥୋଦିତମ୍ ସପିଣ୍ଡୀକରଣାଦ୍ ଊର୍ଧ୍ଵଂ ପିତୁର୍ ଯଃ ପ୍ରପିତାମହଃ
ଏହି କ୍ରିୟା ପାଇଁ ନିୟତ ସମୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ; ଏହା ସପିଣ୍ଡୀକରଣ ପରେ, ପିତା କିମ୍ବା ପ୍ରପିତାମହଙ୍କ ପାଇଁ ଯଥାନିୟମ କରିବା ଦରକାର।