କନ୍ଯାରାଶିଗତେ ସୂର୍ଯେ ଫଲମ୍ ଅତ୍ଯନ୍ତମ୍ ଇଚ୍ଛତା ଯାନ୍ ଯାନ୍ କାମାନ୍ ଅଭିଧ୍ଯାଯନ୍ କନ୍ଯାରାଶିଗତେ ରଵୌ
ସୂର୍ଯ୍ୟ କନ୍ୟା ରାଶିରେ ପ୍ରବେଶ କରିବାବେଳେ, ଯେଉଁଯେଉଁ ଲୋକ ନିଜ ଇଚ୍ଛାକୁ ଭଲଭାବେ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତି—
ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ କୁର୍ଵନ୍ତି ମନୁଜାସ୍ ତାଂସ୍ ତାନ୍ କାମାଂଲ୍ ଲଭନ୍ତି ତେ ନାନ୍ଦୀମୁଖାନାଂ କର୍ତଵ୍ଯଂ କନ୍ଯାରାଶିଗତେ ରଵୌ
—ସେମାନେ ଏହି ସମୟରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିଲେ, ନିଜ ଇଚ୍ଛା ଫଳ ପାନ୍ତି। କିନ୍ତୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟ କନ୍ୟା ରାଶିରେ ଥିବା ସମୟରେ ନାନ୍ଦୀମୁଖ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ପୌର୍ଣମାସ୍ଯାଂ ତୁ କର୍ତଵ୍ଯଂ ଵାରାହଵଚନଂ ଯଥା ଦିଵ୍ଯଭୌମାନ୍ତରିକ୍ଷାଣି ସ୍ଥାଵରାଣି ଚରାଣି ଚ
ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନରେ ବାରାହ ନିୟମ ଅନୁସରିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁଫଳରେ ଦେବ, ପୃଥିବୀ, ଆକାଶ, ଅଚଳ ଓ ଚଳ ଜୀବମାନେ ସମିଳି ଯାନ୍ତି।
ପିଣ୍ଡମ୍ ଇଚ୍ଛନ୍ତି ପିତରଃ କନ୍ଯାରାଶିଗତେ ରଵୌ କନ୍ଯାଂ ଗତେ ସଵିତରି ଯାନ୍ଯ୍ ଅହାନି ତୁ ଷୋଡଶ
ସୂର୍ଯ୍ୟ କନ୍ୟା ରାଶିରେ ଥିବାବେଳେ ପିତୃମାନେ ପିଣ୍ଡ ଚାହାନ୍ତି; ସୂର୍ଯ୍ୟ କନ୍ୟା ରାଶିରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ପରେ ଷୋଳ ଦିନ ଯାଏଁ—
କ୍ରତୁଭିସ୍ ତାନି ତୁଲ୍ଯାନି ଦେଵୋ ନାରାଯଣୋ ଽବ୍ରଵୀତ୍ ରାଜସୂଯାଶ୍ଵମେଧାଭ୍ଯାଂ ଯ ଇଚ୍ଛେଦ୍ ଦୁର୍ଲଭଂ ଫଲମ୍
ସେ ଦିନଗୁଡ଼ିକ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞ ସମାନ। ଭଗବାନ ନାରାୟଣ କହିଛନ୍ତି: ଯେଉଁଯେଉଁ ଲୋକ ରାଜସୂୟ କିମ୍ବା ଅଶ୍ୱମେଧର ଦୁର୍ଲଭ ଫଳ ଚାହିଁଥିବେ—
ଅପ୍ଯ୍ ଅମ୍ବୁଶାକମୂଲାଦ୍ଯୈଃ ପିତୄନ୍ କନ୍ଯାଗତେ ଽର୍ଚଯେତ୍ ଉତ୍ତରାହସ୍ତନକ୍ଷତ୍ରଗତେ ତୀକ୍ଷ୍ଣାଂଶୁମାଲିନି
ସେମାନେ ଜଳ, ଶାକ, ମୂଳ ଓ ଏହା ସହ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ପିତୃମାନେ ଉପାସନା କରିବା ଉଚିତ, ବିଶେଷ କରି ଉତ୍ତରାହସ୍ତ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ତୀବ୍ର କିରଣରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଥିବାବେଳେ।
ଯୋ ଽର୍ଚଯେତ୍ ସ୍ଵପିତୄନ୍ ଭକ୍ତ୍ଯା ତସ୍ଯ ଵାସସ୍ ତ୍ରିଵିଷ୍ଟପେ ହସ୍ତର୍କ୍ଷଗେ ଦିନକରେ ପିତୃରାଜାନୁଶାସନାତ୍
ଯେଉଁଯେଉଁ ଲୋକ ଏହି ସମୟରେ ଭକ୍ତି ସହିତ ନିଜ ପିତୃମାନେ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବାସ ମିଳେ; ହସ୍ତ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଥିବାବେଳେ, ପିତୃରାଜଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ।
ତାଵତ୍ ପିତୃପୁରୀ ଶୂନ୍ଯା ଯାଵଦ୍ ଵୃଶ୍ଚିକଦର୍ଶନମ୍ ଵୃଶ୍ଚିକେ ସମତିକ୍ରାନ୍ତେ ପିତରୋ ଦୈଵତୈଃ ସହ
ବୃଶ୍ଚିକ ଦର୍ଶନ ହେଉଯାଏଁ ପିତୃପୁରୀ ଶୂନ୍ୟ ରହିଥାଏ; ବୃଶ୍ଚିକ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ପିତୃମାନେ ଦେବମାନେ ସହ ଯାନ୍ତି—
ନିଃଶ୍ଵସ୍ଯ ପ୍ରତିଗଚ୍ଛନ୍ତି ଶାପଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ସୁଦୁଃସହମ୍ ଅଷ୍ଟକାସୁ ଚ କର୍ତଵ୍ଯଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ମନ୍ଵନ୍ତରାସୁ ଵୈ
—ଶ୍ୱାସ ନେଇ ଫେରିଯାନ୍ତି, ଦୁଃସହ ଶାପ ଦେଇ। ଅଷ୍ଟକା ଦିନ ଓ ମନ୍ବନ୍ତର ଦିନରେ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।
ଅନ୍ଵଷ୍ଟକାସୁ କ୍ରମଶୋ ମାତୃପୂର୍ଵଂ ତଦ୍ ଇଷ୍ଯତେ ଗ୍ରହଣେ ଚ ଵ୍ଯତୀପାତେ ରଵିଚନ୍ଦ୍ରସମାଗମେ
ଅନ୍ବଷ୍ଟକା ଦିନରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କ୍ରମରେ, ପ୍ରଥମେ ମାତୃପକ୍ଷରେ କରିବା ଉଚିତ; ଏହି ନିୟମ ଗ୍ରହଣ, ବ୍ୟତୀପାତ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ମିଳନ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଲାଗୁ।
ଜନ୍ମର୍କ୍ଷେ ଗ୍ରହପୀଡାଯାଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ପାର୍ଵଣମ୍ ଉଚ୍ଯତେ ଅଯନଦ୍ଵିତଯେ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ଵିଷୁଵଦ୍ଵିତଯେ ତଥା
ଜନ୍ମ ନକ୍ଷତ୍ର, ଗ୍ରହ ଦୁଃଖ ଦିନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ; ଦୁଇ ଅୟନ ଓ ଦୁଇ ବିଷୁବ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ।
ସଂକ୍ରାନ୍ତିଷୁ ଚ କର୍ତଵ୍ଯଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ଵିଧିଵଦ୍ ଉତ୍ତମମ୍ ଏଷୁ କାର୍ଯଂ ଦ୍ଵିଜାଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ପିଣ୍ଡନିର୍ଵାପଣାଦ୍ ଋତେ
ସଂକ୍ରାନ୍ତି ଦିନରେ ଯଥାବିଧି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ; ଏହି ସମୟରେ, ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ, କିନ୍ତୁ ପିଣ୍ଡ ଦେବା ନୁହେଁ।
ଵୈଶାଖସ୍ଯ ତୃତୀଯାଯାଂ ନଵମ୍ଯାଂ କାର୍ତ୍ତିକସ୍ଯ ଚ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ କାର୍ଯଂ ତୁ ଶୁକ୍ଲାଯାଂ ସଂକ୍ରାନ୍ତିଵିଧିନା ନରୈଃ
ବୈଶାଖ ମାସର ତୃତୀୟା ଓ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ନବମୀ ଦିନରେ, ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷରେ, ସଂକ୍ରାନ୍ତି ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।
ତ୍ରଯୋଦଶ୍ଯାଂ ଭାଦ୍ରପଦେ ମାଘେ ଚନ୍ଦ୍ରକ୍ଷଯେ ଽହନି ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ କାର୍ଯଂ ପାଯସେନ ଦକ୍ଷିଣାଯନଵଚ୍ ଚ ତତ୍
ଭାଦ୍ରପଦ ମାସର ତ୍ରୟୋଦଶୀ ଓ ମାଘ ମାସରେ, ଚନ୍ଦ୍ର କ୍ଷୟ ଦିନରେ, ପାୟସ ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ; ଦକ୍ଷିଣାୟନ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ।
ଯଦା ଚ ଶ୍ରୋତ୍ରିଯୋ ଽଭ୍ଯେତି ଗେହଂ ଵେଦଵିଦ୍ ଅଗ୍ନିମାନ୍ ତେନୈକେନ ଚ କର୍ତଵ୍ଯଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ଵିଧିଵଦ୍ ଉତ୍ତମମ୍
ଯେତେବେଳେ ବେଦ ଜଣା, ଅଗ୍ନିର ଉପାସନା କରୁଥିବା ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଘରକୁ ଆସନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ଏକ ଉତ୍ତମ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ନିୟମ ଅନୁସାରେ କରିବା ଉଚିତ।
ଶ୍ରାଦ୍ଧୀଯଦ୍ରଵ୍ଯସଂପ୍ରାପ୍ତିର୍ ଯଦା ସ୍ଯାତ୍ ସାଧୁସଂମତା ପାର୍ଵଣେନ ଵିଧାନେନ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ କାର୍ଯଂ ତଥା ଦ୍ଵିଜୈଃ
ଯେତେବେଳେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ପାଇଁ ଦ୍ରବ୍ୟ ସଦ୍ଗୁଣୀ ମନେ ମନେ ମନ୍ତ୍ରୀତ ହୋଇ ମିଳିଯାଏ, ଦ୍ୱିଜମାନେ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଅମାବାସ୍ୟା ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ରିତିରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।
ପ୍ରତିସଂଵତ୍ସରଂ କାର୍ଯଂ ମାତାପିତ୍ରୋର୍ ମୃତେ ଽହନି ପିତୃଵ୍ଯସ୍ଯାପ୍ଯ୍ ଅପୁତ୍ରସ୍ଯ ଭ୍ରାତୁର୍ ଜ୍ଯେଷ୍ଠସ୍ଯ ଚୈଵ ହି
ପ୍ରତି ବର୍ଷ ମାତା ଓ ପିତାଙ୍କର ଦେହାନ୍ତ ଦିନରେ, ପୁଅ ନଥିବା ପିତୃବ୍ୟ ଓ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭାଇ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।
ପାର୍ଵଣଂ ଦେଵପୂର୍ଵଂ ସ୍ଯାଦ୍ ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟଂ ସୁରୈର୍ ଵିନା ଦ୍ଵୌ ଦୈଵେ ପିତୃକାର୍ଯେ ତ୍ରୀନ୍ ଏକୈକମ୍ ଉଭଯତ୍ର ଵା
ଅମାବାସ୍ୟା ଶ୍ରାଦ୍ଧ ପ୍ରଥମେ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ କରିବା ଉଚିତ; ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଦେବତା ବିନା କରାଯାଏ। ଦେବତା ରିତିରେ ଦୁଇଜଣକୁ, ପିତୃ ରିତିରେ ତିନିଜଣକୁ, କିମ୍ବା ଦୁଇଉ ରିତିରେ ଏକେକ ଜଣକୁ ଭୋଜନ କରାଯିବ।
ମାତାମହାନାମ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଏଵଂ ସର୍ଵମ୍ ଊହେନ କୀର୍ତିତମ୍ ପ୍ରେତୀଭୂତସ୍ଯ ସତତଂ ଭୁଵି ପିଣ୍ଡଂ ଜଲଂ ତଥା
ମାତାମହଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏହି ସମସ୍ତ ଉପାୟ ଅନୁମାନରେ କହାଯାଇଛି। ପ୍ରେତ ହୋଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ପାଇଁ ସଦା ପିଣ୍ଡ ଓ ପାଣି ଭୂମିରେ ଦେବା ଉଚିତ।
ସତିଲଂ ସକୁଶଂ ଦଦ୍ଯାଦ୍ ବହିର୍ ଜଲସମୀପତଃ ତୃତୀଯେ ଽହ୍ନି ଚ କର୍ତଵ୍ଯଂ ପ୍ରେତାସ୍ଥିଚଯନଂ ଦ୍ଵିଜୈଃ
ତିଳ ଓ କୁଶ ଜଳ ନିକଟରେ ବାହାରେ ଦେବା ଉଚିତ; ତୃତୀୟ ଦିନରେ ପ୍ରେତର ଅସ୍ଥି ସଂଗ୍ରହ ଦ୍ୱିଜମାନେ କରିବା ଉଚିତ।
ଦଶାହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଃ ଶୁଦ୍ଧୋ ଦ୍ଵାଦଶାହେନ କ୍ଷତ୍ରିଯଃ ଵୈଶ୍ଯଃ ପଞ୍ଚଦଶାହେନ ଶୂଦ୍ରୋ ମାସେନ ଶୁଧ୍ଯତି
ଦଶ ଦିନରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି, ବାର ଦିନରେ କ୍ଷତ୍ରିୟ, ପନ୍ଦର ଦିନରେ ବୈଶ୍ୟ, ଏବଂ ମାସରେ ଶୂଦ୍ର ଶୁଦ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି।
ସୂତକାନ୍ତେ ଗୃହେ ଶ୍ରାଦ୍ଧମ୍ ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟଂ ପ୍ରଚକ୍ଷତେ ଦ୍ଵାଦଶେ ଽହନି ମାସେ ଚ ତ୍ରିପକ୍ଷେ ଚ ତତଃ ପରମ୍
ସୂତକ ଶେଷ ହେବା ପରେ ଘରରେ ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅଛି—ବାର ଦିନରେ, କିମ୍ବା ଏକ ମାସରେ, କିମ୍ବା ତିନି ପକ୍ଷ ପରେ, କିମ୍ବା ତାହା ପରେ।
ମାସି ମାସି ଚ କର୍ତଵ୍ଯଂ ଯାଵତ୍ ସଂଵତ୍ସରଂ ଦ୍ଵିଜାଃ ତତ ପରତରଂ କାର୍ଯଂ ସପିଣ୍ଡୀକରଣଂ କ୍ରମାତ୍
ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରତି ମାସ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଏହା କରିବା ଉଚିତ; ତାପରେ କ୍ରମ ଅନୁସାରେ ସପିଣ୍ଡୀକରଣ କରିବା ଉଚିତ।
କୃତେ ସପିଣ୍ଡୀକରଣେ ପାର୍ଵଣଂ ପ୍ରୋଚ୍ଯତେ ପୁନଃ ତତଃ ପ୍ରଭୃତି ନିର୍ମୁକ୍ତାଃ ପ୍ରେତତ୍ଵାତ୍ ପିତୃତାଂ ଗତାଃ
ସପିଣ୍ଡୀକରଣ କରିଲେ ଅମାବାସ୍ୟା ଶ୍ରାଦ୍ଧ ପୁନି କରିବା ଉଚିତ; ଏହା ପରେ ପ୍ରେତ ଦଶାରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ପିତୃ ଦଶାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
ଅମୂର୍ତା ମୂର୍ତିମନ୍ତଶ୍ ଚ ପିତରୋ ଦ୍ଵିଵିଧାଃ ସ୍ମୃତାଃ ନାନ୍ଦୀମୁଖାସ୍ ତ୍ଵ୍ ଅମୂର୍ତାଃ ସ୍ଯୁର୍ ମୂର୍ତିମନ୍ତୋ ଽଥ ପାର୍ଵଣାଃ ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟାଶିନଃ ପ୍ରେତାଃ ପିତୄଣାଂ ନିର୍ଣଯସ୍ ତ୍ରିଧା
ପିତୃମାନେ ଦୁଇ ପ୍ରକାର ଭାବରେ ଜଣାଯାନ୍ତି: ଅମୂର୍ତ୍ତ ଓ ମୂର୍ତ୍ତ। ନାନ୍ଦୀମୁଖା ଅମୂର୍ତ୍ତ, ପାର୍ବଣା ମୂର୍ତ୍ତ; ପ୍ରେତମାନେ ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଭୋଜନ କରନ୍ତି। ଏଭଳି ପିତୃମାନେ ତିନି ପ୍ରକାର ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହୁଏ।
କଥଂ ସପିଣ୍ଡୀକରଣଂ କର୍ତଵ୍ଯଂ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ ପ୍ରେତୀଭୂତସ୍ଯ ଵିଧିଵଦ୍ ବ୍ରୂହି ନୋ ଵଦତାଂ ଵର
ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ, ପ୍ରେତ ହୋଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ପାଇଁ ସପିଣ୍ଡୀକରଣ କିପରି ନିୟମ ଅନୁସାରେ କରିବା ଯାଉଛି, ଆମକୁ ଠିକ୍ ଭାବରେ କହ।
ସପିଣ୍ଡୀକରଣଂ ଵିପ୍ରାଃ ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ ଵଦତୋ ମମ ତଚ୍ ଚାପି ଦେଵରହିତମ୍ ଏକାର୍ଘୈକପଵିତ୍ରକମ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ମୋର କଥା ଶୁଣ; ସପିଣ୍ଡୀକରଣ ଦେବତା ବିନା, ଏକ ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ଏକ ପବିତ୍ର ସହିତ କରିବା ଉଚିତ।
ନୈଵାଗ୍ନୌ କରଣଂ ତତ୍ର ତଚ୍ ଚାଵାହନଵର୍ଜିତମ୍ ଅପସଵ୍ଯଂ ଚ ତତ୍ରାପି ଭୋଜଯେଦ୍ ଅଯୁଜୋ ଦ୍ଵିଜାନ୍
ଏହି କ୍ରିୟାରେ ଅଗ୍ନି ବ୍ୟବହାର ନାହିଁ, ଆହ୍ୱାନ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ; ଏହା ଅପସବ୍ୟ ରୂପରେ କରିବା ଉଚିତ ଓ ଦ୍ୱିଜମାନେ ବିସମ ସଂଖ୍ୟାରେ ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ।
ଵିଶେଷସ୍ ତତ୍ର ଚାନ୍ଯୋ ଽସ୍ତି ପ୍ରତିମାସକ୍ରିଯାଦିକଃ ତଂ କଥ୍ଯମାନମ୍ ଏକାଗ୍ରାଃ ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ ମେ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ଏଠାରେ ଅନ୍ୟ ଏକ ବିଶେଷତା ଅଛି, ମାସିକ କ୍ରିୟା ଓ ଅନ୍ୟ ଉପାୟ ସଂପର୍କରେ; ମନ ଏକାଗ୍ର କରି ମୋର କଥା ଶୁଣ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ।
ତିଲଗନ୍ଧୋଦକୈର୍ ଯୁକ୍ତଂ ତତ୍ର ପାତ୍ରଚତୁଷ୍ଟଯମ୍ କୁର୍ଯାତ୍ ପିତୄଣାଂ ତ୍ରିତଯମ୍ ଏକଂ ପ୍ରେତସ୍ଯ ଚ ଦ୍ଵିଜାଃ
ସେଠାରେ ଚାରିଟି ପାତ୍ର ତିଳ, ସୁଗନ୍ଧ ଓ ପାଣି ସହିତ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଉଚିତ—ତିନିଟି ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଓ ଏକଟି ପ୍ରେତ ପାଇଁ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ।