ଦାନମ୍ ଅକ୍ଷଯ୍ଯମ୍ ଉଦିତଂ ଜନ୍ମମୃତ୍ଯୁଜରାପହମ୍ ମାଘେ ମାସ୍ଯ୍ ଅସିତେ ପକ୍ଷେ ଭଵଦ୍ଭିର୍ ଉଡୁପକ୍ଷଯେ
ଏଠି ଦାନ ଅକ୍ଷୟ ଓ ଜନ୍ମ, ମୃତ୍ୟୁ, ବୃଦ୍ଧାପ୍ୟ ଦୂର କରେ। ମାଘ ମାସର କୃଷ୍ଣପକ୍ଷରେ, ଚନ୍ଦ୍ର ଅସ୍ତମିତ ହେବାବେଳେ, ତୁମେ ଏହା କର।
କୋକାମୁଖମ୍ ଉପାଗମ୍ଯ ସ୍ଥାତଵ୍ଯଂ ଦିନପଞ୍ଚକମ୍ ତସ୍ମିନ୍ କାଲେ ତୁ ଯଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ପିତୄଣାଂ ନିର୍ଵପିଷ୍ଯତି
କୋକା ନଦୀର ମୁହଁ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ପାଞ୍ଚ ଦିନ ରହିବାକୁ ହେବ। ସେ ସମୟରେ, ଯିଏ ଏଠି ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବେ—
ପ୍ରାଗୁକ୍ତଫଲଭାଗୀ ସ ଭଵିଷ୍ଯତି ନ ସଂଶଯଃ ଏକାଦଶୀଂ ଦ୍ଵାଦଶୀଂ ଚ ସ୍ଥେଯମ୍ ଅତ୍ର ମଯା ସଦା
ସେ ପୂର୍ବରୁ କହିଥିବା ଫଳ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପାଇବେ। ଏଠି ଏକାଦଶୀ ଓ ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନ ମୁଁ ସଦା ରହିବି।
ଯସ୍ ତତ୍ରୋପଵସେଦ୍ ଧୀମାନ୍ ସ ପ୍ରାଗୁକ୍ତଫଲଂ ଲଭେତ୍ ତଦ୍ ଵ୍ରଜଧ୍ଵଂ ମହାଭାଗାଃ ସ୍ଥାନମ୍ ଇଷ୍ଟଂ ଯଥେଷ୍ଟତଃ
ଏଠି ଯିଏ ଜ୍ଞାନୀ ଉପବାସ କରିବେ, ସେ ପୂର୍ବ କଥିତ ଫଳ ପାଇବେ। ଏବେ, ମହାଭାଗ୍ୟବାନମାନେ, ଇଚ୍ଛାମତେ ନିଜ ଇଚ୍ଛିତ ସ୍ଥାନକୁ ଯାଅ।
ଅହମ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅତ୍ର ଵତ୍ସ୍ଯାମୀତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ସୋ ଽନ୍ତରଧୀଯତ ଗତେ ଵରାହେ ପିତରଃ କୋକାମ୍ ଆମନ୍ତ୍ର୍ଯ ତେ ଯଯୁଃ
‘ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଏଠି ବସିବି’ ବୋଲି କହି, ସେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ବରାହ ଯିବା ପରେ, ପିତୃମାନେ କୋକାକୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି ଚାଲିଗଲେ।
କୋକାପି ତୀର୍ଥସହିତା ସଂସ୍ଥିତା ଗିରିରାଜନି ଛାଯା ମହୀମଯୀ କ୍ରୋଡୀ ପିଣ୍ଡପ୍ରାଶନବୃଂହିତା
କୋକା ତୀର୍ଥସହିତ ପାହାଡ଼ରାଜ ଉପରେ ରହିଲେ, ତାଙ୍କର ଛାୟା ମାଟିର, କୋଳ ତିଳ ଓ ଚାଉଳ ପିଣ୍ଡ ପ୍ରଦାନରେ ବଡ଼ ହେଲା।
ଗର୍ଭମ୍ ଆଦାଯ ସଶ୍ରଦ୍ଧା ଵାରାହସ୍ଯୈଵ ସୁନ୍ଦରୀ ତତୋ ଽସ୍ଯାଃ ପ୍ରାଭଵତ୍ ପୁତ୍ରୋ ଭୌମସ୍ ତୁ ନରକାସୁରଃ ପ୍ରାଗ୍ଜ୍ଯୋତିଷଂ ଚ ନଗରମ୍ ଅସ୍ଯ ଦତ୍ତଂ ଚ ଵିଷ୍ଣୁନା
ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ସୁନ୍ଦରୀ ବରାହଙ୍କର ଗର୍ଭ ଧାରଣ କଲେ। ତାଙ୍କଠାରୁ ପୁଅ ଭୂମ, ନରକାସୁର ଜନ୍ମ ନେଲେ, ପ୍ରାଗ୍ଜ୍ୟୋତିଷପୁର ତାଙ୍କୁ ବିଷ୍ଣୁ ଦେଲେ।
ଏଵଂ ମଯୋକ୍ତଂ ଵରଦସ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୋଃ କୋକାମୁଖେ ଦିଵ୍ଯଵରାହରୂପମ୍ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନରସ୍ ତ୍ଯକ୍ତମଲୋ ଵିପାପ୍ମା ଦଶାଶ୍ଵମେଧେଷ୍ଟିଫଲଂ ଲଭେତ
ଏଭଳି ମୁଁ କୋକା ମୁହଁରେ ବରଦାତା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ବରାହ ରୂପ ବିଷୟରେ କହିଲି। ଏହା ଶୁଣି, ମଣିଷ ପାପ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଦଶ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଇଥାଏ।
ଭୂଯଃ ପ୍ରବ୍ରୂହି ଭଗଵଞ୍ ଶ୍ରାଦ୍ଧକଲ୍ପଂ ସୁଵିସ୍ତରାତ୍ କଥଂ କ୍ଵ ଚ କଦା କେଷୁ କୈସ୍ ତଦ୍ ବ୍ରୂହି ତପୋଧନ
ପୁଣି ଏକଥା ଏବଂ ଭଲଭାବେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ପ୍ରକ୍ରିୟା କହ, କେମିତି, କେଉଁଠି, କେବେ, କାହାପାଇଁ, କେଉଁ ସାମଗ୍ରୀରେ—ଏହା ମତେ କହ, ହେ ତପସ୍ୱୀ।
ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ ମୁନିଶାର୍ଦୂଲାଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧକଲ୍ପଂ ସୁଵିସ୍ତରାତ୍ ଯଥା ଯତ୍ର ଯଦା ଯେଷୁ ଯୈର୍ ଦ୍ରଵ୍ଯୈସ୍ ତଦ୍ ଵଦାମ୍ଯ୍ ଅହମ୍
ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଏବେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ପ୍ରକ୍ରିୟା ଭଲଭାବେ ଶୁଣ। କେମିତି, କେଉଁଠି, କେବେ, କାହାପାଇଁ, କେଉଁ ସାମଗ୍ରୀରେ—ମୁଁ ଏବେ କହିବି।
ବ୍ରାହ୍ମଣୈଃ କ୍ଷତ୍ରିଯୈର୍ ଵୈଶ୍ଯୈଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ସ୍ଵଵରଣୋଦିତମ୍ କୁଲଧର୍ମମ୍ ଅନୁତିଷ୍ଠଦ୍ଭିର୍ ଦାତଵ୍ଯଂ ମନ୍ତ୍ରପୂର୍ଵକମ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଓ ବୈଶ୍ୟମାନେ ନିଜ ନିଜ ବଂଶର ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପାଳନ କରି, ମନ୍ତ୍ର ପୂର୍ବକ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।
ସ୍ତ୍ରୀଭିର୍ ଵର୍ଣାଵରୈଃ ଶୂଦ୍ରୈର୍ ଵିପ୍ରାଣାମ୍ ଅନୁଶାସନାତ୍ ଅମନ୍ତ୍ରକଂ ଵିଧିପୂର୍ଵଂ ଵହ୍ନିଯାଗଵିଵର୍ଜିତମ୍
ସ୍ତ୍ରୀମାନେ, ମିଶ୍ର ଜାତି ଓ ଶୂଦ୍ରମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ, ନିୟମ ଅନୁସାରେ, ମନ୍ତ୍ର ବିନା ଓ ଅଗ୍ନି ଯଜ୍ଞ ବିନା ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।
ପୁଷ୍କରାଦିଷୁ ତୀର୍ଥେଷୁ ପୁଣ୍ଯେଷ୍ଵ୍ ଆଯତନେଷୁ ଚ ଶିଖରେଷୁ ଗିରୀନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ପୁଣ୍ଯଦେଶେଷୁ ଭୋ ଦ୍ଵିଜାଃ
ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ପୁଷ୍କର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ, ପୂଣ୍ୟ ମନ୍ଦିର, ବଡ଼ ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ଓ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ,
ସରିତ୍ସୁ ପୁଣ୍ଯତୋଯାସୁ ନଦେଷୁ ଚ ସରଃସୁ ଚ ସଂଗମେଷୁ ନଦୀନାଂ ଚ ସମୁଦ୍ରେଷୁ ଚ ସପ୍ତସୁ
ପବିତ୍ର ଜଳ ଥିବା ନଦୀ, ଝରଣା, ହ୍ରଦ, ନଦୀମାନଙ୍କ ସଂଗମ ଓ ସାତ ସମୁଦ୍ରରେ,
ସ୍ଵନୁଲିପ୍ତେଷୁ ଗେହେଷୁ ସ୍ଵେଷ୍ଵ୍ ଅନୁଜ୍ଞାପିତେଷୁ ଚ ଦିଵ୍ଯପାଦପମୂଲେଷୁ ଯଜ୍ଞିଯେଷୁ ହ୍ରଦେଷୁ ଚ
ନିଜ ଶୁଦ୍ଧ ଘରରେ, ଅନୁମତି ମିଳିଥିବା ସ୍ଥାନରେ, ଦିବ୍ୟ ବୃକ୍ଷର ମୂଳ ଓ ଯଜ୍ଞ ଯୋଗ୍ୟ ପବିତ୍ର ହ୍ରଦରେ,
ଶ୍ରାଦ୍ଧମ୍ ଏତେଷୁ ଦାତଵ୍ଯଂ ଵର୍ଜ୍ଯମ୍ ଏତେଷୁ ଚୋଚ୍ଯତେ କିରାତେଷୁ କଲିଙ୍ଗେଷୁ କୋଙ୍କଣେଷୁ କୃମିଷ୍ଵ୍ ଅପି
ଏହି ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ; କିନ୍ତୁ କିରାତ, କଳିଙ୍ଗ, କୋଙ୍କଣ ଓ କ୍ରିମିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହା ବିଷୟରେ ନିଷେଧ କହାଯାଇଛି।
ଦଶାର୍ଣେଷୁ କୁମାର୍ଯେଷୁ ତଙ୍ଗଣେଷୁ କ୍ରଥେଷ୍ଵ୍ ଅପି ସିନ୍ଧୋର୍ ଉତ୍ତରକୂଲେଷୁ ନର୍ମଦାଯାଶ୍ ଚ ଦକ୍ଷିଣେ
ଦଶାର୍ଣ୍ଣ, କୁମାର୍ୟ, ତଙ୍ଗଣ, କ୍ରଥ ଏବଂ ସିନ୍ଧୁ ନଦୀର ଉତ୍ତର କୂଳ, ନର୍ମଦାର ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ମଧ୍ୟ,
ପୂର୍ଵେଷୁ କରତୋଯାଯା ନ ଦେଯଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧମ୍ ଉଚ୍ଯତେ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ଦେଯମ୍ ଉଶନ୍ତୀହ ମାସି ମାସ୍ଯ୍ ଉଡୁପକ୍ଷଯେ
କରତୋୟା ନଦୀର ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏଠାରେ ପ୍ରତି ମାସରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଅସ୍ତମାନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।
ପୌର୍ଣମାସେଷୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ଚ କର୍ତଵ୍ଯମ୍ ଋକ୍ଷଗୋଚରେ ନିତ୍ଯଶ୍ରାଦ୍ଧମ୍ ଅଦୈଵଂ ଚ ମନୁଷ୍ଯୈଃ ସହ ଗୀଯତେ
ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଋକ୍ଷ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଥିଲେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ; ଦୈନିକ ଓ ଅନୌପଚାରିକ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଲୋକମାନେ ସହିତ କରାଯାଏ।
ନୈମିତ୍ତିକଂ ସୁରୈଃ ସାର୍ଧଂ ନିତ୍ଯଂ ନୈମିତ୍ତିକଂ ତଥା କାମ୍ଯାନ୍ଯ୍ ଅନ୍ଯାନି ଶ୍ରାଦ୍ଧାନି ପ୍ରତିସଂଵତ୍ସରଂ ଦ୍ଵିଜୈଃ
ଦେବତାମାନେ ସହିତ ବିଶେଷ ଶ୍ରାଦ୍ଧ, ଦୈନିକ ଓ ବିଶେଷ ଶ୍ରାଦ୍ଧ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ, ପ୍ରତିବର୍ଷ ଦ୍ୱିଜମାନେ କରିବା ଉଚିତ।
ଵୃଦ୍ଧିଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ଚ କର୍ତଵ୍ଯଂ ଜାତକର୍ମାଦିକେଷୁ ଚ ତତ୍ର ଯୁଗ୍ମାନ୍ ଦ୍ଵିଜାନ୍ ଆହୁର୍ ମନ୍ତ୍ରପୂର୍ଵଂ ତୁ ଵୈ ଦ୍ଵିଜାଃ
ବୃଦ୍ଧି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଜନ୍ମ ଓ ଏପରି ଅନ୍ୟ ଅବସରରେ କରିବା ଉଚିତ; ସେଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଯୁଗଳ ଭାବେ, ମନ୍ତ୍ର ପୂର୍ବକ ଆମନ୍ତ୍ରିତ ହେବା ଉଚିତ।
କନ୍ଯାଂ ଗତେ ସଵିତରି ଦିନାନି ଦଶ ପଞ୍ଚ ଚ ପୂର୍ଵେଣୈଵେହ ଵିଧିନା ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ତତ୍ର ଵିଧୀଯତେ
କନ୍ୟାର ପ୍ରଥମ ରଜସ୍ୱଳା ହେବା ପରେ, ପୂର୍ବ ନିୟମ ଅନୁସାରେ, ପନ୍ଦର ଦିନ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅଛି।
ପ୍ରତିପଦ୍ଧନଲାଭାଯ ଦ୍ଵିତୀଯା ଦ୍ଵିପଦପ୍ରଦା ପୁତ୍ରାର୍ଥିନୀ ତୃତୀଯା ତୁ ଚତୁର୍ଥୀ ଶତ୍ରୁନାଶିନୀ
ପ୍ରଥମ ତିଥିରେ ଧନ ଲାଭ ହୁଏ, ଦ୍ୱିତୀୟାରେ ଦୁଇ ପାଏଁ ସନ୍ତାନ ମିଳେ, ତୃତୀୟାରେ ପୁଅ ପାଇଁ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ, ଚତୁର୍ଥୀରେ ଶତ୍ରୁ ନାଶ ହୁଏ।
ଶ୍ରିଯଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ପଞ୍ଚମ୍ଯାଂ ଷଷ୍ଠ୍ଯାଂ ପୂଜ୍ଯୋ ଭଵେନ୍ ନରଃ ଗଣାଧିପତ୍ଯଂ ସପ୍ତମ୍ଯାମ୍ ଅଷ୍ଟମ୍ଯାଂ ବୁଦ୍ଧିମ୍ ଉତ୍ତମାମ୍
ପଞ୍ଚମୀ ତିଥିରେ ଶ୍ରୀ ଲାଭ ହୁଏ, ଷଷ୍ଠୀରେ ମଣିଷ ମାନ୍ୟତା ପାଏ, ସପ୍ତମୀରେ ଗଣମାନ୍ୟ ହୁଏ, ଅଷ୍ଟମୀରେ ଉତ୍ତମ ବୁଦ୍ଧି ମିଳେ।
ସ୍ତ୍ରିଯୋ ନଵମ୍ଯାଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ଦଶମ୍ଯାଂ ପୂର୍ଣକାମତାମ୍ ଵେଦାଂସ୍ ତଥାପ୍ନୁଯାତ୍ ସର୍ଵାନ୍ ଏକାଦଶ୍ଯାଂ କ୍ରିଯାପରଃ
ନବମୀରେ ସ୍ତ୍ରୀ ଲାଭ ହୁଏ, ଦଶମୀରେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ, ଏକାଦଶୀରେ କ୍ରିୟାରେ ଲିନ ଥିବା ମଣିଷ ସମସ୍ତ ବେଦ ଲାଭ କରେ।
ଦ୍ଵାଦଶ୍ଯାଂ ଜଯଲାଭଂ ଚ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ପିତୃପୂଜକଃ ପ୍ରଜାଵୃଦ୍ଧିଂ ପଶୁଂ ମେଧାଂ ସ୍ଵାତନ୍ତ୍ର୍ଯଂ ପୁଷ୍ଟିମ୍ ଉତ୍ତମାମ୍
ଦ୍ୱାଦଶୀ ତିଥିରେ ପିତୃପୂଜା କରୁଥିବା ଲୋକ ବିଜୟ, ସନ୍ତାନ ବୃଦ୍ଧି, ଚରା ଓ ମେଧା, ସ୍ୱାଧୀନତା ଓ ଉତ୍ତମ ପୋଷଣ ଲାଭ କରେ।
ଦୀର୍ଘାଯୁର୍ ଅଥଵୈଶ୍ଵର୍ଯଂ କୁର୍ଵାଣସ୍ ତୁ ତ୍ରଯୋଦଶୀମ୍ ଅଵାପ୍ନୋତି ନ ସଂଦେହଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ଶ୍ରଦ୍ଧାସମନ୍ଵିତଃ
ତ୍ରୟୋଦଶୀ ତିଥିରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ଐଶ୍ୱର୍ୟ ମିଳେ; ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ କରାଯାଇଥିବା ଶ୍ରାଦ୍ଧର ଫଳ ନିଶ୍ଚିତ।
ଯଥାସଂଭଵିନାନ୍ନେନ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ଶ୍ରଦ୍ଧାସମନ୍ଵିତଃ ଯୁଵାନଃ ପିତରୋ ଯସ୍ଯ ମୃତାଃ ଶସ୍ତ୍ରେଣ ଵା ହତାଃ
ଯେଉଁଠାରେ ଯେଉଁ ଖାଦ୍ୟ ମିଳେ, ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ; ଯାହାଙ୍କ ପିତୃମାନେ ଯୁବାବସ୍ଥାରେ କିମ୍ବା ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ପାଇଁ।
ତେନ କାର୍ଯଂ ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ ତେଷାଂ ତୃପ୍ତିମ୍ ଅଭୀପ୍ସତା ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ କୁର୍ଵନ୍ନ୍ ଅମାଵାସ୍ଯାଂ ଯତ୍ନେନ ପୁରୁଷଃ ଶୁଚିଃ
ଏହିପରି, ପିତୃମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଉନ୍ତି ବୋଲି ଇଚ୍ଛା କରୁଥିବା ଏକ ଶୁଦ୍ଧ ପୁରୁଷ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଓ ଅମାବାସ୍ୟା ଦିନରେ ଯଥାଯଥ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଉଚିତ।
ସର୍ଵାନ୍ କାମାନ୍ ଅଵାପ୍ନୋତି ସ୍ଵର୍ଗଂ ଚାନନ୍ତମ୍ ଅଶ୍ନୁତେ ଅତଃପରଂ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ ଵଦତୋ ମମ
ସେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପ୍ରାପ୍ତ କରେ ଓ ଅନନ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗର ସୁଖ ଭୋଗ କରେ। ଏବେ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ମୋ କଥା ଶୁଣ।