ପ୍ରୋଵାଚାଥ ପିତୄନ୍ ଵିଷ୍ଣୁସ୍ ତାଂ ଚ କୋକାଂ ମହାନଦୀମ୍ ଯଦ୍ ଉକ୍ତଂ ତୁ ଭଵଦ୍ଭିର୍ ମେ ସର୍ଵମ୍ ଏତଦ୍ ଭଵିଷ୍ଯତି
ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁ ପିତୃମାନେ ଏବଂ କୋକା ମହାନଦୀଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଆପଣମାନେ ଯାହା କହିଛନ୍ତି, ସେ ସବୁ ନିଶ୍ଚିତ ହେବ।'
ଯମୋ ଽଧିଦେଵୋ ଭଵତାଂ ସୋମଃ ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯ ଈରିତଃ ଅଧିଯଜ୍ଞସ୍ ତଥୈଵାଗ୍ନିର୍ ଭଵତାଂ କଲ୍ପନା ତ୍ଵ୍ ଇଯମ୍
'ଯମ ଆପଣମାନେଙ୍କ ଅଧିଦେବ ହେବେ, ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟରେ କହିଥିବା ସୋମ, ଅଧିଯଜ୍ଞ ଭାବେ ଅଗ୍ନି, ଏହି ହେଉଛି ଆପଣମାନେଙ୍କ ବ୍ୟବସ୍ଥା।'
ଅଗ୍ନିର୍ ଵାଯୁଶ୍ ଚ ସୂର୍ଯଶ୍ ଚ ସ୍ଥାନଂ ହି ଭଵତାମ୍ ଇତି ବ୍ରହ୍ମା ଵିଷ୍ଣୁଶ୍ ଚ ରୁଦ୍ରଶ୍ ଚ ଭଵତାମ୍ ଅଧିପୂରୁଷାଃ
ଅଗ୍ନି, ବାୟୁ ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟ ତୁମମାନଙ୍କର ନିବାସସ୍ଥଳ। ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଏବଂ ରୁଦ୍ର ତୁମମାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରଭୁ।
ଆଦିତ୍ଯା ଵସଵୋ ରୁଦ୍ରା ଭଵତାଂ ମୂର୍ତଯସ୍ ତ୍ଵ୍ ଇମାଃ ଯୋଗିନୋ ଯୋଗଦେହାଶ୍ ଚ ଯୋଗଧାରାଶ୍ ଚ ସୁଵ୍ରତାଃ
ଆଦିତ୍ୟ, ବସୁ ଏବଂ ରୁଦ୍ରମାନେ ତୁମମାନଙ୍କର ରୂପ। ଯୋଗୀ, ଯୋଗଦେହ ଏବଂ ଯୋଗଧାରାମାନେ ମଧ୍ୟ, ହେ ଶୁଭ୍ରଚରିତ, ତୁମମାନଙ୍କର ଅଂଶ।
କାମତୋ ଵିଚରିଷ୍ଯଧ୍ଵଂ ଫଲଦାଃ ସର୍ଵଜନ୍ତୁଷୁ ସ୍ଵର୍ଗସ୍ଥାନ୍ ନରକସ୍ଥାଂଶ୍ ଚ ଭୂମିସ୍ଥାଂଶ୍ ଚ ଚରାଚରାନ୍
ତୁମେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଚାଲିବା, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଫଳ ଦେବା—ସ୍ୱର୍ଗରେ, ନରକରେ, ଭୂମିରେ, ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ ସମସ୍ତଙ୍କୁ।
ନିଜଯୋଗବଲେନୈଵାପ୍ଯାଯଯିଷ୍ଯଧ୍ଵମ୍ ଉତ୍ତମାଃ ଇଯମ୍ ଊର୍ଜା ଶଶିସୁତା କୀଲାଲମଧୁଵିଗ୍ରହା
ନିଜ ଯୋଗଶକ୍ତିରେ ଉତ୍ତମମାନେ ପୋଷିତ ହେବେ। ଏହି ଶକ୍ତି, ଚନ୍ଦ୍ରର କନ୍ୟା, ଦହି ଓ ମଧୁର ମୂର୍ତ୍ତି।
ଭଵିଷ୍ଯତି ମହାଭାଗା ଦକ୍ଷସ୍ଯ ଦୁହିତା ସ୍ଵଧା ତତ୍ରେଯଂ ଭଵତାଂ ପତ୍ନୀ ଭଵିଷ୍ଯତି ଵରାନନା
ଏହି ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ ସ୍ୱଧା ଭାବେ ଦକ୍ଷଙ୍କର କନ୍ୟା ହେବେ। ଏଠାରେ, ଏହି ସୁନ୍ଦରମୁଖୀ ତୁମମାନଙ୍କର ପତ୍ନୀ ହେବେ।
କୋକାନଦୀତି ଵିଖ୍ଯାତା ଗିରିରାଜସମାଶ୍ରିତା ତୀର୍ଥକୋଟିମହାପୁଣ୍ଯା ମଦ୍ରୂପପରିପାଲିତା
କୋକାନଦୀ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ପାହାଡ଼ରାଜଙ୍କ ସହିତ ବସିଛନ୍ତି, ଅନେକ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥର ମହାପୁଣ୍ୟ ରହିଛି, ମୋ ରୂପରେ ସୁରକ୍ଷିତ।
ଅସ୍ଯାମ୍ ଅଦ୍ଯ ପ୍ରଭୃତି ଵୈ ନିଵତ୍ସ୍ଯାମ୍ଯ୍ ଅଘନାଶକୃତ୍ ଵରାହଦର୍ଶନଂ ପୁଣ୍ଯଂ ପୂଜନଂ ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିଦମ୍
ଆଜିଠାରୁ ମୁଁ ଏଠି ବସିବି, ପାପ ନାଶ କରିବି। ବରାହ ଦର୍ଶନ, ତାଙ୍କର ପୂଜା କଲେ ପୁଣ୍ୟ, ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ମିଳେ।
କୋକାସଲିଲପାନଂ ଚ ମହାପାତକନାଶନମ୍ ତୀର୍ଥେଷ୍ଵ୍ ଆପ୍ଲଵନଂ ପୁଣ୍ଯମ୍ ଉପଵାସଶ୍ ଚ ସ୍ଵର୍ଗଦଃ
କୋକା ନଦୀର ପାଣି ପିଇଲେ ମହାପାପ ନାଶ ହୁଏ। ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କଲେ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ଏଠି ଉପବାସ କଲେ ସ୍ୱର୍ଗ ମିଳେ।
ଦାନମ୍ ଅକ୍ଷଯ୍ଯମ୍ ଉଦିତଂ ଜନ୍ମମୃତ୍ଯୁଜରାପହମ୍ ମାଘେ ମାସ୍ଯ୍ ଅସିତେ ପକ୍ଷେ ଭଵଦ୍ଭିର୍ ଉଡୁପକ୍ଷଯେ
ଏଠି ଦାନ ଅକ୍ଷୟ ଓ ଜନ୍ମ, ମୃତ୍ୟୁ, ବୃଦ୍ଧାପ୍ୟ ଦୂର କରେ। ମାଘ ମାସର କୃଷ୍ଣପକ୍ଷରେ, ଚନ୍ଦ୍ର ଅସ୍ତମିତ ହେବାବେଳେ, ତୁମେ ଏହା କର।
କୋକାମୁଖମ୍ ଉପାଗମ୍ଯ ସ୍ଥାତଵ୍ଯଂ ଦିନପଞ୍ଚକମ୍ ତସ୍ମିନ୍ କାଲେ ତୁ ଯଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ପିତୄଣାଂ ନିର୍ଵପିଷ୍ଯତି
କୋକା ନଦୀର ମୁହଁ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ପାଞ୍ଚ ଦିନ ରହିବାକୁ ହେବ। ସେ ସମୟରେ, ଯିଏ ଏଠି ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବେ—
ପ୍ରାଗୁକ୍ତଫଲଭାଗୀ ସ ଭଵିଷ୍ଯତି ନ ସଂଶଯଃ ଏକାଦଶୀଂ ଦ୍ଵାଦଶୀଂ ଚ ସ୍ଥେଯମ୍ ଅତ୍ର ମଯା ସଦା
ସେ ପୂର୍ବରୁ କହିଥିବା ଫଳ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପାଇବେ। ଏଠି ଏକାଦଶୀ ଓ ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନ ମୁଁ ସଦା ରହିବି।
ଯସ୍ ତତ୍ରୋପଵସେଦ୍ ଧୀମାନ୍ ସ ପ୍ରାଗୁକ୍ତଫଲଂ ଲଭେତ୍ ତଦ୍ ଵ୍ରଜଧ୍ଵଂ ମହାଭାଗାଃ ସ୍ଥାନମ୍ ଇଷ୍ଟଂ ଯଥେଷ୍ଟତଃ
ଏଠି ଯିଏ ଜ୍ଞାନୀ ଉପବାସ କରିବେ, ସେ ପୂର୍ବ କଥିତ ଫଳ ପାଇବେ। ଏବେ, ମହାଭାଗ୍ୟବାନମାନେ, ଇଚ୍ଛାମତେ ନିଜ ଇଚ୍ଛିତ ସ୍ଥାନକୁ ଯାଅ।
ଅହମ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅତ୍ର ଵତ୍ସ୍ଯାମୀତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ସୋ ଽନ୍ତରଧୀଯତ ଗତେ ଵରାହେ ପିତରଃ କୋକାମ୍ ଆମନ୍ତ୍ର୍ଯ ତେ ଯଯୁଃ
‘ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଏଠି ବସିବି’ ବୋଲି କହି, ସେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ବରାହ ଯିବା ପରେ, ପିତୃମାନେ କୋକାକୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି ଚାଲିଗଲେ।
କୋକାପି ତୀର୍ଥସହିତା ସଂସ୍ଥିତା ଗିରିରାଜନି ଛାଯା ମହୀମଯୀ କ୍ରୋଡୀ ପିଣ୍ଡପ୍ରାଶନବୃଂହିତା
କୋକା ତୀର୍ଥସହିତ ପାହାଡ଼ରାଜ ଉପରେ ରହିଲେ, ତାଙ୍କର ଛାୟା ମାଟିର, କୋଳ ତିଳ ଓ ଚାଉଳ ପିଣ୍ଡ ପ୍ରଦାନରେ ବଡ଼ ହେଲା।
ଗର୍ଭମ୍ ଆଦାଯ ସଶ୍ରଦ୍ଧା ଵାରାହସ୍ଯୈଵ ସୁନ୍ଦରୀ ତତୋ ଽସ୍ଯାଃ ପ୍ରାଭଵତ୍ ପୁତ୍ରୋ ଭୌମସ୍ ତୁ ନରକାସୁରଃ ପ୍ରାଗ୍ଜ୍ଯୋତିଷଂ ଚ ନଗରମ୍ ଅସ୍ଯ ଦତ୍ତଂ ଚ ଵିଷ୍ଣୁନା
ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ସୁନ୍ଦରୀ ବରାହଙ୍କର ଗର୍ଭ ଧାରଣ କଲେ। ତାଙ୍କଠାରୁ ପୁଅ ଭୂମ, ନରକାସୁର ଜନ୍ମ ନେଲେ, ପ୍ରାଗ୍ଜ୍ୟୋତିଷପୁର ତାଙ୍କୁ ବିଷ୍ଣୁ ଦେଲେ।
ଏଵଂ ମଯୋକ୍ତଂ ଵରଦସ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୋଃ କୋକାମୁଖେ ଦିଵ୍ଯଵରାହରୂପମ୍ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନରସ୍ ତ୍ଯକ୍ତମଲୋ ଵିପାପ୍ମା ଦଶାଶ୍ଵମେଧେଷ୍ଟିଫଲଂ ଲଭେତ
ଏଭଳି ମୁଁ କୋକା ମୁହଁରେ ବରଦାତା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ବରାହ ରୂପ ବିଷୟରେ କହିଲି। ଏହା ଶୁଣି, ମଣିଷ ପାପ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଦଶ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଇଥାଏ।
ଭୂଯଃ ପ୍ରବ୍ରୂହି ଭଗଵଞ୍ ଶ୍ରାଦ୍ଧକଲ୍ପଂ ସୁଵିସ୍ତରାତ୍ କଥଂ କ୍ଵ ଚ କଦା କେଷୁ କୈସ୍ ତଦ୍ ବ୍ରୂହି ତପୋଧନ
ପୁଣି ଏକଥା ଏବଂ ଭଲଭାବେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ପ୍ରକ୍ରିୟା କହ, କେମିତି, କେଉଁଠି, କେବେ, କାହାପାଇଁ, କେଉଁ ସାମଗ୍ରୀରେ—ଏହା ମତେ କହ, ହେ ତପସ୍ୱୀ।
ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ ମୁନିଶାର୍ଦୂଲାଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧକଲ୍ପଂ ସୁଵିସ୍ତରାତ୍ ଯଥା ଯତ୍ର ଯଦା ଯେଷୁ ଯୈର୍ ଦ୍ରଵ୍ଯୈସ୍ ତଦ୍ ଵଦାମ୍ଯ୍ ଅହମ୍
ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଏବେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ପ୍ରକ୍ରିୟା ଭଲଭାବେ ଶୁଣ। କେମିତି, କେଉଁଠି, କେବେ, କାହାପାଇଁ, କେଉଁ ସାମଗ୍ରୀରେ—ମୁଁ ଏବେ କହିବି।
ବ୍ରାହ୍ମଣୈଃ କ୍ଷତ୍ରିଯୈର୍ ଵୈଶ୍ଯୈଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ସ୍ଵଵରଣୋଦିତମ୍ କୁଲଧର୍ମମ୍ ଅନୁତିଷ୍ଠଦ୍ଭିର୍ ଦାତଵ୍ଯଂ ମନ୍ତ୍ରପୂର୍ଵକମ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଓ ବୈଶ୍ୟମାନେ ନିଜ ନିଜ ବଂଶର ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପାଳନ କରି, ମନ୍ତ୍ର ପୂର୍ବକ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।
ସ୍ତ୍ରୀଭିର୍ ଵର୍ଣାଵରୈଃ ଶୂଦ୍ରୈର୍ ଵିପ୍ରାଣାମ୍ ଅନୁଶାସନାତ୍ ଅମନ୍ତ୍ରକଂ ଵିଧିପୂର୍ଵଂ ଵହ୍ନିଯାଗଵିଵର୍ଜିତମ୍
ସ୍ତ୍ରୀମାନେ, ମିଶ୍ର ଜାତି ଓ ଶୂଦ୍ରମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ, ନିୟମ ଅନୁସାରେ, ମନ୍ତ୍ର ବିନା ଓ ଅଗ୍ନି ଯଜ୍ଞ ବିନା ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।
ପୁଷ୍କରାଦିଷୁ ତୀର୍ଥେଷୁ ପୁଣ୍ଯେଷ୍ଵ୍ ଆଯତନେଷୁ ଚ ଶିଖରେଷୁ ଗିରୀନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ପୁଣ୍ଯଦେଶେଷୁ ଭୋ ଦ୍ଵିଜାଃ
ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ପୁଷ୍କର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ, ପୂଣ୍ୟ ମନ୍ଦିର, ବଡ଼ ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ଓ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ,
ସରିତ୍ସୁ ପୁଣ୍ଯତୋଯାସୁ ନଦେଷୁ ଚ ସରଃସୁ ଚ ସଂଗମେଷୁ ନଦୀନାଂ ଚ ସମୁଦ୍ରେଷୁ ଚ ସପ୍ତସୁ
ପବିତ୍ର ଜଳ ଥିବା ନଦୀ, ଝରଣା, ହ୍ରଦ, ନଦୀମାନଙ୍କ ସଂଗମ ଓ ସାତ ସମୁଦ୍ରରେ,
ସ୍ଵନୁଲିପ୍ତେଷୁ ଗେହେଷୁ ସ୍ଵେଷ୍ଵ୍ ଅନୁଜ୍ଞାପିତେଷୁ ଚ ଦିଵ୍ଯପାଦପମୂଲେଷୁ ଯଜ୍ଞିଯେଷୁ ହ୍ରଦେଷୁ ଚ
ନିଜ ଶୁଦ୍ଧ ଘରରେ, ଅନୁମତି ମିଳିଥିବା ସ୍ଥାନରେ, ଦିବ୍ୟ ବୃକ୍ଷର ମୂଳ ଓ ଯଜ୍ଞ ଯୋଗ୍ୟ ପବିତ୍ର ହ୍ରଦରେ,
ଶ୍ରାଦ୍ଧମ୍ ଏତେଷୁ ଦାତଵ୍ଯଂ ଵର୍ଜ୍ଯମ୍ ଏତେଷୁ ଚୋଚ୍ଯତେ କିରାତେଷୁ କଲିଙ୍ଗେଷୁ କୋଙ୍କଣେଷୁ କୃମିଷ୍ଵ୍ ଅପି
ଏହି ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ; କିନ୍ତୁ କିରାତ, କଳିଙ୍ଗ, କୋଙ୍କଣ ଓ କ୍ରିମିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହା ବିଷୟରେ ନିଷେଧ କହାଯାଇଛି।
ଦଶାର୍ଣେଷୁ କୁମାର୍ଯେଷୁ ତଙ୍ଗଣେଷୁ କ୍ରଥେଷ୍ଵ୍ ଅପି ସିନ୍ଧୋର୍ ଉତ୍ତରକୂଲେଷୁ ନର୍ମଦାଯାଶ୍ ଚ ଦକ୍ଷିଣେ
ଦଶାର୍ଣ୍ଣ, କୁମାର୍ୟ, ତଙ୍ଗଣ, କ୍ରଥ ଏବଂ ସିନ୍ଧୁ ନଦୀର ଉତ୍ତର କୂଳ, ନର୍ମଦାର ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ମଧ୍ୟ,
ପୂର୍ଵେଷୁ କରତୋଯାଯା ନ ଦେଯଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧମ୍ ଉଚ୍ଯତେ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ଦେଯମ୍ ଉଶନ୍ତୀହ ମାସି ମାସ୍ଯ୍ ଉଡୁପକ୍ଷଯେ
କରତୋୟା ନଦୀର ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏଠାରେ ପ୍ରତି ମାସରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଅସ୍ତମାନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।
ପୌର୍ଣମାସେଷୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ଚ କର୍ତଵ୍ଯମ୍ ଋକ୍ଷଗୋଚରେ ନିତ୍ଯଶ୍ରାଦ୍ଧମ୍ ଅଦୈଵଂ ଚ ମନୁଷ୍ଯୈଃ ସହ ଗୀଯତେ
ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଋକ୍ଷ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଥିଲେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ; ଦୈନିକ ଓ ଅନୌପଚାରିକ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଲୋକମାନେ ସହିତ କରାଯାଏ।
ନୈମିତ୍ତିକଂ ସୁରୈଃ ସାର୍ଧଂ ନିତ୍ଯଂ ନୈମିତ୍ତିକଂ ତଥା କାମ୍ଯାନ୍ଯ୍ ଅନ୍ଯାନି ଶ୍ରାଦ୍ଧାନି ପ୍ରତିସଂଵତ୍ସରଂ ଦ୍ଵିଜୈଃ
ଦେବତାମାନେ ସହିତ ବିଶେଷ ଶ୍ରାଦ୍ଧ, ଦୈନିକ ଓ ବିଶେଷ ଶ୍ରାଦ୍ଧ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ, ପ୍ରତିବର୍ଷ ଦ୍ୱିଜମାନେ କରିବା ଉଚିତ।