ଯତ୍ ତେ ପ୍ରକାରମ୍ ଆରଭ୍ଯ ନାଧିକଂ ତେ ତତୋ ଜଗୌ ତ୍ରିମଧୁ ତ୍ରିସୁପର୍ଣଂ ଚ ବୃହଦାରଣ୍ଯକଂ ତଥା
ଯେପରି ନିୟମ ଅଛି, ତାଠାରୁ ଅଧିକ କିଛି ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେନି; ସେ 'ତ୍ରିମଧୁ', 'ତ୍ରିସୁପର୍ଣ୍ଣ' ଓ 'ବୃହଦାରଣ୍ୟକ' ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ।
ଜଜାପ ଵୈଷାଂ ଜାପ୍ଯଂ ତୁ ସୂକ୍ତଂ ସୌରଂ ସପୌରୁଷମ୍ ଭୁକ୍ତଵତ୍ସୁ ଚ ଵିପ୍ରେଷୁ ପୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୃପ୍ତା ସ୍ଥ ଇତ୍ଯ୍ ଉତ
ସେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଜପ, ସାବିତ୍ରୀ ସୂକ୍ତ ଓ ପୁରୁଷ ସୂକ୍ତ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ; ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଭୋଜନ ସମାପ୍ତ କଲାପରେ, ସେ ପଚାରିଲେ—'ଆପଣମାନେ ତୃପ୍ତ ହେଲେ କି?'
ତୃପ୍ତାଃ ସ୍ମେତି ସକୃତ୍ ତୋଯଂ ଦଦୌ ମୌନଵିମୋଚନମ୍ ପିଣ୍ଡପାତ୍ରଂ ସମାଦାଯ ଚ୍ଛାଯାଯୈ ପ୍ରଦଦୌ ତତଃ
ସେମାନେ 'ଆମେ ତୃପ୍ତ' ବୋଲି କହିଲେ, ସେ ଏକଥର ପାଣି ଦେଲେ, ଯାହା ମୌନ ଭଙ୍ଗର ସଙ୍କେତ; ପିଣ୍ଡ ପାତ୍ର ନେଇ, ଏହାକୁ ଛାୟାକୁ ଦାନ କଲେ।
ସା ତଦ୍ ଅନ୍ନଂ ଦ୍ଵିଧା କୃତ୍ଵା ତ୍ରିଧୈକୈକମ୍ ଅଥାକରୋତ୍ ଵାରାହୋ ଭୂମ୍ ଅଥୋଲ୍ଲିଖ୍ଯ ସମାଚ୍ଛାଦ୍ଯ କୁଶୈର୍ ଅପି
ସେ ଏହି ଭୋଜନକୁ ଦୁଇ ଭାଗ କଲେ, ପରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭାଗକୁ ତିନିଟି ଭାଗ କଲେ; ବରାହ ଭଳି ଭୂମିରେ ଚିହ୍ନ କରି, କୁଶ ଘାସରେ ଢାକିଦେଲେ।
ଦକ୍ଷିଣାଗ୍ରାନ୍ କୁଶାନ୍ କୃତ୍ଵା ତେଷାମ୍ ଉପରି ଚାସନମ୍ ସତିଲେଷୁ ସମୂଲେଷୁ କୁଶେଷ୍ଵ୍ ଏଵ ତୁ ସଂଶ୍ରଯଃ
ସେ କୁଶ ଘାସକୁ ଦକ୍ଷିଣ ମୁହଁ କରି ରଖିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ଆସନ ଦେଲେ; ତିଳ ଓ ମୂଳ ସହିତ କୁଶ ଉପରେ ଦାନ କଲେ।
ଗନ୍ଧପୁଷ୍ପାଦିକଂ କୃତ୍ଵା ତତଃ ପିଣ୍ଡଂ ତୁ ଭକ୍ତିତଃ ପୃଥିଵୀ ଦଧୀର୍ ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ତତଃ ପିଣ୍ଡଂ ପ୍ରଦତ୍ତଵାନ୍
ସେ ସୁଗନ୍ଧ ଓ ଫୁଲ ଦେଇ, ଭକ୍ତିଭାବରେ ପିଣ୍ଡ ଦାନ କଲେ; 'ପୃଥିବୀ ଏହାକୁ ଧାରଣ କରୁ' ବୋଲି କହି, ପିଣ୍ଡ ଦେଲେ।
ପିତାମହାଃ ପ୍ରପିତାମହାସ୍ ତଥେତି ଚାନ୍ତରିକ୍ଷତଃ ମାତାମହାନାମ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଏଵଂ ଦଦୌ ପିଣ୍ଡାନ୍ ସ ଶୂକରଃ
ପିତାମହ ଓ ପ୍ରପିତାମହମାନେ ଆକାଶରୁ 'ତଥା ହେଉ' ବୋଲି କହିଲେ; ସେ ଏଭଳି ମାତାମହମାନେ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ପିଣ୍ଡ ଦାନ କଲେ।
ପିଣ୍ଡନିର୍ଵାପଣୋଚ୍ଛିଷ୍ଟମ୍ ଅନ୍ନଂ ଲେପଭୁଜେଷ୍ଵ୍ ଅଦାତ୍ ଏତଦ୍ ଵଃ ପିତର୍ ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ଦଦୌ ଵାସାଂସି ଭକ୍ତିତଃ
ପିଣ୍ଡ ଦାନର ଅବଶିଷ୍ଟ ଭୋଜନ ଯେଉଁମାନେ ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟ ଖାନ୍ତି, ସେମାନେ ପାଇଁ ଦେଲେ; 'ଏହା ଆପଣଙ୍କ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ' ବୋଲି କହି, ଭକ୍ତିଭାବରେ ବସ୍ତ୍ର ଦେଲେ।
ଦ୍ଵ୍ଯଙ୍ଗୁଲଜାନି ଶୁକ୍ଲାନି ଧୌତାନ୍ଯ୍ ଅଭିନଵାନି ଚ ଗନ୍ଧପୁଷ୍ପାଦିକଂ ଦତ୍ତ୍ଵା କୃତ୍ଵା ଚୈଷାଂ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣାମ୍
ସେ ଦୁଇ ଆଙ୍ଗୁଠି ଚଉଡ଼ା, ଧୋଇଥିବା ଏବଂ ନୂଆ ଧଳା ବସ୍ତ୍ର ଦେଲେ; ସୁଗନ୍ଧ ଓ ଫୁଲ ଦେଇ, ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କଲେ।
ଆଚମ୍ଯାଚାମଯେଦ୍ ଵିପ୍ରାନ୍ ପୈତ୍ରାନ୍ ଆଦୌ ତତଃ ସୁରାନ୍ ତତସ୍ ତ୍ଵ୍ ଅଭ୍ଯୁକ୍ଷ୍ଯ ତାଂ ଭୂମିଂ ଦତ୍ତ୍ଵାପଃ ସୁମନୋକ୍ଷତାନ୍
ପାଣି ପିଇ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ପ୍ରଥମେ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ, ପରେ ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ପାଣି ପିଇବାକୁ କହିଲେ; ତାପରେ ସେ ଭୂମିକୁ ଛିଟିଏଇ, ଫୁଲ ଦେଇ ପାଣି ଦେଲେ।
ସତିଲାମ୍ବୁ ପିତୃଷ୍ଵ୍ ଆଦୌ ଦତ୍ତ୍ଵା ଦେଵେଷୁ ସାକ୍ଷତମ୍ ଅକ୍ଷଯ୍ଯଂ ନସ୍ ତ୍ଵ୍ ଇତି ପିତୄନ୍ ପ୍ରୀଯତାମ୍ ଇତି ଦେଵତାଃ
ସେ ପ୍ରଥମେ ତିଳ ମିଶା ପାଣି ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଦେଲେ, ପରେ ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ଶୁଦ୍ଧ ପାଣି ଦେଲେ; 'ଏହା ଆମ ପାଇଁ ଅକ୍ଷୟ ହେଉ, ପିତୃ ଓ ଦେବତାମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ' ବୋଲି କହିଲେ।
ପ୍ରୀଣଯିତ୍ଵା ପରାଵୃତ୍ଯ ତ୍ରିର୍ ଜପେଚ୍ ଚାଘମର୍ଷଣମ୍ ତତୋ ନିଵୃତ୍ଯ ତୁ ଜପେଦ୍ ଯନ୍ ମେ ନାମ ଇତୀରଯନ୍
ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି, ପଛକୁ ଘୁଞ୍ଚି 'ଅଘମର୍ଷଣ' ତିନିଥର ଜପ କଲେ; ପରେ ଅଲଗା ହୋଇ, 'ମୋର ନାମ ଯେଉଁଠି ଉଚ୍ଚାରିତ' ବୋଲି ଜପ କଲେ।
ଗୃହାନ୍ ନଃ ପିତରୋ ଦତ୍ତ ଧନଧାନ୍ଯପ୍ରପୂରିତାନ୍ ଅର୍ଘ୍ଯପାତ୍ରାଣି ପିଣ୍ଡାନାମ୍ ଅନ୍ତରେ ସ ପଵିତ୍ରକାନ୍
'ହେ ପିତୃମାନେ, ଆମ ଘରକୁ ଧନ ଓ ଧାନ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରନ୍ତୁ' ବୋଲି ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ; ଅର୍ଘ୍ୟ ପାତ୍ର ଓ ପିଣ୍ଡ ମଧ୍ୟରେ ପବିତ୍ର କୁଶ ଘାସ ରଖିଲେ।
ନିକ୍ଷିପ୍ଯୋର୍ଜଂ ଵହନ୍ତୀତି କୋକାତୋଯମ୍ ଅଥୋ ଽଜପତ୍ ହିମକ୍ଷୀରଂ ମଧୁତିଲାନ୍ ପିତୄଣାଂ ତର୍ପଣଂ ଦଦୌ
ସେ ଶକ୍ତି ଧାରଣ କରୁଥିବା ଏହାକୁ ରଖି, 'କୋକା ଜଳ' ଷ୍ଟୁତି ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ; ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଠଣ୍ଡା ଦୁଧ, ମଧୁ ଓ ତିଳ ଦେଇ ତୃପ୍ତି ଦେଲେ।
ସ୍ଵସ୍ତୀତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତେ ପୈତୃକୈସ୍ ତୁ ସୋରାହ୍ନେ ପ୍ନାଵତର୍ପଯନ୍ ରଜତଂ ଦକ୍ଷିଣାଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ଵିପ୍ରାନ୍ ଦେଵୋ ଗଦାଧରଃ
ପିତୃମାନେ 'ସୁଭିତ୍ତି ହେଉ' ବୋଲି କହିବା ପରେ, ଦେବତା ଗଦାଧର ମଧ୍ୟାହ୍ନ ବେଳେ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ତୃପ୍ତି ପାଇଁ ପାଣି ଦେଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଚାନ୍ଦି ଦକ୍ଷିଣା ଦେଲେ।
ସଂଵିଭାଗଂ ମନୁଷ୍ଯେଭ୍ଯୋ ଦଦୌ ସ୍ଵଦ୍ ଇତି ଚାବ୍ରୁଵନ୍ କଶ୍ଚିତ୍ ସଂପନ୍ନମ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରତ୍ଯୁକ୍ତସ୍ ତୈର୍ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ସେ ମାନେ ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ଭାଗ ବଣ୍ଟିଦେଲେ, 'ଏହା ତୁମ ପାଇଁ' ବୋଲି କହିଲେ। କିଏସି 'ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା' ବୋଲି କହିଲା, ତାହାକୁ ସେଇ ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଅଭିରମ୍ଯତାମ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଉଵାଚ ପ୍ରୋଚୁସ୍ ତେ ଽଭିରତାଃ ସ୍ମ ଵୈ ଶିଷ୍ଟମ୍ ଅନ୍ନଂ ଚ ପପ୍ରଚ୍ଛ ତୈର୍ ଇଷ୍ଟୈଃ ସହ ଚୋଦିତଃ
ସେ କହିଲେ, 'ଆପଣମାନେ ଭୋଗ କରନ୍ତୁ', ସେମାନେ କହିଲେ, 'ଆମେ ତ ତୃପ୍ତ ହେଲୁ।' ପରେ ସେ ଅବଶିଷ୍ଟ ଖାଦ୍ୟ ବିଷୟରେ ପଚାରିଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ।
ପାଣାଵ୍ ଆଦାଯ ତାନ୍ ଵିପ୍ରାନ୍ କୁର୍ଯାଦ୍ ଅନୁଗତସ୍ ତଦା ଵାଜେ ଵାଜେ ଇତି ପଠନ୍ ବହିର୍ ଵେଦି ଵିନିର୍ଗତଃ
ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ହାତ ଧରି ନେଇ, 'ବାଜେ ବାଜେ' ବୋଲି ପଢ଼ି, ବେଦି ବାହାରେ ଯାଇ ସେମାନଙ୍କ ସହ ଚାଲିଲେ।
କୋଟିତୀର୍ଥଜଲେନାସାଵ୍ ଅପସଵ୍ଯଂ ସମୁତ୍କ୍ଷିପନ୍ ଅଲଗ୍ନାନ୍ ଵିପୁଲାନ୍ ଵାଲାନ୍ ପ୍ରାର୍ଥଯାମ୍ ଆସ ଚାଶିଷମ୍
କୋଟିତୀର୍ଥର ଜଳ ନେଇ, ବାମ ହାତ ଉଠାଇ ଅପସବ୍ୟ କ୍ରିୟା କଲେ, ଅଟୁଟ ଏବଂ ବହୁତ ଦରୁବା ଚାହିଲେ, ଆଶୀର୍ବାଦ ମାଗିଲେ।
ଦାତାରୋ ନୋ ଽଭିଵର୍ଧନ୍ତାଂ ତୈସ୍ ତଥେତି ସମୀରିତଃ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍ ଉପାଵୃତ୍ଯ କୃତ୍ଵା ପାଦାଭିଵାଦନମ୍
ସେମାନେ କହିଲେ, 'ଆମ ଦାତାମାନେ ସମୃଦ୍ଧି ହେଉନ୍ତୁ', ଏହିପରି ଶୁଣି ସେ ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ପାଦେ ପ୍ରଣାମ କଲେ।
ଆସନାନି ଦଦୌ ଚୈଷାଂ ଛାଦଯାମ୍ ଆସ ଶୂକରଃ ଵିଶ୍ରାମ୍ଯତାଂ ପ୍ରଵିଶ୍ଯାଥ ପିଣ୍ଡଂ ଜଗ୍ରାହ ମଧ୍ଯମମ୍
ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଆସନ ଦେଲେ, ଶୂକର ସେମାନଙ୍କୁ ଛାୟା ଦେଲା। 'ବିଶ୍ରାମ କରନ୍ତୁ' ବୋଲି ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରି, ସେ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ମଧ୍ୟମ ପିଣ୍ଡ ନେଲେ।
ଛାଯାମଯୀ ମହୀ ପତ୍ନୀ ତସ୍ଯୈ ପିଣ୍ଡମ୍ ଅଦାତ୍ ପ୍ରଭୁଃ ଆଧତ୍ତ ପିତରୋ ଗର୍ଭମ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ସାପି ରୂପିଣୀ
ଛାୟାରୁ ଗଠିତ ଭୂମି ଯେଉଁଠି ତାଙ୍କର ଜନାନୀ ଥିଲେ, ସେଠି ପ୍ରଭୁ ପିଣ୍ଡ ଦେଲେ। ସେ ରୂପ ଧରି କହିଲେ, 'ପିତୃମାନେ ଗର୍ଭ ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି।'
ପିଣ୍ଡଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ଵିପ୍ରାଣାଂ ଚକ୍ରେ ପାଦାଭିଵନ୍ଦନମ୍ ଵିସର୍ଜନଂ ପିତୄଣାଂ ସ କର୍ତୁକାମଶ୍ ଚ ଶୂକରଃ
ପିଣ୍ଡ ଗ୍ରହଣ କରି, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ପାଦେ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ଶୂକର, ପିତୃମାନଙ୍କ ବିଦାୟ କରିବାକୁ ଚାହିଲେ ଏବଂ ସେହିପରି କଲେ।
କୋକା ଚ ପିତରଶ୍ ଚୈଵ ପ୍ରୋଚୁଃ ସ୍ଵାର୍ଥକରଂ ଵଚଃ ଶପ୍ତାଶ୍ ଚ ଭଗଵନ୍ ପୂର୍ଵଂ ଦିଵସ୍ଥା ହିମଭାନୁନା
କୋକା ଏବଂ ପିତୃମାନେ ସ୍ୱାର୍ଥକାରୀ କଥା କହିଲେ, 'ଭଗବନ୍, ଆମେ ପୂର୍ବରୁ ଦିବ୍ୟ ହିମାଂଶୁ ଦ୍ୱାରା ଶାପିତ ହୋଇଥିଲୁ।'
ଯୋଗଭ୍ରଷ୍ଟା ଭଵିଷ୍ଯଧ୍ଵଂ ସର୍ଵ ଏଵ ଦିଵଶ୍ ଚ୍ଯୁତାଃ ତଦ୍ ଏଵଂ ଭଵତା ତ୍ରାତାଃ ପ୍ରଵିଶନ୍ତୋ ରସାତଲମ୍
'ତୁମେ ସମସ୍ତେ ଯୋଗରୁ ବିଚ୍ୟୁତ ହେବ, ସ୍ୱର୍ଗରୁ ତଳକୁ ପଡିବ।' ଏହିପରି ତୁମେ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରିଛ, ଏବେ ଆମେ ପାତାଳକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବୁ।
ଯୋଗଭ୍ରଷ୍ଟାଂଶ୍ ଚ ଵିଶ୍ଵେଶାସ୍ ତତ୍ଯଜୁର୍ ଯୋଗରକ୍ଷିଣଃ ତତ୍ ତେ ଭୂଯୋ ଽଭିରକ୍ଷନ୍ତୁ ଵିଶ୍ଵେ ଦେଵା ହି ନଃ ସଦା
ଯୋଗର ରକ୍ଷକ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଯୋଗରୁ ବିଚ୍ୟୁତ ହେଲେ, ସେମାନେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ସମସ୍ତ ଦେବତା ଆମକୁ ପୁଣିଥରେ ସଦାରଣ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ।
ସ୍ଵର୍ଗଂ ଯାସ୍ଯାମଶ୍ ଚ ଵିଭୋ ପ୍ରସାଦାତ୍ ତଵ ଶୂକର ସୋମୋ ଽଧିଦେଵୋ ଽସ୍ମାକଂ ଚ ଭଵତ୍ଵ୍ ଅଚ୍ଯୁତ ଯୋଗଧୃକ୍
'ତୁମ ଦୟାରେ, ହେ ଶୂକର, ଆମେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବୁ। ସୋମ ଆମର ଅଧିଦେବ ହେଉନ୍ତୁ, ଏବଂ ଅଚ୍ୟୁତ, ତୁମେ ଆମର ଯୋଗକୁ ଧାରଣ କର।'
ଯୋଗାଧାରସ୍ ତଥା ସୋମସ୍ ତ୍ରାଯତେ ନ କଦାଚନ ଦିଵି ଭୂମୌ ସଦା ଵାସୋ ଭଵତ୍ଵ୍ ଅସ୍ମାସୁ ଯୋଗତଃ
'ଯୋଗର ଆଧାର ସୋମ ସଦା ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ। ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ସ୍ୱର୍ଗ କିମ୍ବା ପୃଥିବୀରେ ସଦା ବାସ କରୁ।'
ଅନ୍ତରିକ୍ଷେ ଚ କେଷାଂଚିନ୍ ମାସଂ ପୁଷ୍ଟିସ୍ ତଥାସ୍ତୁ ନଃ ଊର୍ଜା ଚେଯଂ ହି ନଃ ପତ୍ନୀ ସ୍ଵଧାନାମ୍ନା ତୁ ଵିଶ୍ରୁତା
'କିଛି ଜଣଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟାକାଶରେ ଏକ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୋଷଣ ହେଉ। ଏହି ଯେ ଆମର ଜନାନୀ, ସ୍ୱଧା ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସେ ଆମର ଶକ୍ତି।'
ଭଵତ୍ଵ୍ ଏଷୈଵ ଯୋଗାଢ୍ଯା ଯୋଗମାତା ଚ ଖେଚରୀ ଇତ୍ଯ୍ ଏଵମ୍ ଉକ୍ତଃ ପିତୃଭିର୍ ଵାରାହୋ ଭୂତଭାଵନଃ
'ସେ ଯୋଗରେ ସମୃଦ୍ଧ, ଯୋଗର ମାଆ ଏବଂ ଆକାଶରେ ଚଳିତା ହେଉନ୍ତୁ।' ପିତୃମାନଙ୍କ ଏହିପରି କଥା ଶୁଣି, ଭୂତମାନଙ୍କ ରକ୍ଷକ ଶୂକର ଉତ୍ତର ଦେଲେ।