ଯନ୍ ମେ ପ୍ରପିତାମହାଇତି ଦଦୌ ଚ ପ୍ରପିତାମହେ କୁଶଗନ୍ଧତିଲୋନ୍ମିଶ୍ରଂ ସପୁଷ୍ପମ୍ ଅପସଵ୍ଯତଃ
'ଏହା ମୋର ପ୍ରପିତାମହ ପାଇଁ' ବୋଲି, କୁଶ, ତିଳ ଓ ଫୁଲ ମିଶାଇ ବାୟଁ ପାଖରୁ ପ୍ରପିତାମହଙ୍କୁ ଦେଲେ।
ତଦ୍ଵନ୍ ମାତାମହେଭ୍ଯସ୍ ତୁ ଵିଧିଂ ଚକ୍ରେ ଜନାର୍ଦନଃ ତାନ୍ ଅର୍ଚ୍ଯ ଭୂଯୋ ଗନ୍ଧାଦ୍ଯୈର୍ ଧୂପଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ତୁ ଭକ୍ତିତଃ
ଏହିପରି ଭାବେ ଜନାର୍ଦନ ମାତାମହମାନେ ପାଇଁ କ୍ରିୟା କଲେ, ସେମାନେଙ୍କୁ ପୁଣି ସୁଗନ୍ଧ ଓ ଧୂପ ଦେଇ ଭକ୍ତିସହିତ ପୂଜା କଲେ।
ଆଦିତ୍ଯା ଵସଵୋ ରୁଦ୍ରା ଇତ୍ଯ୍ ଉଚ୍ଚାର୍ଯ ଜଗତ୍ପ୍ରଭୁଃ ତତଶ୍ ଚାନ୍ନଂ ସମାଦାଯ ସର୍ପିସ୍ତିଲକୁଶାକୁଲମ୍
'ଆଦିତ୍ୟ, ବସୁ, ରୁଦ୍ର' ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ସମ୍ସାରର ପ୍ରଭୁ ଘିଅ, ତିଳ ଓ କୁଶ ମିଶା ଅନ୍ନ ନେଲେ।
ଵିଧାଯ ପାତ୍ରେ ତଚ୍ ଚୈଵ ପର୍ଯପୃଚ୍ଛତ୍ ତତୋ ମୁନୀନ୍ ଅଗ୍ନୌ କରିଷ୍ଯ ଇତି ତୈଃ କୁରୁଷ୍ଵେତି ଚ ଚୋଦିତଃ
ସେଠାରେ ପାତ୍ରରେ ସଜାଇ, ପରେ ମୁନିମାନେଙ୍କୁ 'ଏହାକୁ ଅଗ୍ନିରେ ଦେବି କି?' ବୋଲି ପଚାରିଲେ, ସେମାନେ କୁରୁମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କରିବାକୁ କହିଲେ।
ଆହୁତିତ୍ରିତଯଂ ଦଦ୍ଯାତ୍ ସୋମାଯାଗ୍ନେର୍ ଯମାଯ ଚ ଯେ ମାମକାଇତି ଚ ଜପେଦ୍ ଯଜୁଃସପ୍ତକମ୍ ଅଚ୍ଯୁତମ୍
ସେ ତିନିଟି ଆହୁତି ସୋମ, ଅଗ୍ନି ଓ ଯମଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ପାଇଁ ସାତଟି ଯଜୁର୍ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, 'ଏହା ମୋର' ବୋଲି ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ କହିବା ଦରକାର।
ହୁତାଵଶିଷ୍ଟଂ ଚ ଦଦୌ ନାମଗୋତ୍ରସମନ୍ଵିତମ୍ ତ୍ରିର୍ ଆହୁତିକମ୍ ଏକୈକଂ ପିତରଂ ତୁ ପ୍ରତି ଦ୍ଵିଜାଃ
ଯେଉଁ ହବିଷ୍ୟ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଥାଏ, ନାମ ଓ ଗୋତ୍ର ସହିତ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ପିତୃଙ୍କୁ ତିନିଟି ଆହୁତି ଦେବା ଦ୍ୱିଜମାନେ କରିଥିଲେ।
ଅତୋ ଽଵଶିଷ୍ଟମ୍ ଅନ୍ନାଦ୍ଯଂ ପିଣ୍ଡପାତ୍ରେ ତୁ ନିକ୍ଷିପେତ୍ ତତୋ ଽନ୍ନଂ ସରସଂ ସ୍ଵାଦୁ ଦଦୌ ପାଯସପୂର୍ଵକମ୍
ଏହିପରେ ଯେଉଁ ଅଂଶ ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନୀୟ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଥାଏ, ସେଗୁଡିକୁ ପିଣ୍ଡ ପାତ୍ରରେ ରଖିଦେଲେ। ତାପରେ ରସଭରା ଓ ମିଠା ଭାତ, ଛେନାପାଇଁ ପାୟସ ସହିତ, ଉପସ୍ଥାପନ କରାଗଲା।
ପ୍ରତ୍ଯଗ୍ରମ୍ ଏକଦା ସ୍ଵିନ୍ନମ୍ ଅପର୍ଯୁଷିତମ୍ ଉତ୍ତମମ୍ ଅଲ୍ପଶାକଂ ବହୁଫଲଂ ଷଡ୍ରସମ୍ ଅମୃତୋପମମ୍
ଏହି ଭୋଜନଟି ଏକଥରେ ପକାଯାଇଥିଲା, ତାଜା ଓ ଗରମ ଥିଲା, କେବେ ବାସି ନଥିଲା, ଉତ୍ତମ ଗୁଣର ଥିଲା, ଅଳ୍ପ ଶାକ ଓ ବହୁ ଫଳ ଥିଲା, ଛଅ ରସ ଥିଲା, ଏବଂ ଅମୃତ ସମାନ ଲାଗୁଥିଲା।
ଯଦ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣେଷୁ ପ୍ରଦଦୌ ପିଣ୍ଡପାତ୍ରେ ପିତୄଂସ୍ ତଥା ଵେଦପୂର୍ଵଂ ପିତୃସ୍ଵନ୍ନମ୍ ଆଜ୍ଯପ୍ଲୁତଂ ମଧୂକ୍ଷିତମ୍
ଯେଉଁ ଭୋଜନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ପିଣ୍ଡ ପାତ୍ରରେ ଦିଆଯାଇଥିଲା, ସେହିପରି ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦିଆଗଲା—ବେଦମନ୍ତ୍ର ପୂର୍ବକ ଘିଅ ଓ ମଧୁରେ ଭିଜାଇଥିବା ପିତୃଭୋଜନ।
ମନ୍ତ୍ରିତଂ ପୃଥିଵୀତ୍ଯ୍ ଏଵଂ ମଧୁଵାତାତୃଚଂ ଜଗୌ ଭୁଞ୍ଜାନେଷୁ ତୁ ଵିପ୍ରେଷୁ ଜପନ୍ ଵୈ ମନ୍ତ୍ରପଞ୍ଚକମ୍
ସେ 'ପୃଥିବୀ' ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ ଓ 'ମଧୁବାତ' ଷ୍ଟୁତି ଗାଇଲେ; ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଭୋଜନ କରୁଥିବାବେଳେ, ସେ ପଞ୍ଚମନ୍ତ୍ର ଜପ କଲେ।
ଯତ୍ ତେ ପ୍ରକାରମ୍ ଆରଭ୍ଯ ନାଧିକଂ ତେ ତତୋ ଜଗୌ ତ୍ରିମଧୁ ତ୍ରିସୁପର୍ଣଂ ଚ ବୃହଦାରଣ୍ଯକଂ ତଥା
ଯେପରି ନିୟମ ଅଛି, ତାଠାରୁ ଅଧିକ କିଛି ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେନି; ସେ 'ତ୍ରିମଧୁ', 'ତ୍ରିସୁପର୍ଣ୍ଣ' ଓ 'ବୃହଦାରଣ୍ୟକ' ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ।
ଜଜାପ ଵୈଷାଂ ଜାପ୍ଯଂ ତୁ ସୂକ୍ତଂ ସୌରଂ ସପୌରୁଷମ୍ ଭୁକ୍ତଵତ୍ସୁ ଚ ଵିପ୍ରେଷୁ ପୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୃପ୍ତା ସ୍ଥ ଇତ୍ଯ୍ ଉତ
ସେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଜପ, ସାବିତ୍ରୀ ସୂକ୍ତ ଓ ପୁରୁଷ ସୂକ୍ତ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ; ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଭୋଜନ ସମାପ୍ତ କଲାପରେ, ସେ ପଚାରିଲେ—'ଆପଣମାନେ ତୃପ୍ତ ହେଲେ କି?'
ତୃପ୍ତାଃ ସ୍ମେତି ସକୃତ୍ ତୋଯଂ ଦଦୌ ମୌନଵିମୋଚନମ୍ ପିଣ୍ଡପାତ୍ରଂ ସମାଦାଯ ଚ୍ଛାଯାଯୈ ପ୍ରଦଦୌ ତତଃ
ସେମାନେ 'ଆମେ ତୃପ୍ତ' ବୋଲି କହିଲେ, ସେ ଏକଥର ପାଣି ଦେଲେ, ଯାହା ମୌନ ଭଙ୍ଗର ସଙ୍କେତ; ପିଣ୍ଡ ପାତ୍ର ନେଇ, ଏହାକୁ ଛାୟାକୁ ଦାନ କଲେ।
ସା ତଦ୍ ଅନ୍ନଂ ଦ୍ଵିଧା କୃତ୍ଵା ତ୍ରିଧୈକୈକମ୍ ଅଥାକରୋତ୍ ଵାରାହୋ ଭୂମ୍ ଅଥୋଲ୍ଲିଖ୍ଯ ସମାଚ୍ଛାଦ୍ଯ କୁଶୈର୍ ଅପି
ସେ ଏହି ଭୋଜନକୁ ଦୁଇ ଭାଗ କଲେ, ପରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭାଗକୁ ତିନିଟି ଭାଗ କଲେ; ବରାହ ଭଳି ଭୂମିରେ ଚିହ୍ନ କରି, କୁଶ ଘାସରେ ଢାକିଦେଲେ।
ଦକ୍ଷିଣାଗ୍ରାନ୍ କୁଶାନ୍ କୃତ୍ଵା ତେଷାମ୍ ଉପରି ଚାସନମ୍ ସତିଲେଷୁ ସମୂଲେଷୁ କୁଶେଷ୍ଵ୍ ଏଵ ତୁ ସଂଶ୍ରଯଃ
ସେ କୁଶ ଘାସକୁ ଦକ୍ଷିଣ ମୁହଁ କରି ରଖିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ଆସନ ଦେଲେ; ତିଳ ଓ ମୂଳ ସହିତ କୁଶ ଉପରେ ଦାନ କଲେ।
ଗନ୍ଧପୁଷ୍ପାଦିକଂ କୃତ୍ଵା ତତଃ ପିଣ୍ଡଂ ତୁ ଭକ୍ତିତଃ ପୃଥିଵୀ ଦଧୀର୍ ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ତତଃ ପିଣ୍ଡଂ ପ୍ରଦତ୍ତଵାନ୍
ସେ ସୁଗନ୍ଧ ଓ ଫୁଲ ଦେଇ, ଭକ୍ତିଭାବରେ ପିଣ୍ଡ ଦାନ କଲେ; 'ପୃଥିବୀ ଏହାକୁ ଧାରଣ କରୁ' ବୋଲି କହି, ପିଣ୍ଡ ଦେଲେ।
ପିତାମହାଃ ପ୍ରପିତାମହାସ୍ ତଥେତି ଚାନ୍ତରିକ୍ଷତଃ ମାତାମହାନାମ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଏଵଂ ଦଦୌ ପିଣ୍ଡାନ୍ ସ ଶୂକରଃ
ପିତାମହ ଓ ପ୍ରପିତାମହମାନେ ଆକାଶରୁ 'ତଥା ହେଉ' ବୋଲି କହିଲେ; ସେ ଏଭଳି ମାତାମହମାନେ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ପିଣ୍ଡ ଦାନ କଲେ।
ପିଣ୍ଡନିର୍ଵାପଣୋଚ୍ଛିଷ୍ଟମ୍ ଅନ୍ନଂ ଲେପଭୁଜେଷ୍ଵ୍ ଅଦାତ୍ ଏତଦ୍ ଵଃ ପିତର୍ ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ଦଦୌ ଵାସାଂସି ଭକ୍ତିତଃ
ପିଣ୍ଡ ଦାନର ଅବଶିଷ୍ଟ ଭୋଜନ ଯେଉଁମାନେ ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟ ଖାନ୍ତି, ସେମାନେ ପାଇଁ ଦେଲେ; 'ଏହା ଆପଣଙ୍କ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ' ବୋଲି କହି, ଭକ୍ତିଭାବରେ ବସ୍ତ୍ର ଦେଲେ।
ଦ୍ଵ୍ଯଙ୍ଗୁଲଜାନି ଶୁକ୍ଲାନି ଧୌତାନ୍ଯ୍ ଅଭିନଵାନି ଚ ଗନ୍ଧପୁଷ୍ପାଦିକଂ ଦତ୍ତ୍ଵା କୃତ୍ଵା ଚୈଷାଂ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣାମ୍
ସେ ଦୁଇ ଆଙ୍ଗୁଠି ଚଉଡ଼ା, ଧୋଇଥିବା ଏବଂ ନୂଆ ଧଳା ବସ୍ତ୍ର ଦେଲେ; ସୁଗନ୍ଧ ଓ ଫୁଲ ଦେଇ, ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କଲେ।
ଆଚମ୍ଯାଚାମଯେଦ୍ ଵିପ୍ରାନ୍ ପୈତ୍ରାନ୍ ଆଦୌ ତତଃ ସୁରାନ୍ ତତସ୍ ତ୍ଵ୍ ଅଭ୍ଯୁକ୍ଷ୍ଯ ତାଂ ଭୂମିଂ ଦତ୍ତ୍ଵାପଃ ସୁମନୋକ୍ଷତାନ୍
ପାଣି ପିଇ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ପ୍ରଥମେ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ, ପରେ ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ପାଣି ପିଇବାକୁ କହିଲେ; ତାପରେ ସେ ଭୂମିକୁ ଛିଟିଏଇ, ଫୁଲ ଦେଇ ପାଣି ଦେଲେ।
ସତିଲାମ୍ବୁ ପିତୃଷ୍ଵ୍ ଆଦୌ ଦତ୍ତ୍ଵା ଦେଵେଷୁ ସାକ୍ଷତମ୍ ଅକ୍ଷଯ୍ଯଂ ନସ୍ ତ୍ଵ୍ ଇତି ପିତୄନ୍ ପ୍ରୀଯତାମ୍ ଇତି ଦେଵତାଃ
ସେ ପ୍ରଥମେ ତିଳ ମିଶା ପାଣି ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଦେଲେ, ପରେ ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ଶୁଦ୍ଧ ପାଣି ଦେଲେ; 'ଏହା ଆମ ପାଇଁ ଅକ୍ଷୟ ହେଉ, ପିତୃ ଓ ଦେବତାମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ' ବୋଲି କହିଲେ।
ପ୍ରୀଣଯିତ୍ଵା ପରାଵୃତ୍ଯ ତ୍ରିର୍ ଜପେଚ୍ ଚାଘମର୍ଷଣମ୍ ତତୋ ନିଵୃତ୍ଯ ତୁ ଜପେଦ୍ ଯନ୍ ମେ ନାମ ଇତୀରଯନ୍
ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି, ପଛକୁ ଘୁଞ୍ଚି 'ଅଘମର୍ଷଣ' ତିନିଥର ଜପ କଲେ; ପରେ ଅଲଗା ହୋଇ, 'ମୋର ନାମ ଯେଉଁଠି ଉଚ୍ଚାରିତ' ବୋଲି ଜପ କଲେ।
ଗୃହାନ୍ ନଃ ପିତରୋ ଦତ୍ତ ଧନଧାନ୍ଯପ୍ରପୂରିତାନ୍ ଅର୍ଘ୍ଯପାତ୍ରାଣି ପିଣ୍ଡାନାମ୍ ଅନ୍ତରେ ସ ପଵିତ୍ରକାନ୍
'ହେ ପିତୃମାନେ, ଆମ ଘରକୁ ଧନ ଓ ଧାନ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରନ୍ତୁ' ବୋଲି ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ; ଅର୍ଘ୍ୟ ପାତ୍ର ଓ ପିଣ୍ଡ ମଧ୍ୟରେ ପବିତ୍ର କୁଶ ଘାସ ରଖିଲେ।
ନିକ୍ଷିପ୍ଯୋର୍ଜଂ ଵହନ୍ତୀତି କୋକାତୋଯମ୍ ଅଥୋ ଽଜପତ୍ ହିମକ୍ଷୀରଂ ମଧୁତିଲାନ୍ ପିତୄଣାଂ ତର୍ପଣଂ ଦଦୌ
ସେ ଶକ୍ତି ଧାରଣ କରୁଥିବା ଏହାକୁ ରଖି, 'କୋକା ଜଳ' ଷ୍ଟୁତି ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ; ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଠଣ୍ଡା ଦୁଧ, ମଧୁ ଓ ତିଳ ଦେଇ ତୃପ୍ତି ଦେଲେ।
ସ୍ଵସ୍ତୀତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତେ ପୈତୃକୈସ୍ ତୁ ସୋରାହ୍ନେ ପ୍ନାଵତର୍ପଯନ୍ ରଜତଂ ଦକ୍ଷିଣାଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ଵିପ୍ରାନ୍ ଦେଵୋ ଗଦାଧରଃ
ପିତୃମାନେ 'ସୁଭିତ୍ତି ହେଉ' ବୋଲି କହିବା ପରେ, ଦେବତା ଗଦାଧର ମଧ୍ୟାହ୍ନ ବେଳେ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ତୃପ୍ତି ପାଇଁ ପାଣି ଦେଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଚାନ୍ଦି ଦକ୍ଷିଣା ଦେଲେ।
ସଂଵିଭାଗଂ ମନୁଷ୍ଯେଭ୍ଯୋ ଦଦୌ ସ୍ଵଦ୍ ଇତି ଚାବ୍ରୁଵନ୍ କଶ୍ଚିତ୍ ସଂପନ୍ନମ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରତ୍ଯୁକ୍ତସ୍ ତୈର୍ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ସେ ମାନେ ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ଭାଗ ବଣ୍ଟିଦେଲେ, 'ଏହା ତୁମ ପାଇଁ' ବୋଲି କହିଲେ। କିଏସି 'ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା' ବୋଲି କହିଲା, ତାହାକୁ ସେଇ ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଅଭିରମ୍ଯତାମ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଉଵାଚ ପ୍ରୋଚୁସ୍ ତେ ଽଭିରତାଃ ସ୍ମ ଵୈ ଶିଷ୍ଟମ୍ ଅନ୍ନଂ ଚ ପପ୍ରଚ୍ଛ ତୈର୍ ଇଷ୍ଟୈଃ ସହ ଚୋଦିତଃ
ସେ କହିଲେ, 'ଆପଣମାନେ ଭୋଗ କରନ୍ତୁ', ସେମାନେ କହିଲେ, 'ଆମେ ତ ତୃପ୍ତ ହେଲୁ।' ପରେ ସେ ଅବଶିଷ୍ଟ ଖାଦ୍ୟ ବିଷୟରେ ପଚାରିଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ।
ପାଣାଵ୍ ଆଦାଯ ତାନ୍ ଵିପ୍ରାନ୍ କୁର୍ଯାଦ୍ ଅନୁଗତସ୍ ତଦା ଵାଜେ ଵାଜେ ଇତି ପଠନ୍ ବହିର୍ ଵେଦି ଵିନିର୍ଗତଃ
ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ହାତ ଧରି ନେଇ, 'ବାଜେ ବାଜେ' ବୋଲି ପଢ଼ି, ବେଦି ବାହାରେ ଯାଇ ସେମାନଙ୍କ ସହ ଚାଲିଲେ।
କୋଟିତୀର୍ଥଜଲେନାସାଵ୍ ଅପସଵ୍ଯଂ ସମୁତ୍କ୍ଷିପନ୍ ଅଲଗ୍ନାନ୍ ଵିପୁଲାନ୍ ଵାଲାନ୍ ପ୍ରାର୍ଥଯାମ୍ ଆସ ଚାଶିଷମ୍
କୋଟିତୀର୍ଥର ଜଳ ନେଇ, ବାମ ହାତ ଉଠାଇ ଅପସବ୍ୟ କ୍ରିୟା କଲେ, ଅଟୁଟ ଏବଂ ବହୁତ ଦରୁବା ଚାହିଲେ, ଆଶୀର୍ବାଦ ମାଗିଲେ।
ଦାତାରୋ ନୋ ଽଭିଵର୍ଧନ୍ତାଂ ତୈସ୍ ତଥେତି ସମୀରିତଃ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍ ଉପାଵୃତ୍ଯ କୃତ୍ଵା ପାଦାଭିଵାଦନମ୍
ସେମାନେ କହିଲେ, 'ଆମ ଦାତାମାନେ ସମୃଦ୍ଧି ହେଉନ୍ତୁ', ଏହିପରି ଶୁଣି ସେ ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ପାଦେ ପ୍ରଣାମ କଲେ।