ଵରାହଦଂଷ୍ଟ୍ରାସଂଲଗ୍ନାଃ ପିତରଃ କନକୋଜ୍ଜ୍ଵଲାଃ କୋକାମୁଖେ ଗତଭଯାଃ କୃତା ଦେଵେନ ଵିଷ୍ଣୁନା
ବରାହଙ୍କ ଦାଂତରେ ଲଗା ଥିବା, ସୁନାର ଭାସ୍କର୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ପିତୃମାନେ, କୋକା ମୁହାଣିରେ ଭୟମୁକ୍ତ ହେଲେ, ବିଷ୍ଣୁ ଦ୍ୱାରା।
ଉଦ୍ଧୃତ୍ଯ ଚ ପିତୄନ୍ ଦେଵୋ ଵିଷ୍ଣୁତୀର୍ଥେ ତୁ ଶୂକରଃ ଦଦୌ ସମାହିତସ୍ ତେଭ୍ଯୋ ଵିଷ୍ଣୁର୍ ଲୋହାର୍ଗଲେ ଜଲମ୍
ପିତୃମାନେକୁ ଉଠାଇ, ଦେବତା ଶୂକର ରୂପରେ ବିଷ୍ଣୁତୀର୍ଥରେ, ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ସେମାନେକୁ ଲୋହା ନଳ ଦ୍ୱାରା ଜଳ ଦେଲେ।
ତତଃ ସ୍ଵରୋମସଂଭୂତାନ୍ କୁଶାନ୍ ଆଦାଯ କେଶଵଃ ସ୍ଵେଦୋଦ୍ଭଵାଂସ୍ ତିଲାଂଶ୍ ଚୈଵ ଚକ୍ରେ ଚୋଲ୍ମୁକମ୍ ଉତ୍ତମମ୍
ତାପରେ, କେଶବ ନିଜ ଚୁଲୁକୁ ଉଠାଇ ତାହାରୁ କୁଶ ଗଛ ନେଲେ, ଏବଂ ଘମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ତିଳ ନେଇ, ସର୍ବୋତ୍ତମ ଉତ୍ସର୍ଗ ପାତ୍ର ତିଆରି କଲେ।
ଜ୍ଯୋତିଃ ସୂର୍ଯପ୍ରଭଂ କୃତ୍ଵା ପାତ୍ରଂ ତୀର୍ଥଂ ଚ କାମିକମ୍ ସ୍ଥିତଃ କୋଟିଵଟସ୍ଯାଧୋ ଵାରି ଗଙ୍ଗାଧରଂ ଶୁଚି
ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏକ ପାତ୍ର ତିଆରି କଲେ, ଚାହିଦାଅନୁଯାୟୀ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ତିଆରି କଲେ, ଏବଂ କୋଟିବଟ ଗଛ ତଳେ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ଗଙ୍ଗା ଜଳ ଧାରଣ କରି ଦଣ୍ଡାଇ ରହିଲେ।
ତୁଙ୍ଗକୂଟାତ୍ ସମାଦାଯ ଯଜ୍ଞୀଯାନ୍ ଓଷଧୀରସାନ୍ ମଧୁକ୍ଷୀରରସାନ୍ ଗନ୍ଧାନ୍ ପୁଷ୍ପଧୂପାନୁଲେପନାନ୍
ଉଚ୍ଚ ଶିଖରରୁ ଯଜ୍ଞର ଔଷଧି, ମଧୁ, ଖୀର, ସୁଗନ୍ଧ, ଫୁଲ, ଧୂପ ଓ ଲେପ ନେଲେ।
ଆଦାଯ ଧେନୁଂ ସରସୋ ରତ୍ନାନ୍ଯ୍ ଆଦାଯ ଚାର୍ଣଵାତ୍ ଦଂଷ୍ଟ୍ରଯୋଲ୍ଲିଖ୍ଯ ଧରଣୀମ୍ ଅଭ୍ଯୁକ୍ଷ୍ଯ ସଲିଲେନ ଚ
ଝିଲିକୁ ଏକ ଗାଈ ନେଲେ, ସାଗରରୁ ମଣିମୁକ୍ତା ନେଲେ, ଦାଂତରେ ମାଟି ଖୋଦି, ତାହାକୁ ଜଳରେ ସିଞ୍ଚିଲେ।
ଘର୍ମୋଦ୍ଭଵେନୋପଲିପ୍ଯ କୁଶୈର୍ ଉଲ୍ଲିଖ୍ଯ ତାଂ ପୁନଃ ପରିଣୀଯୋଲ୍ମୁକେନୈନାମ୍ ଅଭ୍ଯୁକ୍ଷ୍ଯ ଚ ପୁନଃ ପୁନଃ
ଘର୍ମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ମାଟି ଲଗାଇ, କୁଶ ଦ୍ୱାରା ପୁଣି ଖୋଦିଲେ, ଉତ୍ସର୍ଗ ପାତ୍ର ଦ୍ୱାରା ତାହାକୁ ପରିକ୍ରମା କରି, ପୁଣିପୁଣି ଜଳ ସିଞ୍ଚିଲେ।
କୁଶାନ୍ ଆଦାଯ ପ୍ରାଗଗ୍ରାଂଲ୍ ଲୋମକୂପାନ୍ତରସ୍ଥିତାନ୍ ଋଷୀନ୍ ଆହୂଯ ପପ୍ରଚ୍ଛ କରିଷ୍ଯେ ପିତୃତର୍ପଣମ୍
ପୂର୍ବଦିଗକୁ ମୁହାଁ କରିଥିବା, ଚୁଲର ମଧ୍ୟରେ ଥିବା କୁଶ ଗଛ ନେଇ, ଋଷିମାନେକୁ ଡାକି, କହିଲେ—'ମୁଁ ପିତୃତର୍ପଣ କରିବି।'
ତୈର୍ ଅପ୍ଯ୍ ଉକ୍ତେ କୁରୁଷ୍ଵେତି ଵିଶ୍ଵାନ୍ ଦେଵାଂସ୍ ତତୋ ଵିଭୁଃ ଆହୂଯ ମନ୍ତ୍ରତସ୍ ତେଷାଂ ଵିଷ୍ଟରାଣି ଦଦୌ ପ୍ରଭୁଃ
ସେମାନେ ମଧ୍ୟ 'କୁରୁମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କର' ବୋଲି କହିଲେ ପରେ, ପ୍ରଭୁ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ି ଡାକିଲେ ଏବଂ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ସେମାନଙ୍କୁ ଉପହାର ଦେଲେ।
ଆହୂଯ ମନ୍ତ୍ରତସ୍ ତେଷାଂ ଵେଦୋକ୍ତଵିଧିନା ହରିଃ ଅକ୍ଷତୈର୍ ଦୈଵତାରକ୍ଷାଂ ଚକ୍ରେ ଚକ୍ରଗଦାଧରଃ
ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ି ସେମାନଙ୍କୁ ଡାକି, ଚକ୍ର ଓ ଗଦାଧାରୀ ହରି ବେଦ ଆନୁସାରେ ଅଭିଘାତ ଅକ୍ଷତ ଦ୍ୱାରା ଦେବତାଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା କଲେ।
ଅକ୍ଷତାସ୍ ତୁ ଯଵୌଷଧ୍ଯଃ ସର୍ଵଦେଵାଂଶସଂଭଵାଃ ରକ୍ଷନ୍ତି ସର୍ଵତ୍ର ଦିଶୋ ରକ୍ଷାର୍ଥଂ ନିର୍ମିତା ହି ତେ
ଯେଉଁ ଅକ୍ଷତଗୁଡ଼ିକ ବାର୍ଲି ଓ ଔଷଧି ଦ୍ୱାରା ତିଆରି, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଅଂଶରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ସେଗୁଡ଼ିକ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ସୁରକ୍ଷା କରନ୍ତି; ସେଗୁଡ଼ିକ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ତିଆରି ହୋଇଛି।
ଦେଵଦାନଵଦୈତ୍ଯେଷୁ ଯକ୍ଷରକ୍ଷଃସୁ ଚୈଵ ହି ନହି କଶ୍ଚିତ୍ କ୍ଷଯଂ ତେଷାଂ କର୍ତୁଂ ଶକ୍ତଶ୍ ଚରାଚରେ
ଦେବତା, ଦାନବ, ଦୈତ୍ୟ, ଯକ୍ଷ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟ, ଚଳିତ ବା ଅଚଳ, କେହି ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ସେମାନଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।
ନ କେନଚିତ୍ କୃତଂ ଯସ୍ମାତ୍ ତସ୍ମାତ୍ ତେ ହ୍ଯ୍ ଅକ୍ଷତାଃ କୃତାଃ ଦେଵାନାଂ ତେ ହି ରକ୍ଷାର୍ଥଂ ନିଯୁକ୍ତା ଵିଷ୍ଣୁନା ପୁରା
ଏହି ଅକ୍ଷତଗୁଡ଼ିକ କେହି ଅନ୍ୟେ କରିନଥିଲେ, ଏହିଠି ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦେବତାଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ।
କୁଶଗନ୍ଧଯଵୈଃ ପୁଷ୍ପୈର୍ ଅର୍ଘ୍ଯଂ କୃତ୍ଵା ଚ ଶୂକରଃ ଵିଶ୍ଵେଭ୍ଯୋ ଦେଵେଭ୍ଯ ଇତି ତତସ୍ ତାନ୍ ପର୍ଯପୃଚ୍ଛତ
କୁଶ ଓ ବାର୍ଲି ଫୁଲରେ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇ, ବରାହ ରୂପୀ ପ୍ରଭୁ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି ପଛରେ ପଚାରିଲେ।
ପିତୄନ୍ ଆଵାହଯିଷ୍ଯାମି ଯେ ଦିଵ୍ଯା ଯେ ଚ ମାନୁଷାଃ ଆଵାହଯସ୍ଵେତି ଚ ତୈର୍ ଉକ୍ତସ୍ ତ୍ଵ୍ ଆଵାହଯେଚ୍ ଛୁଚିଃ
'ମୁଁ ଦିବ୍ୟ ଓ ମାନବ ପିତୃମାନେ ଆଣିବି' ବୋଲି କହିଲେ, ସେମାନେ 'ଆଣ' ବୋଲି କହିଲେ, ଶୁଦ୍ଧ ମନେ ସେମାନେ ଡାକିଲେ।
ଶ୍ଲିଷ୍ଟମୂଲାଗ୍ରଦର୍ଭାଂସ୍ ତୁ ସତିଲାନ୍ ଵେଦ ଵେଦଵିତ୍ ଜାନାଵ୍ ଆରୋପ୍ଯ ହସ୍ତଂ ତୁ ଦଦୌ ସଵ୍ଯେନ ଚାସନମ୍
ବେଦଜ୍ଞ ବ୍ୟକ୍ତି ମୂଳ ଓ ଶିଖା ଯୋଡ଼ା ଦର୍ଭା ତିଳ ସହିତ ଜାଙ୍ଘା ଉପରେ ରଖି, ବାୟଁ ହାତରେ ଆସନ ଦେଲେ।
ତଥୈଵ ଜାନୁସଂସ୍ଥେନ କରେଣୈକେନ ତାନ୍ ପିତୄନ୍ ଵାରାହଃ ପିତୃଵିପ୍ରାଣାମ୍ ଆଯାନ୍ତୁ ନ ଇତୀରଯନ୍
ଏହିପରି, ବରାହ ଏକ ହାତ ଜାଙ୍ଘା ଉପରେ ରଖି, ପିତୃମାନେ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଆସନ୍ତୁ ବୋଲି ଡାକିଲେ।
ଅପହତେତ୍ଯ୍ ଉଵାଚୈଵ ରକ୍ଷଣଂ ଚାପସଵ୍ଯତଃ କୃତ୍ଵା ଚାଵାହନଂ ଚକ୍ରେ ପିତୄଣାଂ ନାମଗୋତ୍ରତଃ
'ଅପହତ' ବୋଲି କହି, ବାୟଁ ପାଖରୁ ସୁରକ୍ଷା କରି, ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ନାମ ଓ ଗୋତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଡାକିଲେ।
ତତ୍ ପିତରୋ ମନୋଜରାନ୍ ଆଗଚ୍ଛତ ଇତୀରଯନ୍ ସଂଵତ୍ସରୈର୍ ଇତ୍ଯ୍ ଉଦୀର୍ଯ ତତୋ ଽର୍ଘ୍ଯଂ ତେଷୁ ଵିନ୍ଯସେତ୍
'ମନରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ପିତୃମାନେ ଆସନ୍ତୁ' ବୋଲି ବର୍ଷ ଉଲ୍ଲେଖ କରି, ପରେ ସେମାନଙ୍କ ପାଖରେ ଅର୍ଘ୍ୟ ରଖିଲେ।
ଯାସ୍ ତିଷ୍ଠନ୍ତ୍ଯ୍ ଅମୃତା ଵାଚୋ ଯନ୍ ମୈତି ଚ ପିତୁଃ ପିତୁଃ ଯନ୍ ମେ ପିତାମହାଇତ୍ଯ୍ ଏଵଂ ଦଦାଵ୍ ଅର୍ଘ୍ଯଂ ପିତାମହ
'ଏହା ମୋର ପିତା, ପିତାଙ୍କର ପିତା ପାଇଁ' ଏହି ଅମୃତ ଶବ୍ଦ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ପିତାମହଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଲେ।
ଯନ୍ ମେ ପ୍ରପିତାମହାଇତି ଦଦୌ ଚ ପ୍ରପିତାମହେ କୁଶଗନ୍ଧତିଲୋନ୍ମିଶ୍ରଂ ସପୁଷ୍ପମ୍ ଅପସଵ୍ଯତଃ
'ଏହା ମୋର ପ୍ରପିତାମହ ପାଇଁ' ବୋଲି, କୁଶ, ତିଳ ଓ ଫୁଲ ମିଶାଇ ବାୟଁ ପାଖରୁ ପ୍ରପିତାମହଙ୍କୁ ଦେଲେ।
ତଦ୍ଵନ୍ ମାତାମହେଭ୍ଯସ୍ ତୁ ଵିଧିଂ ଚକ୍ରେ ଜନାର୍ଦନଃ ତାନ୍ ଅର୍ଚ୍ଯ ଭୂଯୋ ଗନ୍ଧାଦ୍ଯୈର୍ ଧୂପଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ତୁ ଭକ୍ତିତଃ
ଏହିପରି ଭାବେ ଜନାର୍ଦନ ମାତାମହମାନେ ପାଇଁ କ୍ରିୟା କଲେ, ସେମାନେଙ୍କୁ ପୁଣି ସୁଗନ୍ଧ ଓ ଧୂପ ଦେଇ ଭକ୍ତିସହିତ ପୂଜା କଲେ।
ଆଦିତ୍ଯା ଵସଵୋ ରୁଦ୍ରା ଇତ୍ଯ୍ ଉଚ୍ଚାର୍ଯ ଜଗତ୍ପ୍ରଭୁଃ ତତଶ୍ ଚାନ୍ନଂ ସମାଦାଯ ସର୍ପିସ୍ତିଲକୁଶାକୁଲମ୍
'ଆଦିତ୍ୟ, ବସୁ, ରୁଦ୍ର' ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ସମ୍ସାରର ପ୍ରଭୁ ଘିଅ, ତିଳ ଓ କୁଶ ମିଶା ଅନ୍ନ ନେଲେ।
ଵିଧାଯ ପାତ୍ରେ ତଚ୍ ଚୈଵ ପର୍ଯପୃଚ୍ଛତ୍ ତତୋ ମୁନୀନ୍ ଅଗ୍ନୌ କରିଷ୍ଯ ଇତି ତୈଃ କୁରୁଷ୍ଵେତି ଚ ଚୋଦିତଃ
ସେଠାରେ ପାତ୍ରରେ ସଜାଇ, ପରେ ମୁନିମାନେଙ୍କୁ 'ଏହାକୁ ଅଗ୍ନିରେ ଦେବି କି?' ବୋଲି ପଚାରିଲେ, ସେମାନେ କୁରୁମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କରିବାକୁ କହିଲେ।
ଆହୁତିତ୍ରିତଯଂ ଦଦ୍ଯାତ୍ ସୋମାଯାଗ୍ନେର୍ ଯମାଯ ଚ ଯେ ମାମକାଇତି ଚ ଜପେଦ୍ ଯଜୁଃସପ୍ତକମ୍ ଅଚ୍ଯୁତମ୍
ସେ ତିନିଟି ଆହୁତି ସୋମ, ଅଗ୍ନି ଓ ଯମଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ପାଇଁ ସାତଟି ଯଜୁର୍ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, 'ଏହା ମୋର' ବୋଲି ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ କହିବା ଦରକାର।
ହୁତାଵଶିଷ୍ଟଂ ଚ ଦଦୌ ନାମଗୋତ୍ରସମନ୍ଵିତମ୍ ତ୍ରିର୍ ଆହୁତିକମ୍ ଏକୈକଂ ପିତରଂ ତୁ ପ୍ରତି ଦ୍ଵିଜାଃ
ଯେଉଁ ହବିଷ୍ୟ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଥାଏ, ନାମ ଓ ଗୋତ୍ର ସହିତ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ପିତୃଙ୍କୁ ତିନିଟି ଆହୁତି ଦେବା ଦ୍ୱିଜମାନେ କରିଥିଲେ।
ଅତୋ ଽଵଶିଷ୍ଟମ୍ ଅନ୍ନାଦ୍ଯଂ ପିଣ୍ଡପାତ୍ରେ ତୁ ନିକ୍ଷିପେତ୍ ତତୋ ଽନ୍ନଂ ସରସଂ ସ୍ଵାଦୁ ଦଦୌ ପାଯସପୂର୍ଵକମ୍
ଏହିପରେ ଯେଉଁ ଅଂଶ ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନୀୟ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଥାଏ, ସେଗୁଡିକୁ ପିଣ୍ଡ ପାତ୍ରରେ ରଖିଦେଲେ। ତାପରେ ରସଭରା ଓ ମିଠା ଭାତ, ଛେନାପାଇଁ ପାୟସ ସହିତ, ଉପସ୍ଥାପନ କରାଗଲା।
ପ୍ରତ୍ଯଗ୍ରମ୍ ଏକଦା ସ୍ଵିନ୍ନମ୍ ଅପର୍ଯୁଷିତମ୍ ଉତ୍ତମମ୍ ଅଲ୍ପଶାକଂ ବହୁଫଲଂ ଷଡ୍ରସମ୍ ଅମୃତୋପମମ୍
ଏହି ଭୋଜନଟି ଏକଥରେ ପକାଯାଇଥିଲା, ତାଜା ଓ ଗରମ ଥିଲା, କେବେ ବାସି ନଥିଲା, ଉତ୍ତମ ଗୁଣର ଥିଲା, ଅଳ୍ପ ଶାକ ଓ ବହୁ ଫଳ ଥିଲା, ଛଅ ରସ ଥିଲା, ଏବଂ ଅମୃତ ସମାନ ଲାଗୁଥିଲା।
ଯଦ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣେଷୁ ପ୍ରଦଦୌ ପିଣ୍ଡପାତ୍ରେ ପିତୄଂସ୍ ତଥା ଵେଦପୂର୍ଵଂ ପିତୃସ୍ଵନ୍ନମ୍ ଆଜ୍ଯପ୍ଲୁତଂ ମଧୂକ୍ଷିତମ୍
ଯେଉଁ ଭୋଜନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ପିଣ୍ଡ ପାତ୍ରରେ ଦିଆଯାଇଥିଲା, ସେହିପରି ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦିଆଗଲା—ବେଦମନ୍ତ୍ର ପୂର୍ବକ ଘିଅ ଓ ମଧୁରେ ଭିଜାଇଥିବା ପିତୃଭୋଜନ।
ମନ୍ତ୍ରିତଂ ପୃଥିଵୀତ୍ଯ୍ ଏଵଂ ମଧୁଵାତାତୃଚଂ ଜଗୌ ଭୁଞ୍ଜାନେଷୁ ତୁ ଵିପ୍ରେଷୁ ଜପନ୍ ଵୈ ମନ୍ତ୍ରପଞ୍ଚକମ୍
ସେ 'ପୃଥିବୀ' ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ ଓ 'ମଧୁବାତ' ଷ୍ଟୁତି ଗାଇଲେ; ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଭୋଜନ କରୁଥିବାବେଳେ, ସେ ପଞ୍ଚମନ୍ତ୍ର ଜପ କଲେ।