ଊର୍ଜା ତତ୍ରୈଵ ପତିତା ଗିରିରାଜସ୍ଯ ଵିସ୍ତୃତେ ପ୍ରସ୍ଥେ ତୀର୍ଥଂ ସମାସାଦ୍ଯ ସପ୍ତସାମୁଦ୍ରମ୍ ଉତ୍ତମମ୍
ଉର୍ଜା ସେଠାରେ, ପର୍ବତର ଏକ ବିସ୍ତୃତ ପ୍ରସ୍ଥରେ ପଡ଼ିଲେ, ଏବଂ ସପ୍ତ ସାଗର ଥିବା ଉତ୍ତମ ତୀର୍ଥକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
କୋକା ନାମ ତତୋ ଵେଗାନ୍ ନଦୀ ତୀର୍ଥଶତାକୁଲା ପ୍ଲାଵଯନ୍ତୀ ଗିରେଃ ଶୃଙ୍ଗଂ ସର୍ପଣାତ୍ ତୁ ସରିତ୍ ସ୍ମୃତା
ସେଠାରୁ, 'କୋକା' ନାମର ତୀବ୍ର ପ୍ରବାହ ନଦୀ, ଶତଶଃ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ପର୍ବତର ଶୃଙ୍ଗକୁ ବୁଡ଼ାଇଦେଲା; ପ୍ରବାହିତ ହେବାରୁ ସେ ନଦୀ ଭାବେ ପରିଚିତ।
ଅଥ ତେ ପିତରୋ ଵିପ୍ରା ଯୋଗହୀନା ମହାନଦୀମ୍ ଦଦୃଶୁଃ ଶୀତସଲିଲାଂ ନ ଵିଦୁସ୍ ତାଂ ସୁଲୋଚନାମ୍
ତାପରେ, ସେ ପିତୃମାନେ ଧ୍ୟାନ ହୀନ ହୋଇ, ଶୀତଳ ଜଳର ଏହି ବଡ଼ ନଦୀକୁ ଦେଖିଲେ, ମୁନିବରମାନେ, କିନ୍ତୁ ସେ ସୁନୟନୀକୁ ଚିହ୍ନିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ତତସ୍ ତୁ ଗିରିରାଡ୍ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପିତୄଂସ୍ ତାଂସ୍ ତୁ କ୍ଷୁଧାର୍ଦିତାନ୍ ବଦରୀମ୍ ଆଦିଦେଶାଥ ଧେନୁଂ ଚୈକାଂ ମଧୁସ୍ରଵାମ୍
ତାପରେ ପର୍ବତରାଜ ଦେଖିଲେ ଯେ, ପିତୃମାନେ ଭୋକରେ ପୀଡ଼ିତ, ସେ ଏକ ବଦରି ଗଛ ଓ ଏକ ମଧୁ ଦୁଧ ଦେଉଥିବା ଗାଈକୁ ଦେଖାଇଲେ।
କ୍ଷୀରଂ ମଧୁ ଚ ତଦ୍ ଦିଵ୍ଯଂ କୋକାମ୍ଭୋ ବଦରୀଫଲମ୍ ଇଦଂ ଗିରିଵରେଣୈଷାଂ ପୋଷଣାଯ ନିରୂପିତମ୍
ଦୁଧ, ମଧୁ, କୋକା ନଦୀର ଜଳ ଓ ବଦରି ଫଳ—ଏହି ସବୁ ପର୍ବତରାଜ ତାଙ୍କର ପୋଷଣ ପାଇଁ ଦେଇଥିଲେ।
ତଯା ଵୃତ୍ତ୍ଯା ତୁ ଵସତାଂ ପିତୄଣାଂ ମୁନିସତ୍ତମାଃ ଦଶ ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ଯଯୁର୍ ଏକମ୍ ଅହୋ ଯଥା
ଏହି ଉପାୟରେ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପିତୃମାନେ ସେଠାରେ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ରହିଲେ, ଯେପରି ଏକ ଦିନ ହେଉ।
ଏଵଂ ଲୋକେ ଵିପିତରି ତଥୈଵ ଵିଗତସ୍ଵଧେ ଦୈତ୍ଯା ବଭୂଵୁର୍ ବଲିନୋ ଯାତୁଧାନାଶ୍ ଚ ରାକ୍ଷସାଃ
ଏଭଳି ଭାବେ, ପିତୃମାନେ ତଳକୁ ପଡ଼ିଲେ ଓ ସ୍ୱଧା ନାଷ୍ଟ ହେଲା, ତେବେ ଦୈତ୍ୟ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯାତୁଧାନ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ପୃଥିବୀରେ ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ।
ତେ ତାନ୍ ପିତୃଗଣାନ୍ ଦୈତ୍ଯା ଯାତୁଧାନାଶ୍ ଚ ଵେଗିତାଃ ଵିଶ୍ଵୈର୍ ଦେଵୈର୍ ଵିରହିତାନ୍ ସର୍ଵତଃ ସମୁପାଦ୍ରଵନ୍
ସେଇ ଦୈତ୍ୟ ଓ ଯାତୁଧାନମାନେ, ତୀବ୍ର ଓ ଦ୍ରୁତ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଛାଡ଼ିଦେଇଥିବା ପିତୃମାନେ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଦୈତେଯାନ୍ ଯାତୁଧାନାଂଶ୍ ଚ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୈଵାପତତୋ ଦ୍ଵିଜାଃ କୋକାତଟସ୍ଥାମ୍ ଉତ୍ତୁଙ୍ଗାଂ ଶିଲାଂ ତେ ଜଗୃହୂ ରୁଷା
ଦୈତ୍ୟ ଓ ଯାତୁଧାନମାନେ ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିବା ଦେଖି, ପିତୃମାନେ କ୍ରୋଧରେ, କୋକା ନଦୀର କୂଳରେ ଥିବା ଏକ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଶିଳା ଧରିଲେ।
ଗୃହୀତାଯାଂ ଶିଲାଯାଂ ତୁ କୋକା ଵେଗଵତୀ ପିତୄନ୍ ଛାଦଯାମ୍ ଆସ ତୋଯେନ ପ୍ଲାଵଯନ୍ତୀ ହିମାଚଲମ୍
ସେମାନେ ଶିଳା ଧରିଥିବାବେଳେ, ତୀବ୍ର ପ୍ରବାହ ଥିବା କୋକା ନଦୀ ତାଙ୍କୁ ଜଳରେ ଢାକିଦେଲା, ହିମାଳୟ ପର୍ବତକୁ ବୁଡ଼ାଇଦେଲା।
ପିତୄନ୍ ଅନ୍ତର୍ହିତାନ୍ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦୈତେଯା ରାକ୍ଷସାସ୍ ତଥା ଵିଭୀତକଂ ସମାରୁହ୍ଯ ନିରାହାରାସ୍ ତିରୋହିତାଃ
ପିତୃମାନେ ଲୁଚିଯାଇଥିବାକୁ ଦେଖି, ଦାଇତ୍ୟ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟ ଭୟରେ ନିରାହାର ରହି, ବିଭୀତକ ଗଛରେ ଚଢ଼ି ଲୁଚିଗଲେ।
ସଲିଲେନ ଵିଷୀଦନ୍ତଃ ପିତରଃ କ୍ଷୁଦ୍ଭ୍ରମାତୁରାଃ ଵିଷୀଦମାନମ୍ ଆତ୍ମାନଂ ସମୀକ୍ଷ୍ଯ ସଲିଲାଶଯାଃ ଜଗୁର୍ ଜନାର୍ଦନଂ ଦେଵଂ ପିତରଃ ଶରଣଂ ହରିମ୍
ପିତୃମାନେ ଜଳରେ ଅତି ଦୁଃଖିତ ଓ ଭୋକରେ କ୍ଷୀଣ ହୋଇ, ନିଜ ଦୁଃଖକୁ ଅନୁଭବ କରି, ଜଳରେ ବସି ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ଶରଣ ନେଇ ଗୀତ ଗାଇଲେ।
ଜଯସ୍ଵ ଗୋଵିନ୍ଦ ଜଗନ୍ନିଵାସ ଜଯୋ ଽସ୍ତୁ ନଃ କେଶଵ ତେ ପ୍ରସାଦାତ୍ ଜନାର୍ଦନାସ୍ମାନ୍ ସଲିଲାନ୍ତରସ୍ଥାନ୍ ଉଦ୍ଧର୍ତୁମ୍ ଅର୍ହସ୍ଯ୍ ଅନଘପ୍ରତାପ
ଗୋବିନ୍ଦ, ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ର ଆଶ୍ରୟ, ତୁମକୁ ବିଜୟ ହେଉ। ଆମ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ବିଜୟ ହେଉ, କେଶବ। ହେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ତୁମ ଦୟାରେ, ଆମେ ଯେଉଁମାନେ ଜଳରେ ଡୁବିଛୁ, ସେମାନେ ଉଠାଇବାକୁ ତୁମେ ସମର୍ଥ।
ନିଶାଚରୈର୍ ଦାରୁଣଦର୍ଶନୈଃ ପ୍ରଭୋ ଵରେଣ୍ଯ ଵୈକୁଣ୍ଠ ଵରାହ ଵିଷ୍ଣୋ ନାରାଯଣାଶେଷମହେଶ୍ଵରେଶ ପ୍ରଯାହି ଭୀତାଞ୍ ଜଯ ପଦ୍ମନାଭ
ହେ ପ୍ରଭୁ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବୈକୁଣ୍ଠ, ବରାହ, ବିଷ୍ଣୁ, ନାରାୟଣ, ସମସ୍ତଙ୍କ ମହାଶ୍ୱର, ଭୟଭୀତମାନେଠାରେ ଯାଅ, ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା ଦୁଷ୍ଟମାନେଠାରୁ ରକ୍ଷା କର, ପଦ୍ମନାଭ।
ଉପେନ୍ଦ୍ର ଯୋଗିନ୍ ମଧୁକୈଟଭଘ୍ନ ଵିଷ୍ଣୋ ଅନନ୍ତାଚ୍ଯୁତ ଵାସୁଦେଵ ଶ୍ରୀଶାର୍ଙ୍ଗଚକ୍ରାମ୍ବୁଜଶଙ୍ଖପାଣେ ରକ୍ଷସ୍ଵ ଦେଵେଶ୍ଵର ରାକ୍ଷସେଭ୍ଯଃ
ଉପେନ୍ଦ୍ର, ଯୋଗୀ, ମଧୁ ଓ କୈଟଭ ନାଶକ, ବିଷ୍ଣୁ, ଅନନ୍ତ, ଅଚ୍ୟୁତ, ବାସୁଦେବ, ଧନୁଷ, ଚକ୍ର, ପଦ୍ମ ଓ ଶଂଖଧାରୀ, ଦେବମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ, ରାକ୍ଷସମାନେଠାରୁ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର।
ତ୍ଵଂ ପିତା ଜଗତଃ ଶଂଭୋ ନାନ୍ଯଃ ଶକ୍ତଃ ପ୍ରବାଧିତୁମ୍ ନିଶାଚରଗଣଂ ଭୀମମ୍ ଅତସ୍ ତ୍ଵାଂ ଶରଣଂ ଗତାଃ
ହେ ଶମ୍ଭୁ, ତୁମେ ଏହି ଜଗତର ପିତା। ଭୟଙ୍କର ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅନ୍ୟ କେହି ଦମନ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଏହି କାରଣରୁ ଆମେ ତୁମ ଶରଣକୁ ଆସିଛୁ।
ତ୍ଵନ୍ନାମସଂକୀର୍ତନତୋ ନିଶାଚରା ଦ୍ରଵନ୍ତି ଭୂତାନ୍ଯ୍ ଅପଯାନ୍ତି ଚାରଯଃ ନାଶଂ ତଥା ସଂପ୍ରତି ଯାନ୍ତି ଵିଷ୍ଣୋ ଧର୍ମାଦି ସତ୍ଯଂ ଭଵତୀହ ମୁଖ୍ଯମ୍
ତୁମର ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ, ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା ଦୁଷ୍ଟମାନେ ପଳାଇଯାନ୍ତି, ଭୂତମାନେ ଦୂରେଇଯାନ୍ତି, ବାଧାବିପଦ ନଶ୍ଟ ହୁଏ। ଏଭଳି, ବିଷ୍ଣୁ, ଧର୍ମ ଓ ସତ୍ୟ ଏଠାରେ ପ୍ରମୁଖ ହୋଇଯାଏ।
ଇତ୍ଥଂ ସ୍ତୁତଃ ସ ପିତୃଭିର୍ ଧରଣୀଧରସ୍ ତୁ ତୁଷ୍ଟସ୍ ତଦାଵିଷ୍କୃତଦିଵ୍ଯମୂର୍ତିଃ କୋକାମୁଖେ ପିତୃଗଣଂ ସଲିଲେ ନିମଗ୍ନଂ ଦେଵୋ ଦଦର୍ଶ ଶିରସାଥ ଶିଲାଂ ଵହନ୍ତମ୍
ଏଭଳି ପିତୃମାନେ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତି ହୋଇ, ଧରଣୀଧର ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ଓ ତାଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ରୂପ ପ୍ରକାଶ କଲେ। କୋକା ନଦୀର ମୁହାଣିରେ, ଦେବତା ପିତୃମାନେ ଜଳରେ ଡୁବିଥିବା, ମୁଣ୍ଡରେ ପାଥର ଧରିଥିବା ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲେ।
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସଲିଲେ ମଗ୍ନଂ କ୍ରୋଡରୂପୀ ଜନାର୍ଦନଃ ଭୀତଂ ପିତୃଗଣଂ ଵିଷ୍ଣୁର୍ ଉଦ୍ଧର୍ତୁଂ ମତିର୍ ଆଦଧେ
ସେମାନେ ଜଳରେ ଡୁବିଥିବାକୁ ଦେଖି, ଜନାର୍ଦ୍ଦନ କୁଏଁସା ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଭୟଭୀତ ପିତୃମାନେକୁ ଉଠାଇବାକୁ ମନସ୍କଲେ।
ଦଂଷ୍ଟ୍ରାଗ୍ରେଣ ସମାହତ୍ଯ ଶିଲାଂ ଚିକ୍ଷେପ ଶୂକରଃ ପିତୄନ୍ ଆଦାଯ ଚ ଵିଭୁର୍ ଉଜ୍ଜହାର ଶିଲାତଲାତ୍
ଶୂକର ତାଙ୍କର ଦାଂତର ଆଗରେ ପାଥରକୁ ଘାତ କରି ଦୂରେ ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ, ଏବଂ ପିତୃମାନେକୁ ନେଇ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସେଇ ପାଥର ଉପରୁ ଉଠାଇଲେ।
ଵରାହଦଂଷ୍ଟ୍ରାସଂଲଗ୍ନାଃ ପିତରଃ କନକୋଜ୍ଜ୍ଵଲାଃ କୋକାମୁଖେ ଗତଭଯାଃ କୃତା ଦେଵେନ ଵିଷ୍ଣୁନା
ବରାହଙ୍କ ଦାଂତରେ ଲଗା ଥିବା, ସୁନାର ଭାସ୍କର୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ପିତୃମାନେ, କୋକା ମୁହାଣିରେ ଭୟମୁକ୍ତ ହେଲେ, ବିଷ୍ଣୁ ଦ୍ୱାରା।
ଉଦ୍ଧୃତ୍ଯ ଚ ପିତୄନ୍ ଦେଵୋ ଵିଷ୍ଣୁତୀର୍ଥେ ତୁ ଶୂକରଃ ଦଦୌ ସମାହିତସ୍ ତେଭ୍ଯୋ ଵିଷ୍ଣୁର୍ ଲୋହାର୍ଗଲେ ଜଲମ୍
ପିତୃମାନେକୁ ଉଠାଇ, ଦେବତା ଶୂକର ରୂପରେ ବିଷ୍ଣୁତୀର୍ଥରେ, ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ସେମାନେକୁ ଲୋହା ନଳ ଦ୍ୱାରା ଜଳ ଦେଲେ।
ତତଃ ସ୍ଵରୋମସଂଭୂତାନ୍ କୁଶାନ୍ ଆଦାଯ କେଶଵଃ ସ୍ଵେଦୋଦ୍ଭଵାଂସ୍ ତିଲାଂଶ୍ ଚୈଵ ଚକ୍ରେ ଚୋଲ୍ମୁକମ୍ ଉତ୍ତମମ୍
ତାପରେ, କେଶବ ନିଜ ଚୁଲୁକୁ ଉଠାଇ ତାହାରୁ କୁଶ ଗଛ ନେଲେ, ଏବଂ ଘମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ତିଳ ନେଇ, ସର୍ବୋତ୍ତମ ଉତ୍ସର୍ଗ ପାତ୍ର ତିଆରି କଲେ।
ଜ୍ଯୋତିଃ ସୂର୍ଯପ୍ରଭଂ କୃତ୍ଵା ପାତ୍ରଂ ତୀର୍ଥଂ ଚ କାମିକମ୍ ସ୍ଥିତଃ କୋଟିଵଟସ୍ଯାଧୋ ଵାରି ଗଙ୍ଗାଧରଂ ଶୁଚି
ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏକ ପାତ୍ର ତିଆରି କଲେ, ଚାହିଦାଅନୁଯାୟୀ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ତିଆରି କଲେ, ଏବଂ କୋଟିବଟ ଗଛ ତଳେ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ଗଙ୍ଗା ଜଳ ଧାରଣ କରି ଦଣ୍ଡାଇ ରହିଲେ।
ତୁଙ୍ଗକୂଟାତ୍ ସମାଦାଯ ଯଜ୍ଞୀଯାନ୍ ଓଷଧୀରସାନ୍ ମଧୁକ୍ଷୀରରସାନ୍ ଗନ୍ଧାନ୍ ପୁଷ୍ପଧୂପାନୁଲେପନାନ୍
ଉଚ୍ଚ ଶିଖରରୁ ଯଜ୍ଞର ଔଷଧି, ମଧୁ, ଖୀର, ସୁଗନ୍ଧ, ଫୁଲ, ଧୂପ ଓ ଲେପ ନେଲେ।
ଆଦାଯ ଧେନୁଂ ସରସୋ ରତ୍ନାନ୍ଯ୍ ଆଦାଯ ଚାର୍ଣଵାତ୍ ଦଂଷ୍ଟ୍ରଯୋଲ୍ଲିଖ୍ଯ ଧରଣୀମ୍ ଅଭ୍ଯୁକ୍ଷ୍ଯ ସଲିଲେନ ଚ
ଝିଲିକୁ ଏକ ଗାଈ ନେଲେ, ସାଗରରୁ ମଣିମୁକ୍ତା ନେଲେ, ଦାଂତରେ ମାଟି ଖୋଦି, ତାହାକୁ ଜଳରେ ସିଞ୍ଚିଲେ।
ଘର୍ମୋଦ୍ଭଵେନୋପଲିପ୍ଯ କୁଶୈର୍ ଉଲ୍ଲିଖ୍ଯ ତାଂ ପୁନଃ ପରିଣୀଯୋଲ୍ମୁକେନୈନାମ୍ ଅଭ୍ଯୁକ୍ଷ୍ଯ ଚ ପୁନଃ ପୁନଃ
ଘର୍ମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ମାଟି ଲଗାଇ, କୁଶ ଦ୍ୱାରା ପୁଣି ଖୋଦିଲେ, ଉତ୍ସର୍ଗ ପାତ୍ର ଦ୍ୱାରା ତାହାକୁ ପରିକ୍ରମା କରି, ପୁଣିପୁଣି ଜଳ ସିଞ୍ଚିଲେ।
କୁଶାନ୍ ଆଦାଯ ପ୍ରାଗଗ୍ରାଂଲ୍ ଲୋମକୂପାନ୍ତରସ୍ଥିତାନ୍ ଋଷୀନ୍ ଆହୂଯ ପପ୍ରଚ୍ଛ କରିଷ୍ଯେ ପିତୃତର୍ପଣମ୍
ପୂର୍ବଦିଗକୁ ମୁହାଁ କରିଥିବା, ଚୁଲର ମଧ୍ୟରେ ଥିବା କୁଶ ଗଛ ନେଇ, ଋଷିମାନେକୁ ଡାକି, କହିଲେ—'ମୁଁ ପିତୃତର୍ପଣ କରିବି।'
ତୈର୍ ଅପ୍ଯ୍ ଉକ୍ତେ କୁରୁଷ୍ଵେତି ଵିଶ୍ଵାନ୍ ଦେଵାଂସ୍ ତତୋ ଵିଭୁଃ ଆହୂଯ ମନ୍ତ୍ରତସ୍ ତେଷାଂ ଵିଷ୍ଟରାଣି ଦଦୌ ପ୍ରଭୁଃ
ସେମାନେ ମଧ୍ୟ 'କୁରୁମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କର' ବୋଲି କହିଲେ ପରେ, ପ୍ରଭୁ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ି ଡାକିଲେ ଏବଂ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ସେମାନଙ୍କୁ ଉପହାର ଦେଲେ।
ଆହୂଯ ମନ୍ତ୍ରତସ୍ ତେଷାଂ ଵେଦୋକ୍ତଵିଧିନା ହରିଃ ଅକ୍ଷତୈର୍ ଦୈଵତାରକ୍ଷାଂ ଚକ୍ରେ ଚକ୍ରଗଦାଧରଃ
ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ି ସେମାନଙ୍କୁ ଡାକି, ଚକ୍ର ଓ ଗଦାଧାରୀ ହରି ବେଦ ଆନୁସାରେ ଅଭିଘାତ ଅକ୍ଷତ ଦ୍ୱାରା ଦେବତାଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା କଲେ।